{"id":"historia-sztuki-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-sztuki-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-3)\nPrzyjrzyj się reprodukcjom dzieł A-D oraz przeczytaj poniższe teksty źródłowe 1.-4.,\nprzedstawiające różne podejścia do pejzażu, charakterystyczne dla kierunków w malarstwie\nXIX wieku.\nReprodukcje\nDzieło A\nDzieło B\nwww.commons.wikimedia.org\nwww.commons.wikimedia.org\nDzieło C\nDzieło D\nwww.commons.wikimedia.org\nwww.commons.wikimedia.org\nMHSP-R0_100\nTeksty źródłowe\nTekst 1.\n[ ] trzeba przedstawiać naturę podług walca, kuli, stożka; całość ujętą w perspektywie, tak\naby każda strona przedmiotu lub planu skierowana była do punktu centralnego. Linie\nrównoległe do horyzontu wyznaczają rozciągłość lub odcinek natury […]. Linie prostopadłe\ndo horyzontu wyznaczają głębię.\nTekst 2.\nZadaniem artysty nie jest wierne odtworzenie wody, nieba, skał i drzew; w naturze mają się\nodbijać jego dusza i wrażliwość. […] Muszę całkowicie oddać się otaczającej mnie\nprzyrodzie, zespolić z moimi chmurami i skałami, aby udało mi się pozostać tym, kim jestem.\nPotrzebuję przyrody, by porozumieć się dzięki niej z Bogiem.\nTekst 3.\nSzedłem drogą w towarzystwie dwóch przyjaciół - zachodziło słońce - poczułem nagły\nprzypływ melancholii. Niebo stało się nagle krwistoczerwone. Zatrzymałem się, oparłem\no balustradę śmiertelnie znużony - nad miastem i ciemnobłękitnym fiordem rozpościerały się\nrozlewiska krwi i języki ognia. Przyjaciele szli dalej, a ja drżałem z trwogi i wtedy posłyszałem\nprzeciągły krzyk przeszywający powietrze.\nTekst 4.\nCo do szczegółów, to w obrazie nic nie musi być ustalone w sposób ostateczny, rzecz\nbowiem w tym, abyśmy odczuli, że świetlisty blask, który rozjaśnia obraz, lub przeźroczysty\ncień, który go przesłania, malarz pochwycił w przelocie, niejako w tej samej chwili, gdy widz\npatrzy na widowisko, na motyw powstały z gamy odbitych i wciąż zmieniających się świateł,\na ten zapewne nigdy nie wygląda tak samo, lecz drży ożywiony ruchem, światłem, życiem…\nUzupełnij tabelę. Dopasuj dzieła i teksty źródłowe do nazw kierunków. Wpisz\noznaczenia literowe dzieł A-D, reprezentujących wymienione kierunki malarstwa, oraz\nodpowiednie numery tekstów źródłowych 1.-4., opisujących te kierunki.\nNazwa kierunku\nWybrane dzieło\nWybrany tekst źródłowy\nromantyzm\nimpresjonizm\npostimpresjonizm\n9.\n0-1-\n2-3\nMHSP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian\nw dziejach sztuki w kontekście ich\nuwarunkowań kulturowych,\nśrodowiskowych, epok, kierunków, stylów\ni tendencji w sztuce.\nZdający:\nI.6) łączy najistotniejsze dzieła ze\nśrodowiskiem artystycznym, a także\nz mecenasami, dla których powstały;\nI.8) analizuje teksty pisarzy, filozofów,\nkrytyków sztuki i artystów, interpretuje je\ni wskazuje wpływ tych wypowiedzi na\ncharakter stylów, epok i tendencji w sztuce\noraz na kształt dzieła.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNazwa kierunku\nWybrane dzieło\nWybrany tekst źródłowy\nromantyzm\nB\n2\nimpresjonizm\nA\n4\npostimpresjonizm\nC\n1","solution":"## Poprawna odpowiedź: romantyzm → **dzieło B, tekst 2**; impresjonizm → **dzieło A, tekst 4**; postimpresjonizm → **dzieło C, tekst 1**\n\nDopasowujemy dzieła (A-D) i teksty źródłowe do trzech kierunków malarstwa XIX-wiecznego:\n\n**Romantyzm → dzieło B, tekst 2.**\nDzieło **B** to mroczny, melancholijny pejzaż o zmierzchu z ruinami gotyckiego opactwa wśród bezlistnych drzew - typowo romantyczny nastrój tajemniczości, przemijania i wzniosłości (w typie C.D. Friedricha). Tekst **2** mówi, że w naturze mają odbijać się \"dusza i wrażliwość\" artysty, który poprzez przyrodę \"porozumiewa się z Bogiem\" - to romantyczna, uczuciowa i religijna wizja natury.\n\n**Impresjonizm → dzieło A, tekst 4.**\nDzieło **A** to świetlisty pejzaż ze stogami siana malowany drobnymi, migotliwymi pociągnięciami pędzla, o rozmytych konturach (w typie Moneta) - uchwycenie ulotnego wrażenia światła. Odpowiada mu tekst **4** (opisujący malowanie wrażenia, chwili, efektów świetlnych en plein air).