Przykładowe zadanie 14.
Temperatura topnienia stali, odczytana z układu Fe-Fe3C wynosi 1520 °C.Temperatura
nagrzania stali w piecu przed spustem powinna być wyższa od temperatury topnienia stali o
100÷130°C. Przy której z wymienionych temperatur należy dokonać spustu stali z pieca?
A. 1550°C
B. 1600°C
C. 1630°C
D. 1660°C
Odpowiedź prawidłowa: C.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 11
umiejętności z kwalifikacji M.6. Użytkowanie maszyn i urządzeń stosowanych
w procesach metalurgicznych
Odważ materiały wsadowe do wytopu 50 kg staliwa L18H2M w laboratoryjnym piecu
indukcyjnym, posługując się instrukcją technologiczną wytopu. Zmierz temperaturę ciekłego
metalu wewnątrz tygla oraz pobierz próbkę ciekłego metalu do badań laboratoryjnych.
Pierwszą część zadania wykonaj na stanowisku ważenia w magazynie materiałów
wsadowych. Drugą część zadania wykonaj na stanowisku piecowym.
INSTRUKCJA TECHNOLOGICZNA WYTOPU
50 kg staliwa L18H2M
Skład chemiczny staliwa (PN-89/H-83157)
C
Si
Mn
P
S
Cr
Mo
0,15-0,18
0,30-0,60
0,50-0,80
max.0,03
max.0,03
2,0-2,5
0,90-1,10
Materiały wsadowe
Masa,
kg
Skład chemiczny materiałów wsadowych, %
C
Si
Mn
P
S
Cr
Mo
Złom stali niestopowej
47,00
0,10
0,21
0,30
0,02
0,02
Fe-Mn
0,25
1,9
1,85
80
0,20
0,03
Fe-Cr
1,75
0,07
0,56
0,003
0,028
68
Fe-Mo
0,75
0,07
0,35
0,04
0,10
65
Fe-Si
0,20
0,03
73,7
0,03
0,03
Nawęglacz (carburyt)
0,03
100
Dodatki
Rodzaj
Masa, kg
Modyfikator
Fe-Ti
0,25
Odtleniacz
Al granulowane
0,25
Przygotowane materiały należy załadować do pojemnika imitującego tygiel pieca
indukcyjnego, zgodnie z obowiązującymi zasadami. Pozostaw obok tygla nawęglacz i te
materiały wsadowe, które należy dodać pod koniec wytopu lub do kadzi podczas spustu.
Niezbędne materiały, sprzęt oraz narzędzia znajdują się na stanowisku egzaminacyjnym.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 12
Zgłoś gotowość do wykonania pomiaru temperatury oraz pobrania próbki ciekłego metalu do
badań laboratoryjnych przewodniczącemu Zespołu Nadzorującego Część Praktyczną. Po
uzyskaniu zgody przystąp do wykonania czynności.
Podczas wykonywania zadania przestrzegaj zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zachowaj
ostrożność przy pomiarze temperatury oraz pobierania próbki do badań laboratoryjnych.
Szczególną uwagę zwróć na odpowiednie przygotowanie łyżki do pobrania próbki.
Czas na wykonanie zadania wynosi 150 minut.
Ocenie podlegać będzie
przestrzeganie przepisów bhp podczas pomiaru temperatury i pobierania próbki
ciekłego metalu;
przygotowany wsad - rezultat 1;
wypełniony tygiel - rezultat 2;
temperatura ciekłego metalu - rezultat 3;
próbka do badania składu chemicznego - rezultat 4.
Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać
prawidłowość odważanie składników wsadu dozowanych bezpośrednio do tygla;
poprawność doboru materiałów sadowych pozostawionych poza tyglem;
prawidłowość odważenia materiałów wsadowych pozostawionych poza tyglem do
późniejszego dozowania;
poprawność ułożenia wsadu w tyglu;
poprawność wyniku pomiaru temperatury ciekłego metalu;
prawidłowość pobrania próbki ciekłego metalu do badania składu chemicznego;
prawidłowość doboru sprzętu ochrony osobistej;
prawidłowość przygotowania łyżki do pobrania próbki ciekłego metalu z pieca.
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym
metalurgicznych
\nrodzaj,
skład
przetwarzanych
materiałów
i
parametry
procesów
przygotowania materiałów wsadowych zgodnie z dokumentacją technologiczną;
wsadowych do procesów metalurgicznych.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 13
rafinacji
\nmetalu i żużla, pobierania próbek do badań laboratoryjnych oraz użytkuje urządzenia
pomocnicze pieców do wytwarzania metali;
procesów wytwarzania metali.
Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji M.6. Użytkowanie maszyn i urządzeń
stosowanych w procesach mogą dotyczyć
rozdrobnienia materiałów wsadowych w celu uzyskania odpowiedniej kawałkowości
z użyciem np. kruszarek, młynów kulowych;
oczyszczenia i konserwacji użytkowanych przy przygotowaniu wsadu maszyn;
obsługi urządzeń do naważania koksu, spieku, topników przy przygotowywaniu
naboju do pieca szybowego;
obsługi urządzeń transportowych materiałów wsadowych do pieców szybowych;
przygotowania koryt spustowych do spustu surówki i żużla z wielkiego pieca;
wywiercenia otworu spustowego pieca szybowego na stanowisku symulacyjnym;
ubicia tygla pieca indukcyjnego, wykonania lub naprawy rynny spustowej pieca;
uzupełnienia składu chemicznego metalu w piecu;
dokonania oceny stanu tygla pieca indukcyjnego po spuście metalu;
wymiany kształtek otworu spustowego kadzi pośredniej;
oceny stanu wymurówki kadzi i naprawie wyłożenia kadzi;
przygotowania płyty podwlewnicowej do odlewania syfonowego.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 14
Kwalifikacja K2
M.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej metali.
umiejętności z kwalifikacji M.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do
obróbki plastycznej metali
1.1. Użytkowanie maszyn i urządzeń do przygotowania wsadu do obróbki
plastycznej
Umiejętność 2) rozróżnia piece do nagrzewania wsadu przed obróbką plastyczną metali, na
przykład:
rozróżnia piece do nagrzewania wsadu ze względu na ich konstrukcję, cykl pracy,
sposób nagrzewania i przemieszczania wsadu, na podstawie opisu, rysunków,
fotografii;
rozróżnia piece do nagrzewania wsadu ze względu na ich zastosowanie np. do
nagrzewania wlewków, kęsisk, kręgów blach, materiałów wyjściowych do kucia
swobodnego;
Przykładowe zadanie1.
Który z wymienionych pieców przedstawiono na fotografii?
A. Wgłębny.
B. Oczkowy.
C. Kołpakowy.
D. Przepychowy.
Odpowiedź prawidłowa B.
Umiejętność 3) rozróżnia rodzaje urządzeń wykorzystywanych do transportowania
nagrzanego wsadu oraz elementy ich budowy, na przykład:
rozróżnia urządzenia transportowe stosowane do przemieszczania nagrzanego
wsadu, takiego jak: wlewki, kęsiska, kręgi blach, odkuwki, rury;
rozróżnia elementy budowy urządzeń do transportu nagrzanego wsadu, takich jak:
suwnice, samotoki, manipulatory kuzienne;
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 15
Przykładowe zadanie 2.
