{"id":"informator-egzamin-zawodowy-opiekunka-srodowiskowa-2012/zad/P9","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-opiekunka-srodowiskowa-2012","number":"P9","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 9.\nDziesięcioletni Darek ma Zespół Downa, bardzo dobrze gra na akordeonie, lubi tańczyć.\nObecnie chłopiec jest po zabiegu torakochirurgicznym usunięcia wady serca. Planując\nmetody aktywizacji dziecka, opiekunka powinna przygotować zajęcia z\nA. muzykoterapii.\nB. biblioterapii.\nC. dogoterapii.\nD. hipoterapii.\nPrawidłowaodpowiedź: A.\nModuł 3\nStrona 6\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych\nPani Barbara K., lat 85, ma wyłonioną stomię jelitową umiejscowioną na dolnym odcinku\njelita grubego. Podopieczna wymaga pełnej pomocy w zakresie wszystkich czynności dnia\ncodziennego.\nOd\ntygodnia\nuskarża\nsię\nna\nodbijania,\nbóle\nbrzucha\ni wzdęcia.\nW worku stomijnym widoczne są duże ilości gazów. Podopieczna ma zaleconą dietę\nlekkostrawną, wysokobłonnikową z ograniczeniem produktów i potraw wzdymających.\nZaplanuj dla podopiecznej jadłospis na 7 dni tygodnia na 5 posiłków dziennie.\nUwzględnij zalecenia żywieniowe. Sporządź dla podopiecznej wykaz produktów i potraw nie\nzalecanych w diecie. Wykonaj wymianę worka stomijnego u podopiecznej leżącej w łóżku.\nPrzed przystąpieniem do wykonania zabiegu zgłoś gotowość przez podniesienie ręki. Zadanie\nwykonaj zgodnie z zasadami i procedurami na fantomie do nauki umiejętności higienicznych.\nPrzestrzegaj przepisów bhp oraz ergonomii pracy opiekunki środowiskowej.\nTabela M3.1. Jadłospis na 7 dni tygodnia\nponiedziałek\nwtorek\nśroda\nczwartek\npiątek\nsobota\nniedziela\nŚniadanie\nDrugie\nśniadanie\nObiad\nPodwieczorek\nKolacja\nTabela M3.2. Wykaz produktów i potraw nie zalecanych w diecie\nCzas na wykonanie zadania wynosi 120 minut.\nModuł 3\nStrona 7\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nOcenie podlegać będzie\n przebieg wymiany worka stomijnego;\n jadłospis na 7 dni tygodnia - rezultat 1;\n wykaz produktów i potraw nie zalecanych w diecie - rezultat 2;\n wymieniony worek stomijny - rezultat 3.\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać\n poprawność opracowania jadłospisu;\n zgodność potraw w jadłospisie z zaleceniami diety;\n zgodność doboru potraw dla każdego posiłku z zaleceniami diety;\n poprawność doboru produktów i potraw nie zalecanych w diecie;\n zgodność wymiany worka stomijnego z algorytmem postępowania i procedurami;\n przestrzeganie zasad organizacji pracy i przepisów bhp.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym\n1. Organizowanie prac opiekuńczych\n8) przestrzega zasad opracowania indywidualnego planu opieki nad osobą podopieczną\ni pomocy tej osobie;\n10) planuje techniki, metody i narzędzia pracy z osobą podopieczną w warunkach\ndomowych;\n11) dobiera techniki, metody i narzędzia do realizacji zaplanowanych działań\nopiekuńczych.\n2. Wykonywanie czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych\n1) świadczy usługi opiekuńcze zgodnie z procedurami i standardami opieki;\n13) pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń opieki zdrowotnej;\n23) stosuje przepisy sanitarno-epidemiologiczne podczas wykonywania czynności\nopiekuńczych.\n3. Aktywizowanie osoby podopiecznej do samodzielności życiowej\n7) analizuje metody usprawniania i aktywizowania osoby podopiecznej w zależności\nod jej wieku, stanu jej zdrowia i niepełnosprawności;\n9) dobiera metody przygotowania osoby podopiecznej do korzystania pomocy\ntechnicznych.\nModuł 3\nStrona 8\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych mogą\ndotyczyć\n wykonania toalety, kąpieli;\n podawania posiłku, karmienia;\n mycia głowy osobie podopiecznej leżącej w łóżku;\n zmiany pozycji, stosowania udogodnień u osoby podopiecznej leżącej w łóżku;\n zaplanowania działań aktywizujących;\n zaplanowania działań zapobiegających skutkom długotrwałego leżenia;\n opracowania harmonogramu organizowania czasu wolnego;\n wykonania pomiaru temperatury;\n wykonania okładu;\n wymiany pieluchomajtek u osoby podopiecznej.\nTematy zadań praktycznych mogą dotyczyć osoby podopiecznej w różnych stanach\nchorobowych, o różnych poziomach niesamodzielności,w różnym wieku.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 1\nZAŁĄCZNIKI\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie opiekunka\nśrodowiskowa\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 2\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\n Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz\nniektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)\n Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów\nszkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)\n Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej\nkształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)\n Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie\negzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)\n Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie\nwarunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy\noraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych\n(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 3\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie\nopiekunka środowiskowa 341204\nOpracowano na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie\npodstawy programowej kształcenia w zawodach.\nOpiekunka środowiskowa 341204\nCelem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,\nwykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.\nZadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są\nuwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają\nw szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,\nrosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,\na także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.\nW procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego\ni zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,\nz uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą\nzawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących\nw zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.\nW procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,\nstosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji\ni kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania\nprzedwczesnemu kończeniu nauki.\nElastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na\nuczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyć wyodrębnienie\nkwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.