{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P12","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P12","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 12.\nPrzedstawiony na rysunku przyrząd służy do\nA. oznaczania zawartości parafiny w ropie naftowej.\nB. pomiaru temperatury krzepnięcia ropy naftowej.\nC. oznaczania wartości opałowej ropy naftowej.\nD. pomiaru lepkości względnej ropy naftowej.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\n28\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji\nM.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\nNa kopalni ropy naftowej odwiertem L-11 eksploatowana jest ropa naftowa przy zastosowaniu\npompy wgłębnej rurowej THC, napędzanej indywidualnym żurawiem pompowym Wűlfel 2000.\nZ powodu znacznego spadku wydajności pompowania podjęto decyzję o przeprowadzeniu obróbki\nodwiertu i wymianie pompy wgłębnej. Z odwiertu został wyciągnięty przewód pompowy\no średnicy ¾” wraz z tłokiem pompy wgłębnej. Nie powiodły się natomiast próby wyciągnięcia\nsprawnego zaworu ssącego. W związku z tym w następnej kolejności wyciągana będzie kolumna\nrur wydobywczych, wypełniona ropą naftową wraz z cylindrem pompy i sitem.\nPo wyciągnięciu przewodu pompowego ropa naftowa wypełnia 80% pojemności wewnętrznej rur\nwydobywczych. Gęstość eksploatowanej ropy naftowej wynosi 864 kg/m3. Na odwiercie znajduje\nsię trójnóg, którego wysokość umożliwia wyciąganie rur wydobywczych pasami po dwie rury.\nOblicz objętość i ciężar ropy naftowej znajdującej się w rurach wydobywczych nad zaworem\nssącym pompy wgłębnej. (Przy obliczaniu objętości ropy naftowej pomiń objętość ropy w cylindrze\npompy).\nOblicz ciężar kolumny rur wydobywczych, które będą wyciągane z odwiertu podczas jego obróbki.\nW obliczeniach pomiń ciężar cylindra i sita pompowego oraz siłę wyporu działającą na rury\nw początkowej fazie ich wyciągania.\nDobierz odpowiednie narzędzia do wyciągania i rozkręcania kolumny rur wydobywczych oraz\nokreśl niezbędną ilość tych narzędzi. W tym celu wykorzystaj zestawienie narzędzi do obróbki\nodwiertów eksploatacyjnych zawarte w tabeli 3.\nSpośród wymienionych w tabeli 4 wind wyciągowych dobierz odpowiednią windę oraz podaj\nuzasadnienie doboru.\nOblicz czas wyciągania kolumny rur wydobywczych, przy założeniu, że podciągnięcie\ni rozkręcenie jednego pasa rur oraz odstawienie pasa na rampę trwa przeciętnie 4 minuty. W tym\ncelu wykorzystaj schemat połączenia gwintowego rur niespęczanych (Rysunek. 1) oraz dane\nzawarte w tabeli 1 i 2. (Przy obliczaniu czasu wyciągania kolumny rur nie uwzględniaj czasu\nwyciągania i odkręcania cylindra i sita pompy).\n29\nTabela 1. Dane techniczne odwiertu L-11\nRysunek 1. Schemat połączenia gwintowego rur wydobywczych niespęczanych\n1\nGłębokość odwiertu\n1336 m\n2\nZarurowanie:\n- rury 9⅝”\n- rury 6⅝“\n0 - 259,90 m c. d. w.\n0 - 1333,8 m c. d. w.\n3\nOtwarty interwał\n1296 - 1316 m\n4\nGłowica eksploatacyjna\n9⅝” x 6⅝“ x 14 MPa\n5\nStatyczne zwierciadło ropy\n458 m nad dnem odwiertu\n6\nRury wydobywcze\n2⅞” - 1285 m,\n- grubość ścianki 5,5 mm,\n- długość rury 21 ft (640 cm)\n7\nCylinder pompy\n4267,2 mm\n8\nŻerdzie pompowe\n¾” - 1285 m\n9\nSito pompowe\n2⅞” - 2,8 m\n10\nPompa wgłębna (wg. API)\n25-225-THC-14-4-4\n30\nTabela 2. Charakterystyka rur wydobywczych wg. API\nTabela 3. Rodzaje narzędzi do obróbki odwiertów eksploatacyjnych\nŚrednica\nnominalna\nD\nGrubość\nścianki\nt\nŚrednica\nwewnętrzna\nd\nŚrednica\nzewnętrzna\nzłączki\nW\nDługość\nzłączki\nNL\nDługość\ngwintu\nrury\nLg\nMasa\nrury\nmj\nIlość\nzwoi\ngwintu\n[cal]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[kg/m]\n[zw/\ncal]\n2 ⅜\n60,3\n4,2\n4,8\n6,5\n51,8\n50,6\n47,4\n73,0\n108,0\n41,5\n6,0\n6,8\n8,6\n10\n2 ⅞\n73,0\n5,5\n7,0\n7,8\n62,0\n59,0\n57,4\n88,9\n130,2\n52,6\n9,5\n11,6\n12,8\n10\n3 ½\n88,9\n5,5\n6,5\n7,3\n9,5\n77,9\n76,0\n74,2\n69,9\n108,0\n142,9\n58,95\n11,5\n13,7\n15,2\n18,9\n10\nLp.\nNazwa narzędzia\n1\nKlucz do żerdzi pompowych ⅝”\n2\nKlucz do żerdzi pompowych ¾”\n3\nKlucz do żerdzi pompowych ⅞”\n4\nHuczek do rur 2⅜”\n5\nHuczek do rur 2⅞”\n6\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅜”\n7\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅞”\n8\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 3½”\n9\nKlucz nastawny do rur wydobywczych\n10\nKlucz łańcuchowy do rur wydobywczych\n11\nWidełki\n12\nOkrętka\n13\nElewator do żerdzi pompowych ¾”\n14\nElewator do żerdzi pompowych ⅞”\n15\nPodstawka pod żerdź dławikową (laskę pompową)\n16\nSkrobak parafiny do rur 2⅞”\n17\nElewator do rur wydobywczych 2⅜”\n18\nElewator do rur wydobywczych 2⅞”\n19\nElewator do rur wydobywczych 3½”\n20\nSzablon do rur 2⅞”\n31\nTabela 4. Rodzaje i parametry techniczne wind wyciągowych\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 120 minut.\nOcenie podlegać będzie 5 rezultatów:\n Tabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych;\n Tabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych;\n Tabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11;\n Tabela 8. Dobór windy wyciągowej;\n Tabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych.\nLp.\nRodzaj windy\nParametry techniczne\n1\nWEU 10-12,5\nTyp podwozia\nWyciąg\nObroty bębna\nPrędkość podnoszenia haka\nPojemność bębna wyciągu\nUdźwig na haku\nTyp ciągnika\nMoc silnika\nkołowy\njednobębnowy\nmax 315 obr/min\nmax 2,4 m/s\n1100 m liny ø 16 mm\nmax 125 kN\nC - 385\n55 kW\n2\nMSC-160\nTyp podwozia\nWyciąg\nUdźwig na haku\nWysokość masztu\nUżytkowa długość liny - wyciąg Sand\nUżytkowa długość liny - wyciąg Tubing\nMoc silnika\nkołowy\ndwubębnowy\n120 kN\n17,5 m\n1305,5 m\n103,9 m\n205 kW\n3\nMSC-250\nTyp podwozia\nWyciąg\nUdźwig na haku\nWysokość masztu\nUżytkowa długość liny - wyciąg Sand\nUżytkowa długość liny - wyciąg Tubing\nMoc silnika\nkołowy\ndwubębnowy\n300 kN\n21,3 m\n4000 m\n140 m\n335 kW\n4\nBakiniec 3M\nTyp podwozia\nWyciąg\nObroty bębna\nUdźwig na haku\nPojemność bębna wyciągu\nMoc silnika\ngąsienicowy\nbębnowy\nmax 300 obr/min\nmax 200 kN\n2000 m liny ø 18 mm\n73 kW\n32\nTabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych\nObliczenie objętości ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nobjętości ropy\nObliczenie wysokości\nsłupa ropy w rurach\nObliczenie objętości\nropy\n(wzór, jednostki)\nObjętość ropy [m3]\n(z dokładnością do 1 litra)\nObliczenie masy ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nmasy ropy\nObliczenia\n(wzór, jednostki)\nMasa ropy w rurach\n(z dokładnością do 1 kg)\nObliczenie ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenia\n(wzór, jednostki)\nCiężar ropy [N]\n(z dokładnością do 1 N)\nCiężar ropy [kN]\n33\nTabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych\nObliczenie masy kolumny rur wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenie\n(wzór, jednostka)\nMasa kolumny rur\n(z dokładnością do 1 kg)\nObliczenie ciężaru kolumny rur wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenie\n(wzór, jednostka)\nCiężar kolumny rur [N]\n(z dokładnością do 1N)\nCiężar kolumny rur [kN]\n34\nTabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11\nTabela 8. Dobór windy wyciągowej\nLp.\nRodzaj narzędzia\nIlość sztuk\nObliczenie całkowitego ciężaru ropy i rur wydobywczych\nDane do obliczeń\nObliczenie\nCałkowity ciężar\nropy i rur [kN]\nDobrana winda:\nUzasadnienie doboru:\n35\nTabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych\nObliczenie ilość rur i ilości pasów rur\nDane do obliczeń\nwielkości „s” i ilości rur\nObliczenie wielkości\n„s” (Rysunek. 1)\nObliczenie ilości- liczby\nrur i pasów\nLiczba rur\nLiczba pasów rur\nObliczenie czasu wyciągania kolumny rur\nDane do obliczeń\nObliczenia\nCzas wyciągania\nkolumny rur [min]\nCzas wyciągania\nkolumny rur [godz.]\n36\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:\n zastosowanie do obliczeń właściwych danych;\n poprawność merytoryczną oznaczania wielkości fizycznych, zapisywania wzorów do\nobliczeń oraz jednostek miar;\n prawidłowe obliczenie objętości, masy i ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych;\n prawidłowe obliczenie masy i ciężaru kolumny rur wydobywczych;\n sporządzenie zestawu wymaganych narzędzi do wykonania obróbki odwiertu;\n obliczenie wymaganego udźwigu oraz dobór windy wyciągowej do wykonania obróbki\nodwiertu;\n podanie uzasadnienia doboru windy wyciągowej;\n obliczenie liczby rur wydobywczych i liczby psów rur oraz czasu wyciągania kolumny rur\nz odwiertu;\n poprawność terminologiczną.