Które z wymienionych urządzeń służy do wyjmowania nagrzanych wlewków z pieca
wgłębnego?
A. Żuraw obrotowy.
B. Manipulator bezszynowy.
C. Suwnica pomostowa z chwytnikiem elektromagnetycznym.
D. Suwnica pomostowa z kleszczami pionowymi.
Odpowiedź prawidłowa D.
Umiejętność 5) dobiera parametry nagrzewania wsadu, na przykład:
dobiera parametry nagrzewania wsadu takie jak temperatura, czas nagrzewania,
odległości między nagrzewanymi elementami;
dobiera temperaturę nagrzewania wsadu zależnie od: gatunku materiału
poddawanego obróbce plastycznej, rodzaju wyżarzania, itp;
dobiera parametry nagrzewania wsadu na podstawie: układów równowagi stopów
podwójnych, tabel, dokumentacji technologicznej.
Przykładowe zadanie 3.
Określ na podstawie układu Fe-Fe3C do jakiej maksymalnej temperatury można nagrzewać
przed kuciem stal niestopową o zawartości 0,6%C?
A. 1330 °C
B. 1300 °C
C. 1200 °C
D. 1130 °C
Odpowiedź prawidłowa B.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 16
1.2. Użytkowanie maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej metali na gorąco
Umiejętność 1) rozróżnia metody obróbki plastycznej metali na gorąco, na przykład:
wskazuje zastosowaną metodę obróbki plastycznej na podstawie cech wyrobu
gotowego;
rozróżnia metody obróbki plastycznej ze względu na rodzaj stosowanych do tej
obróbki urządzeń i narzędzi.
Przykładowe zadanie 4.
Która z wymienionych metod obróbki plastycznej na gorąco najlepiej nadaje się do produkcji
wyrobu przedstawionego na rysunku?
A. Kucie na kuźniarce.
B. Walcowanie na kuźniczej walcarce śrubowej.
C. Kucie na młocie.
D. Wyciskanie na prasie hydraulicznej.
Odpowiedź prawidłowa C.
Umiejętność 2) rozróżnia elementy maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesach
obróbki plastycznej metali na gorąco, na przykład:
rozróżnia maszyny i urządzenia ciągów technologicznych wydziałów obróbki
plastycznej na gorąco, takich jak: walcowni blach, walcowni bruzdowych;
rozróżnia elementy konstrukcyjne urządzeń podstawowych stosowanych do obróbki
plastycznej na gorąco, takich jak: walcarki, młoty do kucia swobodnego
i matrycowego, prasy kuzienne;
rozróżnia oprzyrządowanie maszyn i urządzeń stosowanych do walcowania na
gorąco, kucia, prasowania;
rozróżnia elementy maszyn i urządzeń pomocniczych, takich jak: nożyce,
prostownice, zwijarki, urządzenia do wytrawiania.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 17
Przykładowe zadanie 5.
Jaką literą oznaczono bijak na rysunku młota parowo-powietrznego do kucia swobodnego?
Odpowiedź prawidłowa B.
Umiejętność 3) określa rodzaje i przyczyny powstawania wad w półwyrobach i wyrobach
gotowych wytwarzanych w procesach obróbki plastycznej metali na gorąco, na przykład:
rozpoznaje podstawowe rodzaje wad półwyrobów i wyrobów gotowych, takie jak:
zawalcowania, rozwarstwienia, pęcherze, przesadzenie, podłamy, łuski;
określa przyczyny powstawania wad w półwyrobach i wyrobach gotowych, takie jak:
zbyt wysoka temperatura nagrzewania przed obróbka plastyczną, zbyt niska
temperatura obróbki plastycznej, niewłaściwe ustawienie walców, nierównomierne
nagrzanie wsadu, pozostałość jamy usadowej, wady powierzchniowe wlewków.
Przykładowe zadanie 6.
Na której fotografii przedstawiono naderwania powstałe przy walcowaniu stali?
A.
B.
C.
D.
Odpowiedź prawidłowa A.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 18
1.3. Użytkowanie maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej metali na zimno i do
wytwarzania wyrobów z proszków metali
Umiejętność 2) dobiera materiały wsadowe do procesów obróbki plastycznej metali na
zimno, na przykład:
dobiera materiały wsadowe do procesów obróbki plastycznej na zimno ze względu
na: własności mechaniczne, skład chemiczny, jakość powierzchni, postać materiału,
itd.;
dobiera postać i wymiary materiału wsadowego do poszczególnych procesów obróbki
plastycznej na zimno, takich jak: ciągnienie rur, ciągnienie drutu, tłoczenie, gięcie;
Przykładowe zadanie 7.
Jaką średnicę powinien mieć krążek wyjściowy do wykonania wytłoczki przedstawionej na
rysunku?
A. ≈120 mm
B. ≈112 mm
C. ≈108 mm
D. ≈102 mm
Odpowiedź prawidłowa B.
D =
≈1,4 d
D - średnica krążka
d - średnica wytłoczki
Umiejętność 4) rozpoznaje podzespoły, elementy, oprzyrządowanie maszyn i urządzeń
stosowanych w procesach obróbki plastycznej metali na zimno i procesach wytwarzania
wyrobów z proszków metali, na przykład:
rozpoznaje podzespoły i elementy walcarek do walcowania na zimno, ciągarek, pras
prasowania proszków metali,
rozpoznaje oprzyrządowanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach obróbki
plastycznej na zimno, takich jak: ciągadła, tłoczniki, matryce, prasowniki.
Przykładowe zadanie 8.
Jaki rodzaj tłocznika przedstawiono na
rysunku?
A. Wyginak.
B. Przebijak.
C. Wycinak nożowy.
D. Wykrojnik wielotaktowy.
Odpowiedź prawidłowa D.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 19
Umiejętność 10) rozpoznaje wady wyrobów gotowych wytwarzanych w procesach obróbki
plastycznej metali na zimno i wady wyrobów z proszków metali oraz określa przyczyny ich
powstawania, na przykład:
rozpoznaje wady wyrobów walcowanych, ciągnionych, tłoczonych, giętych;
rozpoznaje wady wyrobów gotowych, takie jak: pęknięcia, zawinięcia, rysy
powierzchniowe, falistość na podstawie opisu, rysunków lub fotografii;
określa przyczyny powstawania wad wyrobów gotowych wytwarzanych w procesach
obróbki plastycznej na zimno i wady wyrobów z proszków metali, takie jak:
anizotropię własności materiału wyjściowego, zużycie ciągadła, nadmierne
naprężenia w materiale, nierównomierność zagęszczenia wyprasek.
Przykładowe zadanie 9.
Przyczyną powstania w wyrobie tłoczonym z krążka blachy stalowej wady przedstawionej na
rysunku jest
anizotropia własności mechanicznych blachy.
uszkodzenie mechaniczne krążka wyjściowego.
zbyt mały promień gięcia dna wytłoczki.
zbyt duża średnica krążka wyjściowego.
Odpowiedź prawidłowa A.