\n1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nAbsolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka środowiskowa powinien być przygotowany do\nwykonywania następujących zadań zawodowych:\n1) organizowania opieki oraz wsparcia społecznego osobie podopiecznej;\n2) sprawowania opieki nad osobą podopieczną niesamodzielną i przewlekle chorą w celu zapewnienia jej\nbezpieczeństwa zdrowotnego i higieny osobistej;\n3) pomagania osobie podopiecznej w prowadzeniu gospodarstwa domowego w zakresie: gospodarowania\nbudżetem, dokonywania zakupów, sporządzania posiłków, utrzymania porządku w domu oraz tworzenia\noptymalnych warunków życia;\n4) motywowania osoby podopiecznej do samodzielności oraz aktywności intelektualnej, fizycznej i społecznej.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 4\n2. EFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów\nkształcenia, na które składają się:\n1) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;\n(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy\nUczeń:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną\nśrodowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony\nśrodowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem\nzadań zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa\ni higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia i\nżycia.\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nUczeń:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa\npodatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności\ngospodarczej;\n10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeń:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz\nfonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli i\nwyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 5\n4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się w\nśrodowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeń:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;\n3) przewiduje skutki podejmowanych działań;\n4) jest otwarty na zmiany;\n5) potrafi radzić sobie ze stresem;\n6) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n7) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n8) potrafi ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania;\n9) potrafi negocjować warunki porozumień;\n10) współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)\nUczeń:\n1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;\n4) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy;\n6) komunikuje się ze współpracownikami.\n2) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru medyczno-społecznego, stanowiącego\npodbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(Z.c);\nPKZ(Z.c) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: opiekunka środowiskowa, asystent\nosoby niepełnosprawnej, opiekun w domu pomocy społecznej, opiekun osoby starszej\nUczeń:\n1) określa istotę procesów psychicznych i ich rolę w życiu człowieka;\n2) określa wpływ procesów emocjonalno-motywacyjnych na sprawność działania człowieka;\n3) wyjaśnia regulacyjną rolę osobowości człowieka w stosunkach z otoczeniem;\n4) przestrzega zasad etyki i odpowiedzialności zawodowej;\n5) charakteryzuje rozwój człowieka w różnych okresach życia;\n6) dobiera metody komunikowania się i negocjacji w różnych sytuacjach społecznych;\n7) określa przyczyny stresu oraz stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobie ze stresem i zapobiegania\nwypaleniu zawodowemu;\n8) określa procesy zachodzące w życiu społecznym oraz interpretuje zachowania społeczne zbiorowości i\njednostki;\n9) wyjaśnia zjawiska zachodzące we współczesnej kulturze społecznej wpływające na funkcjonowanie\nczłowieka;\n10) określa modele i funkcje rodziny;\n11) określa cele i zadania polityki społecznej państwa;\n12) określa środki i instrumenty polityki społecznej służące realizacji zasady równości i sprawiedliwości\nspołecznej;\n13) identyfikuje problemy i kwestie społeczne występujące we współczesnym społeczeństwie;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 6\n14) dostrzega zróżnicowanie postaw społecznych, obyczajowych, narodowych, religijnych, etycznych i\nkulturowych w kontekście jednostkowego, społecznego i kulturowego wymiaru wartości;\n15) określa rolę diagnozy społecznej w rozwiązywaniu problemów społecznych;\n16) rozpoznaje czynniki wpływające na wykluczenie społeczne jednostki i grup;\n17) określa oraz przewiduje skutki problemów wychowawczych i psychospołecznych osoby podopiecznej i jej\nrodziny;\n18) stosuje przepisy prawa dotyczące pomocy społecznej i ubezpieczeń społecznych;\n19) określa zakres oraz warunki korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej gwarantowanych przez państwo;\n20) określa organizację domów pomocy społecznej w Polsce, uwzględniając zakres świadczonych usług;\n21) posługuje się językiem migowym;\n22) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\n3) efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie opiekunka środowiskowa opisane w\nczęści II:\nZ.5. Świadczenie usług opiekuńczych\n1. Organizowanie prac opiekuńczych\nUczeń:\n1) rozpoznaje objawy chorobowe ze strony poszczególnych układów i narządów osoby podopiecznej;\n2) rozpoznaje, na podstawie analizy dokumentacji i obserwacji, sytuację zdrowotną i społeczną osoby\npodopiecznej oraz warunki jej życia;\n3) ocenia możliwości i ograniczenia osoby podopiecznej wynikające z wieku, stanu zdrowia fizycznego i\npsychicznego oraz niepełnosprawności;\n4) określa potrzeby bio-psycho-społeczne człowieka i sposoby ich zaspakajania;\n5) rozpoznaje potrzeby i problemy osoby podopiecznej;\n6) organizuje środowisko życia osoby podopiecznej z uwzględnieniem jej potrzeb i problemów;\n7) dobiera metody i techniki pracy opiekuńczej, odpowiedniej do potrzeb osoby podopiecznej;\n8) przestrzega zasad opracowania indywidualnego planu opieki nad osobą podopieczną i pomocy tej osobie;\n9) opracowuje plan pomocy i opieki nad osobą podopieczną;\n10) planuje techniki, metody i narzędzia pracy z osobą podopieczną w warunkach domowych;\n11) dobiera techniki, metody i narzędzia pracy do realizacji zaplanowanych działań opiekuńczych;\n12) planuje formy i metody wsparcia osoby podopiecznej w środowisku lokalnym;\n13) organizuje wsparcie na rzecz osoby podopiecznej i współpracę z jej środowiskiem rodzinnym i lokalnym;\n14) planuje techniki monitorowania działań opiekuńczych;\n15) prowadzi dokumentację pracy z osobą podopieczną.