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:\n1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż\n3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji\nkopalin;\n9) organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji MG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji\notworowej złóż mogą dotyczyć:\n ustalania optymalnych warunków wydobycia kopalin (np. średnicy zwężki dławiącej,\ngłębokości zapuszczenia pompy wgłębnej), obliczania wydajności pompy wgłębnej;\n doboru maszyn i urządzeń i parametrów ich pracy, doboru narzędzi i przyrządów kontrolno\n-pomiarowych oraz materiałów stosowanych podczas eksploatacji otworowej;\n posługiwania się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń, a także schematami\ninstalacji technologicznych oczyszczania ropy i gazu;\n charakteryzowania i planowania technologii wykonywania zabiegów intensyfikacji\nwydobycia ropy naftowej (kwasowania, szczelinowania hydraulicznego);\n klasyfikowania\nkopalin,\nokreślania\nich\nskładu\nchemicznego,\nrozróżniania\ni charakteryzowania właściwości fizykochemicznych, a także sporządzania zestawień\ntabelarycznych i diagramów;\n rozróżniania przyrządów do pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin, obliczania\nwartości właściwości fizykochemicznych na podstawie wyników pomiarów oraz\ninterpretowania tych wyników;\n prowadzenia\ndokumentacji\nwielkości\nwydobycia,\nilości\nmagazynowanych\ni transportowanych kopalin, przeliczania wielkości wydobycia gazu ziemnego na warunki\nnormalne.\n37\nPODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nPODSTAWA\nPROGRAMOWA\nKSZTAŁCENIA\nW\nZAWODZIE\nTECHNIK\nGÓRNICTWA\nOTWOROWEGO - 311702.\n1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nAbsolwent technikum kształcącego w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być\nprzygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:\n1) obsługiwania odwiertów oraz maszyn i urządzeń stosowanych podczas wydobywania ropy\nnaftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych, soli kamiennej i siarki otworami wiertniczymi;\n2) prowadzenia procesów technologicznych związanych z wydobywaniem kopalin metodą\notworową;\n3) organizowania i nadzorowania racjonalnej eksploatacji złóż surowców mineralnych;\n4) prowadzenia dokumentacji zakładu górnictwa otworowego.\n2. EFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych\nefektów kształcenia na które składają się:\n1) Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów\n(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy\nUczeń:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową,\nochroną środowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy\ni ochrony środowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny\npracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane\nz wykonywaniem zadań zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące\nochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach\nzagrożenia zdrowia i życia.\n38\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nUczeń:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz\nprzepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności\ngospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające\nprowadzenie działalności gospodarczej;\n10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) planuje działania związane z wprowadzaniem innowacyjnych rozwiązań;\n12) stosuje zasady normalizacji;\n13) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeń:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych\noraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych\nartykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności\nzawodowych;\n4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające\nkomunikowanie się w środowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeń:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;\n3) potrafi planować działania i zarządzać czasem;\n4) przewiduje skutki podejmowanych działań;\n5) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania;\n6) jest otwarty na zmiany;\n7) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem;\n8) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n9) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n10) negocjuje warunki porozumień;\n11) jest komunikatywny;\n12) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów;\n39\n13) współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów\nUczeń:\n1) planuje i organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;\n4) monitoruje i ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków\ni jakość pracy;\n6) stosuje metody motywacji do pracy;\n7) komunikuje się ze współpracownikami.\n2) Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego\ni górniczo-hutniczego, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub\ngrupie zawodów PKZ(MG.a) i PKZ(MG.e)\nPKZ(MG.a) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: mechanik-operator\npojazdów i maszyn rolniczych, zegarmistrz, optyk- mechanik, mechanik precyzyjny, mechanik\nautomatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych, mechanik-monter maszyn i urządzeń,\nmechanik pojazdów samochodowych, operator obrabiarek skrawających, ślusarz, kowal, monter\nkadłubów jednostek pływających, blacharz samochodowy, blacharz, lakiernik, technik optyk,\ntechnik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik budowy jednostek pływających,\ntechnik\npojazdów\nsamochodowych,\ntechnik\nmechanik,\nelektromechanik\npojazdów\nsamochodowych, technik transportu drogowego, technik energetyk, modelarz odlewniczy, technik\nwiertnik, wiertacz, technik górnictwa podziemnego, górnik eksploatacji podziemnej, technik\ngórnictwa otworowego, górnik eksploatacji otworowej, technik górnictwa odkrywkowego, górnik\nodkrywkowej eksploatacji złóż, technik przeróbki kopalin stałych, technik odlewnik, technik\nhutnik, operator maszyn i urządzeń odlewniczych, operator maszyn i urządzeń hutniczych,\noperator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, złotnik-jubiler, mechanik\nmotocyklowy, technik chłodnictwa i klimatyzacji, technik urządzeń dźwigowych, technik\nmechanizacji rolnictwa i agrotroniki, kierowca mechanik, mechanik-operator maszyn do produkcji\ndrzewnej, szkutnik\nUczeń:\n1) przestrzega zasad sporządzania rysunku technicznego maszynowego;\n2) sporządza szkice części maszyn;\n3) sporządza rysunki techniczne z wykorzystaniem technik komputerowych;\n4) rozróżnia części maszyn i urządzeń;\n5) rozróżnia rodzaje połączeń;\n6) przestrzega zasad tolerancji i pasowań;\n7) rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne;\n8) rozróżnia środki transportu wewnętrznego;\n9) dobiera sposoby transportu i składowania materiałów;\n10) rozpoznaje rodzaje korozji oraz określa sposoby ochrony przed korozją;\n11) rozróżnia techniki i metody wytwarzania części maszyn i urządzeń;\n12) rozróżnia maszyny, urządzenia i narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej;\n40\n13) rozróżnia przyrządy pomiarowe stosowane podczas obróbki ręcznej i maszynowej;\n14) wykonuje pomiary warsztatowe;\n15) rozróżnia metody kontroli jakości wykonanych prac;\n16) określa budowę oraz przestrzega zasad działania maszyn i urządzeń;\n17) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń oraz przestrzega norm\ndotyczących\nrysunku\ntechnicznego,\nczęści\nmaszyn,\nmateriałów\nkonstrukcyjnych\ni eksploatacyjnych;\n18) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\nPKZ(MG.e) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: wiertacz, górnik\neksploatacji podziemnej, górnik eksploatacji otworowej, górnik odkrywkowej eksploatacji złóż,\ntechnik wiertnik, technik górnictwa podziemnego, technik górnictwa otworowego, technik\ngórnictwa odkrywkowego\nUczeń:\n1) rozpoznaje minerały i skały oraz charakteryzuje budowę geologiczną Ziemi;\n2) rozróżnia rodzaje skał, określa ich budowę i właściwości;\n3) rozróżnia procesy technologiczne wydobycia kopalin;\n4) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\n3) Efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik\ngórnictwa otworowego:\nMG.09 Eksploatacja otworowa złóż\n1. Obsługiwanie odwiertów eksploatacyjnych złóż\nUczeń:\n1) Rozróżnia oraz