1.4. Użytkowanie maszyn i urządzeń do wykańczania wyrobów wytworzonych
metodami obróbki plastycznej
Umiejętność 1) rozróżnia rodzaje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej, stosowane
w procesach wykańczania wyrobów wytworzonych metodami obróbki plastycznej i
metodami metalurgii proszków, na przykład:
rozróżnia rodzaje obróbki cieplnej stosowanej w procesach wykańczania wyrobów
wytworzonych metodami obróbki plastycznej i metodami metalurgii proszków, takie
jak: hartowanie, wyżarzanie rekrystalizujące, przesycanie, starzenie;
rozróżnia rodzaje obróbki cieplno-chemicznej stosowanej w procesach wykańczania
wyrobów wytworzonych metodami obróbki plastycznej i metodami metalurgii
proszków, takie jak: azotowanie, nawęglanie, cyjanowanie;
wskazuje rodzaj obróbki cieplnej jaki należy zastosować w procesie wykańczania
wyrobu wytworzonego metodami obróbki plastycznej, lub metodami metalurgii
proszków zależnie od gatunku materiału, kształtu i oczekiwanych własności
końcowych wyrobu.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 20
Przykładowe zadanie 10.
Jaki rodzaj obróbki cieplnej prowadzi się w celu uzyskania jednolitej i drobnoziarnistej
struktury odkuwek stalowych, jeśli w trakcie obróbki materiał wygrzewa się w zakresie
temperatur, który został zilustrowany na fragmencie układu Fe-Fe3C?
A. Odprężanie.
B. Wyżarzanie rekrystalizujące.
C. Wyżarzanie zmiękczające.
D. Normalizowanie.
Odpowiedź prawidłowa D.
Umiejętność 2) rozróżnia piece i urządzenia stosowane do obróbki cieplnej wyrobów
wytworzonych metodami obróbki plastycznej, na przykład:
rozróżnia piece i urządzenia do obróbki cieplnej ze względu na ich konstrukcję,
sposób układania i przemieszczania wsadu, rodzaj wsadu, takie jak: piece kołpakowe,
komorowe, muflowe;
rozróżnia piece i urządzenia stosowane do ulepszania cieplnego, wyżarzania
bezzgorzelinowego, patentowania.
Przykładowe zadanie 11.
Jaki piec do obróbki cieplnej wyrobów walcowanych przedstawiono na rysunku?
A. Przepychowy.
B. Kołpakowy.
C. Komorowy.
D. Obrotowy.
Odpowiedź prawidłowa B.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 21
Umiejętność 3) dobiera parametry procesów obróbki cieplnej wyrobów wytworzonych
metodami obróbki plastycznej, na przykład:
dobiera parametry procesów obróbki cieplnej stali i staliwa, takich jak:
normalizowania, rekrystalizacji, utwardzania dyspersyjnego, hartowania, prędkość
nagrzewania, temperaturę wygrzewania, rodzaj czynnika chłodzącego, czas starzenia;
dobiera parametry procesów obróbki cieplnej metali nieżelaznych i ich stopów, takich
jak: starzenie, przesycanie, wyżarzanie, hartowanie, utwardzanie dyspersyjne,
prędkość nagrzewania, temperaturę wygrzewania, rodzaj czynnika chłodzącego, czas
starzenia.
Przykładowe zadanie 12.
Określ na podstawie tabeli, która z wymienionych temperatur przesycania jest właściwa dla
blach ze stopu aluminium PA6.
A. 501 °C
B. 504 °C
C. 508 °C
D. 522 °C
Gatunek
materiału
Przesycanie
Starzenie
temperatura
°C
rodzaj
cieczy
chłodzącej
temperatura
°C
Przybliżony
czas
starzenia
PA10
520÷525
zimna
woda
150÷160
170÷175
12÷15
6÷10
PA33
500÷505
zimna
woda
150÷160
170÷175
16÷20
8÷12
PA6
505÷510
zimna
woda
temp. otoczenia
180÷190
48÷96
8÷12
PA7
495÷503
zimna
woda
temp. otoczenia
180÷190
48÷96
8÷12
Odpowiedź prawidłowa C.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 22
umiejętności z kwalifikacji M.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do
obróbki plastycznej metali
Wykonaj metodą kucia swobodnego odkuwkę stopniowanego wałka z płaskim końcem,
przedstawioną na rysunku. Jako materiał wsadowy pobierz kęs walcowany o przekroju
kwadratowym i boku 80 mm ze stali S235JR.
Rysunek odkuwki
Uzupełnij tabelę „Parametry materiału wsadowego” i „Zakres temperatur kucia” .
Tabela: Zakresy temperatury kucia wybranych gatunków stali
Oznaczenie stali
Zakres temperatury kucia
oC
S275JR, S275JO, S275J2G3, E295,
S355JR, S355JO, S355K2G3,
S185, S235JR, S235JRG1,
E335, E360,
C10, C15,
C22, C25, C30, C350
1250÷750
1220÷750
1300÷700
1200÷750
1280÷800
1250÷800
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 23
Parametry materiału wsadowego
Objętość materiału wsadowego
(z uwzględnieniem strat na zgorzelinę)
Wynik obliczeń:
Minimalna długość materiału
wsadowego
Wynik obliczeń:
Zakres temperatur kucia
Odkuwkę wykonaj na młocie sprężarkowym z zamocowanymi kowadłami płaskimi. Do kucia
wykorzystaj narzędzia przygotowane na stanowisku pracy.
Ze względu na przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, przy wykonywaniu operacji
wymagających współpracy dwóch osób, skorzystaj z pomocy osoby pełniącej rolę pomocnika
kowala za zezwoleniem przewodniczącego Zespołu Nadzorującego Cześć Praktyczną.
Podczas wykonywania zadania przestrzegaj zasad organizacji pracy, bhp i p. poż. oraz
ochrony środowiska.
Czas na wykonanie zadania wynosi 150 minut.
Ocenie podlegać będzie:
Przebieg wykonania odkuwki oraz przestrzeganie przepisów bhp;
Wynik obliczeń parametrów materiału wsadowego - Rezultat 1;
Zakres temperatur kucia- Rezultat 2;
Odkuwka - Rezultat 3.
Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:
poprawność wyników obliczeń objętości odkuwki i długości materiału wyjściowego;
prawidłowość dobranego zakresu temperatury kucia;
zgodność wymiarów wykonanej odkuwki z rysunkiem;
współosiowość położenia wszystkich części odkuwki;
jakość powierzchni gotowej odkuwki;
porządek na stanowisku kucia;
prawidłowość przestrzeganie zasad bhp podczas kucia;
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:
1.Użytkowanie maszyn i urządzeń do przygotowania wsadu do obróbki plastycznej.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 24
obróbki plastycznej metali na gorąco.
\nna gorąco.
\nobróbki plastycznej.
\notrzymywanych metodami obróbki plastycznej.
Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji M.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do
obróbki plastycznej mogą dotyczyć:
cięcia wsadu do procesu kucia na piłach mechanicznych, cięcia blach do procesów
tłoczenia,
wykonania przeglądu i konserwacji np. ciągarki, piły mechanicznej,
zmiany kowadeł na młocie,
przeprowadzenia przeglądu i konserwacji młota, walcarki kuźniczej,
oczyszczenia powierzchni materiałów wsadowych do procesów ciągnienia i tłoczenia,
przygotowania odpowiednich frakcji proszków metali do prasowania,
dobrania środków poślizgowych do procesów prasowania proszków metali lub
smarów do procesów ciągnienia,
zamontowania na ciągarce ciągadeł lub zamontowania na prasie oprzyrządowania do
wykonania wyprasek,
wycięcia z blachy elementów o określonym kształcie, wykonania wytłoczek,
wykonania wyprasek z proszków metali,
przeprowadzenia zabiegu obróbki cieplnej, np. wyżarzania rekrystalizującego lub
odprężającego, hartowania powierzchniowego,
przeprowadzenia zabiegu obróbki cieplno-chemicznej, np. nawęglania,
oczyszczania powierzchni wyrobu gotowego metodą np. wytrawiania, piaskowania,
śrutowania.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 25
Kwalifikacja K3
M.38. Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych oraz
obróbki plastycznej metali
umiejętności z kwalifikacji M.38. Organizacja i prowadzenie
procesów metalurgicznych oraz obróbki plastycznej metali
1.1. Prowadzenie procesów hutniczych
Umiejętność 3) sporządza zapotrzebowanie na urządzenia, przyrządy, narzędzia, materiały
i surowce niezbędne w procesie produkcyjnym, na przykład:
sporządza zapotrzebowanie na urządzenia, przyrządy i narzędzia niezbędne do
przeprowadzenia procesu wytopu stali, rafinacji aluminium, wykonania odkuwki, itp.;
sporządza zapotrzebowanie na materiały i surowce niezbędne do przeprowadzenia
procesu metalurgicznego lub procesu obróbki plastycznej na podstawie wskaźników
techniczno-ekonomicznych procesu, norm, itp
Przykładowe zadanie 1.
Określ na podstawie tabeli jaką minimalną ilość kamienia wapiennego należy zamówić do
każdego wytopu stali w konwertorze o pojemności 50 t?
A. 1 800 kg
B. 2 000 kg
C. 3 200 kg
D. 5 000 kg
Odpowiedź prawidłowa B.
Wybrane wskaźniki techniczno-ekonomiczne
procesu wytapiania stali w konwertorze tlenowym
Zużycie tlenu
55÷60 m3/tonę surówki
Zużycie kamienia wapiennego
4÷8 % masy wsadu
Zużycie złomu
12÷23 % masy wsadu
Zużycie dolomitu
5 kg/tonę surówki
Zużycie wody do chłodzenia lancy
10 l/s
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 26
Umiejętność 4) rozlicza zużycie surowców, materiałów, godzin pracy urządzeń stosowanych
w procesie produkcyjnym, na przykład:
rozlicza zużycie surowców w procesach metalurgicznych i obróbki plastycznej, takich
jak: koks i spieki w procesie wielkopiecowym, gaz w piecach grzewczych, itp.;
rozlicza zużycie materiałów pomocniczych w procesach metalurgicznych, procesach
obróbki plastycznej, przy suwaniu zgorzeliny z materiałów wyjściowych i wyrobów
gotowych np. topników, smarów, gazów obojętnych, inhibitorów, itp
Przykładowe zadanie 2.
Przygotowano 400 l roztworu kwasu siarkowego do procesu wytrawiania drutu ze stali
niskowęglowej. Aby zwiększyć efektywność procesu trawienia dodano do kąpieli trawiennej
alfenol w ilości 2,5 l/m3 objętości roztworu. Ile alfenolu zużyto?
A. 0,40 litra
B. 0,25 litra
C. 0,15 litra
D. 0,10 litra
Odpowiedź prawidłowa D.
Umiejętność 5) dobiera metody określania stopnia zużycia podzespołów i zespołów maszyn
i urządzeń, na przykład:
dobiera sprzęt kontrolno-pomiarowy do określenia odchyłek mierzonego wymiaru od
danych katalogowych lub dokumentacji technicznej w pomiarach bezpośrednich, taki
jak: mikrometry, suwmiarki, transametry, średnicówki;
dobiera pośrednie metody określania zużycia podzespołów i zespołów maszyn,
poprzez: badanie kamerą termowizyjną, pomiar ciśnienia cieczy, pomiar oporów
ruchu, itp
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 27
Przykładowe zadanie 3.
Należy poddać weryfikacji koło zębate niewielkiej przekładni. Który z przedstawionych na
rysunkach przyrządów pomiarowych należy zastosować do pomiaru grubości zębów koła
zębatego?
A.
B.
C.
D.
Odpowiedź prawidłowa C.
1.2. Opracowanie dokumentacji technologicznej procesów metalurgicznych,
obróbki plastycznej metali i metalurgii proszków
Umiejętność 2) rozpoznaje nazwy, pojęcia i oznaczenia stosowane w hutniczej dokumentacji
technologicznej, na przykład:
rozpoznaje oznaczenia stosowane w dokumentach w hutniczej dokumentacji
technologicznej, takich jak: karty technologiczne, karty instrukcyjne, karty
normowania czasu, rysunki odkuwek i wytłoczek, itp.;
rozpoznaje i stosuje nazwy i pojęcia stosowane w hutniczej dokumentacji
technologicznej, takie jak: postać materiału wyjściowego, czas główny, czas
jednostkowy, uzysk, gniot bezwzględny, wydłużenie względne, itp
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 28
Przykładowe zadanie 4.
Określ na podstawie fragmentu schematu przepustów walcowania kęsiska □140 jaką
wartość gniotu należy wpisać w pustej rubryce, dotyczącej dziesiątego przepustu.
A. 23 mm
B. 26 mm
C. 33 mm
D. 39 mm
Odpowiedź prawidłowa B.
Umiejętność 9) dobiera parametry technologiczne procesów obróbki plastycznej na zimno
i gorąco, na przykład:
dobiera parametry technologiczne procesów obróbki plastycznej na zimno, takie jak:
liczba przepustów, gnioty w poszczególnych przepustach podczas walcowania, nacisk
prasy przy tłoczeniu, siłę ciągnienia, itp.;
dobiera parametry technologiczne procesów obróbki plastycznej na gorąco, takie jak:
temperatura nagrzewania, zakres temperatur obróbki plastycznej, stopień przekucia
zależnie od postaci materiału wyjściowego, itp
dobiera parametry technologiczne procesów obróbki plastycznej na gorąco i na
zimno na podstawie wykresów, nomogramów, tabel.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 29
Przykładowe zadanie 5.
Dobierz na podstawie tabeli zakres w jakim powinien się mieścić całkowity współczynnik
wydłużenia materiału przy walcowaniu na walcarce kuźniczej w systemie: koło-owal-koło,
jeśli średnica materiału po walcowaniu powinna wynosić 30 mm.
A. 2,25÷3,80
B. 1,50÷1,95
C. 1,30÷2,30
D. 1,15÷1,52
Odpowiedź prawidłowa C.