\n2. Wykonywanie czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych\nUczeń:\n1) świadczy usługi opiekuńcze zgodnie z procedurami i standardami opieki;\n2) rozpoznaje objawy zaburzeń psychosomatycznych zagrażających zdrowiu i życiu osoby podopiecznej;\n3) stosuje metody i techniki udzielania pierwszej pomocy w stanach zagrożenia zdrowia i życia osoby\npodopiecznej;\n4) przestrzega zasad i określa metody i techniki wykonywania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych osoby\npodopiecznej;\n5) określa rodzaje narzędzi pracy oraz środków i materiałów do wykonywania czynności higienicznych,\npielęgnacyjnych i zaspakajania potrzeb fizjologicznych osoby podopiecznej;\n6) wykonuje zabiegi higieniczne u osoby niesamodzielnej;\n7) przestrzega zasad i metod zapobiegania odleżynom i odparzeniom osoby podopiecznej;\n8) opiekuje się osobą podopieczną w różnych fazach choroby przewlekłej;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 7\n9) przestrzega zasad i określa rodzaje i techniki wykonywania zabiegów przeciwzapalnych u osoby\npodopiecznej;\n10) wykonuje zlecone przez lekarza okłady i kompresy osobie podopiecznej;\n11) przestrzega zasad przygotowywania i podawania leków drogą doustną osobie podopiecznej;\n12) pomaga osobie podopiecznej w przyjmowaniu leków zleconych przez lekarza;\n13) pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń opieki zdrowotnej;\n14) określa rodzaje i techniki wykonywania ćwiczeń usprawniających ruchowo oraz gimnastyki oddechowej\nprzez osobę podopieczną;\n15) prowadzi ćwiczenia gimnastyczne uzgodnione ze specjalistą;\n16) określa zasady obsługi sprzętu rehabilitacyjnego i stosowania przedmiotów ortopedycznych przez osobę\npodopieczną;\n17) pomaga osobie niepełnosprawnej w korzystaniu ze sprzętu rehabilitacyjnego i przedmiotów\nortopedycznych;\n18) przygotowuje osobę podopieczną oraz jej rodzinę do samoopieki i samopielęgnacji;\n19) pomaga osobie podopiecznej w prowadzeniu gospodarstwa domowego i zarządzaniu finansami osobistymi;\n20) dobiera metody i środki do utrzymania mieszkania w czystości;\n21) przestrzega zasad żywienia dietetycznego;\n22) pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej;\n23) stosuje przepisy sanitarno-epidemiologiczne podczas wykonywania czynności opiekuńczych.\n3. Aktywizowanie osoby podopiecznej do samodzielności życiowej\nUczeń:\n1) analizuje przyczyny występowania i metody rozwiązywania problemów społecznych;\n2) pomaga osobie podopiecznej w rozwiązywaniu problemów społecznych i osobistych;\n3) określa metody integracji osoby podopiecznej ze środowiskiem lokalnym;\n4) inicjuje i podtrzymuje relacje międzyludzkie w najbliższym otoczeniu osoby podopiecznej;\n5) określa formy i metody organizowania czasu wolnego;\n6) organizuje różne formy aktywnego spędzania czasu wolnego i rozwijania zainteresowań osoby podopiecznej\nz uwzględnieniem jej potrzeb, możliwości oraz zasobów środowiska lokalnego;\n7) analizuje metody usprawniania i aktywizowania osoby podopiecznej w zależności od jej wieku, stanu jej\nzdrowia i niepełnosprawności;\n8) planuje metody, formy, techniki i środki terapii zajęciowej osoby podopiecznej;\n9) dobiera metody przygotowania osoby podopiecznej do korzystania z pomocy technicznych;\n10) pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu z pomocy technicznych ułatwiających samodzielne\nwykonywanie codziennych czynności;\n11) przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas aktywizowania osoby podopiecznej.\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie opiekunka środowiskowa powinna posiadać następujące\npomieszczenia dydaktyczne:\n1) pracownię umiejętności opiekuńczych, wyposażoną w: sprzęt audiowizualny, taki jak: telewizor, odtwarzacz\nDVD, odtwarzacz video, rzutnik pisma; ekran projekcyjny, fantomy do nauki umiejętności higienicznych, łóżka\nszpitalne z pełnym wyposażeniem, szafki i stoliki przyłóżkowe, sprzęt, urządzenia i przybory do wykonywania\nzabiegów higienicznych i czynności pielęgnacyjnych u osoby leżącej i całkowicie unieruchomionej, fantomy\nosoby dorosłej, niemowlęcia i dziecka do prowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej, defibrylator\nautomatyczny, kołnierze ortopedyczne, środki opatrunkowe, aparat do pomiaru ciśnienia, termometry, sprzęt\nrehabilitacyjny i przedmioty ortopedyczne, środki ochrony indywidualnej;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 8\n2) pracownię higieny żywienia, wyposażoną w: sprzęt gospodarstwa domowego, zastawę kuchenną, zastawę\nstołową, pomoce techniczne ułatwiające samodzielne wykonywanie prac kulinarnych dla osób z ograniczoną\nsprawnością w zakresie małej motoryki;\n3) pracownię terapii zajęciowej, wyposażoną w: materiały, przybory do zajęć plastyczno-technicznych, sprzęt i\nprzybory do szycia oraz haftowania, sprzęt do gier i zabaw, sprzęt fotograficzny;\n4) pracownię wspomagania komputerowego działalności zawodowej, wyposażoną w: tablicę interaktywną z\noprogramowaniem, projektor multimedialny, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia),\ndrukarkę, pakiety programów biurowych.\nKształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach szkolnych, placówkach pomocy społecznej oraz\nśrodowisku zamieszkania podopiecznego.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla\nnauczanego zawodu w wymiarze 8 tygodni (320 godzin).\n4. MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO1)\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne dla\nzawodów w ramach obszaru medyczno-społecznegostanowiące podbudowę do kształcenia w\nzawodzie lub grupie zawodów\n210 godz.\nZ.5. Świadczenie usług opiekuńczych\n350 godz.\n1) W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach\nw sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, przewidzianego dla kształcenia zawodowego, zachowując\nminimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów\ni wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie\nzawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 9\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nAktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji\nEgzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 10\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 11\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 12\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku\nhttp://www.oke.gda.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie\nhttp://www.oke.jaworzno.