charakteryzuje metody wydobywania kopalin otworami wiertniczymi;\n2) stosuje\nprzepisy\nprawa\ngeologicznego\ni\ngórniczego,\nprzepisy\nprawa\ndotyczące\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w zakresie\ndotyczącym\nobsługiwania\nodwiertów\neksploatacyjnych\nw\nzakładach\ngórniczych\nwydobywających kopaliny otworami wiertniczymi;\n3) przestrzega przepisów prawa dotyczących ruchu zakładów górnictwa otworowego;\n4) posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w odwiertach eksploatacyjnych;\n5) dobiera narzędzia i sprzęt do obsługi głowic odwiertów oraz maszyn i urządzeń górniczych;\n6) obsługuje głowice odwiertów eksploatacyjnych, odprężających i obserwacyjnych;\n7) obsługuje urządzenia służące do bezpośredniej eksploatacji kopalin;\n8) charakteryzuje parametry technologiczne procesu wydobywania kopalin;\n9) rozróżnia i charakteryzuje substancje chemiczne stosowane podczas eksploatacji otworowej;\n10) dokonuje odczytu i rejestracji wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n11) przygotowuje stanowisko do wykonania pomiarów wgłębnych w odwiertach;\n12) wykonuje obróbkę odwiertów eksploatacyjnych;\n13) przygotowuje i wykonuje zabiegi intensyfikacji wydobycia kopalin;\n14) wykonuje konserwację oraz drobne naprawy obsługiwanych urządzeń eksploatacyjnych.\n2. Obsługiwanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego\nUczeń:\n1) rozróżnia i charakteryzuje zanieczyszczenia ropy naftowej i gazu ziemnego;\n2) charakteryzuje metody usuwania zanieczyszczeń z ropy naftowej i gazu ziemnego;\n41\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego,\n4) posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego\n5) rozróżnia elementy na schematach technologicznych instalacji do oczyszczania ropy naftowej\ni gazu ziemnego;\n6) prowadzi proces stabilizacji ropy naftowej;\n7) obsługuje urządzenia do rozbijania emulsji ropnych;\n8) obsługuje urządzenia do osuszania gazu ziemnego;\n9) obsługuje urządzenia do odgazolinowania gazu ziemnego;\n10) obsługuje urządzenia do usuwania zanieczyszczeń gazu ziemnego;\n11) rozróżnia materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego;\n12) dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z oczyszczaniem ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n13) wykonuje konserwację oraz drobne naprawy urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego.\n3. Obsługiwanie zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin\nUczeń:\n1) rozróżnia rodzaje, wyjaśnia budowę i charakteryzuje parametry techniczne zbiorników\nmagazynowych;\n2) wyjaśnia zasady obsługi zbiorników magazynowych;\n3) rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;\n4) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;\n5) posługuje się instrukcjami zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu\nkopalin;\n6) wykonuje pomiary ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;\n7) pobiera próbki kopalin do badań laboratoryjnych;\n8) wykonuje konserwację i drobne naprawy elementów uzbrojenia zbiornika magazynowego;\n9) dokumentuje ilość ropy naftowej, gazu ziemnego, gazoliny i wody złożowej w dziennych\nraportach produkcyjnych;\n10) obsługuje zbiorniki magazynowe kopalin;\n11) obsługuje pompy do tłoczenia kopalin;\n12) obsługuje urządzenia do napełniania cystern;\n13) obsługuje sprężarki do tłoczenia gazu ziemnego;\n14) obsługuje rurociągi do transportu kopalin;\n15) dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z magazynowaniem i transportem kopalin;\n16) wykonuje konserwację maszyn i urządzeń do transportu kopalin.\nMG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż\nUczeń:\n1) przestrzega zasad eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi oraz wyjaśnia zasady\nwydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego;\n2) stosuje przepisy prawa geologicznego i górniczego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska stosowane w zakładach górniczych wydobywających\nkopaliny otworami wiertniczymi w zakresie organizowania, prowadzenia i nadzorowania\n42\nobsługi odwiertów eksploatacyjnych;\n3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji\nodwiertów;\n4) nadzoruje obsługę głowic odwiertów oraz urządzeń służących do eksploatacji kopalin;\n5) ustala optymalne warunki eksploatacji kopalin oraz dobiera parametry pracy maszyn\ni urządzeń górniczych;\n6) prowadzi i kontroluje proces wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;\n7) rozróżnia i charakteryzuje wtórne metody wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;\n8) charakteryzuje proces podziemnego magazynowania gazu oraz przestrzega zasad\nmagazynowania odpadów otworami wiertniczymi;\n9) organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów;\n10) nadzoruje prace związane z przygotowaniem i wykonaniem zabiegów intensyfikacji\nwydobycia kopalin;\n11) kontroluje parametry wydobycia kopalin;\n12) interpretuje wyniki wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n13) prowadzi zbiorczą dokumentację wielkości wydobycia kopalin oraz pracy maszyn i urządzeń\nstosowanych przy obsłudze odwiertów;\n14) posługuje się dokumentacją geologiczną;\n15) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń oraz narzędzi stosowanych przy\nobsłudze odwiertów;\n16) nadzoruje usuwanie awarii maszyn i urządzeń górniczych.\n2. Organizowanie i prowadzenie procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego\nUczeń:\n1) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska w procesie oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;\n2) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;\n3) posługuje się schematami instalacji technologicznych do stabilizacji ropy naftowej oraz\noczyszczania gazu ziemnego;\n4) charakteryzuje materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania\nropy naftowej i gazu ziemnego;\n5) nadzoruje prace związane z prowadzeniem procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n6) nadzoruje proces stabilizacji ropy naftowej;\n7) nadzoruje obsługę urządzeń do rozbijania emulsji ropnych;\n8) kontroluje parametry technologiczne pracy instalacji i urządzeń do oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego;\n9) rozróżnia elementy automatyki stosowane w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n10) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn i urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania kopalin.\n3. Prowadzenie magazynowania i transportu kopalin\nUczeń:\n1) rozróżnia rodzaje oraz objaśnia budowę i parametry techniczne zbiorników magazynowych;\n2) wyjaśnia zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu górniczego oraz\ncharakteryzuje klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\n43\ni ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;\n4) posługuje się dokumentacją techniczną zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń\ndo transportu kopalin;\n5) rozróżnia i interpretuje podstawowe prawa przepływu cieczy w rurociągach oraz\npodstawowe prawa hydrostatyki;\n6) nadzoruje prace osób obsługujących zbiorniki magazynowe;\n7) kontroluje stopień napełniania zbiorników magazynowych;\n8) oblicza i dokumentuje ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;\n9) nadzoruje i kontroluje użytkowanie pomp i rurociągów do tłoczenia kopalin;\n10) kontroluje i ocenia stan techniczny zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do\ntłoczenia i transportu kopalin;\n11) kontroluje sposób pobierania i jakość pobieranych próbek kopalin do badań laboratoryjnych;\n12) nadzoruje usuwanie awarii zbiorników oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin;\n13) interpretuje wskazania urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n14) nadzoruje obsługę urządzeń do napełniania cystern;\n15) nadzoruje obsługę sprężarek do tłoczenia gazu ziemnego;\n16) sporządza schematy technologiczne rurociągów do transportu kopalin.