\n\n**Postimpresjonizm → dzieło C, tekst 1.**\nDzieło **C** to pejzaż ujęty geometrycznie, budowany płaszczyznami i plamami koloru (w typie Cézanne'a). Tekst **1** to niemal dosłowny cytat z Cézanne'a: \"trzeba przedstawiać naturę podług walca, kuli, stożka [ ] całość ujęta w perspektywie\" - programowe hasło **postimpresjonizmu**.\n\n(Dzieło D - ekspresyjny pejzaż z oślepiającym słońcem i falistymi pociągnięciami, w typie van Gogha - oraz tekst 3, opisujący doznanie krwistoczerwonego nieba, nie należą do trzech ocenianych wierszy.)\n\n## Zasady oceniania CKE\n- **3 pkt** - poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n- **2 pkt** - dwóch wierszy.\n- **1 pkt** - jednego wiersza.\n- **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna/niepełna/brak.\n- Romantyzm: B/2; impresjonizm: A/4; postimpresjonizm: C/1.","image":"img/historia-sztuki-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-3)
Przyjrzyj się reprodukcjom dzieł A-D oraz przeczytaj poniższe teksty źródłowe 1.-4.,
przedstawiające różne podejścia do pejzażu, charakterystyczne dla kierunków w malarstwie
XIX wieku.
Reprodukcje
Dzieło A
Dzieło B
www.commons.wikimedia.org
www.commons.wikimedia.org
Dzieło C
Dzieło D
www.commons.wikimedia.org
www.commons.wikimedia.org
MHSP-R0_100
Teksty źródłowe
Tekst 1.
[ ] trzeba przedstawiać naturę podług walca, kuli, stożka; całość ujętą w perspektywie, tak
aby każda strona przedmiotu lub planu skierowana była do punktu centralnego. Linie
równoległe do horyzontu wyznaczają rozciągłość lub odcinek natury […]. Linie prostopadłe
do horyzontu wyznaczają głębię.
Tekst 2.
Zadaniem artysty nie jest wierne odtworzenie wody, nieba, skał i drzew; w naturze mają się
odbijać jego dusza i wrażliwość. […] Muszę całkowicie oddać się otaczającej mnie
przyrodzie, zespolić z moimi chmurami i skałami, aby udało mi się pozostać tym, kim jestem.
Potrzebuję przyrody, by porozumieć się dzięki niej z Bogiem.
Tekst 3.
Szedłem drogą w towarzystwie dwóch przyjaciół - zachodziło słońce - poczułem nagły
przypływ melancholii. Niebo stało się nagle krwistoczerwone. Zatrzymałem się, oparłem
o balustradę śmiertelnie znużony - nad miastem i ciemnobłękitnym fiordem rozpościerały się
rozlewiska krwi i języki ognia. Przyjaciele szli dalej, a ja drżałem z trwogi i wtedy posłyszałem
przeciągły krzyk przeszywający powietrze.
Tekst 4.
Co do szczegółów, to w obrazie nic nie musi być ustalone w sposób ostateczny, rzecz
bowiem w tym, abyśmy odczuli, że świetlisty blask, który rozjaśnia obraz, lub przeźroczysty
cień, który go przesłania, malarz pochwycił w przelocie, niejako w tej samej chwili, gdy widz
patrzy na widowisko, na motyw powstały z gamy odbitych i wciąż zmieniających się świateł,
a ten zapewne nigdy nie wygląda tak samo, lecz drży ożywiony ruchem, światłem, życiem…
Uzupełnij tabelę. Dopasuj dzieła i teksty źródłowe do nazw kierunków. Wpisz
oznaczenia literowe dzieł A-D, reprezentujących wymienione kierunki malarstwa, oraz
odpowiednie numery tekstów źródłowych 1.-4., opisujących te kierunki.
Nazwa kierunku
Wybrane dzieło
Wybrany tekst źródłowy
romantyzm
impresjonizm
postimpresjonizm
9.
0-1-
2-3
MHSP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 9. (0-3)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian
w dziejach sztuki w kontekście ich
uwarunkowań kulturowych,
środowiskowych, epok, kierunków, stylów
i tendencji w sztuce.
Zdający:
I.6) łączy najistotniejsze dzieła ze
środowiskiem artystycznym, a także
z mecenasami, dla których powstały;
I.8) analizuje teksty pisarzy, filozofów,
krytyków sztuki i artystów, interpretuje je
i wskazuje wpływ tych wypowiedzi na
charakter stylów, epok i tendencji w sztuce
oraz na kształt dzieła.
Zasady oceniania
3 pkt - poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.
2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Rozwiązanie
Nazwa kierunku
Wybrane dzieło
Wybrany tekst źródłowy
romantyzm
B
2
impresjonizm
A
4
postimpresjonizm
C
1