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie\nhttp://www.oke.krakow.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży\nhttp://www.oke.lomza.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi\nhttp://www.komisja.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu\nhttp://www.oke.poznan.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie\nhttp://www.oke.waw.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu\nhttp://www.oke.wroc.pl/\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 1\nSŁOWNIK POJĘĆ\nSzkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:\n- zasadniczą szkołę zawodową,\n- czteroletnie technikum,\n- szkołę policealną.\nPlacówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę\nkształcenia praktycznego.\nDyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,\nw której jest realizowane kształcenie zawodowe.\nPracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane\nkształcenie zawodowe.\nOśrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,\nupoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej\negzaminu.\nEgzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje\nw zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,\nzgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.\nKwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych\nefektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową\nkomisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nw zakresie jednej kwalifikacji.\nPodstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów\nkształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,\numiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla\nzawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach\nnauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych\noraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce\ndydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 2\nFormy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,\numiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego\ni praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.\nKwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program\nnauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej\nkwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.\nCzęść pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy\nprzez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem\nelektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.\nOperator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez\ndyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie\ntechniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu\nz wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie\negzaminu\nsystemu\nelektronicznego\ni\nindywidualnych\nstanowisk\negzaminacyjnych\nwspomaganych elektronicznie.\nAsystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące\nstanowiska\negzaminacyjne\nwskazane\nprzez\nkierownika\nośrodka\negzaminacyjnego,\nodpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe\nfunkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn\ni urządzeń\nwykorzystywanych\ndo\nwykonania\nzadań\negzaminacyjnych\nw\nczasie\nprzeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.\nNauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej\nniepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej\ninformacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu\nzawodowego.\nOsoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to\nrozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za\nrównorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych\nlub szkół ponadpodstawowych.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 3\nZdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:\n- uczniów,\n- słuchaczy,\n- absolwentów\nposiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie\nindywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni\nspecjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie\nzdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię\nrady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu\nna trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia\nkomunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,\nsłabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,\nz upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,\nposiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,\nprzystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie\nświadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu\nzawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do\negzaminu zawodowego eksternistycznego.","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-opiekunka-srodowiskowa-2012/zad-P9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy","text_html":"<p>Przykładowe zadanie 9.<br>Dziesięcioletni Darek ma Zespół Downa, bardzo dobrze gra na akordeonie, lubi tańczyć.<br>Obecnie chłopiec jest po zabiegu torakochirurgicznym usunięcia wady serca. Planując<br>metody aktywizacji dziecka, opiekunka powinna przygotować zajęcia z<br>A. muzykoterapii.<br>B. biblioterapii.<br>C. dogoterapii.<br>D. hipoterapii.<br>Prawidłowaodpowiedź: A.<br>Moduł 3<br>Strona 6<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań</p>\n<ol><li>Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych</li></ol>\n<p>umiejętności z kwalifikacji Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych<br>Pani Barbara K., lat 85, ma wyłonioną stomię jelitową umiejscowioną na dolnym odcinku<br>jelita grubego. Podopieczna wymaga pełnej pomocy w zakresie wszystkich czynności dnia<br>codziennego.<br>Od<br>tygodnia<br>uskarża<br>się<br>na<br>odbijania,<br>bóle<br>brzucha<br>i wzdęcia.<br>W worku stomijnym widoczne są duże ilości gazów. Podopieczna ma zaleconą dietę<br>lekkostrawną, wysokobłonnikową z ograniczeniem produktów i potraw wzdymających.<br>Zaplanuj dla podopiecznej jadłospis na 7 dni tygodnia na 5 posiłków dziennie.<br>Uwzględnij zalecenia żywieniowe. Sporządź dla podopiecznej wykaz produktów i potraw nie<br>zalecanych w diecie. Wykonaj wymianę worka stomijnego u podopiecznej leżącej w łóżku.<br>Przed przystąpieniem do wykonania zabiegu zgłoś gotowość przez podniesienie ręki. Zadanie<br>wykonaj zgodnie z zasadami i procedurami na fantomie do nauki umiejętności higienicznych.<br>Przestrzegaj przepisów bhp oraz ergonomii pracy opiekunki środowiskowej.<br>Tabela M3.1. Jadłospis na 7 dni tygodnia<br>poniedziałek<br>wtorek<br>środa<br>czwartek<br>piątek<br>sobota<br>niedziela<br>Śniadanie<br>Drugie<br>śniadanie<br>Obiad<br>Podwieczorek<br>Kolacja<br>Tabela M3.2. Wykaz produktów i potraw nie zalecanych w diecie<br>Czas na wykonanie zadania wynosi 120 minut.