{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-analityk-2012/zad/P9","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-analityk-2012","number":"P9","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 9.\nZjawisko\nchemiczne\npolegające\nna\nprzechodzeniu\npróbki\nstałej\ndo\nroztworu,\npołączone z reakcją składnika/ów próbki z rozpuszczalnikiem lub innym składnikiem\nroztworu to proces\nA. rozpuszczania.\nB. roztwarzania.\nC. ekstrakcji.\nD. topienia.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 8\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji A.59. Przygotowanie sprzętu, odczynników\nchemicznych i próbek do badań analitycznych\nSporządź\nroztwory\nekstrakcyjne\nstosowane\ndo\noznaczania\nzawartości\nfosforu\nw próbkach gleby, wykonaj niezbędne obliczenia i zapisz wyniki w tabeli 1.\nSporządź zestaw następujących roztworów:\n1. 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego o pH 3,2 ±0,1\n2. 100 cm3 roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3\n3. 250 cm3 roztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05\nRoztwory przelej do opisanych samodzielnie butelek.\nZ przygotowanego na stanowisku zestawu wybierz niezbędny sprzęt laboratoryjny\ni odczynniki chemiczne do sporządzenia roztworów 1-3.\nW trakcie wykonywania zadania wykorzystaj procedurę sporządzania roztworów do\nekstrakcji przyswajalnego fosforu z gleby opracowaną na podstawie podręcznika Leszka\nKuszelewskiego „Chemia rolna. Przewodnik do ćwiczeń” oraz wyciągi z kart charakterystyki\nsubstancji chemicznych. Przestrzegaj zasad organizacji pracy, przepisów BHP i ochrony\nprzeciw pożarowej oraz ochrony środowiska.\nWyciągi z kart charakterystyki substancji chemicznych.\nZgodna z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 (REACH), Załącznik II oraz Rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008\n(CLP) - Polska\n1. Nazwa produktu: MLECZAN WAPNIA PIĘCIOWODNY\nWzór chemiczny: (CH3CHOHCOO)2Ca*5H2O\nIdentyfikacja zagrożeń\nProdukt/Substancja nie jest niebezpieczna w myśl dyrektywy 1999/45/EEG.\nPIERWSZA POMOC\nZatrucie inhalacyjne:\nWyprowadzić osobę poszkodowaną na świeże powietrze.\nZatrucie doustne:\nPrzepłukać usta. Podać 1-2 szklanki wody do wypicia, wywołać wymioty.\nSkażenie oczu:\nPrzemyć skażone oczy większą ilością letniej wody\nW przypadku konieczności zapewnić pomoc okulisty.\nSkażenie skóry:\nZdjąć skażone ubranie. Oczyścić mechanicznie skażoną skórę, przemyć dużą ilością wody.\nPOSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU:\nSzczególne zagrożenia:\nSubstancja palna.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 9\nŚrodki gaśnicze:\n• gaśnice CO2,\n• gaśnice proszkowe,\n• gaśnice pianowe.\nSprzęt ochronny strażaków:\nUbrania odporne na działanie wysokich temperatur. Niezależne aparaty izolujące drogi oddechowe.\nPOSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA\nZalecenia ogólne:\nW przypadku wydostania się mleczanu wapnia unikać pylenia, nie wdychać pyłów.\nŚrodki ochrony osobistej:\nOdzież ochronna, ochrony dróg oddechowych, szczelne okulary ochronne, rękawice ochronne.\nZabezpieczenie środowiska:\nZebrać na sucho, przekazać do czyszczenia. Oczyścić zanieczyszczony teren. Nie dopuścić do dostania się do\nwód, ścieków i gleby.\nKONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ\nRozwiązania techniczne: Wentylacja na stanowiskach pracy i w magazynach zapewniająca utrzymanie stężenia\nproduktu w powietrzu poniżej określonych limitów (minimum 10-krotna wymiana powietrza na godzinę).\nOchrony osobiste:\nDrogi oddechowe: Maski ochronne\nRęce: Niekoniecznie.\nOczy: Okulary ochronne.\nSkóra i ciało: Niekoniecznie.\nInne informacje:\nHigiena pracy: zmienić zanieczyszczone ubranie. Wymyć ręce i twarz po pracy z ta substancja. Stosować krem\nbarierowo - ochronny do skory przy pracy z ta substancja.\n2. Nazwa produktu: WODOROTLENEK WAPNIA\nWzór chemiczny: Ca(OH)2\nIDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ\nKlasyfikacja produktu zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 w\nsprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz.U. 2003, nr 171, poz.\n1666 z późn. zmianami):\nPreparat jest sklasyfikowany jako preparat niebezpieczny:\nXi - Preparat drażniący ze zwrotami\nR38 - Działa drażniąco na skórę\nR41 - Ryzyko poważnego uszkodzenia oczu.\nPIERWSZA POMOC\nKontakt ze skórą:\nZanieczyszczoną skórę umyć dużą ilością wody. Stosować kremy ochronne.\nKontakt z oczami:\nZdjąć szkła kontaktowe. Jak najszybciej przepłukać oczy, przytrzymując odchylone powieki, dużą ilością czystej\nwody (przez co najmniej 15 minut). Nie stosować żadnych środków neutralizujących.\nSkonsultować się niezwłocznie z lekarzem okulistą.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 10\nW przypadku połknięcia:\nPołknięcie może spowodować podrażnienie błon śluzowych przewodu pokarmowego. Przepłukać usta. Wypić\ndużo wody. Zwrócić się o pomoc medyczną w przypadku utrzymywania się dolegliwości.\nPOSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU\nZalecane środki gaśnicze:\nPreparat nie jest palny. Stosować powszechnie dostępne środki gaśnicze w zależności od otoczenia.\nNieodpowiednie środki gaśnicze\nNie są znane\nSzczególne zagrożenie w czasie pożaru:\nNie określono\nPOSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA\nIndywidualne środki ostrożności:\nZapewnić odpowiednią wentylację pomieszczeń roboczych. Unikać zanieczyszczenia skóry i oczu.\nZakładać rękawice ochronne, okulary ochronne i odzież ochronną.\nNie dopuszczać osób postronnych i nieupoważnionych.\nŚrodki ostrożności w zakresie ochrony środowiska:\nNie dopuszczać do przedostawania się preparatu do kanalizacji, wód powierzchniowych i wód gruntowych.\nPowiadomić odpowiednie władze i służby ratownictwa chemicznego w przypadku zanieczyszczenia wód\npowierzchniowych lub gruntowych.\nMetody oczyszczania/usuwania:\nRozsypany preparat zebrać mechanicznie. Nie dopuszczać do zawilgocenia.\nZanieczyszczone\npozostałości\npreparatu\nusuwać\nzgodnie\nz\nobowiązującymi\nzaleceniami.\nMiejsca\nzanieczyszczone spłukać dużą ilością wody.\nPOSTĘPOWANIE Z PREPARATEM I JEGO MAGAZYNOWANIE\nPostępowanie z preparatem\nPreparat przechowywać w zamkniętych pojemnikach. Przestrzegać ogólnych przepisów bezpieczeństwa i\nhigieny pracy z niebezpiecznymi preparatami chemicznymi.\nMagazynowanie\nPrzechowywać w suchych pomieszczeniach.\nKONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ\nŚrodki ochrony indywidualnej:\nZalecenia ogólne\nMyć ręce przed każdą przerwą i po zakończeniu pracy.\nTrzymać z dala od żywności, napojów i pasz.\nUnikać kontaktu z oczami i skórą.\nOdzież zanieczyszczoną preparatem natychmiast zdjąć. Natychmiast przemyć wodą wszelkie\nzanieczyszczenia skóry.\nW trakcie stosowania preparatu nie jeść, nie pić i nie palić tytoniu\nOchrona skóry rąk: Nosić odpowiednie rękawice ochronne. Stosować kremy ochronne.\nOchrona oczu: Szczelne okulary ochronne.\nOchrona ciała: Odpowiednia odzież ochronna.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 11\nProcedura\nsporządzania\nroztworów\ndo\nekstrakcji\nprzyswajalnego\nfosforu\nz gleby\nI. Sporządzenie roztworu ekstrakcyjnego, stosowanego w przygotowaniu wyciągu\nglebowego /Kuszelewski L. Chemia rolna. Przewodnik do ćwiczeń. SGGW Warszawa 1996/\n1. Zasada metody\nZawartość przyswajalnego fosforu w glebie oznaczana jest w tzw. wyciągu glebowym,\notrzymanym przez wytrząsanie próbki gleby w roztworze ekstrakcyjnym. W glebach\nmineralnych, do ekstrakcji stosowany jest roztwór mleczanowy o pH ok.3.6, otrzymany w\nwyniku reakcji mleczanu wapnia z kwasem chlorowodorowym:\n2(CH3CHOHCOO)2Ca + 2HCl  2CH3CHOHCOOH + (CH3CHOHCOO)2Ca + CaCl2\n2. Niezbędne odczynniki chemiczne\na. mleczan wapnia stały (CH3CHOHCOO)2Ca∙5H2O cz.d.a.,\nb. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3,\nc. nasycony roztwór Ca(OH)2\nd. chloroform cz.d.a.,\ne. woda destylowana.\n3. Niezbędny sprzęt laboratoryjny\na. naczynka wagowe, zlewki, łyżeczki, pipetki, szkiełka zegarkowe, lejki zwykłe, pompki\ndo pipet;\nb. waga analityczną lub techniczna o dokładności 0,001g;\nc. cylindry miarowe, kolby miarowe, pipety jednomiarowe, biurety;\nd. mieszadło magnetyczne z ogrzewaniem;\ne. pH- metr z elektrodą uniwersalną o dokładności pomiaru - 0,01 jednostek pH,\nskalibrowany na bufor 4,0,\nf. pojemnik na odpady laboratoryjne, środki ochrony indywidualnej.\n4. Sposób postępowania\n4.1. Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego\nOdważ ok.77,05 g mleczanu wapnia (CH3CHOHCOO)2Ca∙5H2O - masa molowa 308.22 g/mol,\nz dokładnością do 0,001g. Naważkę rozpuścić w 500 cm3 gorącej wody destylowanej, dodaj\n250 cm3 roztworu HCl o stężeniu 1 mol/dm3. Po ostudzeniu roztwór przelej do kolby\nmiarowej o pojemności 1000cm3 i uzupełnij wodą destylowaną do kreski. Dodaj 2 krople\nchloroformu. Roztwór ten można przechowywać w lodówce do dwóch tygodni.\n4.2. Sporządzenie roztworu HCl o stężeniu ok.0,05 mol/dm3\nSporządź 100 cm3 roztworu HCl o stężeniu ok. 0,05 mol/dm3 przez rozcieńczenie roztworu\no stężeniu 1,00 mol/dm3.\n4.3. Sporządzenie roztworu ekstrakcyjnego roboczego\nDo kolby miarowej o pojemności 250 cm3 odmierz pipetą jednomiarową 20 cm3 roztworu\nekstrakcyjnego zapasowego i uzupełnij wodą destylowaną do kreski. Następnie\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 12\nprzygotowany roztwór przelej do zlewki, umieść na mieszadle magnetycznym, zanurz\nelektrodę pehametru i mieszając doprowadź do pH 3,55 ±0,05 przez dodawanie kroplami\nroztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3 lub nasyconego roztworu Ca(OH)2.\nTabela 1. Wyniki i obliczenia wykorzystane w sporządzaniu roztworów do ekstrakcji\nprzyswajalnego fosforu z gleby\n1. Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego\n1.1. Masa naważki mleczanu wapnia\n1.2. Oblicz stężenie molowe mleczanu wapnia w przygotowanym roztworze.\n2. Sporządzenie 100 cm3 roztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3\nObjętość użytego roztworu HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3\n3. Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego roboczego\n3.1.Objętość użytego roztworu ekstrakcyjnego zapasowego\n3.2. Objętość użytego roztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3\n3.3. Objętość użytego roztworu Ca(OH)2\n3.4. Uzyskana wartość pH roztworu ekstrakcyjnego roboczego\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania 180 minut.\nOcenie podlegać będzie\n przebieg sporządzenia roztworów ekstrakcyjnych stosowanych do oznaczenia\nzawartości fosforu w próbkach gleby;\n sporządzone roztwory ekstrakcyjne stosowane do oznaczania zawartości fosforu\nw\npróbkach\ngleby\n(roztwór\nekstrakcyjny\nzapasowy,\nroztwór\nkwasu\nchlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3, roztwór ekstrakcyjny roboczego\no pH 3,55 ±0,05 - rezultat 1.\n uzupełniona tabela 1 - rezultat 2.\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać\n trafność doboru sprzętu i odczynników do sporządzenia roztworu ekstrakcyjnego\nzapasowego, roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3 oraz\nroztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 13\n poprawność przygotowania roztworu ekstrakcyjnego zapasowego stosowanego do\noznaczenia zawartości fosforu w próbkach gleby;\n poprawność przygotowania roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05\nml/dm3 poprzez rozcieńczenie roztworu HCl o stężeniu 1,0 ml/dm3;\n poprawność przygotowania roztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05\nstosowanego do oznaczenia zawartości fosforu w próbkach gleby;\n stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas sporządzania roztworów;\n poprawność opracowania tabeli 1.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym\n1. Gospodarowanie wyposażeniem oraz odczynnikami chemicznymi w laboratorium\nanalitycznym\n5) przygotowuje zestawy sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do\nwykonywania prac analitycznych;\n6) ocenia stan techniczny wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego\nstosowanego w laboratorium analitycznym.\n2. Wykonywanie prac preparatywnych i przygotowanie odczynników chemicznych do badań\nanalitycznych\n3) wytwarza preparaty chemiczne metodami laboratoryjnymi;\n7) ocenia jakość odczynników chemicznych;\n8) prowadzi dokumentację prac związanych z przygotowaniem odczynników i preparatów\nchemicznych oraz oczyszczaniem substancji.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.59. Przygotowanie sprzętu, odczynników\nchemicznych i próbek do badań analitycznych mogą dotyczyć\n sporządzania zapotrzebowania na wyposażenie pomiarowe i pomocnicze oraz\nodczynniki chemiczne niezbędne do wykonywania analiz chemicznych zgodnie\nz wytycznymi norm i procedur analitycznych;\n wykonywania prac związanych z oczyszczaniem i rozdzielaniem składników mieszanin\nzgodnie z wytycznymi norm i procedur analitycznych;\n oceny\njakości\notrzymanych\ndo\nanalizy\npreparatów\nchemicznych\nzgodnie\nz wytycznymi norm i procedur analitycznych;\n wytwarzania\npreparatów\nchemicznych\nmetodami\nlaboratoryjnymi\nzgodnie\nz wytycznymi norm i procedur analitycznych;\n przygotowywania roztworów mianowanych oraz wzorców analitycznych zgodnie\nz wytycznymi norm i procedur analitycznych.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 14\nKwalifikacja K2\nA.60. Wykonywanie badań analitycznych\n1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych\n1.1. Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów\npomocniczych\nUmiejętność 1) rozróżnia klasyczne metody analizy jakościowej i analizy ilościowej\nmateriałów, na przykład:\n stosuje pojęcia, nazwy, terminy właściwe do opisu klasycznych metod analizy\njakościowej i ilościowej, np: metody objętościowe, miareczkowanie, odczynnik\ngrupowe, selektywne, wskaźnik kwasowo-zasadowy, titrant, grawimetria;\n klasyfikuje metody analizy miareczkowej ze względu na typ zachodzącej reakcji np:\nredoksometria, kompleksometria;\n klasyfikuje metody analizy miareczkowej ze względu na sposób prowadzenia\noznaczenia, np.: miareczkowanie bezpośrednie, pośrednie odwrotne.\n charakteryzuje techniki wykonywania analiz jakościowych i ilościowych, np. metody\npółmikro, submikro.\nPrzykładowe zadanie 1.