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź: romantyzm → dzieło B, tekst 2; impresjonizm → dzieło A, tekst 4; postimpresjonizm → dzieło C, tekst 1

\n

Dopasowujemy dzieła (A-D) i teksty źródłowe do trzech kierunków malarstwa XIX-wiecznego:

\n

Romantyzm → dzieło B, tekst 2.
Dzieło B to mroczny, melancholijny pejzaż o zmierzchu z ruinami gotyckiego opactwa wśród bezlistnych drzew - typowo romantyczny nastrój tajemniczości, przemijania i wzniosłości (w typie C.D. Friedricha). Tekst 2 mówi, że w naturze mają odbijać się "dusza i wrażliwość" artysty, który poprzez przyrodę "porozumiewa się z Bogiem" - to romantyczna, uczuciowa i religijna wizja natury.

\n

Impresjonizm → dzieło A, tekst 4.
Dzieło A to świetlisty pejzaż ze stogami siana malowany drobnymi, migotliwymi pociągnięciami pędzla, o rozmytych konturach (w typie Moneta) - uchwycenie ulotnego wrażenia światła. Odpowiada mu tekst 4 (opisujący malowanie wrażenia, chwili, efektów świetlnych en plein air).

\n

Postimpresjonizm → dzieło C, tekst 1.
Dzieło C to pejzaż ujęty geometrycznie, budowany płaszczyznami i plamami koloru (w typie Cézanne'a). Tekst 1 to niemal dosłowny cytat z Cézanne'a: "trzeba przedstawiać naturę podług walca, kuli, stożka [ ] całość ujęta w perspektywie" - programowe hasło postimpresjonizmu.

\n

(Dzieło D - ekspresyjny pejzaż z oślepiającym słońcem i falistymi pociągnięciami, w typie van Gogha - oraz tekst 3, opisujący doznanie krwistoczerwonego nieba, nie należą do trzech ocenianych wierszy.)

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}