Umiejętność 11) planuje procesy technologiczne obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do
żądanych właściwości po obróbce, na przykład:
planuje procesy obróbki cieplnej zależnie od etapu procesu technologicznego, taki
jak: wyżarzanie ujednorodniające przed obróbką plastyczną na gorąco, patentowanie
drutów
stalowych
po
procesie
ciągnienia,
wyżarzanie
rekrystalizujące
międzyoperacyjne w procesach obróbki plastycznej na zimno, itp.;
planuje procesy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej zależnie od oczekiwanej
w wyrobie gotowym wielkości ziarna, twardości, właściwości powierzchni, itp.;
dobiera parametry obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej dla różnych materiałów na
podstawie wykresów, tabel, takie jak: czas nagrzewania, czas wygrzewania wsadu,
szybkość chłodzenia lub studzenia.
Przykładowe zadanie 6.
Jakie kolejne zabieg obróbki cieplnej należy zaplanować, aby podwyższyć własności
mechaniczne blachy ze stopu aluminium?
A. Hartowanie i niskie odpuszczanie.
B. Przesycanie i starzenie.
C. Normalizowanie i odprężanie.
D. Wyżarzanie zupełne i odprężanie.
Odpowiedź prawidłowa B.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 30
1.3. Kontrola jakości produkcji hutniczej
Umiejętność 3) dobiera metody i narzędzia do kontroli jakości surowców oraz parametrów
procesów metalurgicznych, obróbki plastycznej i metalurgii proszków oraz półproduktów
i wyrobów gotowych, na przykład:
dobiera
metody
kontroli
jakości
materiałów
wsadowych
do
procesów
metalurgicznych, takie jak: wytrzymałości koksu, spieku, grudek, kawałkowości
wsadu, itp.;
dobiera metody i narzędzia do kontroli parametrów przebiegu procesów
metalurgicznych, takich jak: temperatura ciekłego metalu w piecu, składu
chemicznego ciekłego metalu, itp.;
dobiera metody i narzędzia kontroli parametrów procesów przeróbki plastycznej,
takich jak: temperatura nagrzania do obróbki plastycznej, zużycie walców, odchyłki
wymiarów półproduktów i wyrobów gotowych;
dobiera metody i narzędzia do kontroli jakości surowców, półproduktów i wyrobów
gotowych wytworzonych metodami metalurgii proszków.
Przykładowe zadanie 7.
Który z wymienionych termoelementów należy zastosować do pomiaru temperatury ciekłej
stali?
A. NiCr-CuNi
B. NiCrSi-NiSi
C. NiCr-NiAl
D. Pt13Rh-Pt
Odpowiedź prawidłowa D.
Umiejętność 6) rozróżnia metody badań własności wytrzymałościowych i technologicznych
stopów Fe-C, metali nieżelaznych i ich stopów oraz proszków metali, na przykład:
rozróżnia metody badań twardości metali, udarności, wytrzymałości na rozciąganie,
itp.:
rozróżnia próby technologiczne dla wyrobów gotowych, takie jak: tłoczności
Erichsena, nawijania drutu, dwukierunkowego przeginania, spłaszczania rur, itp
Przykładowe zadanie 8.
Które z wymienionych prób technologicznych stosuje się do oceny podatności drutu na
odkształcenie plastyczne?
A. Skręcania i nawijania.
B. Tłoczności i zginania.
C. Zawijania ze zginaniem i przeginania.
D. Podwójnego zginania i spłaszczania.
Odpowiedź prawidłowa A.
Termoelement
Maksymalna temperatura
pomiaru
°C
Dopuszczalna
temperatura stosowania
°C
NiCr-CuNi E
900
1000
NiCrSi-NiSi N
1200
1300
NiCr-NiAl K
1200
1370
Pt13Rh-Pt S
1600
1760
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 31
Umiejętność 9) rozpoznaje struktury metalograficzne stopów Fe-C, metali nieżelaznych oraz
ich stopów, na przykład:
rozpoznaje struktury metalograficzne żeliw, stali, brązów, mosiądzów, siluminów;
rozpoznaje składniki strukturalne na fotomikrografiach stopów metali, takie jak:
ferryt, perlit, cementyt, grafit, itp
Przykładowe zadanie 9.
Na którym rysunku przedstawiono fotomikrografię stali o zawartości 0,45% C, w stanie
normalizowanym?
A.
B.
C.
D.
Odpowiedź prawidłowa B.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 32
umiejętności z kwalifikacji M.38. Organizacja i prowadzenie
procesów metalurgicznych oraz obróbki plastycznej metali
W kuźni złożono zamówienie na wykonanie 20 odkuwek kluczy ze stali S235JR, zgodnie
z rysunkiem dostarczonym przez zamawiającego. W celu uruchomienia produkcji należy
przygotować następujące dokumenty:
„Zapotrzebowanie na materiał” wraz z tabelarycznym zestawieniem wyników
obliczeń pomocniczych,
„Karta technologiczna odkuwki”.
Po wykonaniu pierwszej sztuki wyrobu należy wykonać pomiary kontrolne i wyniki zapisać
w „Karcie pomiarów odkuwki”.
Przy opracowaniu dokumentacji produkcyjnej przyjmuje się następujące dane:
straty na zgorzelinę i końce: 10%,
odkuwki wykonuje się z prętów walcowanych okrągłych - wymiary w Tabeli 1 Pręty
stalowe walcowane okrągłe,
gęstość stali 7,85 g/cm3,
wymagany stopień przekucia dla prętów walcowanych wynosi : λ = 1,2
pręty w magazynie mają długość 4 m,
zakres temperatury kucia zgodnie z Tabelą 2 Zakres temperatury kucia wybranych
gatunków stali,
Wykaz dostępnych w zakładzie urządzeń i dostępnego oprzyrządowania zgodnie
z Tabelą 3 Wykaz dostępnych w zakładzie urządzeń i oprzyrządowania.
Rysunek klucza.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 33
Pomiary wykonaj na przygotowanym stanowisku pracy wyposażonym w niezbędne sprzęt
kontrolno-pomiarowy.
Czas przeznaczony na wykonanie zadania 180 minut
Ocenie podlegać będzie:
Zapotrzebowanie na materiał - Rezultat 1;
Karta technologiczna odkuwki - Rezultat 2;
Karta pomiarów odkuwki - Rezultat 3.
Kryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:
prawidłowość zapisanych danych w Zapotrzebowaniu na materiał,
poprawność wyników obliczeń pomocniczych,
poprawność zapisanych danych w „główce” Karty technologicznej odkuwki,
prawidłowość dobranych operacji i zabiegów kuziennych niezbędnych do wykonania
odkuwki w Karcie technologicznej odkuwki,
prawidłowość dobranych narzędzi niezbędnych do wykonania odkuwki,
poprawność wyników pomiarów zapisanych w Karcie pomiarów odkuwki.
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:
niezbędne w procesie produkcyjnym.
\nplastycznej metali i metalurgii proszków
\nkształtowania wyrobów z proszków metali w zależności od kształtu i wymiarów
wyrobu gotowego.
oraz kształtowania wyrobów z proszków metali.
\n3 Kontrola jakości produkcji hutniczej
\nmetalurgicznych, obróbki plastycznej i metalurgii proszków oraz półproduktów
i wyrobów gotowych.
stopów.
\nz dokumentacją.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 34
komputerowych.