\n4. Wykonywanie pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin\nUczeń:\n1) przedstawia klasyfikację i skład chemiczny ropy naftowej, gazu ziemnego i wód podziemnych\noraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin;\n2) posługuje się dokumentacją techniczną i instrukcjami wykonywania pomiarów wgłębnych\noraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin;\n3) nadzoruje przygotowanie odwiertów eksploatacyjnych do wykonywania pomiarów\nwgłębnych kopalin;\n4) organizuje, koordynuje i nadzoruje pracę zespołu wykonującego pomiary wgłębne kopalin;\n5) wykonuje pomiary wgłębne kopalin w odwiertach eksploatacyjnych;\n6) dobiera przyrządy pomiarowe, sprzęt i narzędzia do wykonywania pomiarów wgłębnych\nkopalin;\n7) oblicza podstawowe parametry złożowe;\n8) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń i przyrządów do pomiarów wgłębnych\nkopalin;\n9) przygotowuje próbki płynów złożowych do pomiarów właściwości fizykochemicznych\nkopalin;\n10) dobiera metody badań, sprzęt, narzędzia i przyrządy w zależności od rodzaju badanych\nwłaściwości fizykochemicznych płynów złożowych;\n11) wykonuje pomiar właściwości fizykochemicznych kopalin;\n12) wykonuje oznaczenie zawartości zanieczyszczeń w ropie naftowej;\n13) wykonuje analizę składu chemicznego kopalin;\n14) odczytuje i interpretuje wyniki pomiarów wgłębnych oraz właściwości fizykochemicznych\nkopalin;\n15) prowadzi dokumentację badań, analiz i pomiarów właściwości fizykochemicznych płynów\nzłożowych;\n16) sporządza zestawienia tabelaryczne, diagramy i wykresy na podstawie wyników pomiarów\nwgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin.\n44\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik górnictwa otworowego powinna posiadać\nnastępujące pomieszczenia dydaktyczne:\n1) pracownię mechaniczną, w której powinny być zorganizowane następujące stanowiska:\na) stanowiska rysunku technicznego (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone\nw: komputer z edytorem graficznym, stół kreślarski, przyrządy kreślarskie,\nb) stanowiska materiałoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: próbki materiałów konstrukcyjnych, modele połączeń, atlas mikrostruktur materiałów,\nnormy dotyczące właściwości materiałów,\nc) stanowiska podstaw elektrotechniki (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone\nw: sprzęt pomiarowy, modele i eksponaty silników, prądnic i prostych instalacji\nelektrycznych, modele układów automatycznej regulacji, elementów automatyki górniczej\n(elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych), próbki przewodów (elektrycznych,\npneumatycznych i hydraulicznych), katalogi elementów automatyki górniczej, instrukcje\nobsługi maszyn elektrycznych,\nd) stanowiska maszynoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: dokumentacje techniczne, instrukcje, modele i eksponaty pomp, sprężarek, silników\nspalinowych stosowanych w górnictwie otworowym,\ne) stanowiska pomiarów warsztatowych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone\nw: przyrządy pomiarowe, części maszyn i urządzeń, normy dotyczące pomiarów, instrukcje\ndo wykonywania pomiarów;\n2) pracownię górnictwa otworowego, w której powinny być zorganizowane następujące\nstanowiska:\na) stanowiska geologiczne (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w: modele\nkrystalograficzne minerałów, minerały i skały, modele przekroju złóż surowców\nmineralnych, rdzenie wiertnicze, eksponaty skamieniałości przewodnich, atlas mineralogiczny\ni petrograficzny, próbki kopalin,\nb) stanowiska wiertnictwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: narzędzia wiertnicze, projekty geologiczno-techniczne odwiertu, modele maszyn\ni urządzeń wiertniczych, katalogi, normy i instrukcje dotyczące maszyn i urządzeń\nwiertniczych,\nc) stanowiska maszyn i urządzeń górnictwa otworowego (jedno stanowisko dla czterech\nuczniów), wyposażone w: katalogi, modele maszyn i urządzeń górnictwa otworowego,\npomp\nwgłębnych\nrurowych\ni\nwpuszczanych,\ngłowic\nodwiertu\npompowanego\ni samoczynnego, narzędzia i osprzęt do obróbki odwiertów,\nd) stanowiska instalacji technologicznych (jedno stanowisko dla czterech uczniów),\nwyposażone w: katalogi, modele instalacji do oczyszczania gazu ziemnego, ropy naftowej\ni wody złożowej, eksponaty materiałów i środków chemicznych do oczyszczania gazu\nziemnego, eksponaty ropy naftowej, komputer z projektorem multimedialnym;\n3) pracownię pomiarów laboratoryjnych, w której powinny być zorganizowane następujące\nstanowiska:\na) stanowiska do badania właściwości ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),\nwyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, przyrządy pomiarowe, wagę\nlaboratoryjną, wirówkę do oznaczania zanieczyszczeń, próbki ropy naftowej, stoper;\nnormy, katalogi i instrukcje wykonywania badań właściwości ropy naftowej,\nb) stanowiska do destylacji ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),\nwyposażone w: stół laboratoryjny, zestaw laboratoryjny do destylacji ropy naftowej\nmetodą Liebiga, zegar laboratoryjny, termometr bagietkowy do temperatury 350 C, palnik\n45\ngazowy, próbki ropy naftowej; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań destylacji\nropy naftowej,\nc) stanowiska do pomiarów właściwości wód podziemnych (jedno stanowisko dla dwóch\nuczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, odczynniki chemiczne,\nprzyrządy pomiarowe, wagę laboratoryjną, suszarkę laboratoryjną, próbki wód\npodziemnych, zegar laboratoryjny; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań\nwłaściwości wód podziemnych,\nd) stanowiska do pomiarów właściwości i składu gazu ziemnego (jedno stanowisko dla dwóch\nuczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, chromatograf gazowy, stanowisko\nkomputerowe z dostępem do Internetu, z drukarką oraz z pakietem programów\nbiurowych;\n4) warsztaty szkolne, w których powinny być zorganizowane następujące stanowiska:\na) stanowiska do obróbki ręcznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone\nw: stół ślusarski, narzędzia do obróbki ręcznej, elektronarzędzia, nożyce gilotynowe,\nnarzędzia do trasowania, przyrządy pomiarowe,\nb) stanowiska do obróbki mechanicznej metali (jedno stanowisko dla dwóch uczniów)\nwyposażone w: tokarkę, frezarkę, wiertarkę kolumnową, szlifierkę, piłę tarczową,\nprzyrządy pomiarowe,\nc) stanowiska do obróbki plastycznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia),\nwyposażone w: palenisko kowalskie, piec hartowniczy, wanny hartownicze, narzędzia\nkowalskie, przyrządy pomiarowe,\nd) stanowiska spawalnicze (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone w: instalację\nwyciągową, stół spawalniczy, spawarkę, sprzęt do spawania i cięcia gazowego, narzędzia\nspawalnicze, przyrządy pomiarowe,\ne) odwiert eksploatujący ropę, gaz, wody podziemne, siarkę i sól kamienną, wyposażony\nw: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia górnicze zgodnie z przepisami prawa\ngeologicznego i górniczego,\nf)\nstanowisko maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego, wyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z przepisami\nprawa geologicznego i górniczego,\ng) stanowisko zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin,\nwyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z i przepisami prawa\ngeologicznego i górniczego;\nponadto\nkażde\nstanowisko\npowinno\nbyć\nwyposażone\nw:\ninstrukcje\nobsługi\nmaszyn\ni urządzeń,\ndokumentacje\ntechniczne\ni\ntechnologiczne,\nkatalogi\nmaszyn\ni urządzeń, normy związane z doborem parametrów wykonywanych procesów, środki ochrony\nindywidualnej i zbiorowej.\nKształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach i warsztatach szkolnych, placówkach\nkształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach górnictwa\notworowego\noraz\ninnych\npodmiotach\nstanowiących\npotencjalne\nmiejsce\nzatrudnienia\nabsolwentów szkół kształcących w zawodzie.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy\nwłaściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).\n46\n4. MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO1)\n1) W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie\nramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując\nminimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych\ndla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz\nwłaściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia\nwspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego i górniczo-hutniczego,\nstanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów\n480 godz.\nMG.09 Eksploatacja otworowa złóż\n620 godz.\nMG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n250 godz.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy","text_html":"