\nMetodę analityczną, polegającą na określeniu masy substancji wytrąconej z roztworu za\npomocą azotanu(V) srebra, nazywamy\nA. jodometrią.\nB. alkacymetrią.\nC. argentometrią.\nD. redoksymetrią.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 2) rozróżnia metody instrumentalne stosowane w analizach jakościowych\ni analizach ilościowych materiałów, na przykład:\n klasyfikuje metody analizy instrumentalnej z punktu widzenia ich fizykochemicznych\npodstaw jak i informacji analitycznej dostarczanej przez te metody;\n charakteryzuje podstawy fizykochemiczne oraz zakres zastosowań metod analizy\ninstrumentalnej:\nspektrometrycznych,\nelektrochemicznych,\ntermometrycznych,\nmetod\nrozdzielania\nskładników\npróbek\no\nzłożonym\nskładzie\n(metody\nchromatograficzne, elektroforetyczne);\n uzasadnia wybór metody analizy instrumentalnej odpowiedniej do rozwiązania\npostawionego problemu analitycznego;\n rozpoznaje aparaturę stosowaną w metodach instrumentalnych.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 15\nPrzykładowe zadanie 2.\nSchemat blokowy przedstawia\nŹródło: www.chemia.pk.edu.pl\nA. jednowiązkowy spektrometr absorpcji atomowej.\nB. spektrofluorymetr.\nC. spektrometr masowy.\nD. spektrofotometr UV/VIS-NIR.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nUmiejętność 3) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas\nwykonywania badań analitycznych, na przykład:\n charakteryzuje zjawiska fizyczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania\nbadań analitycznych, np.: rozproszenie, załamanie i skręcanie płaszczyzny polaryzacji\nświatła, absorpcja promieniowania, emisja promieniowania, przepływ prądu przez\nroztwory elektrolitów, adsorpcja podziałowa;\n rozpoznaje charakterystyczne dla danej metody lub techniki instrumentalnej\nwielkości i parametry, np.: nD\n20 , max;\n interpretuje zależności na wykresach przedstawiających przebieg procesów\nanalitycznych, takich jak np.: krzywe miareczkowania, widma absorpcyjne,\nchromatogramy;\n analizuje treści praw i zależności matematycznych opisujących zjawiska fizyczne,\nchemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania badań analitycznych;\n przedstawia równania reakcji chemicznych zachodzących podczas oznaczeń\njakościowych i ilościowych np.: reakcje strącania osadów w analizie jakościowej,\nwagowej i argentometrii, reakcje redoks - w analizie jakościowej kationów i anionów,\nmanganometrii i jodometrii, reakcje zobojętniania w alkacymetrii, reakcje\nkompleksowania w analizie jakościowej i kompleksometrii.\nLampa\nModulator\nLustro\npółprzepuszczalne\nLustro\npółprzepuszczalne\nAtomizer\n(płomień)\nMonochromator\nWiązka odniesienia (I )\n0\nWiązka pomiarowa (I)\nDetektor\nOdczyt\nWzmacniacz\nsygnału\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 16\nPrzykładowe zadanie 3.\nNa rysunku przedstawiono\nŹródło: www.pke.gdansk.pl\nA. zjawisko załamania światła.\nB. przejścia elektronu pomiędzy dwoma poziomami energetycznymi.\nC. schemat działania filtra interferencyjnego.\nD. absorpcję promieniowania podczerwonego przez oscylujące cząsteczki.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\n1.2. Wykonywanie badań bioanalitycznych i środowiskowych\nUmiejętność 1) dobiera wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze do wykonywania\nbadań: mikrobiologicznych, biochemicznych i środowiskowych, na przykład:\n określa\nwarunki\nprowadzenia\nbadań:\nmikrobiologicznych,\nbiochemicznych\ni środowiskowych, np. laboratoryjne i terenowe;\n dobiera wyposażenie pomiarowe i pomocnicze w zależności od warunków badań,\nwłaściwości fizycznych, fizykochemicznych i chemicznych matrycy i badanych\nanalitów;\n dobiera\nwyposażenie\npomiarowe\ni\npomocnicze\ndo\nwykonywania\nbadań\nmikrobiologicznych wody, ścieków, powietrza i gleby.\nPrzykładowe zadanie 4.\nSpecjalny, hermetycznie zamykany aparat do hodowli bakterii w warunkach beztlenowych,\nktóry zamiast powietrza może być wypełniony gazem obojętnym (CO2 lub N2) bądź też jest\nzaopatrzony w pochłaniacze tlenu będące mieszaniną węglanu potasowego, pirogallolu\ni ziemi okrzemkowej to\nA. autoklaw.\nB. anaerostat.\nC. pasteryzator.\nD. lampa bakteriologiczna.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 17\nUmiejętność 6) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas\nidentyfikacji i analiz ilościowych produktów naturalnych, na przykład:\n określa właściwości chemiczne aminokwasów, białek, cukrów, lipidów i kwasów\nnukleinowych, np.: właściwości redukujące cukrów, amfoteryczność białek;\n opisuje zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas\nidentyfikacji i analiz ilościowych produktów naturalnych, np.:\n przedstawia zjawisko skręcania płaszczyzny światła spolaryzowanego przez\nsubstancje optycznie czynne,\n zapisuje i interpretuje schematy i równania reakcji chemicznych\nzachodzących podczas oznaczania liczb charakterystycznych tłuszczów,\nmineralizacji białek i oznaczania produktów ich rozkładu;\n określa zastosowanie procesów fizycznych, chemicznych i fizykochemicznych do\noceny jakości produktów naturalnych, np.: liczb charakterystycznych LK, LZ, LOO do\noceny jakości tłuszczów.\nPrzykładowe zadanie 5.\nAnaliza tłuszczów obejmuje, między innymi, oznaczanie liczb charakterystycznych: LK, LZ, LJ\ni LOO.\nTyp liczby\nDefinicja liczby charakterystycznej tłuszczów\nLK liczba\nkwasowa\nliczba mg KOH potrzebna do zobojętnienia wolnych kwasów tłuszczowych zawartych w 1 g\ntłuszczu\nLZ liczba\nzmydlania\nliczba mg KOH potrzebna do zobojętnienia kwasów tłuszczowych wolnych i powstałych w\nwyniku hydrolizy 1 g tłuszczu\nLJ liczba jodowa\nliczba g wolnego jodu przyłączanego przez wiązania podwójne zawarte w 100 g tłuszczu\nLOO liczba\nnadtlenkowa\nliczba cm3 Na2S2O3 o stężeniu 0,002 mol/dm3 potrzebna do redukcji jodu wydzielonego z\nKI przez nadtlenki obecne w 1 g tłuszczu\nStopień zjełczenia tłuszczów ocenia się na podstawie wartości:\nA. LK i LZ.\nB. LK i LJ.\nC. LK i LOO.\nD. tylko LOO.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 11) ocenia jakość wody, ścieków, powietrza i gleby na podstawie wyników\nbadań analitycznych, na przykład:\n określa kryteria i wskaźniki oceny jakości, wody, ścieków, powietrza i gleby na\npodstawie norm i rozporządzeń właściwych ministrów;\n rozróżnia parametry charakterystyczne dla badań wody, gleby, powietrza, np.: ChZT,\nBZT5, PM10;\n przedstawia wyniki pomiarów środowiskowych w formie tabel, wykresów,\ndiagramów;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 18\n porównuje wyniki badań analitycznych z wartościami normowymi;\n ustala przydatność badanych komponentów środowiska z uwzględnieniem oceny\njakości, np. wody do celów spożywczych.\nPrzykładowe zadanie 6.\nAnalizowana próbka wody powierzchniowej zawiera 0,6 mg/dm3 fosforanów, a stężenie\njonów chlorkowych wynosi 190 mg/dm3. Określ do której klasy czystości należy zaliczyć\nprzeanalizowaną próbkę wody powierzchniowej.\nWartości graniczne wskaźników jakości wody w klasach jakości wód powierzchniowych\n(zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska)\nwskaźnik\nk klasa\nczystości\nI klasa czystości\nII klasa czystości\nIII klasa czystości\nIV klasa czystości\nV klasa czystości\nW\na\nr\nt\no\nś\nc\ni\nd\no\np\nu\ns\nz\nc\nz\na\nl\nn\ne\nFosforany\n[mg/dm3]\n0,2\n0,4\n0,7\n1,0\n1\nChlorki\n[mg/dm3]\n100\n200\n300\n400\n400\nA. I klasa czystości.\nB. II klasa czystości.\nC. III klasa czystości.\nD. IV klasa czystości.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 19\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych\nPrzeprowadź oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu, a następnie wykonaj identyfikację\njakościową nawozu i sprawdź czy badana próbka zawiera nawóz wapniowy czy wapniowo-\nmagnezowy. Wykonaj niezbędne obliczenia i opracuj Tabelę 1.\nZ\nprzygotowanego\nna\nstanowisku\nzestawu\nwybierz\nsprzęt\nlaboratoryjny\ni odczynniki chemiczne do przeprowadzenia oznaczenia zasadowości ogólnej nawozu oraz do\njego analizy jakościowej. Dobierz środki ochrony indywidualnej.\nW trakcie wykonywania zadania wykorzystaj procedurę oznaczania zasadowości ogólnej\nnawozu oraz analizy jakościowej nawozu opracowaną na podstawie podręcznika „Chemia\nrolna, podstawy teoretyczne i praktyczne” pod redakcją Stanisława Mercika oraz wyciągi\nz kart charakterystyki substancji chemicznych. Przestrzegaj zasad organizacji pracy,\nprzepisów BHP i ochrony przeciw pożarowej oraz ochrony środowiska.\nWYCIĄGI Z KART CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI CHEMICZNEJ\nwodorotlenek sodu NaOH - roztwór o stężeniu 0,50 mol/dm3\nSymbol i oznaczenie produktu: Xi - drażniący R36/38\nH290 może powodować korozję metali\nH315 Działa drażniąco na skórę\nH319 Działa drażniąco na oczy\nS 26 Zanieczyszczone oczy przemyć natychmiast dużą ilością wody i zasięgnąć porady lekarza\nŚrodki ochrony indywidualnej:\nOchrona dróg oddechowych: konieczna gdy tworzą się pary - maska przeciwgazowa\nOchrona oczu: konieczna - okulary ochronne typu gogle\nOchrona rąk: konieczna - rękawice ochronne chroniące przed chemikaliami\nOchrona ciała: konieczna - ubranie ochronne\nFenoloftaleina - alkoholowy roztwór 0,5%\nSymbol i oznaczenie produktu: F - wysoce łatwopalny, T- toksyczny\nR 11-23/24/25-39/23/24/25: produkt wysoce łatwopalny, działa toksycznie przez drogi\noddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu; zagraża powstaniem bardzo poważnych,\nnieodwracalnych zmian w stanie zdrowia\nS 7-16: Nie przechowywać w pobliżu źródeł zapłonu, nie palić tytoniu. Nosić odzież ochronną\ni rękawice ochronne.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 20\nChlorek amonu\nSymbol i oznaczenie produktu: Xn- szkodliwy, Xi- drażniący\nH302 Toksyczność ostra\nH319 Działa drażniąco na oczy\nS 26 Zanieczyszczone oczy przemyć natychmiast dużą ilością wody i zasięgnąć porady lekarza\nŚrodki ochrony indywidualnej:\nOchrona dróg oddechowych: konieczna gdy tworzą się pary - maska przeciwgazowa\nOchrona oczu: konieczna - okulary ochronne typu gogle\nOchrona rąk: konieczna - rękawice ochronne chroniące przed chemikaliami\nOchrona ciała: konieczna - ubranie ochronne\nProcedura oznaczania zasadowości ogólnej nawozu oraz analizy jakościowej nawozu\nopracowana na podstawie podręcznika: Mercik S. (redakcja) Chemia rolna, podstawy\nteoretyczne i praktyczne. Wydawnictwo SGGW, W-wa 2002.\nI. Oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu\n1. Zasada metody\nNawozy stosowane do odkwaszania gleby charakteryzują się różną zawartością kationów\nzasadowych: wapnia i magnezu (lub samego wapnia), a tym samym różną zdolnością do\nneutralizacji gleby. W celu zastosowania właściwej ilości nawozu należy znać jego\npodstawowy parametr - zasadowość ogólną definiowaną jako zawartość obu kationów w\nprzeliczeniu\nna\ntlenek\nwapnia\nCaO\ni\nwyrażoną\nw procentach masowych.\nBadany nawóz roztwarza się w gorącym roztworze kwasu chlorowodorowego\no określonym mianie. Podczas roztwarzania, w zależności od składu nawozu, mogą zachodzić\nnastępujące reakcje chemiczne:\nCaO + 2HCl  CaCl2 + H2O\nMgO + 2HCl  MgCl2 + H2O\nCaCO3 + 2HCl  CaCl2 + H2O + CO2↑\nMgCO3 + 2HCl  MgCl2 + H2O + CO2↑\nNadmiar kwasu chlorowodorowego odmiareczkowuje się mianowanym roztworem\nwodorotlenku sodu wobec fenoloftaleiny. Z ilości związanego przez wapń i magnez kwasu\nchlorowodorowego oblicza się ogólną zasadowość nawozu.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 21\n2. Niezbędne odczynniki chemiczne\na. roztwór alkoholowy fenoloftaleiny o stężeniu 0,5 % m/v,\nb. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3,\nc. roztwór wodorotlenku sodu NaOH o stężeniu 0,50 mol/dm3,\nd. woda destylowana.\n3. Niezbędny sprzęt laboratoryjny\ng. kolby stożkowe, naczynka wagowe, cylindry miarowe, szkiełka zegarkowe,\nh. waga analityczną lub techniczna o dokładności 0,001g,\ni. biurety o pojemności 50 cm3 i 25 cm3,\nj. zestaw\ndo\nogrzewania\npłyta\ngrzejna\nlub\nmieszadło\nmagnetyczne\nz ogrzewaniem.\n4. Sposób postępowania\nW naczynku wagowym odważyć 0,5 g nawozu z dokładnością do 0,001 g. Próbkę przenieść\ndo kolby stożkowej o pojemności 300 cm3, dodać 25 cm3 wody destylowanej odmierzonej\ncylindrem miarowym oraz 25 cm3 (dodawanego porcjami) roztworu HCl o stężeniu 1,00\nmol/dm3, odmierzonego biuretą. Przygotowaną próbę nakryć szkiełkiem zegarkowym i po\nustaniu burzenia podgrzać ostrożnie do wrzeniai utrzymywać w tym stanie do całkowitego\nroztworzenia naważki (ok. 5 minut). Następnie próbę ostudzić, dodać 4 krople fenoloftaleiny\ni miareczkować mianowanym roztworem NaOH o stężeniu 0,5000 mol/dm3 do uzyskania\nbarwy jasnoróżowej, nie zanikającej w ciągu 1 minuty.\nOznaczanie należy wykonać dwukrotnie - dla każdego oznaczenia należy przygotować\nosobną naważkę badanego nawozu.\nDodatkowo należy wykonać dwie próby odczynnikowe miareczkując roztworem NaOH\no stężeniu 0,5000 mol/dm3 próbę ślepą sporządzoną z 25 cm3 wody destylowanej i 25 cm3\nroztworu HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3 wobec fenoloftaleiny.\n5. Obliczenie wartości średniej próby odczynnikowej\nWartość średnią oblicza się z dwóch wyników miareczkowania, różniących się co najwyżej\no 0,2 cm3. Wynik obliczenia średniej objętości próby odczynnikowej podaje się z dokładnością\ndo pierwszego miejsca po przecinku.\n6. Obliczenie zasadowości ogólnej nawozu\nZasadowość ogólną nawozu oblicza się według wzoru\n100\n)\n(\n028\n,0\n%\n\n\n\n\nm\nc\nb\na\nCaO\na - objętość średnia NaOH, w cm3, zużyta do zobojętnienia próby odczynnikowej\nb - objętość NaOH w cm3 zużyta na zobojętnienie nadmiaru HCl w próbce nawozu,\nc - miano NaOH w mol/ dm3,\n0,028 - masa CaO w g odpowiadająca 1 mmol NaOH,\nm - masa naważki nawozu w g\nPowtarzalność wyników oznaczania zasadowości ogólnej nawozu:\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 22\nRóżnica między obliczonymi wynikami dwóch oznaczeń nie powinna przekraczać 0,5%.\nZ dwóch powtarzalnych wyników oblicza się wynik średni. Wynik obliczenia średniej\nzasadowości ogólnej podać z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.