<br>Moduł 3<br>Strona 7<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Ocenie podlegać będzie<br> przebieg wymiany worka stomijnego;<br> jadłospis na 7 dni tygodnia - rezultat 1;<br> wykaz produktów i potraw nie zalecanych w diecie - rezultat 2;<br> wymieniony worek stomijny - rezultat 3.<br>Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać<br> poprawność opracowania jadłospisu;<br> zgodność potraw w jadłospisie z zaleceniami diety;<br> zgodność doboru potraw dla każdego posiłku z zaleceniami diety;<br> poprawność doboru produktów i potraw nie zalecanych w diecie;<br> zgodność wymiany worka stomijnego z algorytmem postępowania i procedurami;<br> przestrzeganie zasad organizacji pracy i przepisów bhp.<br>Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym</p>\n<ol><li>Organizowanie prac opiekuńczych</li><li>przestrzega zasad opracowania indywidualnego planu opieki nad osobą podopieczną</li></ol>\n<p>i pomocy tej osobie;</p>\n<ol><li>planuje techniki, metody i narzędzia pracy z osobą podopieczną w warunkach</li></ol>\n<p>domowych;</p>\n<ol><li>dobiera techniki, metody i narzędzia do realizacji zaplanowanych działań</li></ol>\n<p>opiekuńczych.</p>\n<ol><li>Wykonywanie czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych</li><li>świadczy usługi opiekuńcze zgodnie z procedurami i standardami opieki;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń opieki zdrowotnej;</li><li>stosuje przepisy sanitarno-epidemiologiczne podczas wykonywania czynności</li></ol>\n<p>opiekuńczych.</p>\n<ol><li>Aktywizowanie osoby podopiecznej do samodzielności życiowej</li><li>analizuje metody usprawniania i aktywizowania osoby podopiecznej w zależności</li></ol>\n<p>od jej wieku, stanu jej zdrowia i niepełnosprawności;</p>\n<ol><li>dobiera metody przygotowania osoby podopiecznej do korzystania pomocy</li></ol>\n<p>technicznych.<br>Moduł 3<br>Strona 8<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych mogą<br>dotyczyć<br> wykonania toalety, kąpieli;<br> podawania posiłku, karmienia;<br> mycia głowy osobie podopiecznej leżącej w łóżku;<br> zmiany pozycji, stosowania udogodnień u osoby podopiecznej leżącej w łóżku;<br> zaplanowania działań aktywizujących;<br> zaplanowania działań zapobiegających skutkom długotrwałego leżenia;<br> opracowania harmonogramu organizowania czasu wolnego;<br> wykonania pomiaru temperatury;<br> wykonania okładu;<br> wymiany pieluchomajtek u osoby podopiecznej.<br>Tematy zadań praktycznych mogą dotyczyć osoby podopiecznej w różnych stanach<br>chorobowych, o różnych poziomach niesamodzielności,w różnym wieku.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 1<br>ZAŁĄCZNIKI<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie opiekunka<br>środowiskowa<br>ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu<br>dla ucznia/słuchacza/absolwenta<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego<br>zawodowego<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 2<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br> Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz<br>niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów<br>szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej<br>kształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)<br> Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie<br>egzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie<br>warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy<br>oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych<br>(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 3<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie<br>opiekunka środowiskowa 341204<br>Opracowano na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie<br>podstawy programowej kształcenia w zawodach.<br>Opiekunka środowiskowa 341204<br>Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,<br>wykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.<br>Zadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są<br>uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają<br>w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,<br>rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,<br>a także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.<br>W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego<br>i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,<br>z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą<br>zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących<br>w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.<br>W procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,<br>stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji<br>i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania<br>przedwczesnemu kończeniu nauki.<br>Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na<br>uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyć wyodrębnienie<br>kwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.</p>\n<ol><li>CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE</li></ol>\n<p>Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie opiekunka środowiskowa powinien być przygotowany do<br>wykonywania następujących zadań zawodowych:</p>\n<ol><li>organizowania opieki oraz wsparcia społecznego osobie podopiecznej;</li><li>sprawowania opieki nad osobą podopieczną niesamodzielną i przewlekle chorą w celu zapewnienia jej</li></ol>\n<p>bezpieczeństwa zdrowotnego i higieny osobistej;</p>\n<ol><li>pomagania osobie podopiecznej w prowadzeniu gospodarstwa domowego w zakresie: gospodarowania</li></ol>\n<p>budżetem, dokonywania zakupów, sporządzania posiłków, utrzymania porządku w domu oraz tworzenia<br>optymalnych warunków życia;</p>\n<ol><li>motywowania osoby podopiecznej do samodzielności oraz aktywności intelektualnej, fizycznej i społecznej.