Przykładowe zadanie 12.
Przedstawiony na rysunku przyrząd służy do
A. oznaczania zawartości parafiny w ropie naftowej.
B. pomiaru temperatury krzepnięcia ropy naftowej.
C. oznaczania wartości opałowej ropy naftowej.
D. pomiaru lepkości względnej ropy naftowej.
Odpowiedź prawidłowa: D.
28

\n
  1. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji
\n

M.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż
Na kopalni ropy naftowej odwiertem L-11 eksploatowana jest ropa naftowa przy zastosowaniu
pompy wgłębnej rurowej THC, napędzanej indywidualnym żurawiem pompowym Wűlfel 2000.
Z powodu znacznego spadku wydajności pompowania podjęto decyzję o przeprowadzeniu obróbki
odwiertu i wymianie pompy wgłębnej. Z odwiertu został wyciągnięty przewód pompowy
o średnicy ¾” wraz z tłokiem pompy wgłębnej. Nie powiodły się natomiast próby wyciągnięcia
sprawnego zaworu ssącego. W związku z tym w następnej kolejności wyciągana będzie kolumna
rur wydobywczych, wypełniona ropą naftową wraz z cylindrem pompy i sitem.
Po wyciągnięciu przewodu pompowego ropa naftowa wypełnia 80% pojemności wewnętrznej rur
wydobywczych. Gęstość eksploatowanej ropy naftowej wynosi 864 kg/m3. Na odwiercie znajduje
się trójnóg, którego wysokość umożliwia wyciąganie rur wydobywczych pasami po dwie rury.
Oblicz objętość i ciężar ropy naftowej znajdującej się w rurach wydobywczych nad zaworem
ssącym pompy wgłębnej. (Przy obliczaniu objętości ropy naftowej pomiń objętość ropy w cylindrze
pompy).
Oblicz ciężar kolumny rur wydobywczych, które będą wyciągane z odwiertu podczas jego obróbki.
W obliczeniach pomiń ciężar cylindra i sita pompowego oraz siłę wyporu działającą na rury
w początkowej fazie ich wyciągania.
Dobierz odpowiednie narzędzia do wyciągania i rozkręcania kolumny rur wydobywczych oraz
określ niezbędną ilość tych narzędzi. W tym celu wykorzystaj zestawienie narzędzi do obróbki
odwiertów eksploatacyjnych zawarte w tabeli 3.
Spośród wymienionych w tabeli 4 wind wyciągowych dobierz odpowiednią windę oraz podaj
uzasadnienie doboru.
Oblicz czas wyciągania kolumny rur wydobywczych, przy założeniu, że podciągnięcie
i rozkręcenie jednego pasa rur oraz odstawienie pasa na rampę trwa przeciętnie 4 minuty. W tym
celu wykorzystaj schemat połączenia gwintowego rur niespęczanych (Rysunek. 1) oraz dane
zawarte w tabeli 1 i 2. (Przy obliczaniu czasu wyciągania kolumny rur nie uwzględniaj czasu
wyciągania i odkręcania cylindra i sita pompy).
29
Tabela 1. Dane techniczne odwiertu L-11
Rysunek 1. Schemat połączenia gwintowego rur wydobywczych niespęczanych
1
Głębokość odwiertu
1336 m
2
Zarurowanie:

\n\n

0 - 259,90 m c. d. w.
0 - 1333,8 m c. d. w.
3
Otwarty interwał
1296 - 1316 m
4
Głowica eksploatacyjna
9⅝” x 6⅝“ x 14 MPa
5
Statyczne zwierciadło ropy
458 m nad dnem odwiertu
6
Rury wydobywcze
2⅞” - 1285 m,

\n\n

7
Cylinder pompy
4267,2 mm
8
Żerdzie pompowe
¾” - 1285 m
9
Sito pompowe
2⅞” - 2,8 m
10
Pompa wgłębna (wg. API)
25-225-THC-14-4-4
30
Tabela 2. Charakterystyka rur wydobywczych wg. API
Tabela 3. Rodzaje narzędzi do obróbki odwiertów eksploatacyjnych
Średnica
nominalna
D
Grubość
ścianki
t
Średnica
wewnętrzna
d
Średnica
zewnętrzna
złączki
W
Długość
złączki
NL
Długość
gwintu
rury
Lg
Masa
rury
mj
Ilość
zwoi
gwintu
[cal]
[mm]
[mm]
[mm]
[mm]
[mm]
[mm]
[kg/m]
[zw/
cal]
2 ⅜
60,3
4,2
4,8
6,5
51,8
50,6
47,4
73,0
108,0
41,5
6,0
6,8
8,6
10
2 ⅞
73,0
5,5
7,0
7,8
62,0
59,0
57,4
88,9
130,2
52,6
9,5
11,6
12,8
10
3 ½
88,9
5,5
6,5
7,3
9,5
77,9
76,0
74,2
69,9
108,0
142,9
58,95
11,5
13,7
15,2
18,9
10
Lp.
Nazwa narzędzia
1
Klucz do żerdzi pompowych ⅝”
2
Klucz do żerdzi pompowych ¾”
3
Klucz do żerdzi pompowych ⅞”
4
Huczek do rur 2⅜”
5
Huczek do rur 2⅞”
6
Klucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅜”
7
Klucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅞”
8
Klucz zawiasowy do rur - wymiar 3½”
9
Klucz nastawny do rur wydobywczych
10
Klucz łańcuchowy do rur wydobywczych
11
Widełki
12
Okrętka
13
Elewator do żerdzi pompowych ¾”
14
Elewator do żerdzi pompowych ⅞”
15
Podstawka pod żerdź dławikową (laskę pompową)
16
Skrobak parafiny do rur 2⅞”
17
Elewator do rur wydobywczych 2⅜”
18
Elewator do rur wydobywczych 2⅞”
19
Elewator do rur wydobywczych 3½”
20
Szablon do rur 2⅞”
31
Tabela 4. Rodzaje i parametry techniczne wind wyciągowych
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 120 minut.
Ocenie podlegać będzie 5 rezultatów:
 Tabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych;
 Tabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych;
 Tabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11;
 Tabela 8. Dobór windy wyciągowej;
 Tabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych.
Lp.
Rodzaj windy
Parametry techniczne
1
WEU 10-12,5
Typ podwozia
Wyciąg
Obroty bębna
Prędkość podnoszenia haka
Pojemność bębna wyciągu
Udźwig na haku
Typ ciągnika
Moc silnika
kołowy
jednobębnowy
max 315 obr/min
max 2,4 m/s
1100 m liny ø 16 mm
max 125 kN
C - 385
55 kW
2
MSC-160
Typ podwozia
Wyciąg
Udźwig na haku
Wysokość masztu
Użytkowa długość liny - wyciąg Sand
Użytkowa długość liny - wyciąg Tubing
Moc silnika
kołowy
dwubębnowy
120 kN
17,5 m
1305,5 m
103,9 m
205 kW
3
MSC-250
Typ podwozia
Wyciąg
Udźwig na haku
Wysokość masztu
Użytkowa długość liny - wyciąg Sand
Użytkowa długość liny - wyciąg Tubing
Moc silnika
kołowy
dwubębnowy
300 kN
21,3 m
4000 m
140 m
335 kW
4
Bakiniec 3M
Typ podwozia
Wyciąg
Obroty bębna
Udźwig na haku
Pojemność bębna wyciągu
Moc silnika
gąsienicowy
bębnowy
max 300 obr/min
max 200 kN
2000 m liny ø 18 mm
73 kW
32
Tabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych
Obliczenie objętości ropy naftowej w rurach wydobywczych
Dane do obliczenia
objętości ropy
Obliczenie wysokości
słupa ropy w rurach
Obliczenie objętości
ropy
(wzór, jednostki)
Objętość ropy [m3]
(z dokładnością do 1 litra)
Obliczenie masy ropy naftowej w rurach wydobywczych
Dane do obliczenia
masy ropy
Obliczenia
(wzór, jednostki)
Masa ropy w rurach
(z dokładnością do 1 kg)
Obliczenie ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych
Dane do obliczenia
Obliczenia
(wzór, jednostki)
Ciężar ropy [N]
(z dokładnością do 1 N)
Ciężar ropy [kN]
33
Tabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych
Obliczenie masy kolumny rur wydobywczych
Dane do obliczenia
Obliczenie
(wzór, jednostka)
Masa kolumny rur
(z dokładnością do 1 kg)
Obliczenie ciężaru kolumny rur wydobywczych
Dane do obliczenia
Obliczenie
(wzór, jednostka)
Ciężar kolumny rur [N]
(z dokładnością do 1N)
Ciężar kolumny rur [kN]
34
Tabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11
Tabela 8. Dobór windy wyciągowej
Lp.
Rodzaj narzędzia
Ilość sztuk
Obliczenie całkowitego ciężaru ropy i rur wydobywczych
Dane do obliczeń
Obliczenie
Całkowity ciężar
ropy i rur [kN]
Dobrana winda:
Uzasadnienie doboru:
35
Tabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych
Obliczenie ilość rur i ilości pasów rur
Dane do obliczeń
wielkości „s” i ilości rur
Obliczenie wielkości
„s” (Rysunek. 1)
Obliczenie ilości- liczby
rur i pasów
Liczba rur
Liczba pasów rur
Obliczenie czasu wyciągania kolumny rur
Dane do obliczeń
Obliczenia
Czas wyciągania
kolumny rur [min]
Czas wyciągania
kolumny rur [godz.]
36
Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:
 zastosowanie do obliczeń właściwych danych;
 poprawność merytoryczną oznaczania wielkości fizycznych, zapisywania wzorów do
obliczeń oraz jednostek miar;
 prawidłowe obliczenie objętości, masy i ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych;
 prawidłowe obliczenie masy i ciężaru kolumny rur wydobywczych;
 sporządzenie zestawu wymaganych narzędzi do wykonania obróbki odwiertu;
 obliczenie wymaganego udźwigu oraz dobór windy wyciągowej do wykonania obróbki
odwiertu;
 podanie uzasadnienia doboru windy wyciągowej;
 obliczenie liczby rur wydobywczych i liczby psów rur oraz czasu wyciągania kolumny rur
z odwiertu;
 poprawność terminologiczną.
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:

\n
  1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż
  2. posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji
\n

kopalin;

\n
  1. organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów.
\n

Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji MG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji
otworowej złóż mogą dotyczyć:
 ustalania optymalnych warunków wydobycia kopalin (np. średnicy zwężki dławiącej,
głębokości zapuszczenia pompy wgłębnej), obliczania wydajności pompy wgłębnej;
 doboru maszyn i urządzeń i parametrów ich pracy, doboru narzędzi i przyrządów kontrolno
-pomiarowych oraz materiałów stosowanych podczas eksploatacji otworowej;
 posługiwania się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń, a także schematami
instalacji technologicznych oczyszczania ropy i gazu;
 charakteryzowania i planowania technologii wykonywania zabiegów intensyfikacji
wydobycia ropy naftowej (kwasowania, szczelinowania hydraulicznego);
 klasyfikowania
kopalin,
określania
ich
składu
chemicznego,
rozróżniania
i charakteryzowania właściwości fizykochemicznych, a także sporządzania zestawień
tabelarycznych i diagramów;
 rozróżniania przyrządów do pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin, obliczania
wartości właściwości fizykochemicznych na podstawie wyników pomiarów oraz
interpretowania tych wyników;
 prowadzenia
dokumentacji
wielkości
wydobycia,
ilości
magazynowanych
i transportowanych kopalin, przeliczania wielkości wydobycia gazu ziemnego na warunki
normalne.
37
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
PODSTAWA
PROGRAMOWA
KSZTAŁCENIA
W
ZAWODZIE
TECHNIK
GÓRNICTWA
OTWOROWEGO - 311702.

\n
  1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
\n

Absolwent technikum kształcącego w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być
przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

\n
  1. obsługiwania odwiertów oraz maszyn i urządzeń stosowanych podczas wydobywania ropy
\n

naftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych, soli kamiennej i siarki otworami wiertniczymi;

\n
  1. prowadzenia procesów technologicznych związanych z wydobywaniem kopalin metodą
\n

otworową;

\n
  1. organizowania i nadzorowania racjonalnej eksploatacji złóż surowców mineralnych;
  2. prowadzenia dokumentacji zakładu górnictwa otworowego.
  3. EFEKTY KSZTAŁCENIA
\n

Do wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych
efektów kształcenia na które składają się:

\n
  1. Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów
\n

(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy
Uczeń:

\n
  1. rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową,
\n

ochroną środowiska i ergonomią;

\n
  1. rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy
\n

i ochrony środowiska w Polsce;

\n
  1. określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny
\n

pracy;

\n
  1. przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane
\n

z wykonywaniem zadań zawodowych;

\n
  1. określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;
  2. określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;
  3. organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami
\n

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;

\n
  1. stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;
  2. przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące
\n

ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;

\n
  1. udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach
\n

zagrożenia zdrowia i życia.
38
(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej
Uczeń:

\n
  1. stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;
  2. stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz
\n

przepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;

\n
  1. stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;
  2. rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;
  3. analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;
  4. inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;
  5. przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności
\n

gospodarczej;

\n
  1. prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;
  2. obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające
\n

prowadzenie działalności gospodarczej;

\n
  1. planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;
  2. planuje działania związane z wprowadzaniem innowacyjnych rozwiązań;
  3. stosuje zasady normalizacji;
  4. optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.
\n

(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo
Uczeń:

\n
  1. posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych
\n

oraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;

\n
  1. interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych
\n

artykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;

\n
  1. analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności
\n

zawodowych;

\n
  1. formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające
\n

komunikowanie się w środowisku pracy;

\n
  1. korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.
\n

(KPS). Kompetencje personalne i społeczne
Uczeń:

\n
  1. przestrzega zasad kultury i etyki;
  2. jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;
  3. potrafi planować działania i zarządzać czasem;
  4. przewiduje skutki podejmowanych działań;
  5. ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania;
  6. jest otwarty na zmiany;
  7. stosuje techniki radzenia sobie ze stresem;
  8. aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;
  9. przestrzega tajemnicy zawodowej;
  10. negocjuje warunki porozumień;
  11. jest komunikatywny;
  12. stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów;
\n

39

\n
  1. współpracuje w zespole.
\n

(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów
Uczeń:

\n
  1. planuje i organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;
  2. dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;
  3. kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;
  4. monitoruje i ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;
  5. wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków
\n

i jakość pracy;

\n
  1. stosuje metody motywacji do pracy;
  2. komunikuje się ze współpracownikami.
  3. Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego
\n

i górniczo-hutniczego, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub
grupie zawodów PKZ(MG.a) i PKZ(MG.e)
PKZ(MG.a) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: mechanik-operator
pojazdów i maszyn rolniczych, zegarmistrz, optyk- mechanik, mechanik precyzyjny, mechanik
automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych, mechanik-monter maszyn i urządzeń,
mechanik pojazdów samochodowych, operator obrabiarek skrawających, ślusarz, kowal, monter
kadłubów jednostek pływających, blacharz samochodowy, blacharz, lakiernik, technik optyk,
technik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik budowy jednostek pływających,
technik
pojazdów
samochodowych,
technik
mechanik,
elektromechanik
pojazdów
samochodowych, technik transportu drogowego, technik energetyk, modelarz odlewniczy, technik
wiertnik, wiertacz, technik górnictwa podziemnego, górnik eksploatacji podziemnej, technik
górnictwa otworowego, górnik eksploatacji otworowej, technik górnictwa odkrywkowego, górnik
odkrywkowej eksploatacji złóż, technik przeróbki kopalin stałych, technik odlewnik, technik
hutnik, operator maszyn i urządzeń odlewniczych, operator maszyn i urządzeń hutniczych,
operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, złotnik-jubiler, mechanik
motocyklowy, technik chłodnictwa i klimatyzacji, technik urządzeń dźwigowych, technik
mechanizacji rolnictwa i agrotroniki, kierowca mechanik, mechanik-operator maszyn do produkcji
drzewnej, szkutnik
Uczeń:

\n
  1. przestrzega zasad sporządzania rysunku technicznego maszynowego;
  2. sporządza szkice części maszyn;
  3. sporządza rysunki techniczne z wykorzystaniem technik komputerowych;
  4. rozróżnia części maszyn i urządzeń;
  5. rozróżnia rodzaje połączeń;
  6. przestrzega zasad tolerancji i pasowań;
  7. rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne;
  8. rozróżnia środki transportu wewnętrznego;
  9. dobiera sposoby transportu i składowania materiałów;
  10. rozpoznaje rodzaje korozji oraz określa sposoby ochrony przed korozją;
  11. rozróżnia techniki i metody wytwarzania części maszyn i urządzeń;
  12. rozróżnia maszyny, urządzenia i narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej;
\n

40

\n
  1. rozróżnia przyrządy pomiarowe stosowane podczas obróbki ręcznej i maszynowej;
  2. wykonuje pomiary warsztatowe;
  3. rozróżnia metody kontroli jakości wykonanych prac;
  4. określa budowę oraz przestrzega zasad działania maszyn i urządzeń;
  5. posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń oraz przestrzega norm
\n

dotyczących
rysunku
technicznego,
części
maszyn,
materiałów
konstrukcyjnych
i eksploatacyjnych;

\n
  1. stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.
\n

PKZ(MG.e) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: wiertacz, górnik
eksploatacji podziemnej, górnik eksploatacji otworowej, górnik odkrywkowej eksploatacji złóż,
technik wiertnik, technik górnictwa podziemnego, technik górnictwa otworowego, technik
górnictwa odkrywkowego
Uczeń:

\n
  1. rozpoznaje minerały i skały oraz charakteryzuje budowę geologiczną Ziemi;
  2. rozróżnia rodzaje skał, określa ich budowę i właściwości;
  3. rozróżnia procesy technologiczne wydobycia kopalin;
  4. stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.
  5. Efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik
\n

górnictwa otworowego:
MG.09 Eksploatacja otworowa złóż

\n
  1. Obsługiwanie odwiertów eksploatacyjnych złóż
\n

Uczeń:

\n
  1. Rozróżnia oraz charakteryzuje metody wydobywania kopalin otworami wiertniczymi;
  2. stosuje
\n

przepisy
prawa
geologicznego
i
górniczego,
przepisy
prawa
dotyczące
bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w zakresie
dotyczącym
obsługiwania
odwiertów
eksploatacyjnych
w
zakładach
górniczych
wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi;

\n
  1. przestrzega przepisów prawa dotyczących ruchu zakładów górnictwa otworowego;
  2. posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w odwiertach eksploatacyjnych;
  3. dobiera narzędzia i sprzęt do obsługi głowic odwiertów oraz maszyn i urządzeń górniczych;
  4. obsługuje głowice odwiertów eksploatacyjnych, odprężających i obserwacyjnych;
  5. obsługuje urządzenia służące do bezpośredniej eksploatacji kopalin;
  6. charakteryzuje parametry technologiczne procesu wydobywania kopalin;
  7. rozróżnia i charakteryzuje substancje chemiczne stosowane podczas eksploatacji otworowej;
  8. dokonuje odczytu i rejestracji wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;
  9. przygotowuje stanowisko do wykonania pomiarów wgłębnych w odwiertach;
  10. wykonuje obróbkę odwiertów eksploatacyjnych;
  11. przygotowuje i wykonuje zabiegi intensyfikacji wydobycia kopalin;
  12. wykonuje konserwację oraz drobne naprawy obsługiwanych urządzeń eksploatacyjnych.
  13. Obsługiwanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu
\n

ziemnego
Uczeń:

\n
  1. rozróżnia i charakteryzuje zanieczyszczenia ropy naftowej i gazu ziemnego;
  2. charakteryzuje metody usuwania zanieczyszczeń z ropy naftowej i gazu ziemnego;
\n

41

\n
  1. stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej
\n

i ochrony środowiska w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego,

\n
  1. posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy
\n

naftowej i gazu ziemnego

\n
  1. rozróżnia elementy na schematach technologicznych instalacji do oczyszczania ropy naftowej
\n

i gazu ziemnego;

\n
  1. prowadzi proces stabilizacji ropy naftowej;
  2. obsługuje urządzenia do rozbijania emulsji ropnych;
  3. obsługuje urządzenia do osuszania gazu ziemnego;
  4. obsługuje urządzenia do odgazolinowania gazu ziemnego;
  5. obsługuje urządzenia do usuwania zanieczyszczeń gazu ziemnego;
  6. rozróżnia materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania ropy
\n

naftowej i gazu ziemnego;

\n
  1. dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z oczyszczaniem ropy naftowej i gazu
\n

ziemnego;

\n
  1. wykonuje konserwację oraz drobne naprawy urządzeń stosowanych w procesach
\n

oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego.

\n
  1. Obsługiwanie zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin
\n

Uczeń:

\n
  1. rozróżnia rodzaje, wyjaśnia budowę i charakteryzuje parametry techniczne zbiorników
\n

magazynowych;

\n
  1. wyjaśnia zasady obsługi zbiorników magazynowych;
  2. rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;
  3. stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej
\n

i ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;

\n
  1. posługuje się instrukcjami zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu
\n

kopalin;

\n
  1. wykonuje pomiary ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;
  2. pobiera próbki kopalin do badań laboratoryjnych;
  3. wykonuje konserwację i drobne naprawy elementów uzbrojenia zbiornika magazynowego;
  4. dokumentuje ilość ropy naftowej, gazu ziemnego, gazoliny i wody złożowej w dziennych
\n

raportach produkcyjnych;

\n
  1. obsługuje zbiorniki magazynowe kopalin;
  2. obsługuje pompy do tłoczenia kopalin;
  3. obsługuje urządzenia do napełniania cystern;
  4. obsługuje sprężarki do tłoczenia gazu ziemnego;
  5. obsługuje rurociągi do transportu kopalin;
  6. dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z magazynowaniem i transportem kopalin;
  7. wykonuje konserwację maszyn i urządzeń do transportu kopalin.
\n

MG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż

\n
  1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż
\n

Uczeń:

\n
  1. przestrzega zasad eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi oraz wyjaśnia zasady
\n

wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego;

\n
  1. stosuje przepisy prawa geologicznego i górniczego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
\n

przeciwpożarowej i ochrony środowiska stosowane w zakładach górniczych wydobywających
kopaliny otworami wiertniczymi w zakresie organizowania, prowadzenia i nadzorowania
42
obsługi odwiertów eksploatacyjnych;

\n
  1. posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji
\n

odwiertów;

\n
  1. nadzoruje obsługę głowic odwiertów oraz urządzeń służących do eksploatacji kopalin;
  2. ustala optymalne warunki eksploatacji kopalin oraz dobiera parametry pracy maszyn
\n

i urządzeń górniczych;

\n
  1. prowadzi i kontroluje proces wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;
  2. rozróżnia i charakteryzuje wtórne metody wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;
  3. charakteryzuje proces podziemnego magazynowania gazu oraz przestrzega zasad
\n

magazynowania odpadów otworami wiertniczymi;

\n
  1. organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów;
  2. nadzoruje prace związane z przygotowaniem i wykonaniem zabiegów intensyfikacji
\n

wydobycia kopalin;

\n
  1. kontroluje parametry wydobycia kopalin;
  2. interpretuje wyniki wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;
  3. prowadzi zbiorczą dokumentację wielkości wydobycia kopalin oraz pracy maszyn i urządzeń
\n

stosowanych przy obsłudze odwiertów;

\n
  1. posługuje się dokumentacją geologiczną;
  2. kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń oraz narzędzi stosowanych przy
\n

obsłudze odwiertów;

\n
  1. nadzoruje usuwanie awarii maszyn i urządzeń górniczych.
  2. Organizowanie i prowadzenie procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego
\n

Uczeń:

\n
  1. stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej
\n

i ochrony środowiska w procesie oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

\n
  1. posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych w procesach
\n

oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;

\n
  1. posługuje się schematami instalacji technologicznych do stabilizacji ropy naftowej oraz
\n

oczyszczania gazu ziemnego;

\n
  1. charakteryzuje materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania
\n

ropy naftowej i gazu ziemnego;

\n
  1. nadzoruje prace związane z prowadzeniem procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu
\n

ziemnego;

\n
  1. nadzoruje proces stabilizacji ropy naftowej;
  2. nadzoruje obsługę urządzeń do rozbijania emulsji ropnych;
  3. kontroluje parametry technologiczne pracy instalacji i urządzeń do oczyszczania ropy
\n

naftowej i gazu ziemnego;

\n
  1. rozróżnia elementy automatyki stosowane w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu
\n

ziemnego;

\n
  1. kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn i urządzeń stosowanych w procesach
\n

oczyszczania kopalin.