\nII. Analiza jakościowa nawozu\n1. Zasada metody\nAnalizę\njakościową\nnawozów\nodkwaszających\nrozpoczyna\nsię\nod\npotwierdzenia\nwystępowania w nich kationu Ca2+ i Mg2+. W tym celu należy wykonać reakcje analityczne na\nwykrywanie kationów Ca2+, Mg2+:\nwykrywany\nkation\nstosowane\nodczynniki\nchemiczne\nmożliwe obserwacje i zapis równań reakcji chemicznych\nCa2+\n(NH4)2(COO)2\nCa2+ + (NH4)2(COO)2  Ca(COO)2 + 2NH4\nbiały krystaliczny osad nie roztwarza się w kwasie octowym\nMg2+\nNa2HPO4\ni NH3 ∙H2O\nMg2+ + Na2HPO4 + NH3 ∙H2O  MgNH4PO4 + 2Na+ + H2O\nbiały galaretowaty osad nierozpuszczalny w NH3 ∙H2O, ale\nrozpuszczalny w kwasach\nUwaga: w identyfikacji przeszkadza jon Ca2+\n2. Niezbędne odczynniki chemiczne\nW metodzie wykorzystuje się:\na. wodę destylowaną,\nb. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 0,1 mol/dm3,\nc. roztwór szczawianu amonu (NH4)2(COO)2 o stężeniu 4%,\nd. roztwór wodorofosforanu(V) disodu Na2HPO4 o stężeniu 0,5 mol/ dm3,\ne. roztwór amoniaku NH3 ∙H2O o stężeniu 1 mol/dm3,\nf. roztwór kwasu octowego CH3COOH o stężeniu 2 mol/dm3,\ng. stały NH4Cl,\nh. papierki wskaźnikowe uniwersalne.\n3. Niezbędny sprzęt\nW oznaczeniu używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego, w tym:\na. lejki, probówki, pipetki, łyżeczki, sączki - średnie typ 389m,\nb. zestaw do ogrzewania - łaźnia wodna lub zlewka z gorącą wodą,\n4. Sposób postępowania\n4.1. Identyfikacja Ca2+\nNawóz przenieść do probówki, roztworzyć w niewielkiej ilości roztworu HCl, dodać kilka\nkryształków NH4Cl i zobojętnić roztworem amoniaku wobec papierka uniwersalnego.\nW przypadku utworzenia się galaretowatego osadu dodać kroplami roztwór CH3COOH do\nmomentu roztworzenia się osadu. W celu identyfikacji Ca2+ roztwór podgrzać do wrzenia\ni dodać niewielką ilość (NH4)2(COO)2. W przypadku obecności Ca2+ powstanie biały osad\nszczawianu wapnia CaC2O4.\n4.2. Identyfikacja Mg2+\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 23\nZawartość probówki po strąceniu CaC2O4 należy przesączyć i do klarownego roztworu dodać\nniewielką ilość roztworu Na2HPO4. Powstawanie osadu można przyspieszyć przez pocieranie\nbagietką wewnętrznych ścianek probówki.O obecności Mg2+ świadczy wytrącenie się białego\ngalaretowatego osadu.\nIII. Procedura postępowania z odpadami poreakcyjnymi i roztworami niezużytymi\nw trakcie badań\nNiezużyte roztwory do badań jakościowych i ilościowych - pozostawić do dalszych oznaczeń.\nNiezużyty nawóz - pozostawić w zamkniętym pojemniku.\nMieszaniny poreakcyjne, zlewki HCl i NaOH - przelać do pojemnika na odpady ciekłe,\na odpady stałe - do pojemnika na odpady stałe.\nTabela 1. Identyfikacja jakościowa oraz oznaczanie zasadowości ogólnej nawozu\n1. Oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu:\n1.1.Miareczkowanie próbek nawozu\n- masy naważek próbek nawozu:\n- objętości i stężenia użytych roztworów NaOH i HCl\n1.2. Wykonywanie prób odczynnikowych\nobjętości i stężenia użytych roztworów NaOH i HCl\n1.3. Obliczenia\n1.4. Wynik oznaczenia ilościowego - zasadowości ogólnej nawozu\n2. Identyfikacja jakościowa nawozu:\nWykryty kation/kationy\nUzasadnienie:\nCzas na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będzie\n przebieg wykonania oznaczenia zasadowości ogólnej oraz identyfikacji jakościowej\npoddanego analizie nawozu;\n identyfikacja jakościowa nawozu (tabela 1) - rezultat 1;\n oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu poddanego analizie (tabela 1) - rezultat 2.\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać\n trafność doboru sprzętu i odczynników do wymogów oznaczenia zasadowości ogólnej\noraz do identyfikacji jakościowej poddanego analizie nawozu;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 24\n poprawność przygotowania próbek nawozu do oznaczenia zasadowości ogólnej oraz\ndo identyfikacji jakościowej poddanego analizie nawozu;\n dokładność wykonania oznaczenia zasadowości ogólnej;\n poprawność identyfikacji jakościowej nawozu;\n stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania oznaczenia;\n poprawność opracowania Tabeli 1.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym\n1. Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych\n4) posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym stosowanym w analizach\njakościowych i analizach ilościowych materiałów;\n7) bada skład jakościowy i ilościowy surowców, półproduktów, produktów i materiałów\npomocniczych;\n8) ocenia jakość surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na\npodstawie wyników badań laboratoryjnych;\n12) prowadzi dokumentację wyników badań laboratoryjnych surowców, półproduktów,\nproduktów i materiałów pomocniczych przemysłów: chemicznego, paliwowego,\nfarmaceutycznego, biotechnologicznego.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych\nmogą dotyczyć\n określenia składu jakościowego i ilościowego surowców, półproduktów, produktów\ni materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego\nlub biotechnologicznego;\n oceny jakości surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na\npodstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych;\n wykonania badań mikrobiologicznych próbek wody pitnej, ścieków, powietrza oraz\nproduktów spożywczych;\n umiejętności identyfikowania produktów naturalnych metodami chemicznymi oraz\ninstrumentalnymi;\n umiejętności wykonywania analiz fizykochemicznych próbek ścieków, powietrza\ni gleby;\n umiejętności wykonywania oznaczeń ilościowych aminokwasów, białek, cukrów,\nlipidów i kwasów nukleinowych.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 1\nZAŁĄCZNIKI\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik analityk\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 2\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\n Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz\nniektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)\n Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów\nszkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)\n Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej\nkształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)\n Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie\negzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)\n Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie\nwarunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy\noraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych\n(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 3\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie\nOpracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.\ntechnik analityk 311103\nCelem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,\nwykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.\nZadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są\nuwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają\nw szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,\nrosnący udział handlu międzynarodowego, mobilnośd geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,\na także wzrost oczekiwao pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.\nW procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego\ni zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,\nz uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą\nzawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących\nw zawodach, a tym samym zapewni im możliwośd sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.\nW procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,\nstosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji\ni kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania\nprzedwczesnemu kooczeniu nauki.\nElastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na\nuczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyd wyodrębnienie\nkwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.\n1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nAbsolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik analityk powinien byd przygotowany do wykonywania\nnastępujących zadao zawodowych:\n1) przygotowywania sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do badao analitycznych;\n2) pobierania i przygotowywania próbek do badao analitycznych;\n3) wykonywania badao analitycznych surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych;\n4) wykonywania badao bioanalitycznych i środowiskowych.\n2. EFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadao zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów\nkształcenia, na które składają się:\n1) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;\n(BHP). Bezpieczeostwo i higiena pracy\nUczeo:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeostwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną\nśrodowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony\nśrodowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeostwa i higieny pracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem\nzadao zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeostwa\ni higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadao zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeostwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia\ni życia.\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 4\nUczeo:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa\npodatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności\ngospodarczej;\n10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeo:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz\nfonetycznych), umożliwiających realizację zadao zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli\ni wyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;\n4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się\nw środowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeo:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadao;\n3) przewiduje skutki podejmowanych działao;\n4) jest otwarty na zmiany;\n5) potrafi radzid sobie ze stresem;\n6) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n7) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n8) potrafi ponosid odpowiedzialnośd za podejmowane działania;\n9) potrafi negocjowad warunki porozumieo;\n10) współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)\nUczeo:\n1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadao;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadao;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadao;\n4) ocenia jakośd wykonania przydzielonych zadao;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakośd pracy;\n6) komunikuje się ze współpracownikami.\n2) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego, stanowiące\npodbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(A.z);\nPKZ(A.z) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik analityk, technik\ntechnologii chemicznej\nUczeo:\n1) klasyfikuje metody pomiarowe stosowane w badaniach laboratoryjnych i pomiarach przemysłowych;\n2) klasyfikuje i oblicza błędy pomiarowe;\n3) określa cele i zadania normalizacji;\n4) przestrzega zasad wdrażania i funkcjonowania systemów akredytacji, certyfikacji i dobrej praktyki\nlaboratoryjnej;\n5) charakteryzuje systemy zarządzania jakością, bezpieczeostwem i środowiskiem;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 5\n6) wykonuje czynności związane z wzorcowaniem, konserwacją, przygotowaniem do legalizacji wyposażenia\npomiarowego;\n7) wykonuje obliczenia związane ze sporządzaniem roztworów;\n8) sporządza roztwory o różnych stężeniach;\n9) rozpoznaje znormalizowane symbole urządzeo i położenie węzłów analitycznych i punktów pomiarowych na\nschematach technologicznych;\n10) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadao.\n3) efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik analityk opisane w części II:\nA.59. Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badao analitycznych\n1. Gospodarowanie wyposażeniem oraz odczynnikami chemicznymi w laboratorium analitycznym\nUczeo:\n1) wykonuje prace związane z obsługą i konserwacją infrastruktury technicznej laboratorium analitycznego;\n2) klasyfikuje wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze stosowane w pracach analitycznych;\n3) klasyfikuje odczynniki chemiczne ze względu na ich czystośd, jakośd i zastosowanie w procesach\nanalitycznych;\n4) sporządza zapotrzebowania na wyposażenie pomiarowe i pomocnicze oraz odczynniki chemiczne stosowane\nw pracach analitycznych;\n5) przygotowuje zestawy sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do wykonywania prac\nanalitycznych;\n6) ocenia stan techniczny wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego stosowanego\nw laboratorium analitycznym;\n7) prowadzi gospodarkę magazynową wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego;\n8) prowadzi gospodarkę odczynnikami chemicznymi i odpadami w laboratorium analitycznym.\n2. Wykonywanie prac preparatywnych i przygotowanie odczynników chemicznych do badao analitycznych\nUczeo:\n1) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas oczyszczania i rozdzielania\nsubstancji oraz w procesach wytwarzania preparatów chemicznych metodami laboratoryjnymi;\n2) prowadzi procesy związane z oczyszczaniem i rozdzielaniem substancji;\n3) wytwarza preparaty chemiczne metodami laboratoryjnymi;\n4) ocenia jakośd otrzymanych preparatów chemicznych i oczyszczanych substancji;\n5) wyjaśnia zjawiska chemiczne zachodzące podczas sporządzania roztworów mianowanych;\n6) przygotowuje roztwory mianowane i wzorce analityczne;\n7) ocenia jakośd odczynników chemicznych;\n8) prowadzi dokumentację prac związanych z przygotowaniem odczynników i preparatów chemicznych oraz\noczyszczaniem substancji.\n3. Pobieranie i przygotowanie próbek do badao analitycznych\nUczeo:\n1) przestrzega zasad pobierania próbek w warunkach terenowych, stacjonarnych i ciągłego procesu\ntechnologicznego;\n2) dobiera narzędzia i przyrządy do pobierania próbek substancji gazowych, ciekłych i stałych;\n3) pobiera próbki substancji gazowych, ciekłych i stałych;\n4) znakuje, utrwala i transportuje pobrane próbki;\n5) przygotowuje reprezentatywne próbki do badao analitycznych;\n6) dobiera metody i techniki przygotowania próbek do badao analitycznych;\n7) przeprowadza operacje i procesy jednostkowe związane z przygotowaniem próbek do badao analitycznych;\n8) zabezpiecza i przechowuje próbki archiwalne;\n9) prowadzi dokumentację prac związanych z pobieraniem, przygotowywaniem i przechowywaniem próbek do\nbadao analitycznych.\nA.60. Wykonywanie badao analitycznych\n1. Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych\nUczeo:\n1) rozróżnia klasyczne metody analizy jakościowej i analizy ilościowej materiałów;\n2) rozróżnia metody instrumentalne stosowane w analizach jakościowych i analizach ilościowych materiałów;\n3) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania badao\nanalitycznych;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 6\n4) posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym stosowanym w analizach jakościowych i analizach\nilościowych materiałów;\n5) określa kryteria i wskaźniki oceny jakości surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych\nprzemysłów: chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego, biotechnologicznego;\n6) bada właściwości fizyczne i fizykochemiczne surowców, półproduktów, produktów i materiałów\npomocniczych;\n7) bada skład jakościowy i ilościowy surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych;\n8) ocenia jakośd surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na podstawie wyników\nbadao laboratoryjnych;\n9) wykonuje analizy ruchowe i międzyoperacyjne;\n10) posługuje się automatycznymi analizatorami przemysłowymi;\n11) przestrzega procedur systemu zarządzania jakością;\n12) prowadzi dokumentację wyników badao laboratoryjnych surowców, półproduktów, produktów\ni materiałów pomocniczych przemysłów: chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego, biotechnologicznego.\n2. Wykonywanie badao bioanalitycznych i środowiskowych\nUczeo:\n1) dobiera wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze do wykonywania badao: mikrobiologicznych,\nbiochemicznych i środowiskowych;\n2) posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym i wyposażeniem pomocniczym stosowanymi\nw badaniach bioanalitycznych i środowiskowych;\n3) przygotowuje preparaty mikroskopowe;\n4) sporządza podłoża do badao mikrobiologicznych;\n5) wykonuje badania mikrobiologiczne wody pitnej, ścieków, powietrza oraz środków spożywczych;\n6) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas identyfikacji i analiz ilościowych\nproduktów naturalnych;\n7) identyfikuje produkty naturalne metodami chemicznymi oraz instrumentalnymi;\n8) wykonuje oznaczenia ilościowe aminokwasów, białek, cukrów, lipidów i kwasów nukleinowych;\n9) wykonuje analizy z zastosowaniem biosensorów;\n10) wykonuje analizy fizykochemiczne wody, ścieków, powietrza i gleby w warunkach terenowych\ni laboratoryjnych;\n11) ocenia jakośd wody, ścieków, powietrza i gleby na podstawie wyników badao analitycznych;\n12) prowadzi ewidencję oraz dokumentację wyników badao bioanalitycznych i środowiskowych.\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik analityk powinna posiadad następujące pomieszczenia\ndydaktyczne:\n1) pracownię techniki laboratoryjnej i prac preparatywnych, wyposażoną w:\na) zestawy do poboru i transportu próbek gazowych, ciekłych, stałych, wyposażenie pomiarowe do oznaczeo\nw terenie, środki ochrony indywidualnej,\nb) sprzęt i urządzenia do oczyszczania i wyodrębniania substancji, zagęszczania śladów, prowadzenia prac\npreparatywnych, procesów jednostkowych (w skali laboratoryjnej) chemicznych i biochemicznych, w tym\nw urządzenia do: rozdrabniania i mieszania, sączenia, destylacji i rektyfikacji, ogrzewania i chłodzenia,\nekstrakcji, sublimacji, mineralizacji, badao właściwości fizykochemicznych substancji;\n2) pracownię chemiczną, wyposażoną w sprzęt do wykonywania jakościowych i ilościowych analiz substancji\nnieorganicznych i organicznych, taki jak: szkło laboratoryjne miarowe, wirówki, suszarki, piece do prażenia,\nłaźnie, mieszadła, urządzenia do ogrzewania i chłodzenia oraz wagi laboratoryjne techniczne i analityczne\nw wydzielonym pomieszczeniu;\n3) pracownię instrumentalną i pomiarów technicznych, wyposażoną w: stanowiska do pomiarów metodami\nelektrochemicznymi: pH, konduktywności, elektrolizy, stanowiska do pomiarów chromatograficznych,\nstanowisko do pomiarów spektrofotometrycznych UV-VIS i IR nefelometrycznych, turbidymetrycznych,\nstanowisko do pomiarów polarymetrycznych, refraktometrycznych, stanowisko do pomiarów: lepkości,\ngęstości, wilgotności, stanowisko do pomiarów charakterystycznych temperatur, stanowiska do pomiaru\nparametrów procesowych: temperatury, ciśnienia, natężenia przepływu, gęstości, lepkości, pH, kondunktancji,\nskładu chemicznego, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla czterech uczniów) z oprogramowaniem\ndo rejestracji i opracowywania wyników badao; drukarkę sieciową;\n4) pracownię mikrobiologiczną, wyposażoną w sprzęt i urządzenia do wykonywania badao mikrobiologicznych\nżywności, wody i powietrza, w szczególności w: zestawy cieplarek, komory chłodnicze, wirówki, zestawy do\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 7\nfiltracji mikrobiologicznej, komorę laminarną, licznik kolonii, cieplarnię z wytrząsarką, mikroskopy, zestawy do\npoboru i transportu próbek;\nponadto pracownie powinny byd wyposażone w: instrukcje wykonywania dwiczeo, normy dotyczące badao\nanalitycznych, karty charakterystyk substancji niebezpiecznych i ich mieszanin, środki ochrony indywidualnej.\nPracownie powinny posiadad dodatkowe pomieszczenia do przechowywania odczynników chemicznych,\nodpadów laboratoryjnych oraz wyposażenia pomiarowego i pomocniczego, a także do wykonywania prac\nprzygotowawczych, takich jak: sporządzanie roztworów, destylacja wody.\nKształcenie praktyczne może odbywad się w pracowniach szkolnych, placówkach kształcenia praktycznego,\nlaboratoriach uczelni i instytutów naukowo-badawczych, przedsiębiorstwach przemysłowych, stacjach\nsanitarno-epidemiologicznych.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla\nnauczanego zawodu w wymiarze 6 tygodni (240 godzin).\n4. Minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego1)\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne\ndla zawodów w ramach obszaru administracyjno--usługowego stanowiące\npodbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów\n280 godz.\nA.59. Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badao\nanalitycznych\n340 godz.\nA.60. Wykonywanie badao analitycznych\n650 godz.\n1) W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosowad do wymiaru godzin określonego\nw przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych danego typu, zachowując\nminimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich\nzawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia\nw zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 8\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nAktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji\nEgzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 9\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 10\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 11\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku\nhttp://www.oke.gda.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie\nhttp://www.oke.jaworzno.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie\nhttp://www.oke.krakow.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży\nhttp://www.oke.lomza.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi\nhttp://www.komisja.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu\nhttp://www.oke.poznan.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie\nhttp://www.oke.waw.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu\nhttp://www.oke.wroc.pl/\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 1\nSŁOWNIK POJĘĆ\nSzkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:\n- zasadniczą szkołę zawodową,\n- czteroletnie technikum,\n- szkołę policealną.\nPlacówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę\nkształcenia praktycznego.\nDyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,\nw której jest realizowane kształcenie zawodowe.\nPracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane\nkształcenie zawodowe.\nOśrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,\nupoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej\negzaminu.\nEgzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje\nw zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,\nzgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.\nKwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych\nefektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową\nkomisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nw zakresie jednej kwalifikacji.\nPodstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów\nkształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,\numiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla\nzawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach\nnauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych\noraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce\ndydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 2\nFormy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,\numiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego\ni praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.\nKwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program\nnauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej\nkwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.\nCzęść pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy\nprzez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem\nelektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.\nOperator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez\ndyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie\ntechniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu\nz wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie\negzaminu\nsystemu\nelektronicznego\ni\nindywidualnych\nstanowisk\negzaminacyjnych\nwspomaganych elektronicznie.\nAsystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące\nstanowiska\negzaminacyjne\nwskazane\nprzez\nkierownika\nośrodka\negzaminacyjnego,\nodpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe\nfunkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn\ni urządzeń\nwykorzystywanych\ndo\nwykonania\nzadań\negzaminacyjnych\nw\nczasie\nprzeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.\nNauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej\nniepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej\ninformacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu\nzawodowego.\nOsoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to\nrozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za\nrównorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych\nlub szkół ponadpodstawowych.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 3\nZdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:\n- uczniów,\n- słuchaczy,\n- absolwentów\nposiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie\nindywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni\nspecjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie\nzdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię\nrady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu\nna trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia\nkomunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,\nsłabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,\nz upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,\nposiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,\nprzystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie\nświadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu\nzawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do\negzaminu zawodowego eksternistycznego.","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-analityk-2012/zad-P9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy","text_html":"<p>Przykładowe zadanie 9.<br>Zjawisko<br>chemiczne<br>polegające<br>na<br>przechodzeniu<br>próbki<br>stałej<br>do<br>roztworu,<br>połączone z reakcją składnika/ów próbki z rozpuszczalnikiem lub innym składnikiem<br>roztworu to proces<br>A. rozpuszczania.<br>B. roztwarzania.<br>C. ekstrakcji.<br>D. topienia.<br>Odpowiedź prawidłowa: B.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 8</p>\n<ol><li>Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych</li></ol>\n<p>umiejętności z kwalifikacji A.59. Przygotowanie sprzętu, odczynników<br>chemicznych i próbek do badań analitycznych<br>Sporządź<br>roztwory<br>ekstrakcyjne<br>stosowane<br>do<br>oznaczania<br>zawartości<br>fosforu<br>w próbkach gleby, wykonaj niezbędne obliczenia i zapisz wyniki w tabeli 1.<br>Sporządź zestaw następujących roztworów:</p>\n<ol><li>1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego o pH 3,2 ±0,1</li><li>100 cm3 roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3</li><li>250 cm3 roztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05</li></ol>\n<p>Roztwory przelej do opisanych samodzielnie butelek.<br>Z przygotowanego na stanowisku zestawu wybierz niezbędny sprzęt laboratoryjny<br>i odczynniki chemiczne do sporządzenia roztworów 1-3.<br>W trakcie wykonywania zadania wykorzystaj procedurę sporządzania roztworów do<br>ekstrakcji przyswajalnego fosforu z gleby opracowaną na podstawie podręcznika Leszka<br>Kuszelewskiego „Chemia rolna. Przewodnik do ćwiczeń” oraz wyciągi z kart charakterystyki<br>substancji chemicznych. Przestrzegaj zasad organizacji pracy, przepisów BHP i ochrony<br>przeciw pożarowej oraz ochrony środowiska.<br>Wyciągi z kart charakterystyki substancji chemicznych.<br>Zgodna z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 (REACH), Załącznik II oraz Rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008<br>(CLP) - Polska</p>\n<ol><li>Nazwa produktu: MLECZAN WAPNIA PIĘCIOWODNY</li></ol>\n<p>Wzór chemiczny: (CH3CHOHCOO)2Ca*5H2O<br>Identyfikacja zagrożeń<br>Produkt/Substancja nie jest niebezpieczna w myśl dyrektywy 1999/45/EEG.<br>PIERWSZA POMOC<br>Zatrucie inhalacyjne:<br>Wyprowadzić osobę poszkodowaną na świeże powietrze.<br>Zatrucie doustne:<br>Przepłukać usta. Podać 1-2 szklanki wody do wypicia, wywołać wymioty.<br>Skażenie oczu:<br>Przemyć skażone oczy większą ilością letniej wody<br>W przypadku konieczności zapewnić pomoc okulisty.<br>Skażenie skóry:<br>Zdjąć skażone ubranie. Oczyścić mechanicznie skażoną skórę, przemyć dużą ilością wody.