</li></ol>\n<p>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 4</p>\n<ol><li>EFEKTY KSZTAŁCENIA</li></ol>\n<p>Do wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów<br>kształcenia, na które składają się:</p>\n<ol><li>efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;</li></ol>\n<p>(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną</li></ol>\n<p>środowiska i ergonomią;</p>\n<ol><li>rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony</li></ol>\n<p>środowiska w Polsce;</p>\n<ol><li>określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;</li><li>przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem</li></ol>\n<p>zadań zawodowych;</p>\n<ol><li>określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;</li><li>określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;</li><li>organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeństwa</li></ol>\n<p>i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;</li><li>przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony</li></ol>\n<p>przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia i</li></ol>\n<p>życia.<br>(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;</li><li>stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa</li></ol>\n<p>podatkowego i prawa autorskiego;</p>\n<ol><li>stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;</li><li>rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;</li><li>analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;</li><li>inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;</li><li>przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;</li><li>prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;</li><li>obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności</li></ol>\n<p>gospodarczej;</p>\n<ol><li>planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;</li><li>optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.</li></ol>\n<p>(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz</li></ol>\n<p>fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;</p>\n<ol><li>interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli i</li></ol>\n<p>wyraźnie, w standardowej odmianie języka;</p>\n<ol><li>analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;</li></ol>\n<p>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 5</p>\n<ol><li>formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się w</li></ol>\n<p>środowisku pracy;</p>\n<ol><li>korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.</li></ol>\n<p>(KPS). Kompetencje personalne i społeczne<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>przestrzega zasad kultury i etyki;</li><li>jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;</li><li>przewiduje skutki podejmowanych działań;</li><li>jest otwarty na zmiany;</li><li>potrafi radzić sobie ze stresem;</li><li>aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;</li><li>przestrzega tajemnicy zawodowej;</li><li>potrafi ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania;</li><li>potrafi negocjować warunki porozumień;</li><li>współpracuje w zespole.</li></ol>\n<p>(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;</li><li>dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;</li><li>kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;</li><li>ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;</li><li>wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy;</li><li>komunikuje się ze współpracownikami.</li><li>efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru medyczno-społecznego, stanowiącego</li></ol>\n<p>podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(Z.c);<br>PKZ(Z.c) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: opiekunka środowiskowa, asystent<br>osoby niepełnosprawnej, opiekun w domu pomocy społecznej, opiekun osoby starszej<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>określa istotę procesów psychicznych i ich rolę w życiu człowieka;</li><li>określa wpływ procesów emocjonalno-motywacyjnych na sprawność działania człowieka;</li><li>wyjaśnia regulacyjną rolę osobowości człowieka w stosunkach z otoczeniem;</li><li>przestrzega zasad etyki i odpowiedzialności zawodowej;</li><li>charakteryzuje rozwój człowieka w różnych okresach życia;</li><li>dobiera metody komunikowania się i negocjacji w różnych sytuacjach społecznych;</li><li>określa przyczyny stresu oraz stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobie ze stresem i zapobiegania</li></ol>\n<p>wypaleniu zawodowemu;</p>\n<ol><li>określa procesy zachodzące w życiu społecznym oraz interpretuje zachowania społeczne zbiorowości i</li></ol>\n<p>jednostki;</p>\n<ol><li>wyjaśnia zjawiska zachodzące we współczesnej kulturze społecznej wpływające na funkcjonowanie</li></ol>\n<p>człowieka;</p>\n<ol><li>określa modele i funkcje rodziny;</li><li>określa cele i zadania polityki społecznej państwa;</li><li>określa środki i instrumenty polityki społecznej służące realizacji zasady równości i sprawiedliwości</li></ol>\n<p>społecznej;</p>\n<ol><li>identyfikuje problemy i kwestie społeczne występujące we współczesnym społeczeństwie;</li></ol>\n<p>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 6</p>\n<ol><li>dostrzega zróżnicowanie postaw społecznych, obyczajowych, narodowych, religijnych, etycznych i</li></ol>\n<p>kulturowych w kontekście jednostkowego, społecznego i kulturowego wymiaru wartości;</p>\n<ol><li>określa rolę diagnozy społecznej w rozwiązywaniu problemów społecznych;</li><li>rozpoznaje czynniki wpływające na wykluczenie społeczne jednostki i grup;</li><li>określa oraz przewiduje skutki problemów wychowawczych i psychospołecznych osoby podopiecznej i jej</li></ol>\n<p>rodziny;</p>\n<ol><li>stosuje przepisy prawa dotyczące pomocy społecznej i ubezpieczeń społecznych;</li><li>określa zakres oraz warunki korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej gwarantowanych przez państwo;</li><li>określa organizację domów pomocy społecznej w Polsce, uwzględniając zakres świadczonych usług;</li><li>posługuje się językiem migowym;</li><li>stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.</li><li>efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie opiekunka środowiskowa opisane w</li></ol>\n<p>części II:<br>Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych</p>\n<ol><li>Organizowanie prac opiekuńczych</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>rozpoznaje objawy chorobowe ze strony poszczególnych układów i narządów osoby podopiecznej;</li><li>rozpoznaje, na podstawie analizy dokumentacji i obserwacji, sytuację zdrowotną i społeczną osoby</li></ol>\n<p>podopiecznej oraz warunki jej życia;</p>\n<ol><li>ocenia możliwości i ograniczenia osoby podopiecznej wynikające z wieku, stanu zdrowia fizycznego i</li></ol>\n<p>psychicznego oraz niepełnosprawności;</p>\n<ol><li>określa potrzeby bio-psycho-społeczne człowieka i sposoby ich zaspakajania;</li><li>rozpoznaje potrzeby i problemy osoby podopiecznej;</li><li>organizuje środowisko życia osoby podopiecznej z uwzględnieniem jej potrzeb i problemów;</li><li>dobiera metody i techniki pracy opiekuńczej, odpowiedniej do potrzeb osoby podopiecznej;</li><li>przestrzega zasad opracowania indywidualnego planu opieki nad osobą podopieczną i pomocy tej osobie;</li><li>opracowuje plan pomocy i opieki nad osobą podopieczną;</li><li>planuje techniki, metody i narzędzia pracy z osobą podopieczną w warunkach domowych;</li><li>dobiera techniki, metody i narzędzia pracy do realizacji zaplanowanych działań opiekuńczych;</li><li>planuje formy i metody wsparcia osoby podopiecznej w środowisku lokalnym;</li><li>organizuje wsparcie na rzecz osoby podopiecznej i współpracę z jej środowiskiem rodzinnym i lokalnym;</li><li>planuje techniki monitorowania działań opiekuńczych;</li><li>prowadzi dokumentację pracy z osobą podopieczną.