ZESTAWIENIE DOKUMENTÓW, KTÓRYCH FORMA ELEKETRONICZNA ZAINSTALOWANA JEST
NA KOMPUTERZE
Tabela 1. Pręty stalowe walcowane okrągłe
Tabela 2. Zakres temperatury kucia wybranych gatunków stali.
Oznaczenie stali
Zakres temperatury kucia
oC
S275JR, S275JO, S275J2G3, E295,
S355JR, S355JO, S355K2G3,
S185, S235JR, S235JRG1,
E335, E360,
C10, C15,
C22, C25, C30, C35,
C40, C45, C50, C55, C60,
1250÷750
1220÷750
1300÷700
1200÷750
1280÷800
1250÷800
1200÷800
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 35
Tabela 3. Wykaz dostępnych w zakładzie urządzeń i oprzyrządowania.
Urządzenia:
1.
Młot sprężarkowy o masie części spadających 200 kg z kowadłami maszynowymi płaskimi
2.
Piec gazowy oczkowy
3.
Szlifierka do odkuwek
Oprzyrządowanie:
1.
Pierścienie kowalskie do przebijania z otworami 18 mm, 25 mm
2.
Kleszcze kowalskie okrągłe 46 mm, 60 mm, 70 mm
3.
Kleszcze kowalskie kwadratowe □20 mm, □46 mm, □60 mm
4.
Kleszcze kowalskie kształtowe 40x15 mm, 46x20 mm, 50x20 mm
5.
Przecinak kowalski podłużny do kucia ręcznego
6.
Młotek kowalski jednoręczny 2 kg
7.
Młotek kowalski dwuręczny 4 kg
8.
Przebijak kowalski 10, 15, 20
9.
Przecinak maszynowy /siekiera kowalska/
DRUKI DO WYPEŁNIENIA
Zapotrzebowanie na materiał
PESEL
Wyrób:
Nr zlecenia: 1/EGZ
Postać materiału
Gatunek materiału
Średnica prętów
Ilość prętów
WYNIKI OBLICZEŃ POMOCNICZYCH
Wyznaczany parametr
Wartość parametru
Jednostka
Pole powierzchni największego przekroju odkuwki1)
Minimalny przekrój materiału wsadowego po uwzględnieniu
wymaganego stopnia przekucia.
Minimalna średnica materiału wyjściowego
Dobrana z norm średnica materiału wyjściowego.
Objętość odkuwki netto1), 2)
Masa odkuwki netto
Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych oraz obróbki
plastycznej metali
Masa odkuwki brutto
Długość materiału wyjściowego do wykonania jednej odkuwki.
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 36
odkuwki.
Karta technologiczna odkuwki
Nr zlecenia: 1/EGZ
Wyrób/nazwa części
Masa netto kg/szt.
Sztuk/zlec.
Gatunek materiału
Postać, wymiary materiału
Masa brutto kg/szt.
Materiał
kg/zlec.
Zakres temperatur kucia:
Numer
operacji
Nazwa operacji
Oprzyrządowanie
PESEL
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 37
KARTA POMIARÓW ODKUWKI
Wykorzystane do pomiarów odkuwki przyrządy pomiarowe:
dokładność pomiaru
2
3
4
POMIAR TWARDOŚCI
Rodzaj twardościomierza:
Wynik pomiaru twardości:
Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji M.38. Organizacja i prowadzenie procesów
metalurgicznych oraz obróbki plastycznej metali mogą dotyczyć
przydzielania zadań pracownikom;
rozliczania zużycia surowców, materiałów, godzin pracy urządzeń stosowanych
w procesie produkcyjnym;
dobierania metod określania stopnia zużycia podzespołów i zespołów maszyn
i urządzeń;
planowania przebiegu procesu technologicznego redukcji rud metali i rafinacji metali;
sporządzania zapotrzebowania na nośniki energetyczne i materiały niezbędne
podczas procesów redukcji rud metali i rafinacji metali;
PESEL
Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań
Moduł 3
Strona 38
dobierania parametrów technologicznych prowadzenia procesów redukcji rud metali
i rafinacji metali w zależności od wymaganych właściwości i składu chemicznego
wyrobu końcowego;
dobierania materiałów pomocniczych do procesów obróbki plastycznej metali
i metalurgii proszków;
dobierania
parametrów
technologicznych
procesu
kształtowania
wyrobów
z proszków metali;
planowania procesów technologicznych obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej do
żądanych właściwości po obróbce;
dobierania temperatury, czasu, sposobu studzenia oraz rodzaju atmosfery ochronnej
procesów obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;
planowania przebiegu procesu technologicznego wykańczania wyrobów gotowych;
dobierania powłok antykorozyjnych w zależności od przeznaczenia i rodzaju wyrobu
hutniczego;
obliczania norm czasu pracy;
pobierania próbek oraz bada właściwości surowców, półproduktów stosowanych
w procesach metalurgicznych, procesach obróbki plastycznej i w metalurgii proszków;
wykonywania
pomiarów
ciśnienia
i
temperatury
mediów
energetycznych
w hutnictwie oraz składu chemicznego gazów i spalin;
oznaczania zawartości węgla i dodatków stopowych w stopach Fe-C, w stopach
metali nieżelaznych oraz wykonuje próby w celu oznaczenia struktury, wielkości
ziarna, stopnia zanieczyszczenia wtrąceniami niemetalicznymi, w tym rozkładu
zanieczyszczeń fosforem i siarką;
ujawniania wad, ustalania przyczyn powstawania wad półproduktów i wyrobów
gotowych wytwarzanych w procesach metalurgicznych, obróbki plastycznej
i metalurgii proszków.
Załączniki
Załączniki
Strona 1
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych
ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik hutnik
ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu
potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie
ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu
dla ucznia/słuchacza/absolwenta
ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego
zawodowego
ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych
Załączniki
Załączniki
Strona 2
ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)
Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów
szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)
Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej
kształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie
egzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)
Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy
oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych
(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)
Załączniki
Załączniki
Strona 3
ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie
Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.
technik hutnik 311704
Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,
wykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.
Zadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są
uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają
w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,
rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,
a także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.
W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego
i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,
z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą
zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących
w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.
W procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,
stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji
i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania
przedwczesnemu kończeniu nauki.
Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na
uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyć wyodrębnienie
kwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik hutnik powinien być przygotowany do wykonywania
następujących zadań zawodowych:
rafinacji i odlewania metali oraz w metalurgii proszków;
\nmetalurgii proszków;
\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów
kształcenia, na które składają się:
(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy
Uczeń:
środowiska i ergonomią;
\nśrodowiska w Polsce;
\nzadań zawodowych;
\ni higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska;
Załączniki
Załączniki
Strona 4
i życia.