<br>POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU:<br>Szczególne zagrożenia:<br>Substancja palna.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 9<br>Środki gaśnicze:<br>• gaśnice CO2,<br>• gaśnice proszkowe,<br>• gaśnice pianowe.<br>Sprzęt ochronny strażaków:<br>Ubrania odporne na działanie wysokich temperatur. Niezależne aparaty izolujące drogi oddechowe.<br>POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA<br>Zalecenia ogólne:<br>W przypadku wydostania się mleczanu wapnia unikać pylenia, nie wdychać pyłów.<br>Środki ochrony osobistej:<br>Odzież ochronna, ochrony dróg oddechowych, szczelne okulary ochronne, rękawice ochronne.<br>Zabezpieczenie środowiska:<br>Zebrać na sucho, przekazać do czyszczenia. Oczyścić zanieczyszczony teren. Nie dopuścić do dostania się do<br>wód, ścieków i gleby.<br>KONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ<br>Rozwiązania techniczne: Wentylacja na stanowiskach pracy i w magazynach zapewniająca utrzymanie stężenia<br>produktu w powietrzu poniżej określonych limitów (minimum 10-krotna wymiana powietrza na godzinę).<br>Ochrony osobiste:<br>Drogi oddechowe: Maski ochronne<br>Ręce: Niekoniecznie.<br>Oczy: Okulary ochronne.<br>Skóra i ciało: Niekoniecznie.<br>Inne informacje:<br>Higiena pracy: zmienić zanieczyszczone ubranie. Wymyć ręce i twarz po pracy z ta substancja. Stosować krem<br>barierowo - ochronny do skory przy pracy z ta substancja.</p>\n<ol><li>Nazwa produktu: WODOROTLENEK WAPNIA</li></ol>\n<p>Wzór chemiczny: Ca(OH)2<br>IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ<br>Klasyfikacja produktu zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 w<br>sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz.U. 2003, nr 171, poz.<br>1666 z późn. zmianami):<br>Preparat jest sklasyfikowany jako preparat niebezpieczny:<br>Xi - Preparat drażniący ze zwrotami<br>R38 - Działa drażniąco na skórę<br>R41 - Ryzyko poważnego uszkodzenia oczu.<br>PIERWSZA POMOC<br>Kontakt ze skórą:<br>Zanieczyszczoną skórę umyć dużą ilością wody. Stosować kremy ochronne.<br>Kontakt z oczami:<br>Zdjąć szkła kontaktowe. Jak najszybciej przepłukać oczy, przytrzymując odchylone powieki, dużą ilością czystej<br>wody (przez co najmniej 15 minut). Nie stosować żadnych środków neutralizujących.<br>Skonsultować się niezwłocznie z lekarzem okulistą.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 10<br>W przypadku połknięcia:<br>Połknięcie może spowodować podrażnienie błon śluzowych przewodu pokarmowego. Przepłukać usta. Wypić<br>dużo wody. Zwrócić się o pomoc medyczną w przypadku utrzymywania się dolegliwości.<br>POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU<br>Zalecane środki gaśnicze:<br>Preparat nie jest palny. Stosować powszechnie dostępne środki gaśnicze w zależności od otoczenia.<br>Nieodpowiednie środki gaśnicze<br>Nie są znane<br>Szczególne zagrożenie w czasie pożaru:<br>Nie określono<br>POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA<br>Indywidualne środki ostrożności:<br>Zapewnić odpowiednią wentylację pomieszczeń roboczych. Unikać zanieczyszczenia skóry i oczu.<br>Zakładać rękawice ochronne, okulary ochronne i odzież ochronną.<br>Nie dopuszczać osób postronnych i nieupoważnionych.<br>Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska:<br>Nie dopuszczać do przedostawania się preparatu do kanalizacji, wód powierzchniowych i wód gruntowych.<br>Powiadomić odpowiednie władze i służby ratownictwa chemicznego w przypadku zanieczyszczenia wód<br>powierzchniowych lub gruntowych.<br>Metody oczyszczania/usuwania:<br>Rozsypany preparat zebrać mechanicznie. Nie dopuszczać do zawilgocenia.<br>Zanieczyszczone<br>pozostałości<br>preparatu<br>usuwać<br>zgodnie<br>z<br>obowiązującymi<br>zaleceniami.<br>Miejsca<br>zanieczyszczone spłukać dużą ilością wody.<br>POSTĘPOWANIE Z PREPARATEM I JEGO MAGAZYNOWANIE<br>Postępowanie z preparatem<br>Preparat przechowywać w zamkniętych pojemnikach. Przestrzegać ogólnych przepisów bezpieczeństwa i<br>higieny pracy z niebezpiecznymi preparatami chemicznymi.<br>Magazynowanie<br>Przechowywać w suchych pomieszczeniach.<br>KONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ<br>Środki ochrony indywidualnej:<br>Zalecenia ogólne<br>Myć ręce przed każdą przerwą i po zakończeniu pracy.<br>Trzymać z dala od żywności, napojów i pasz.<br>Unikać kontaktu z oczami i skórą.<br>Odzież zanieczyszczoną preparatem natychmiast zdjąć. Natychmiast przemyć wodą wszelkie<br>zanieczyszczenia skóry.<br>W trakcie stosowania preparatu nie jeść, nie pić i nie palić tytoniu<br>Ochrona skóry rąk: Nosić odpowiednie rękawice ochronne. Stosować kremy ochronne.<br>Ochrona oczu: Szczelne okulary ochronne.<br>Ochrona ciała: Odpowiednia odzież ochronna.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 11<br>Procedura<br>sporządzania<br>roztworów<br>do<br>ekstrakcji<br>przyswajalnego<br>fosforu<br>z gleby<br>I. Sporządzenie roztworu ekstrakcyjnego, stosowanego w przygotowaniu wyciągu<br>glebowego /Kuszelewski L. Chemia rolna. Przewodnik do ćwiczeń. SGGW Warszawa 1996/</p>\n<ol><li>Zasada metody</li></ol>\n<p>Zawartość przyswajalnego fosforu w glebie oznaczana jest w tzw. wyciągu glebowym,<br>otrzymanym przez wytrząsanie próbki gleby w roztworze ekstrakcyjnym. W glebach<br>mineralnych, do ekstrakcji stosowany jest roztwór mleczanowy o pH ok.3.6, otrzymany w<br>wyniku reakcji mleczanu wapnia z kwasem chlorowodorowym:<br>2(CH3CHOHCOO)2Ca + 2HCl  2CH3CHOHCOOH + (CH3CHOHCOO)2Ca + CaCl2</p>\n<ol><li>Niezbędne odczynniki chemiczne</li></ol>\n<p>a. mleczan wapnia stały (CH3CHOHCOO)2Ca∙5H2O cz.d.a.,<br>b. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3,<br>c. nasycony roztwór Ca(OH)2<br>d. chloroform cz.d.a.,<br>e. woda destylowana.</p>\n<ol><li>Niezbędny sprzęt laboratoryjny</li></ol>\n<p>a. naczynka wagowe, zlewki, łyżeczki, pipetki, szkiełka zegarkowe, lejki zwykłe, pompki<br>do pipet;<br>b. waga analityczną lub techniczna o dokładności 0,001g;<br>c. cylindry miarowe, kolby miarowe, pipety jednomiarowe, biurety;<br>d. mieszadło magnetyczne z ogrzewaniem;<br>e. pH- metr z elektrodą uniwersalną o dokładności pomiaru - 0,01 jednostek pH,<br>skalibrowany na bufor 4,0,<br>f. pojemnik na odpady laboratoryjne, środki ochrony indywidualnej.</p>\n<ol><li>Sposób postępowania</li></ol>\n<p>4.1. Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego<br>Odważ ok.77,05 g mleczanu wapnia (CH3CHOHCOO)2Ca∙5H2O - masa molowa 308.22 g/mol,<br>z dokładnością do 0,001g. Naważkę rozpuścić w 500 cm3 gorącej wody destylowanej, dodaj<br>250 cm3 roztworu HCl o stężeniu 1 mol/dm3. Po ostudzeniu roztwór przelej do kolby<br>miarowej o pojemności 1000cm3 i uzupełnij wodą destylowaną do kreski. Dodaj 2 krople<br>chloroformu. Roztwór ten można przechowywać w lodówce do dwóch tygodni.<br>4.2. Sporządzenie roztworu HCl o stężeniu ok.0,05 mol/dm3<br>Sporządź 100 cm3 roztworu HCl o stężeniu ok. 0,05 mol/dm3 przez rozcieńczenie roztworu<br>o stężeniu 1,00 mol/dm3.<br>4.3. Sporządzenie roztworu ekstrakcyjnego roboczego<br>Do kolby miarowej o pojemności 250 cm3 odmierz pipetą jednomiarową 20 cm3 roztworu<br>ekstrakcyjnego zapasowego i uzupełnij wodą destylowaną do kreski. Następnie<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 12<br>przygotowany roztwór przelej do zlewki, umieść na mieszadle magnetycznym, zanurz<br>elektrodę pehametru i mieszając doprowadź do pH 3,55 ±0,05 przez dodawanie kroplami<br>roztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3 lub nasyconego roztworu Ca(OH)2.<br>Tabela 1. Wyniki i obliczenia wykorzystane w sporządzaniu roztworów do ekstrakcji<br>przyswajalnego fosforu z gleby</p>\n<ol><li>Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego zapasowego</li></ol>\n<p>1.1. Masa naważki mleczanu wapnia<br>1.2. Oblicz stężenie molowe mleczanu wapnia w przygotowanym roztworze.</p>\n<ol><li>Sporządzenie 100 cm3 roztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3</li></ol>\n<p>Objętość użytego roztworu HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3</p>\n<ol><li>Sporządzenie 1000 cm3 roztworu ekstrakcyjnego roboczego</li></ol>\n<p>3.1.Objętość użytego roztworu ekstrakcyjnego zapasowego<br>3.2. Objętość użytego roztworu HCl o stężeniu 0,05 mol/dm3<br>3.3. Objętość użytego roztworu Ca(OH)2<br>3.4. Uzyskana wartość pH roztworu ekstrakcyjnego roboczego<br>Czas przeznaczony na wykonanie zadania 180 minut.<br>Ocenie podlegać będzie<br> przebieg sporządzenia roztworów ekstrakcyjnych stosowanych do oznaczenia<br>zawartości fosforu w próbkach gleby;<br> sporządzone roztwory ekstrakcyjne stosowane do oznaczania zawartości fosforu<br>w<br>próbkach<br>gleby<br>(roztwór<br>ekstrakcyjny<br>zapasowy,<br>roztwór<br>kwasu<br>chlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3, roztwór ekstrakcyjny roboczego<br>o pH 3,55 ±0,05 - rezultat 1.<br> uzupełniona tabela 1 - rezultat 2.<br>Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać<br> trafność doboru sprzętu i odczynników do sporządzenia roztworu ekstrakcyjnego<br>zapasowego, roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05 ml/dm3 oraz<br>roztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 13<br> poprawność przygotowania roztworu ekstrakcyjnego zapasowego stosowanego do<br>oznaczenia zawartości fosforu w próbkach gleby;<br> poprawność przygotowania roztworu kwasu chlorowodorowego o stężeniu 0,05<br>ml/dm3 poprzez rozcieńczenie roztworu HCl o stężeniu 1,0 ml/dm3;<br> poprawność przygotowania roztworu ekstrakcyjnego roboczego o pH 3,55 ±0,05<br>stosowanego do oznaczenia zawartości fosforu w próbkach gleby;<br> stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas sporządzania roztworów;<br> poprawność opracowania tabeli 1.<br>Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym</p>\n<ol><li>Gospodarowanie wyposażeniem oraz odczynnikami chemicznymi w laboratorium</li></ol>\n<p>analitycznym</p>\n<ol><li>przygotowuje zestawy sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do</li></ol>\n<p>wykonywania prac analitycznych;</p>\n<ol><li>ocenia stan techniczny wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego</li></ol>\n<p>stosowanego w laboratorium analitycznym.</p>\n<ol><li>Wykonywanie prac preparatywnych i przygotowanie odczynników chemicznych do badań</li></ol>\n<p>analitycznych</p>\n<ol><li>wytwarza preparaty chemiczne metodami laboratoryjnymi;</li><li>ocenia jakość odczynników chemicznych;</li><li>prowadzi dokumentację prac związanych z przygotowaniem odczynników i preparatów</li></ol>\n<p>chemicznych oraz oczyszczaniem substancji.<br>Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.59. Przygotowanie sprzętu, odczynników<br>chemicznych i próbek do badań analitycznych mogą dotyczyć<br> sporządzania zapotrzebowania na wyposażenie pomiarowe i pomocnicze oraz<br>odczynniki chemiczne niezbędne do wykonywania analiz chemicznych zgodnie<br>z wytycznymi norm i procedur analitycznych;<br> wykonywania prac związanych z oczyszczaniem i rozdzielaniem składników mieszanin<br>zgodnie z wytycznymi norm i procedur analitycznych;<br> oceny<br>jakości<br>otrzymanych<br>do<br>analizy<br>preparatów<br>chemicznych<br>zgodnie<br>z wytycznymi norm i procedur analitycznych;<br> wytwarzania<br>preparatów<br>chemicznych<br>metodami<br>laboratoryjnymi<br>zgodnie<br>z wytycznymi norm i procedur analitycznych;<br> przygotowywania roztworów mianowanych oraz wzorców analitycznych zgodnie<br>z wytycznymi norm i procedur analitycznych.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 14<br>Kwalifikacja K2<br>A.60. Wykonywanie badań analitycznych</p>\n<ol><li>Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych</li></ol>\n<p>umiejętności z kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych<br>1.1. Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów<br>pomocniczych<br>Umiejętność 1) rozróżnia klasyczne metody analizy jakościowej i analizy ilościowej<br>materiałów, na przykład:<br> stosuje pojęcia, nazwy, terminy właściwe do opisu klasycznych metod analizy<br>jakościowej i ilościowej, np: metody objętościowe, miareczkowanie, odczynnik<br>grupowe, selektywne, wskaźnik kwasowo-zasadowy, titrant, grawimetria;<br> klasyfikuje metody analizy miareczkowej ze względu na typ zachodzącej reakcji np:<br>redoksometria, kompleksometria;<br> klasyfikuje metody analizy miareczkowej ze względu na sposób prowadzenia<br>oznaczenia, np.: miareczkowanie bezpośrednie, pośrednie odwrotne.<br> charakteryzuje techniki wykonywania analiz jakościowych i ilościowych, np. metody<br>półmikro, submikro.<br>Przykładowe zadanie 1.<br>Metodę analityczną, polegającą na określeniu masy substancji wytrąconej z roztworu za<br>pomocą azotanu(V) srebra, nazywamy<br>A. jodometrią.<br>B. alkacymetrią.<br>C. argentometrią.<br>D. redoksymetrią.<br>Odpowiedź prawidłowa: C.<br>Umiejętność 2) rozróżnia metody instrumentalne stosowane w analizach jakościowych<br>i analizach ilościowych materiałów, na przykład:<br> klasyfikuje metody analizy instrumentalnej z punktu widzenia ich fizykochemicznych<br>podstaw jak i informacji analitycznej dostarczanej przez te metody;<br> charakteryzuje podstawy fizykochemiczne oraz zakres zastosowań metod analizy<br>instrumentalnej:<br>spektrometrycznych,<br>elektrochemicznych,<br>termometrycznych,<br>metod<br>rozdzielania<br>składników<br>próbek<br>o<br>złożonym<br>składzie<br>(metody<br>chromatograficzne, elektroforetyczne);<br> uzasadnia wybór metody analizy instrumentalnej odpowiedniej do rozwiązania<br>postawionego problemu analitycznego;<br> rozpoznaje aparaturę stosowaną w metodach instrumentalnych.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 15<br>Przykładowe zadanie 2.<br>Schemat blokowy przedstawia<br>Źródło: www.chemia.pk.edu.pl<br>A. jednowiązkowy spektrometr absorpcji atomowej.<br>B. spektrofluorymetr.<br>C. spektrometr masowy.<br>D. spektrofotometr UV/VIS-NIR.<br>Odpowiedź prawidłowa: A.