</li><li>Wykonywanie czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>świadczy usługi opiekuńcze zgodnie z procedurami i standardami opieki;</li><li>rozpoznaje objawy zaburzeń psychosomatycznych zagrażających zdrowiu i życiu osoby podopiecznej;</li><li>stosuje metody i techniki udzielania pierwszej pomocy w stanach zagrożenia zdrowia i życia osoby</li></ol>\n<p>podopiecznej;</p>\n<ol><li>przestrzega zasad i określa metody i techniki wykonywania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych osoby</li></ol>\n<p>podopiecznej;</p>\n<ol><li>określa rodzaje narzędzi pracy oraz środków i materiałów do wykonywania czynności higienicznych,</li></ol>\n<p>pielęgnacyjnych i zaspakajania potrzeb fizjologicznych osoby podopiecznej;</p>\n<ol><li>wykonuje zabiegi higieniczne u osoby niesamodzielnej;</li><li>przestrzega zasad i metod zapobiegania odleżynom i odparzeniom osoby podopiecznej;</li><li>opiekuje się osobą podopieczną w różnych fazach choroby przewlekłej;</li></ol>\n<p>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 7</p>\n<ol><li>przestrzega zasad i określa rodzaje i techniki wykonywania zabiegów przeciwzapalnych u osoby</li></ol>\n<p>podopiecznej;</p>\n<ol><li>wykonuje zlecone przez lekarza okłady i kompresy osobie podopiecznej;</li><li>przestrzega zasad przygotowywania i podawania leków drogą doustną osobie podopiecznej;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w przyjmowaniu leków zleconych przez lekarza;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń opieki zdrowotnej;</li><li>określa rodzaje i techniki wykonywania ćwiczeń usprawniających ruchowo oraz gimnastyki oddechowej</li></ol>\n<p>przez osobę podopieczną;</p>\n<ol><li>prowadzi ćwiczenia gimnastyczne uzgodnione ze specjalistą;</li><li>określa zasady obsługi sprzętu rehabilitacyjnego i stosowania przedmiotów ortopedycznych przez osobę</li></ol>\n<p>podopieczną;</p>\n<ol><li>pomaga osobie niepełnosprawnej w korzystaniu ze sprzętu rehabilitacyjnego i przedmiotów</li></ol>\n<p>ortopedycznych;</p>\n<ol><li>przygotowuje osobę podopieczną oraz jej rodzinę do samoopieki i samopielęgnacji;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w prowadzeniu gospodarstwa domowego i zarządzaniu finansami osobistymi;</li><li>dobiera metody i środki do utrzymania mieszkania w czystości;</li><li>przestrzega zasad żywienia dietetycznego;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej;</li><li>stosuje przepisy sanitarno-epidemiologiczne podczas wykonywania czynności opiekuńczych.</li><li>Aktywizowanie osoby podopiecznej do samodzielności życiowej</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>analizuje przyczyny występowania i metody rozwiązywania problemów społecznych;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w rozwiązywaniu problemów społecznych i osobistych;</li><li>określa metody integracji osoby podopiecznej ze środowiskiem lokalnym;</li><li>inicjuje i podtrzymuje relacje międzyludzkie w najbliższym otoczeniu osoby podopiecznej;</li><li>określa formy i metody organizowania czasu wolnego;</li><li>organizuje różne formy aktywnego spędzania czasu wolnego i rozwijania zainteresowań osoby podopiecznej</li></ol>\n<p>z uwzględnieniem jej potrzeb, możliwości oraz zasobów środowiska lokalnego;</p>\n<ol><li>analizuje metody usprawniania i aktywizowania osoby podopiecznej w zależności od jej wieku, stanu jej</li></ol>\n<p>zdrowia i niepełnosprawności;</p>\n<ol><li>planuje metody, formy, techniki i środki terapii zajęciowej osoby podopiecznej;</li><li>dobiera metody przygotowania osoby podopiecznej do korzystania z pomocy technicznych;</li><li>pomaga osobie podopiecznej w korzystaniu z pomocy technicznych ułatwiających samodzielne</li></ol>\n<p>wykonywanie codziennych czynności;</p>\n<ol><li>przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas aktywizowania osoby podopiecznej.</li><li>WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE</li></ol>\n<p>Szkoła podejmująca kształcenie w zawodzie opiekunka środowiskowa powinna posiadać następujące<br>pomieszczenia dydaktyczne:</p>\n<ol><li>pracownię umiejętności opiekuńczych, wyposażoną w: sprzęt audiowizualny, taki jak: telewizor, odtwarzacz</li></ol>\n<p>DVD, odtwarzacz video, rzutnik pisma; ekran projekcyjny, fantomy do nauki umiejętności higienicznych, łóżka<br>szpitalne z pełnym wyposażeniem, szafki i stoliki przyłóżkowe, sprzęt, urządzenia i przybory do wykonywania<br>zabiegów higienicznych i czynności pielęgnacyjnych u osoby leżącej i całkowicie unieruchomionej, fantomy<br>osoby dorosłej, niemowlęcia i dziecka do prowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej, defibrylator<br>automatyczny, kołnierze ortopedyczne, środki opatrunkowe, aparat do pomiaru ciśnienia, termometry, sprzęt<br>rehabilitacyjny i przedmioty ortopedyczne, środki ochrony indywidualnej;<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 8</p>\n<ol><li>pracownię higieny żywienia, wyposażoną w: sprzęt gospodarstwa domowego, zastawę kuchenną, zastawę</li></ol>\n<p>stołową, pomoce techniczne ułatwiające samodzielne wykonywanie prac kulinarnych dla osób z ograniczoną<br>sprawnością w zakresie małej motoryki;</p>\n<ol><li>pracownię terapii zajęciowej, wyposażoną w: materiały, przybory do zajęć plastyczno-technicznych, sprzęt i</li></ol>\n<p>przybory do szycia oraz haftowania, sprzęt do gier i zabaw, sprzęt fotograficzny;</p>\n<ol><li>pracownię wspomagania komputerowego działalności zawodowej, wyposażoną w: tablicę interaktywną z</li></ol>\n<p>oprogramowaniem, projektor multimedialny, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia),<br>drukarkę, pakiety programów biurowych.<br>Kształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach szkolnych, placówkach pomocy społecznej oraz<br>środowisku zamieszkania podopiecznego.