\n
  1. Prowadzenie magazynowania i transportu kopalin
\n

Uczeń:

\n
  1. rozróżnia rodzaje oraz objaśnia budowę i parametry techniczne zbiorników magazynowych;
  2. wyjaśnia zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu górniczego oraz
\n

charakteryzuje klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;

\n
  1. stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej
\n

43
i ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;

\n
  1. posługuje się dokumentacją techniczną zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń
\n

do transportu kopalin;

\n
  1. rozróżnia i interpretuje podstawowe prawa przepływu cieczy w rurociągach oraz
\n

podstawowe prawa hydrostatyki;

\n
  1. nadzoruje prace osób obsługujących zbiorniki magazynowe;
  2. kontroluje stopień napełniania zbiorników magazynowych;
  3. oblicza i dokumentuje ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;
  4. nadzoruje i kontroluje użytkowanie pomp i rurociągów do tłoczenia kopalin;
  5. kontroluje i ocenia stan techniczny zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do
\n

tłoczenia i transportu kopalin;

\n
  1. kontroluje sposób pobierania i jakość pobieranych próbek kopalin do badań laboratoryjnych;
  2. nadzoruje usuwanie awarii zbiorników oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin;
  3. interpretuje wskazania urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych;
  4. nadzoruje obsługę urządzeń do napełniania cystern;
  5. nadzoruje obsługę sprężarek do tłoczenia gazu ziemnego;
  6. sporządza schematy technologiczne rurociągów do transportu kopalin.
  7. Wykonywanie pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin
\n

Uczeń:

\n
  1. przedstawia klasyfikację i skład chemiczny ropy naftowej, gazu ziemnego i wód podziemnych
\n

oraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin;

\n
  1. posługuje się dokumentacją techniczną i instrukcjami wykonywania pomiarów wgłębnych
\n

oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin;

\n
  1. nadzoruje przygotowanie odwiertów eksploatacyjnych do wykonywania pomiarów
\n

wgłębnych kopalin;

\n
  1. organizuje, koordynuje i nadzoruje pracę zespołu wykonującego pomiary wgłębne kopalin;
  2. wykonuje pomiary wgłębne kopalin w odwiertach eksploatacyjnych;
  3. dobiera przyrządy pomiarowe, sprzęt i narzędzia do wykonywania pomiarów wgłębnych
\n

kopalin;

\n
  1. oblicza podstawowe parametry złożowe;
  2. kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń i przyrządów do pomiarów wgłębnych
\n

kopalin;

\n
  1. przygotowuje próbki płynów złożowych do pomiarów właściwości fizykochemicznych
\n

kopalin;

\n
  1. dobiera metody badań, sprzęt, narzędzia i przyrządy w zależności od rodzaju badanych
\n

właściwości fizykochemicznych płynów złożowych;

\n
  1. wykonuje pomiar właściwości fizykochemicznych kopalin;
  2. wykonuje oznaczenie zawartości zanieczyszczeń w ropie naftowej;
  3. wykonuje analizę składu chemicznego kopalin;
  4. odczytuje i interpretuje wyniki pomiarów wgłębnych oraz właściwości fizykochemicznych
\n

kopalin;

\n
  1. prowadzi dokumentację badań, analiz i pomiarów właściwości fizykochemicznych płynów
\n

złożowych;

\n
  1. sporządza zestawienia tabelaryczne, diagramy i wykresy na podstawie wyników pomiarów
\n

wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin.
44

\n
  1. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
\n

Szkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik górnictwa otworowego powinna posiadać
następujące pomieszczenia dydaktyczne:

\n
  1. pracownię mechaniczną, w której powinny być zorganizowane następujące stanowiska:
\n

a) stanowiska rysunku technicznego (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone
w: komputer z edytorem graficznym, stół kreślarski, przyrządy kreślarskie,
b) stanowiska materiałoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone
w: próbki materiałów konstrukcyjnych, modele połączeń, atlas mikrostruktur materiałów,
normy dotyczące właściwości materiałów,
c) stanowiska podstaw elektrotechniki (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone
w: sprzęt pomiarowy, modele i eksponaty silników, prądnic i prostych instalacji
elektrycznych, modele układów automatycznej regulacji, elementów automatyki górniczej
(elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych), próbki przewodów (elektrycznych,
pneumatycznych i hydraulicznych), katalogi elementów automatyki górniczej, instrukcje
obsługi maszyn elektrycznych,
d) stanowiska maszynoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone
w: dokumentacje techniczne, instrukcje, modele i eksponaty pomp, sprężarek, silników
spalinowych stosowanych w górnictwie otworowym,
e) stanowiska pomiarów warsztatowych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone
w: przyrządy pomiarowe, części maszyn i urządzeń, normy dotyczące pomiarów, instrukcje
do wykonywania pomiarów;

\n
  1. pracownię górnictwa otworowego, w której powinny być zorganizowane następujące
\n

stanowiska:
a) stanowiska geologiczne (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w: modele
krystalograficzne minerałów, minerały i skały, modele przekroju złóż surowców
mineralnych, rdzenie wiertnicze, eksponaty skamieniałości przewodnich, atlas mineralogiczny
i petrograficzny, próbki kopalin,
b) stanowiska wiertnictwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone
w: narzędzia wiertnicze, projekty geologiczno-techniczne odwiertu, modele maszyn
i urządzeń wiertniczych, katalogi, normy i instrukcje dotyczące maszyn i urządzeń
wiertniczych,
c) stanowiska maszyn i urządzeń górnictwa otworowego (jedno stanowisko dla czterech
uczniów), wyposażone w: katalogi, modele maszyn i urządzeń górnictwa otworowego,
pomp
wgłębnych
rurowych
i
wpuszczanych,
głowic
odwiertu
pompowanego
i samoczynnego, narzędzia i osprzęt do obróbki odwiertów,
d) stanowiska instalacji technologicznych (jedno stanowisko dla czterech uczniów),
wyposażone w: katalogi, modele instalacji do oczyszczania gazu ziemnego, ropy naftowej
i wody złożowej, eksponaty materiałów i środków chemicznych do oczyszczania gazu
ziemnego, eksponaty ropy naftowej, komputer z projektorem multimedialnym;

\n
  1. pracownię pomiarów laboratoryjnych, w której powinny być zorganizowane następujące
\n

stanowiska:
a) stanowiska do badania właściwości ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),
wyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, przyrządy pomiarowe, wagę
laboratoryjną, wirówkę do oznaczania zanieczyszczeń, próbki ropy naftowej, stoper;
normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań właściwości ropy naftowej,
b) stanowiska do destylacji ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),
wyposażone w: stół laboratoryjny, zestaw laboratoryjny do destylacji ropy naftowej
metodą Liebiga, zegar laboratoryjny, termometr bagietkowy do temperatury 350 C, palnik
45
gazowy, próbki ropy naftowej; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań destylacji
ropy naftowej,
c) stanowiska do pomiarów właściwości wód podziemnych (jedno stanowisko dla dwóch
uczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, odczynniki chemiczne,
przyrządy pomiarowe, wagę laboratoryjną, suszarkę laboratoryjną, próbki wód
podziemnych, zegar laboratoryjny; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań
właściwości wód podziemnych,
d) stanowiska do pomiarów właściwości i składu gazu ziemnego (jedno stanowisko dla dwóch
uczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, chromatograf gazowy, stanowisko
komputerowe z dostępem do Internetu, z drukarką oraz z pakietem programów
biurowych;

\n
  1. warsztaty szkolne, w których powinny być zorganizowane następujące stanowiska:
\n

a) stanowiska do obróbki ręcznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone
w: stół ślusarski, narzędzia do obróbki ręcznej, elektronarzędzia, nożyce gilotynowe,
narzędzia do trasowania, przyrządy pomiarowe,
b) stanowiska do obróbki mechanicznej metali (jedno stanowisko dla dwóch uczniów)
wyposażone w: tokarkę, frezarkę, wiertarkę kolumnową, szlifierkę, piłę tarczową,
przyrządy pomiarowe,
c) stanowiska do obróbki plastycznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia),
wyposażone w: palenisko kowalskie, piec hartowniczy, wanny hartownicze, narzędzia
kowalskie, przyrządy pomiarowe,
d) stanowiska spawalnicze (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone w: instalację
wyciągową, stół spawalniczy, spawarkę, sprzęt do spawania i cięcia gazowego, narzędzia
spawalnicze, przyrządy pomiarowe,
e) odwiert eksploatujący ropę, gaz, wody podziemne, siarkę i sól kamienną, wyposażony
w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia górnicze zgodnie z przepisami prawa
geologicznego i górniczego,
f)
stanowisko maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu
ziemnego, wyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z przepisami
prawa geologicznego i górniczego,
g) stanowisko zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin,
wyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z i przepisami prawa
geologicznego i górniczego;
ponadto
każde
stanowisko
powinno
być
wyposażone
w:
instrukcje
obsługi
maszyn
i urządzeń,
dokumentacje
techniczne
i
technologiczne,
katalogi
maszyn
i urządzeń, normy związane z doborem parametrów wykonywanych procesów, środki ochrony
indywidualnej i zbiorowej.
Kształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach i warsztatach szkolnych, placówkach
kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach górnictwa
otworowego
oraz
innych
podmiotach
stanowiących
potencjalne
miejsce
zatrudnienia
absolwentów szkół kształcących w zawodzie.
Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy
właściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).
46

\n
  1. MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO1)
  2. W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie
\n

ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując
minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych
dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz
właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie
Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia
wspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego i górniczo-hutniczego,
stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów
480 godz.
MG.09 Eksploatacja otworowa złóż
620 godz.
MG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż
250 godz.

","solutions":[]}