<br>Umiejętność 3) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas<br>wykonywania badań analitycznych, na przykład:<br> charakteryzuje zjawiska fizyczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania<br>badań analitycznych, np.: rozproszenie, załamanie i skręcanie płaszczyzny polaryzacji<br>światła, absorpcja promieniowania, emisja promieniowania, przepływ prądu przez<br>roztwory elektrolitów, adsorpcja podziałowa;<br> rozpoznaje charakterystyczne dla danej metody lub techniki instrumentalnej<br>wielkości i parametry, np.: nD<br>20 , max;<br> interpretuje zależności na wykresach przedstawiających przebieg procesów<br>analitycznych, takich jak np.: krzywe miareczkowania, widma absorpcyjne,<br>chromatogramy;<br> analizuje treści praw i zależności matematycznych opisujących zjawiska fizyczne,<br>chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania badań analitycznych;<br> przedstawia równania reakcji chemicznych zachodzących podczas oznaczeń<br>jakościowych i ilościowych np.: reakcje strącania osadów w analizie jakościowej,<br>wagowej i argentometrii, reakcje redoks - w analizie jakościowej kationów i anionów,<br>manganometrii i jodometrii, reakcje zobojętniania w alkacymetrii, reakcje<br>kompleksowania w analizie jakościowej i kompleksometrii.<br>Lampa<br>Modulator<br>Lustro<br>półprzepuszczalne<br>Lustro<br>półprzepuszczalne<br>Atomizer<br>(płomień)<br>Monochromator<br>Wiązka odniesienia (I )<br>0<br>Wiązka pomiarowa (I)<br>Detektor<br>Odczyt<br>Wzmacniacz<br>sygnału<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 16<br>Przykładowe zadanie 3.<br>Na rysunku przedstawiono<br>Źródło: www.pke.gdansk.pl<br>A. zjawisko załamania światła.<br>B. przejścia elektronu pomiędzy dwoma poziomami energetycznymi.<br>C. schemat działania filtra interferencyjnego.<br>D. absorpcję promieniowania podczerwonego przez oscylujące cząsteczki.<br>Odpowiedź prawidłowa: B.<br>1.2. Wykonywanie badań bioanalitycznych i środowiskowych<br>Umiejętność 1) dobiera wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze do wykonywania<br>badań: mikrobiologicznych, biochemicznych i środowiskowych, na przykład:<br> określa<br>warunki<br>prowadzenia<br>badań:<br>mikrobiologicznych,<br>biochemicznych<br>i środowiskowych, np. laboratoryjne i terenowe;<br> dobiera wyposażenie pomiarowe i pomocnicze w zależności od warunków badań,<br>właściwości fizycznych, fizykochemicznych i chemicznych matrycy i badanych<br>analitów;<br> dobiera<br>wyposażenie<br>pomiarowe<br>i<br>pomocnicze<br>do<br>wykonywania<br>badań<br>mikrobiologicznych wody, ścieków, powietrza i gleby.<br>Przykładowe zadanie 4.<br>Specjalny, hermetycznie zamykany aparat do hodowli bakterii w warunkach beztlenowych,<br>który zamiast powietrza może być wypełniony gazem obojętnym (CO2 lub N2) bądź też jest<br>zaopatrzony w pochłaniacze tlenu będące mieszaniną węglanu potasowego, pirogallolu<br>i ziemi okrzemkowej to<br>A. autoklaw.<br>B. anaerostat.<br>C. pasteryzator.<br>D. lampa bakteriologiczna.<br>Odpowiedź prawidłowa: B.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 17<br>Umiejętność 6) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas<br>identyfikacji i analiz ilościowych produktów naturalnych, na przykład:<br> określa właściwości chemiczne aminokwasów, białek, cukrów, lipidów i kwasów<br>nukleinowych, np.: właściwości redukujące cukrów, amfoteryczność białek;<br> opisuje zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas<br>identyfikacji i analiz ilościowych produktów naturalnych, np.:<br> przedstawia zjawisko skręcania płaszczyzny światła spolaryzowanego przez<br>substancje optycznie czynne,<br> zapisuje i interpretuje schematy i równania reakcji chemicznych<br>zachodzących podczas oznaczania liczb charakterystycznych tłuszczów,<br>mineralizacji białek i oznaczania produktów ich rozkładu;<br> określa zastosowanie procesów fizycznych, chemicznych i fizykochemicznych do<br>oceny jakości produktów naturalnych, np.: liczb charakterystycznych LK, LZ, LOO do<br>oceny jakości tłuszczów.<br>Przykładowe zadanie 5.<br>Analiza tłuszczów obejmuje, między innymi, oznaczanie liczb charakterystycznych: LK, LZ, LJ<br>i LOO.<br>Typ liczby<br>Definicja liczby charakterystycznej tłuszczów<br>LK liczba<br>kwasowa<br>liczba mg KOH potrzebna do zobojętnienia wolnych kwasów tłuszczowych zawartych w 1 g<br>tłuszczu<br>LZ liczba<br>zmydlania<br>liczba mg KOH potrzebna do zobojętnienia kwasów tłuszczowych wolnych i powstałych w<br>wyniku hydrolizy 1 g tłuszczu<br>LJ liczba jodowa<br>liczba g wolnego jodu przyłączanego przez wiązania podwójne zawarte w 100 g tłuszczu<br>LOO liczba<br>nadtlenkowa<br>liczba cm3 Na2S2O3 o stężeniu 0,002 mol/dm3 potrzebna do redukcji jodu wydzielonego z<br>KI przez nadtlenki obecne w 1 g tłuszczu<br>Stopień zjełczenia tłuszczów ocenia się na podstawie wartości:<br>A. LK i LZ.<br>B. LK i LJ.<br>C. LK i LOO.<br>D. tylko LOO.<br>Odpowiedź prawidłowa: C.<br>Umiejętność 11) ocenia jakość wody, ścieków, powietrza i gleby na podstawie wyników<br>badań analitycznych, na przykład:<br> określa kryteria i wskaźniki oceny jakości, wody, ścieków, powietrza i gleby na<br>podstawie norm i rozporządzeń właściwych ministrów;<br> rozróżnia parametry charakterystyczne dla badań wody, gleby, powietrza, np.: ChZT,<br>BZT5, PM10;<br> przedstawia wyniki pomiarów środowiskowych w formie tabel, wykresów,<br>diagramów;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 18<br> porównuje wyniki badań analitycznych z wartościami normowymi;<br> ustala przydatność badanych komponentów środowiska z uwzględnieniem oceny<br>jakości, np. wody do celów spożywczych.<br>Przykładowe zadanie 6.<br>Analizowana próbka wody powierzchniowej zawiera 0,6 mg/dm3 fosforanów, a stężenie<br>jonów chlorkowych wynosi 190 mg/dm3. Określ do której klasy czystości należy zaliczyć<br>przeanalizowaną próbkę wody powierzchniowej.<br>Wartości graniczne wskaźników jakości wody w klasach jakości wód powierzchniowych<br>(zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska)<br>wskaźnik<br>k klasa<br>czystości<br>I klasa czystości<br>II klasa czystości<br>III klasa czystości<br>IV klasa czystości<br>V klasa czystości<br>W<br>a<br>r<br>t<br>o<br>ś<br>c<br>i<br>d<br>o<br>p<br>u<br>s<br>z<br>c<br>z<br>a<br>l<br>n<br>e<br>Fosforany<br>[mg/dm3]<br>0,2<br>0,4<br>0,7<br>1,0<br>1<br>Chlorki<br>[mg/dm3]<br>100<br>200<br>300<br>400<br>400<br>A. I klasa czystości.<br>B. II klasa czystości.<br>C. III klasa czystości.<br>D. IV klasa czystości.<br>Odpowiedź prawidłowa: C.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 19</p>\n<ol><li>Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych</li></ol>\n<p>umiejętności z kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych<br>Przeprowadź oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu, a następnie wykonaj identyfikację<br>jakościową nawozu i sprawdź czy badana próbka zawiera nawóz wapniowy czy wapniowo-<br>magnezowy. Wykonaj niezbędne obliczenia i opracuj Tabelę 1.<br>Z<br>przygotowanego<br>na<br>stanowisku<br>zestawu<br>wybierz<br>sprzęt<br>laboratoryjny<br>i odczynniki chemiczne do przeprowadzenia oznaczenia zasadowości ogólnej nawozu oraz do<br>jego analizy jakościowej. Dobierz środki ochrony indywidualnej.<br>W trakcie wykonywania zadania wykorzystaj procedurę oznaczania zasadowości ogólnej<br>nawozu oraz analizy jakościowej nawozu opracowaną na podstawie podręcznika „Chemia<br>rolna, podstawy teoretyczne i praktyczne” pod redakcją Stanisława Mercika oraz wyciągi<br>z kart charakterystyki substancji chemicznych. Przestrzegaj zasad organizacji pracy,<br>przepisów BHP i ochrony przeciw pożarowej oraz ochrony środowiska.<br>WYCIĄGI Z KART CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI CHEMICZNEJ<br>wodorotlenek sodu NaOH - roztwór o stężeniu 0,50 mol/dm3<br>Symbol i oznaczenie produktu: Xi - drażniący R36/38<br>H290 może powodować korozję metali<br>H315 Działa drażniąco na skórę<br>H319 Działa drażniąco na oczy<br>S 26 Zanieczyszczone oczy przemyć natychmiast dużą ilością wody i zasięgnąć porady lekarza<br>Środki ochrony indywidualnej:<br>Ochrona dróg oddechowych: konieczna gdy tworzą się pary - maska przeciwgazowa<br>Ochrona oczu: konieczna - okulary ochronne typu gogle<br>Ochrona rąk: konieczna - rękawice ochronne chroniące przed chemikaliami<br>Ochrona ciała: konieczna - ubranie ochronne<br>Fenoloftaleina - alkoholowy roztwór 0,5%<br>Symbol i oznaczenie produktu: F - wysoce łatwopalny, T- toksyczny<br>R 11-23/24/25-39/23/24/25: produkt wysoce łatwopalny, działa toksycznie przez drogi<br>oddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu; zagraża powstaniem bardzo poważnych,<br>nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia<br>S 7-16: Nie przechowywać w pobliżu źródeł zapłonu, nie palić tytoniu. Nosić odzież ochronną<br>i rękawice ochronne.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 20<br>Chlorek amonu<br>Symbol i oznaczenie produktu: Xn- szkodliwy, Xi- drażniący<br>H302 Toksyczność ostra<br>H319 Działa drażniąco na oczy<br>S 26 Zanieczyszczone oczy przemyć natychmiast dużą ilością wody i zasięgnąć porady lekarza<br>Środki ochrony indywidualnej:<br>Ochrona dróg oddechowych: konieczna gdy tworzą się pary - maska przeciwgazowa<br>Ochrona oczu: konieczna - okulary ochronne typu gogle<br>Ochrona rąk: konieczna - rękawice ochronne chroniące przed chemikaliami<br>Ochrona ciała: konieczna - ubranie ochronne<br>Procedura oznaczania zasadowości ogólnej nawozu oraz analizy jakościowej nawozu<br>opracowana na podstawie podręcznika: Mercik S. (redakcja) Chemia rolna, podstawy<br>teoretyczne i praktyczne. Wydawnictwo SGGW, W-wa 2002.<br>I. Oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu</p>\n<ol><li>Zasada metody</li></ol>\n<p>Nawozy stosowane do odkwaszania gleby charakteryzują się różną zawartością kationów<br>zasadowych: wapnia i magnezu (lub samego wapnia), a tym samym różną zdolnością do<br>neutralizacji gleby. W celu zastosowania właściwej ilości nawozu należy znać jego<br>podstawowy parametr - zasadowość ogólną definiowaną jako zawartość obu kationów w<br>przeliczeniu<br>na<br>tlenek<br>wapnia<br>CaO<br>i<br>wyrażoną<br>w procentach masowych.<br>Badany nawóz roztwarza się w gorącym roztworze kwasu chlorowodorowego<br>o określonym mianie. Podczas roztwarzania, w zależności od składu nawozu, mogą zachodzić<br>następujące reakcje chemiczne:<br>CaO + 2HCl  CaCl2 + H2O<br>MgO + 2HCl  MgCl2 + H2O<br>CaCO3 + 2HCl  CaCl2 + H2O + CO2↑<br>MgCO3 + 2HCl  MgCl2 + H2O + CO2↑<br>Nadmiar kwasu chlorowodorowego odmiareczkowuje się mianowanym roztworem<br>wodorotlenku sodu wobec fenoloftaleiny. Z ilości związanego przez wapń i magnez kwasu<br>chlorowodorowego oblicza się ogólną zasadowość nawozu.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 21</p>\n<ol><li>Niezbędne odczynniki chemiczne</li></ol>\n<p>a. roztwór alkoholowy fenoloftaleiny o stężeniu 0,5 % m/v,<br>b. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3,<br>c. roztwór wodorotlenku sodu NaOH o stężeniu 0,50 mol/dm3,<br>d. woda destylowana.</p>\n<ol><li>Niezbędny sprzęt laboratoryjny</li></ol>\n<p>g. kolby stożkowe, naczynka wagowe, cylindry miarowe, szkiełka zegarkowe,<br>h. waga analityczną lub techniczna o dokładności 0,001g,<br>i. biurety o pojemności 50 cm3 i 25 cm3,<br>j. zestaw<br>do<br>ogrzewania<br>płyta<br>grzejna<br>lub<br>mieszadło<br>magnetyczne<br>z ogrzewaniem.</p>\n<ol><li>Sposób postępowania</li></ol>\n<p>W naczynku wagowym odważyć 0,5 g nawozu z dokładnością do 0,001 g. Próbkę przenieść<br>do kolby stożkowej o pojemności 300 cm3, dodać 25 cm3 wody destylowanej odmierzonej<br>cylindrem miarowym oraz 25 cm3 (dodawanego porcjami) roztworu HCl o stężeniu 1,00<br>mol/dm3, odmierzonego biuretą. Przygotowaną próbę nakryć szkiełkiem zegarkowym i po<br>ustaniu burzenia podgrzać ostrożnie do wrzeniai utrzymywać w tym stanie do całkowitego<br>roztworzenia naważki (ok. 5 minut). Następnie próbę ostudzić, dodać 4 krople fenoloftaleiny<br>i miareczkować mianowanym roztworem NaOH o stężeniu 0,5000 mol/dm3 do uzyskania<br>barwy jasnoróżowej, nie zanikającej w ciągu 1 minuty.<br>Oznaczanie należy wykonać dwukrotnie - dla każdego oznaczenia należy przygotować<br>osobną naważkę badanego nawozu.<br>Dodatkowo należy wykonać dwie próby odczynnikowe miareczkując roztworem NaOH<br>o stężeniu 0,5000 mol/dm3 próbę ślepą sporządzoną z 25 cm3 wody destylowanej i 25 cm3<br>roztworu HCl o stężeniu 1,00 mol/dm3 wobec fenoloftaleiny.</p>\n<ol><li>Obliczenie wartości średniej próby odczynnikowej</li></ol>\n<p>Wartość średnią oblicza się z dwóch wyników miareczkowania, różniących się co najwyżej<br>o 0,2 cm3. Wynik obliczenia średniej objętości próby odczynnikowej podaje się z dokładnością<br>do pierwszego miejsca po przecinku.</p>\n<ol><li>Obliczenie zasadowości ogólnej nawozu</li></ol>\n<p>Zasadowość ogólną nawozu oblicza się według wzoru<br>100<br>)<br>(<br>028<br>,0<br>%<br><br><br><br><br>m<br>c<br>b<br>a<br>CaO<br>a - objętość średnia NaOH, w cm3, zużyta do zobojętnienia próby odczynnikowej<br>b - objętość NaOH w cm3 zużyta na zobojętnienie nadmiaru HCl w próbce nawozu,<br>c - miano NaOH w mol/ dm3,<br>0,028 - masa CaO w g odpowiadająca 1 mmol NaOH,<br>m - masa naważki nawozu w g<br>Powtarzalność wyników oznaczania zasadowości ogólnej nawozu:<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 22<br>Różnica między obliczonymi wynikami dwóch oznaczeń nie powinna przekraczać 0,5%.<br>Z dwóch powtarzalnych wyników oblicza się wynik średni. Wynik obliczenia średniej<br>zasadowości ogólnej podać z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.<br>II. Analiza jakościowa nawozu</p>\n<ol><li>Zasada metody</li></ol>\n<p>Analizę<br>jakościową<br>nawozów<br>odkwaszających<br>rozpoczyna<br>się<br>od<br>potwierdzenia<br>występowania w nich kationu Ca2+ i Mg2+. W tym celu należy wykonać reakcje analityczne na<br>wykrywanie kationów Ca2+, Mg2+:<br>wykrywany<br>kation<br>stosowane<br>odczynniki<br>chemiczne<br>możliwe obserwacje i zapis równań reakcji chemicznych<br>Ca2+<br>(NH4)2(COO)2<br>Ca2+ + (NH4)2(COO)2  Ca(COO)2 + 2NH4<br>biały krystaliczny osad nie roztwarza się w kwasie octowym<br>Mg2+<br>Na2HPO4<br>i NH3 ∙H2O<br>Mg2+ + Na2HPO4 + NH3 ∙H2O  MgNH4PO4 + 2Na+ + H2O<br>biały galaretowaty osad nierozpuszczalny w NH3 ∙H2O, ale<br>rozpuszczalny w kwasach<br>Uwaga: w identyfikacji przeszkadza jon Ca2+</p>\n<ol><li>Niezbędne odczynniki chemiczne</li></ol>\n<p>W metodzie wykorzystuje się:<br>a. wodę destylowaną,<br>b. roztwór kwasu chlorowodorowego HCl o stężeniu 0,1 mol/dm3,<br>c. roztwór szczawianu amonu (NH4)2(COO)2 o stężeniu 4%,<br>d. roztwór wodorofosforanu(V) disodu Na2HPO4 o stężeniu 0,5 mol/ dm3,<br>e. roztwór amoniaku NH3 ∙H2O o stężeniu 1 mol/dm3,<br>f. roztwór kwasu octowego CH3COOH o stężeniu 2 mol/dm3,<br>g. stały NH4Cl,<br>h. papierki wskaźnikowe uniwersalne.