(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej
Uczeń:
podatkowego i prawa autorskiego;
\ngospodarczej;
\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo
Uczeń:
fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;
\ni wyraźnie, w standardowej odmianie języka;
\nw środowisku pracy;
\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne
Uczeń:
(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)
Uczeń:
stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(M.a), PKZ(M.d) oraz PKZ(M.m);
PKZ(M.a) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: mechanik-operator pojazdów
i maszyn rolniczych, zegarmistrz, optyk-mechanik, mechanik precyzyjny, mechanik automatyki przemysłowej
i urządzeń precyzyjnych, mechanik-monter maszyn i urządzeń, mechanik pojazdów samochodowych,
operator obrabiarek skrawających, ślusarz, kowal, monter kadłubów okrętowych, blacharz samochodowy,
blacharz, lakiernik, technik optyk, technik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik
budownictwa okrętowego, technik pojazdów samochodowych, technik mechanizacji rolnictwa, technik
mechanik, monter mechatronik, elektromechanik pojazdów samochodowych, technik mechatronik, technik
Załączniki
Załączniki
Strona 5
transportu drogowego, technik energetyk, modelarz odlewniczy, technik wiertnik, technik górnictwa
podziemnego, technik górnictwa otworowego, technik górnictwa odkrywkowego, technik przeróbki kopalin
stałych, technik odlewnik, technik hutnik, operator maszyn i urządzeń odlewniczych, operator maszyn
i urządzeń metalurgicznych, operator maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej, operator maszyn i urządzeń
do przetwórstwa tworzyw sztucznych, złotnik-jubiler
Uczeń:
technicznego, części maszyn, materiałów konstrukcyjnych i eksploatacyjnych;
\nPKZ(M.d) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator maszyn i urządzeń
odlewniczych, operator maszyn i urządzeń metalurgicznych, operator maszyn i urządzeń do obróbki
plastycznej, operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, technik odlewnik, technik
hutnik
Uczeń:
kształtowanie oraz odlewanie stopów Fe-C, metali nieżelaznych i ich stopów oraz materiałów niemetalowych;
\nPKZ(M.m) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik odlewnik, technik
hutnik
Uczeń:
wewnętrznej;
\nM.6. Użytkowanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach metalurgicznych
\nUczeń:
\nmetalurgicznych;
\nwsadowych zgodnie z dokumentacją technologiczną;
Załączniki
Załączniki
Strona 6
wsadowych do procesów redukcji rud metali;
\nprocesów metalurgicznych;
\nprzygotowania rud metali do procesów metalurgicznych;
\nmateriałów wsadowych do procesów metalurgicznych;
\nwsadowych do procesów metalurgicznych;
\nmetalurgicznych.
\nUczeń:
\nsposoby ich dalszego wykorzystania lub utylizacji;
\nmetali na podstawie dokumentacji technologicznej;
\nwzbogacania rud metali;
\nrud metali;
\nwzbogacania rud metali.
\nUczeń:
\nwykorzystania lub utylizacji;
\ntechnologicznej;
\npróbek do badań laboratoryjnych oraz użytkuje urządzenia pomocnicze pieców do wytwarzania metali;
\nmetali;
\noraz ich rafinacji.
\nrozpylanych proszków metali
Uczeń:
Załączniki
Załączniki
Strona 7
urządzeń do wytwarzania rozpylanych proszków metali;
\nodlewania metali oraz w urządzeniach do wytwarzania rozpylanych proszków metali;
\noraz urządzeń wytwarzania rozpylanych proszków metali;
\nM.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej metali
\nUczeń:
\nbudowy;
\nplastycznej metali.
\nUczeń:
\nw procesach obróbki plastycznej metali na gorąco;
\nplastycznej metali na gorąco;
\nna gorąco;
\nz proszków metali
Uczeń:
plastycznej metali na zimno i procesach wytwarzania wyrobów z proszków metali;
\nmetali na zimno;
\nzimno i wytwarzania wyrobów z proszków metali;
\nmetali;
Załączniki
Załączniki
Strona 8
na zimno i z proszków metali;
\nmetali;
\ni wady wyrobów z proszków metali oraz określa przyczyny ich powstawania;
\nwyrobów z proszków metali;
\ni wytwarzania wyrobów z proszków metali.
\nUczeń:
\nwytworzonych metodami obróbki plastycznej i metodami metalurgii proszków;
\nplastycznej;
\nmetodami obróbki plastycznej;
\nochronne;
\nplastycznej;
\nwykańczania wyrobów wytworzonych metodami obróbki plastycznej.
M.38. Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych oraz obróbki plastycznej metali
Uczeń:
\nprodukcyjnym;
\ni metalurgii proszków
Uczeń:
metalurgicznych, obróbki plastycznej metali i metalurgii proszków na zimno i gorąco oraz kształtowania
wyrobów metodą metalurgii proszków;
metali i rafinacji metali;
\nod wymaganych właściwości i składu chemicznego wyrobu końcowego;
\nwyrobów z proszków metali w zależności od kształtu i wymiarów wyrobu gotowego;
\nwyrobów z proszków metali;
\nZałączniki
Załączniki
Strona 9
i cieplno-chemicznej;
\nUczeń:
\ni technologiczne surowców, półproduktów i wyrobów gotowych;
\nprocesach obróbki plastycznej i w metalurgii proszków;
\nobróbki plastycznej i metalurgii proszków oraz półproduktów i wyrobów gotowych;
\ngazów i spalin;
\ni ich stopów oraz proszków metali;
\nwykonuje próby w celu oznaczenia struktury, wielkości ziarna, stopnia zanieczyszczenia wtrąceniami
niemetalicznymi, w tym rozkładu zanieczyszczeń fosforem i siarką;
obróbki plastycznej i metodami metalurgii proszków;
\nw procesach metalurgicznych, obróbki plastycznej i metalurgii proszków;
\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik hutnik powinna posiadać następujące pomieszczenia
dydaktyczne:
stanowisko dla jednego ucznia), modele brył geometrycznych, części maszyn, modele połączeń, modele
urządzeń i układów przenoszenia napędów oraz systemów smarowania, modele maszyn i urządzeń transportu
wewnętrznego, modele sprężarek, wentylatorów, pomp, części maszyn z różnymi postaciami zużycia, narzędzia
do obróbki ręcznej i maszynowej, narzędzia monterskie, przyrządy pomiarowe, dokumentację techniczną,
instrukcje obsługi maszyn i urządzeń metalurgicznych, katalogi maszyn, urządzeń, materiałów eksploatacyjnych,
normy dotyczące zasad wykonywania rysunku technicznego oraz elementów znormalizowanych stosowanych
w budowie maszyn;
i metod metalurgii proszków, wyposażoną w: próbki materiałów wsadowych, metali nieżelaznych i ich stopów,
stopów Fe-C, proszków metali, materiałów ogniotrwałych, wyrobów hutniczych, pomoce dydaktyczne
ilustrujące budowę oraz zasadę działania maszyn i urządzeń wykorzystywanych w procesach technologicznych,
modele maszyn i urządzeń metalurgicznych do obróbki plastycznej i wytwarzania wyrobów metodami
metalurgii proszków, przyrządy do kontroli przebiegu procesów obróbki plastycznej metali i proszków metali,
dokumentację technologiczną, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń, oprogramowanie do symulacji procesów
metalurgicznych do wykorzystania w szkolnej pracowni komputerowej, obróbki plastycznej metali i proszków
metali;
wielkości elektrycznych, elementy obwodów elektrycznych, maszyny i urządzenia elektryczne, osprzęt instalacji
Załączniki
Załączniki
Strona 10
elektrycznych, elementy układów sterowania pneumatycznego i hydraulicznego, modele manipulatorów
i robotów przemysłowych, pomoce dydaktyczne ilustrujące budowę, zasadę działania i zastosowanie
manipulatorów i robotów przemysłowych, oprogramowanie do symulacji automatycznej regulacji procesów
hutniczych, kontroli jakości oraz sterowania procesami hutniczymi;
metali i ich stopów, do badań makroskopowych i mikroskopowych metali i ich stopów, narzędzia do
przygotowywania zgładów metalograficznych; mikroskopy metalograficzne, przyrządy do wykonywania
pomiarów długości i kąta części maszyn, uniwersalną maszynę wytrzymałościową; twardościomierze: Brinella,
Rockwella, Vickersa; młot Charpy’ego, aparaturę do oznaczania zawartości węgla i siarki; defektoskopy,
urządzenia do przeprowadzania prób technologicznych, piec elektryczny komorowy z automatyczną regulacją
i rejestracją temperatury, pirometry, termometry cieczowe i termoelektryczne, przylgowe i zanurzeniowe,
normy badania metali i ich stopów, atlas struktur metalograficznych;
a) stanowiska do obróbki ręcznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone w: stół ślusarski,
narzędzia do obróbki ręcznej, przyrządy pomiarowe, przyrządy i urządzenia do kształtowania elementów
metalowych metodą obróbki plastycznej na zimno,
b) stanowiska do spajania i cięcia metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone w: przyrządy do
spawania elektrycznego i gazowego, lutowania oraz środki ochrony indywidualnej i zbiorowej,
c) stanowiska do obróbki mechanicznej skrawaniem (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w:
wiertarkę kadłubową lub słupową, tokarkę uniwersalną, frezarkę uniwersalną, szlifierkę do płaszczyzn,
otworów i wałków, narzędzia skrawające, przyrządy i uchwyty obróbkowe, przyrządy pomiarowe,
d) stanowiska do przygotowania materiałów wsadowych (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w:
zasobniki z materiałami wsadowymi do procesów metalurgicznych, urządzenia do rozdrabniania i przesiewania,
ważenia i dozowania materiałów wsadowych,
e) stanowiska do wytwarzania metali (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w: piec elektryczny
oporowy, indukcyjny, przyrządy do pomiaru temperatury ciekłego metalu i parametrów pracy pieców,
narzędzia do pobierania próbek ciekłego metalu, formy do odlewania próbek do badań laboratoryjnych;
urządzenia i środki do napraw bieżących pieców i urządzeń do wytwarzania metali i kadzi odlewniczych,
f) stanowiska do przygotowania materiałów wsadowych do procesów obróbki plastycznej i wykańczania
wyrobów gotowych (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w: urządzenia do cięcia wsadu,
usuwania zgorzeliny z powierzchni wsadu, usuwania wad powierzchniowych wsadu,
g) stanowiska do nagrzewania wsadu i kucia (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w: piec do
nagrzewania wsadu (komorowy, oczkowy), przyrządy do pomiaru temperatury nagrzanego wsadu, przyrządy do
pomiaru parametrów pracy pieców, młot sprężarkowy z oprzyrządowaniem, narzędzia do kucia ręcznego, młot
do kucia matrycowego z oprzyrządowaniem,
h) stanowisko do obróbki plastycznej na zimno (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w: walcarki
przeznaczone do walcowania blach i taśm w kręgach, ciągarkę ławową, prasę mechaniczną, nożyce do cięcia
blach, przyrządy pomiarowe,
i) stanowiska do obróbki cieplnej (jedno stanowisko dla pięciu uczniów), wyposażone w: piec komorowy do
wyżarzania wyrobów gotowych, piec hartowniczy, zbiorniki z wodą i olejem,
j) stanowiska do prasowania i spiekania kształtek z proszków metali (jedno stanowisko dla pięciu uczniów),
wyposażone w: prasę mechaniczną do prasowania i kształtowania wyprasek z proszków metali, piec oporowy
z możliwością wytworzenia atmosfery ochronnej, urządzenia do przesiewania proszków metali, przyrządy
pomiarowe do pomiarów kształtek.
Kształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach i warsztatach szkolnych, placówkach kształcenia
ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach metalurgicznych, przedsiębiorstwach
wykonujących obróbkę plastyczną na gorąco i zimno, zakładach wykonujących wyroby ze spiekanych proszków
metali.
Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla
nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).
Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne
dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego i górniczo-hutniczego stanowiące
podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów
450 godz.
M.6. Użytkowanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach metalurgicznych
400 godz.
M.7. Użytkowanie maszyn i urządzeń do obróbki plastycznej metali
400 godz.
Załączniki
Załączniki
Strona 11
M.38. Organizacja i prowadzenie procesów metalurgicznych oraz obróbki plastycznej
metali
140 godz.
w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, przewidzianego dla kształcenia
zawodowego, zachowując minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia:
wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących
podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych
w zawodzie.
Załączniki
Załączniki
Strona 9
ZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu
potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie
Aktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego
kwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji
Egzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.
Załączniki
Załączniki
Strona 10
ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu
dla ucznia/słuchacza/absolwenta
Załączniki
Załączniki
Strona 11
ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego
zawodowego
Załączniki
Załączniki
Strona 12
ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku
http://www.oke.gda.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie
http://www.oke.jaworzno.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie
http://www.oke.krakow.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży
http://www.oke.lomza.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi
http://www.komisja.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
http://www.oke.poznan.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie
http://www.oke.waw.pl/
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu
http://www.oke.wroc.pl/
Słownik pojęć
Słownik
Strona 1
SŁOWNIK POJĘĆ
Szkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:
Placówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę
kształcenia praktycznego.
Dyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,
w której jest realizowane kształcenie zawodowe.
Pracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane
kształcenie zawodowe.
Ośrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,
upoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej
egzaminu.
Egzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje
w zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,
zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.
Kwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych
efektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową
komisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie
w zakresie jednej kwalifikacji.
Podstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów
kształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,
umiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla
zawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach
nauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych
oraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce
dydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.
Słownik pojęć
Słownik
Strona 2
Formy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,
umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego
i praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.
Kwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program
nauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej
kwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego
kwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.
Część pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy
przez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem
elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.
Operator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez
dyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie
techniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu
z wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie
egzaminu
systemu
elektronicznego
i
indywidualnych
stanowisk
egzaminacyjnych
wspomaganych elektronicznie.
Asystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące
stanowiska
egzaminacyjne
wskazane
przez
kierownika
ośrodka
egzaminacyjnego,
odpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe
funkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn
i urządzeń
wykorzystywanych
do
wykonania
zadań
egzaminacyjnych
w
czasie
przeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.
Nauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej
niepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej
informacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu
zawodowego.
Osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to
rozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za
równorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych
lub szkół ponadpodstawowych.
Słownik pojęć
Słownik
Strona 3
Zdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:
posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie
indywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni
specjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie
zdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię
rady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu
na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia
komunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,
słabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
posiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,
przystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie
świadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu
zawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do
egzaminu zawodowego eksternistycznego.