<br>Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla<br>nauczanego zawodu w wymiarze 8 tygodni (320 godzin).</p>\n<ol><li>MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO1)</li></ol>\n<p>Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne dla<br>zawodów w ramach obszaru medyczno-społecznegostanowiące podbudowę do kształcenia w<br>zawodzie lub grupie zawodów<br>210 godz.<br>Z.5. Świadczenie usług opiekuńczych<br>350 godz.</p>\n<ol><li>W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach</li></ol>\n<p>w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, przewidzianego dla kształcenia zawodowego, zachowując<br>minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów<br>i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie<br>zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 9<br>ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>Aktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego<br>kwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji<br>Egzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 10<br>ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu<br>dla ucznia/słuchacza/absolwenta<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 11<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego<br>zawodowego<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 12<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku<br>http://www.oke.gda.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie<br>http://www.oke.jaworzno.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie<br>http://www.oke.krakow.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży<br>http://www.oke.lomza.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi<br>http://www.komisja.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu<br>http://www.oke.poznan.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie<br>http://www.oke.waw.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu<br>http://www.oke.wroc.pl/<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 1<br>SŁOWNIK POJĘĆ<br>Szkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:</p>\n<ul><li>zasadniczą szkołę zawodową,</li><li>czteroletnie technikum,</li><li>szkołę policealną.</li></ul>\n<p>Placówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę<br>kształcenia praktycznego.<br>Dyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,<br>w której jest realizowane kształcenie zawodowe.<br>Pracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane<br>kształcenie zawodowe.<br>Ośrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,<br>upoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej<br>egzaminu.<br>Egzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje<br>w zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,<br>zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.<br>Kwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych<br>efektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową<br>komisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>w zakresie jednej kwalifikacji.<br>Podstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów<br>kształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,<br>umiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla<br>zawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach<br>nauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych<br>oraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce<br>dydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 2<br>Formy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,<br>umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego<br>i praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.<br>Kwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program<br>nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej<br>kwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego<br>kwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.<br>Część pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy<br>przez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem<br>elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.<br>Operator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez<br>dyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie<br>techniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu<br>z wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie<br>egzaminu<br>systemu<br>elektronicznego<br>i<br>indywidualnych<br>stanowisk<br>egzaminacyjnych<br>wspomaganych elektronicznie.<br>Asystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące<br>stanowiska<br>egzaminacyjne<br>wskazane<br>przez<br>kierownika<br>ośrodka<br>egzaminacyjnego,<br>odpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe<br>funkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn<br>i urządzeń<br>wykorzystywanych<br>do<br>wykonania<br>zadań<br>egzaminacyjnych<br>w<br>czasie<br>przeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.<br>Nauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej<br>niepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej<br>informacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu<br>zawodowego.<br>Osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to<br>rozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za<br>równorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych<br>lub szkół ponadpodstawowych.<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 3<br>Zdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:</p>\n<ul><li>uczniów,</li><li>słuchaczy,</li><li>absolwentów</li></ul>\n<p>posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie<br>indywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni<br>specjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie<br>zdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię<br>rady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu<br>na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia<br>komunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,<br>słabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,<br>z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,<br>posiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,<br>przystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie<br>świadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu<br>zawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do<br>egzaminu zawodowego eksternistycznego.</p>","solutions":[]}