</p>\n<ol><li>Niezbędny sprzęt</li></ol>\n<p>W oznaczeniu używa się podstawowego sprzętu laboratoryjnego, w tym:<br>a. lejki, probówki, pipetki, łyżeczki, sączki - średnie typ 389m,<br>b. zestaw do ogrzewania - łaźnia wodna lub zlewka z gorącą wodą,</p>\n<ol><li>Sposób postępowania</li></ol>\n<p>4.1. Identyfikacja Ca2+<br>Nawóz przenieść do probówki, roztworzyć w niewielkiej ilości roztworu HCl, dodać kilka<br>kryształków NH4Cl i zobojętnić roztworem amoniaku wobec papierka uniwersalnego.<br>W przypadku utworzenia się galaretowatego osadu dodać kroplami roztwór CH3COOH do<br>momentu roztworzenia się osadu. W celu identyfikacji Ca2+ roztwór podgrzać do wrzenia<br>i dodać niewielką ilość (NH4)2(COO)2. W przypadku obecności Ca2+ powstanie biały osad<br>szczawianu wapnia CaC2O4.<br>4.2. Identyfikacja Mg2+<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 23<br>Zawartość probówki po strąceniu CaC2O4 należy przesączyć i do klarownego roztworu dodać<br>niewielką ilość roztworu Na2HPO4. Powstawanie osadu można przyspieszyć przez pocieranie<br>bagietką wewnętrznych ścianek probówki.O obecności Mg2+ świadczy wytrącenie się białego<br>galaretowatego osadu.<br>III. Procedura postępowania z odpadami poreakcyjnymi i roztworami niezużytymi<br>w trakcie badań<br>Niezużyte roztwory do badań jakościowych i ilościowych - pozostawić do dalszych oznaczeń.<br>Niezużyty nawóz - pozostawić w zamkniętym pojemniku.<br>Mieszaniny poreakcyjne, zlewki HCl i NaOH - przelać do pojemnika na odpady ciekłe,<br>a odpady stałe - do pojemnika na odpady stałe.<br>Tabela 1. Identyfikacja jakościowa oraz oznaczanie zasadowości ogólnej nawozu</p>\n<ol><li>Oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu:</li></ol>\n<p>1.1.Miareczkowanie próbek nawozu</p>\n<ul><li>masy naważek próbek nawozu:</li><li>objętości i stężenia użytych roztworów NaOH i HCl</li></ul>\n<p>1.2. Wykonywanie prób odczynnikowych<br>objętości i stężenia użytych roztworów NaOH i HCl<br>1.3. Obliczenia<br>1.4. Wynik oznaczenia ilościowego - zasadowości ogólnej nawozu</p>\n<ol><li>Identyfikacja jakościowa nawozu:</li></ol>\n<p>Wykryty kation/kationy<br>Uzasadnienie:<br>Czas na wykonanie zadania wynosi 180 minut.<br>Ocenie podlegać będzie<br> przebieg wykonania oznaczenia zasadowości ogólnej oraz identyfikacji jakościowej<br>poddanego analizie nawozu;<br> identyfikacja jakościowa nawozu (tabela 1) - rezultat 1;<br> oznaczenie zasadowości ogólnej nawozu poddanego analizie (tabela 1) - rezultat 2.<br>Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać<br> trafność doboru sprzętu i odczynników do wymogów oznaczenia zasadowości ogólnej<br>oraz do identyfikacji jakościowej poddanego analizie nawozu;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>Moduł 3<br>Strona 24<br> poprawność przygotowania próbek nawozu do oznaczenia zasadowości ogólnej oraz<br>do identyfikacji jakościowej poddanego analizie nawozu;<br> dokładność wykonania oznaczenia zasadowości ogólnej;<br> poprawność identyfikacji jakościowej nawozu;<br> stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania oznaczenia;<br> poprawność opracowania Tabeli 1.<br>Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym</p>\n<ol><li>Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych</li><li>posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym stosowanym w analizach</li></ol>\n<p>jakościowych i analizach ilościowych materiałów;</p>\n<ol><li>bada skład jakościowy i ilościowy surowców, półproduktów, produktów i materiałów</li></ol>\n<p>pomocniczych;</p>\n<ol><li>ocenia jakość surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na</li></ol>\n<p>podstawie wyników badań laboratoryjnych;</p>\n<ol><li>prowadzi dokumentację wyników badań laboratoryjnych surowców, półproduktów,</li></ol>\n<p>produktów i materiałów pomocniczych przemysłów: chemicznego, paliwowego,<br>farmaceutycznego, biotechnologicznego.<br>Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.60. Wykonywanie badań analitycznych<br>mogą dotyczyć<br> określenia składu jakościowego i ilościowego surowców, półproduktów, produktów<br>i materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego<br>lub biotechnologicznego;<br> oceny jakości surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na<br>podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych;<br> wykonania badań mikrobiologicznych próbek wody pitnej, ścieków, powietrza oraz<br>produktów spożywczych;<br> umiejętności identyfikowania produktów naturalnych metodami chemicznymi oraz<br>instrumentalnymi;<br> umiejętności wykonywania analiz fizykochemicznych próbek ścieków, powietrza<br>i gleby;<br> umiejętności wykonywania oznaczeń ilościowych aminokwasów, białek, cukrów,<br>lipidów i kwasów nukleinowych.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 1<br>ZAŁĄCZNIKI<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik analityk<br>ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu<br>dla ucznia/słuchacza/absolwenta<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego<br>zawodowego<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 2<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br> Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz<br>niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów<br>szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej<br>kształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)<br> Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie<br>egzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)<br> Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie<br>warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy<br>oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych<br>(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 3<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie<br>Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.<br>technik analityk 311103<br>Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,<br>wykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.<br>Zadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są<br>uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają<br>w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,<br>rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilnośd geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,<br>a także wzrost oczekiwao pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.<br>W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego<br>i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,<br>z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą<br>zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących<br>w zawodach, a tym samym zapewni im możliwośd sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.<br>W procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,<br>stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji<br>i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania<br>przedwczesnemu kooczeniu nauki.<br>Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na<br>uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyd wyodrębnienie<br>kwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.</p>\n<ol><li>CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE</li></ol>\n<p>Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik analityk powinien byd przygotowany do wykonywania<br>następujących zadao zawodowych:</p>\n<ol><li>przygotowywania sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do badao analitycznych;</li><li>pobierania i przygotowywania próbek do badao analitycznych;</li><li>wykonywania badao analitycznych surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych;</li><li>wykonywania badao bioanalitycznych i środowiskowych.</li><li>EFEKTY KSZTAŁCENIA</li></ol>\n<p>Do wykonywania wyżej wymienionych zadao zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów<br>kształcenia, na które składają się:</p>\n<ol><li>efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;</li></ol>\n<p>(BHP). Bezpieczeostwo i higiena pracy<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeostwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną</li></ol>\n<p>środowiska i ergonomią;</p>\n<ol><li>rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony</li></ol>\n<p>środowiska w Polsce;</p>\n<ol><li>określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeostwa i higieny pracy;</li><li>przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem</li></ol>\n<p>zadao zawodowych;</p>\n<ol><li>określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;</li><li>określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;</li><li>organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeostwa</li></ol>\n<p>i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadao zawodowych;</li><li>przestrzega zasad bezpieczeostwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony</li></ol>\n<p>przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia</li></ol>\n<p>i życia.<br>(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 4<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;</li><li>stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa</li></ol>\n<p>podatkowego i prawa autorskiego;</p>\n<ol><li>stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;</li><li>rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;</li><li>analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;</li><li>inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;</li><li>przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;</li><li>prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;</li><li>obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności</li></ol>\n<p>gospodarczej;</p>\n<ol><li>planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;</li><li>optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.</li></ol>\n<p>(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz</li></ol>\n<p>fonetycznych), umożliwiających realizację zadao zawodowych;</p>\n<ol><li>interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli</li></ol>\n<p>i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;</p>\n<ol><li>analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;</li><li>formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się</li></ol>\n<p>w środowisku pracy;</p>\n<ol><li>korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.</li></ol>\n<p>(KPS). Kompetencje personalne i społeczne<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>przestrzega zasad kultury i etyki;</li><li>jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadao;</li><li>przewiduje skutki podejmowanych działao;</li><li>jest otwarty na zmiany;</li><li>potrafi radzid sobie ze stresem;</li><li>aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;</li><li>przestrzega tajemnicy zawodowej;</li><li>potrafi ponosid odpowiedzialnośd za podejmowane działania;</li><li>potrafi negocjowad warunki porozumieo;</li><li>współpracuje w zespole.</li></ol>\n<p>(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadao;</li><li>dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadao;</li><li>kieruje wykonaniem przydzielonych zadao;</li><li>ocenia jakośd wykonania przydzielonych zadao;</li><li>wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakośd pracy;</li><li>komunikuje się ze współpracownikami.</li><li>efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego, stanowiące</li></ol>\n<p>podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(A.z);<br>PKZ(A.z) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik analityk, technik<br>technologii chemicznej<br>Uczeo:</p>\n<ol><li>klasyfikuje metody pomiarowe stosowane w badaniach laboratoryjnych i pomiarach przemysłowych;</li><li>klasyfikuje i oblicza błędy pomiarowe;</li><li>określa cele i zadania normalizacji;</li><li>przestrzega zasad wdrażania i funkcjonowania systemów akredytacji, certyfikacji i dobrej praktyki</li></ol>\n<p>laboratoryjnej;</p>\n<ol><li>charakteryzuje systemy zarządzania jakością, bezpieczeostwem i środowiskiem;</li></ol>\n<p>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 5</p>\n<ol><li>wykonuje czynności związane z wzorcowaniem, konserwacją, przygotowaniem do legalizacji wyposażenia</li></ol>\n<p>pomiarowego;</p>\n<ol><li>wykonuje obliczenia związane ze sporządzaniem roztworów;</li><li>sporządza roztwory o różnych stężeniach;</li><li>rozpoznaje znormalizowane symbole urządzeo i położenie węzłów analitycznych i punktów pomiarowych na</li></ol>\n<p>schematach technologicznych;</p>\n<ol><li>stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadao.</li><li>efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik analityk opisane w części II:</li></ol>\n<p>A.59. Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badao analitycznych</p>\n<ol><li>Gospodarowanie wyposażeniem oraz odczynnikami chemicznymi w laboratorium analitycznym</li></ol>\n<p>Uczeo:</p>\n<ol><li>wykonuje prace związane z obsługą i konserwacją infrastruktury technicznej laboratorium analitycznego;</li><li>klasyfikuje wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze stosowane w pracach analitycznych;</li><li>klasyfikuje odczynniki chemiczne ze względu na ich czystośd, jakośd i zastosowanie w procesach</li></ol>\n<p>analitycznych;</p>\n<ol><li>sporządza zapotrzebowania na wyposażenie pomiarowe i pomocnicze oraz odczynniki chemiczne stosowane</li></ol>\n<p>w pracach analitycznych;</p>\n<ol><li>przygotowuje zestawy sprzętu laboratoryjnego i odczynników chemicznych do wykonywania prac</li></ol>\n<p>analitycznych;</p>\n<ol><li>ocenia stan techniczny wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego stosowanego</li></ol>\n<p>w laboratorium analitycznym;</p>\n<ol><li>prowadzi gospodarkę magazynową wyposażenia pomiarowego i wyposażenia pomocniczego;</li><li>prowadzi gospodarkę odczynnikami chemicznymi i odpadami w laboratorium analitycznym.</li><li>Wykonywanie prac preparatywnych i przygotowanie odczynników chemicznych do badao analitycznych</li></ol>\n<p>Uczeo:</p>\n<ol><li>wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas oczyszczania i rozdzielania</li></ol>\n<p>substancji oraz w procesach wytwarzania preparatów chemicznych metodami laboratoryjnymi;</p>\n<ol><li>prowadzi procesy związane z oczyszczaniem i rozdzielaniem substancji;</li><li>wytwarza preparaty chemiczne metodami laboratoryjnymi;</li><li>ocenia jakośd otrzymanych preparatów chemicznych i oczyszczanych substancji;</li><li>wyjaśnia zjawiska chemiczne zachodzące podczas sporządzania roztworów mianowanych;</li><li>przygotowuje roztwory mianowane i wzorce analityczne;</li><li>ocenia jakośd odczynników chemicznych;</li><li>prowadzi dokumentację prac związanych z przygotowaniem odczynników i preparatów chemicznych oraz</li></ol>\n<p>oczyszczaniem substancji.</p>\n<ol><li>Pobieranie i przygotowanie próbek do badao analitycznych</li></ol>\n<p>Uczeo:</p>\n<ol><li>przestrzega zasad pobierania próbek w warunkach terenowych, stacjonarnych i ciągłego procesu</li></ol>\n<p>technologicznego;</p>\n<ol><li>dobiera narzędzia i przyrządy do pobierania próbek substancji gazowych, ciekłych i stałych;</li><li>pobiera próbki substancji gazowych, ciekłych i stałych;</li><li>znakuje, utrwala i transportuje pobrane próbki;</li><li>przygotowuje reprezentatywne próbki do badao analitycznych;</li><li>dobiera metody i techniki przygotowania próbek do badao analitycznych;</li><li>przeprowadza operacje i procesy jednostkowe związane z przygotowaniem próbek do badao analitycznych;</li><li>zabezpiecza i przechowuje próbki archiwalne;</li><li>prowadzi dokumentację prac związanych z pobieraniem, przygotowywaniem i przechowywaniem próbek do</li></ol>\n<p>badao analitycznych.<br>A.60. Wykonywanie badao analitycznych</p>\n<ol><li>Kontrola laboratoryjna surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych</li></ol>\n<p>Uczeo:</p>\n<ol><li>rozróżnia klasyczne metody analizy jakościowej i analizy ilościowej materiałów;</li><li>rozróżnia metody instrumentalne stosowane w analizach jakościowych i analizach ilościowych materiałów;</li><li>wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas wykonywania badao</li></ol>\n<p>analitycznych;<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 6</p>\n<ol><li>posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym stosowanym w analizach jakościowych i analizach</li></ol>\n<p>ilościowych materiałów;</p>\n<ol><li>określa kryteria i wskaźniki oceny jakości surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych</li></ol>\n<p>przemysłów: chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego, biotechnologicznego;</p>\n<ol><li>bada właściwości fizyczne i fizykochemiczne surowców, półproduktów, produktów i materiałów</li></ol>\n<p>pomocniczych;</p>\n<ol><li>bada skład jakościowy i ilościowy surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych;</li><li>ocenia jakośd surowców, półproduktów, produktów i materiałów pomocniczych na podstawie wyników</li></ol>\n<p>badao laboratoryjnych;</p>\n<ol><li>wykonuje analizy ruchowe i międzyoperacyjne;</li><li>posługuje się automatycznymi analizatorami przemysłowymi;</li><li>przestrzega procedur systemu zarządzania jakością;</li><li>prowadzi dokumentację wyników badao laboratoryjnych surowców, półproduktów, produktów</li></ol>\n<p>i materiałów pomocniczych przemysłów: chemicznego, paliwowego, farmaceutycznego, biotechnologicznego.</p>\n<ol><li>Wykonywanie badao bioanalitycznych i środowiskowych</li></ol>\n<p>Uczeo:</p>\n<ol><li>dobiera wyposażenie pomiarowe i wyposażenie pomocnicze do wykonywania badao: mikrobiologicznych,</li></ol>\n<p>biochemicznych i środowiskowych;</p>\n<ol><li>posługuje się laboratoryjnym wyposażeniem pomiarowym i wyposażeniem pomocniczym stosowanymi</li></ol>\n<p>w badaniach bioanalitycznych i środowiskowych;</p>\n<ol><li>przygotowuje preparaty mikroskopowe;</li><li>sporządza podłoża do badao mikrobiologicznych;</li><li>wykonuje badania mikrobiologiczne wody pitnej, ścieków, powietrza oraz środków spożywczych;</li><li>wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące podczas identyfikacji i analiz ilościowych</li></ol>\n<p>produktów naturalnych;</p>\n<ol><li>identyfikuje produkty naturalne metodami chemicznymi oraz instrumentalnymi;</li><li>wykonuje oznaczenia ilościowe aminokwasów, białek, cukrów, lipidów i kwasów nukleinowych;</li><li>wykonuje analizy z zastosowaniem biosensorów;</li><li>wykonuje analizy fizykochemiczne wody, ścieków, powietrza i gleby w warunkach terenowych</li></ol>\n<p>i laboratoryjnych;</p>\n<ol><li>ocenia jakośd wody, ścieków, powietrza i gleby na podstawie wyników badao analitycznych;</li><li>prowadzi ewidencję oraz dokumentację wyników badao bioanalitycznych i środowiskowych.</li><li>WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE</li></ol>\n<p>Szkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik analityk powinna posiadad następujące pomieszczenia<br>dydaktyczne:</p>\n<ol><li>pracownię techniki laboratoryjnej i prac preparatywnych, wyposażoną w:</li></ol>\n<p>a) zestawy do poboru i transportu próbek gazowych, ciekłych, stałych, wyposażenie pomiarowe do oznaczeo<br>w terenie, środki ochrony indywidualnej,<br>b) sprzęt i urządzenia do oczyszczania i wyodrębniania substancji, zagęszczania śladów, prowadzenia prac<br>preparatywnych, procesów jednostkowych (w skali laboratoryjnej) chemicznych i biochemicznych, w tym<br>w urządzenia do: rozdrabniania i mieszania, sączenia, destylacji i rektyfikacji, ogrzewania i chłodzenia,<br>ekstrakcji, sublimacji, mineralizacji, badao właściwości fizykochemicznych substancji;</p>\n<ol><li>pracownię chemiczną, wyposażoną w sprzęt do wykonywania jakościowych i ilościowych analiz substancji</li></ol>\n<p>nieorganicznych i organicznych, taki jak: szkło laboratoryjne miarowe, wirówki, suszarki, piece do prażenia,<br>łaźnie, mieszadła, urządzenia do ogrzewania i chłodzenia oraz wagi laboratoryjne techniczne i analityczne<br>w wydzielonym pomieszczeniu;</p>\n<ol><li>pracownię instrumentalną i pomiarów technicznych, wyposażoną w: stanowiska do pomiarów metodami</li></ol>\n<p>elektrochemicznymi: pH, konduktywności, elektrolizy, stanowiska do pomiarów chromatograficznych,<br>stanowisko do pomiarów spektrofotometrycznych UV-VIS i IR nefelometrycznych, turbidymetrycznych,<br>stanowisko do pomiarów polarymetrycznych, refraktometrycznych, stanowisko do pomiarów: lepkości,<br>gęstości, wilgotności, stanowisko do pomiarów charakterystycznych temperatur, stanowiska do pomiaru<br>parametrów procesowych: temperatury, ciśnienia, natężenia przepływu, gęstości, lepkości, pH, kondunktancji,<br>składu chemicznego, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla czterech uczniów) z oprogramowaniem<br>do rejestracji i opracowywania wyników badao; drukarkę sieciową;</p>\n<ol><li>pracownię mikrobiologiczną, wyposażoną w sprzęt i urządzenia do wykonywania badao mikrobiologicznych</li></ol>\n<p>żywności, wody i powietrza, w szczególności w: zestawy cieplarek, komory chłodnicze, wirówki, zestawy do<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 7<br>filtracji mikrobiologicznej, komorę laminarną, licznik kolonii, cieplarnię z wytrząsarką, mikroskopy, zestawy do<br>poboru i transportu próbek;<br>ponadto pracownie powinny byd wyposażone w: instrukcje wykonywania dwiczeo, normy dotyczące badao<br>analitycznych, karty charakterystyk substancji niebezpiecznych i ich mieszanin, środki ochrony indywidualnej.<br>Pracownie powinny posiadad dodatkowe pomieszczenia do przechowywania odczynników chemicznych,<br>odpadów laboratoryjnych oraz wyposażenia pomiarowego i pomocniczego, a także do wykonywania prac<br>przygotowawczych, takich jak: sporządzanie roztworów, destylacja wody.<br>Kształcenie praktyczne może odbywad się w pracowniach szkolnych, placówkach kształcenia praktycznego,<br>laboratoriach uczelni i instytutów naukowo-badawczych, przedsiębiorstwach przemysłowych, stacjach<br>sanitarno-epidemiologicznych.<br>Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla<br>nauczanego zawodu w wymiarze 6 tygodni (240 godzin).</p>\n<ol><li>Minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego1)</li></ol>\n<p>Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne<br>dla zawodów w ramach obszaru administracyjno--usługowego stanowiące<br>podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów<br>280 godz.<br>A.59. Przygotowywanie sprzętu, odczynników chemicznych i próbek do badao<br>analitycznych<br>340 godz.<br>A.60. Wykonywanie badao analitycznych<br>650 godz.</p>\n<ol><li>W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosowad do wymiaru godzin określonego</li></ol>\n<p>w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych danego typu, zachowując<br>minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich<br>zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia<br>w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 8<br>ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>Aktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego<br>kwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji<br>Egzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 9<br>ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu<br>dla ucznia/słuchacza/absolwenta<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 10<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego<br>zawodowego<br>Załączniki<br>Załączniki<br>Strona 11<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku<br>http://www.oke.gda.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie<br>http://www.oke.jaworzno.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie<br>http://www.oke.krakow.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży<br>http://www.oke.lomza.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi<br>http://www.komisja.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu<br>http://www.oke.poznan.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie<br>http://www.oke.waw.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu<br>http://www.oke.wroc.pl/<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 1<br>SŁOWNIK POJĘĆ<br>Szkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:</p>\n<ul><li>zasadniczą szkołę zawodową,</li><li>czteroletnie technikum,</li><li>szkołę policealną.</li></ul>\n<p>Placówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę<br>kształcenia praktycznego.<br>Dyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,<br>w której jest realizowane kształcenie zawodowe.<br>Pracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane<br>kształcenie zawodowe.<br>Ośrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,<br>upoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej<br>egzaminu.<br>Egzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje<br>w zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,<br>zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.<br>Kwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych<br>efektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową<br>komisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>w zakresie jednej kwalifikacji.<br>Podstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów<br>kształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,<br>umiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla<br>zawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach<br>nauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych<br>oraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce<br>dydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 2<br>Formy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,<br>umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego<br>i praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.<br>Kwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program<br>nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej<br>kwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego<br>kwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.<br>Część pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy<br>przez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem<br>elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.<br>Operator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez<br>dyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie<br>techniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu<br>z wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie<br>egzaminu<br>systemu<br>elektronicznego<br>i<br>indywidualnych<br>stanowisk<br>egzaminacyjnych<br>wspomaganych elektronicznie.<br>Asystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące<br>stanowiska<br>egzaminacyjne<br>wskazane<br>przez<br>kierownika<br>ośrodka<br>egzaminacyjnego,<br>odpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe<br>funkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn<br>i urządzeń<br>wykorzystywanych<br>do<br>wykonania<br>zadań<br>egzaminacyjnych<br>w<br>czasie<br>przeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.<br>Nauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej<br>niepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej<br>informacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu<br>zawodowego.<br>Osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to<br>rozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za<br>równorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych<br>lub szkół ponadpodstawowych.<br>Słownik pojęć<br>Słownik<br>Strona 3<br>Zdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:</p>\n<ul><li>uczniów,</li><li>słuchaczy,</li><li>absolwentów</li></ul>\n<p>posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie<br>indywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni<br>specjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie<br>zdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię<br>rady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu<br>na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia<br>komunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,<br>słabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,<br>z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,<br>posiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,<br>przystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie<br>świadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu<br>zawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do<br>egzaminu zawodowego eksternistycznego.</p>","solutions":[]}