{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-lotniskowych-sluzb-operacyjnych-2012/zad/P15","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-lotniskowych-sluzb-operacyjnych-2012","number":"P15","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 15.\nRuch w strefie chronionej ILS (Radiowy System Nawigacyjny) jest możliwy po uzyskaniu zgody od\nA. Służby Celnej.\nB. Straży Granicznej.\nC. Dyżurnego Operacyjnego Portu.\nD. służby kontroli ruchu lotniczego.\nOdpowiedź prawidłowa: D\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n40\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności\nz kwalifikacji A.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi\npowietrznej.\nPrzygotuj kolejne NOTAM-y serii S (SNOWTAM-y) informujące załogi statków powietrznych\no zmieniających się warunkach na lotnisku EPKT, które powinien wydać Dyżurny Operacyjny Portu\nLotniczego wypełniając formularz SNOWTAM. Rozkoduj depesze METAR opisujące warunki\nmeteorologiczne jakie występowały w tym dniu.\nZasady\nwydawania\nNOTAM\nopisane\nsą\nw\nInstrukcji\nOperacyjnej\nPortu\nLotniczego\nw Rozdziale 9 - Zgłaszanie danych lotniczych do publikacji przez służby informacji lotniczej (AIS),\nnatomiast opis skrótów stosowanych na METAR zawiera METAR - OPIS .\nOpis sytuacji\nW dniu 03-12-2015 r. na lotnisku EPKT występowały intensywne opady śniegu. Służby Działu\nEksploatacji Lotniska (DEL) prowadziły odśnieżanie pola manewrowego lotniska oraz w razie\npotrzeby także odladzanie nawierzchni z użyciem środków chemicznych do odladzania.\nZmienne warunki atmosferyczne oraz zjawiska pogodowe powodowały występowanie warunków\nmających wpływ na bezpieczeństwo ruchu lotniczego.\nW związku z powyższym Dyżurny Operacyjny Lotniska we współpracy z Kierownikiem Akcji Zima\nmonitorował stan nawierzchni w polu manewrowym lotniska i poprzez Służby Informacji Lotniczej\n(AIS) wysyłał zgłoszenia NOTAM oraz SNOWTAM.\nZmieniającą się sytuację na lotnisku opisują przedstawione poniżej zapisy z raportów służb\noperacyjnych lotniska:\n1)\nGodz. 0.00 - 4.30 (loc.) intensywne opady suchego śniegu, temperatura -1˚C, nawierzchnia\nDS. i DK wilgotna po użyciu środków chemicznych;\nMETAR EPKT 022200Z 21008KT 1000 R27/1200D +SN DRSN BR SCT013 BKN019 M01/M02\nQ1002;\nDS.27 oczyszczona na długości 2/3 na szerokości 45 m, na długości 1/3 (od progu THR09)\nna szerokości 35 m, na DK i PPS suchy śnieg;\nHamowanie podane od progu 09: 0,40/0,39/0,36;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n41\n2)\nGodz. 4.30 - 8.00 (loc.) opady suchego śniegu, spadek temperatury, nawierzchnie suche;\nMETAR EPKT 030230Z 22005KT 2000 R27/1500 SN SN SCT015 BKN020 M04/M02 Q1005;\nDS. 27 oczyszczana na bieżąco, jednak przy ciągłym opadzie utrzymuje się warstwa śniegu\no grubości 1 - 2 mm, na DK i PPS suchy śnieg;\nHamowanie od progu 09 0,37/0,36/0,37;\n3)\nGodz. 8.00 - 10.00 (loc.) zanik opadów, temperatura ok. 0˚C, nawierzchnie suche;\nMETAR EPKT 030600Z 20003KT 6000 R27/4000D BKN020 BKN025 M00/M00 Q1015;\nDS. 27 oczyszczona na 2/3 długości od progu 27, na długości 1/3 od progu THR 09 występuje\nwarstwa 1 mm suchego śniegu;\nHamowanie od progu 09: 0,43/0,42/0,33;\n4)\nGodz. 10.00 - 14.00 (loc.) marznący deszcz, temperatura ok. -1˚C, nawierzchnie mokre;\nMETAR EPKT 030800Z 23008KT 1600 R27/1800-FZRA BR SCT001 BKN002 M01/M03 Q1030;\nDS.27 oblodzona 1 mm na długości 1/3 od progu THR 27;\nHamowanie od progu 09: 0,32/0,34/0,29;\n5)\nGodz. 14.00 - 18.00 (loc.) brak opadów, temperatura 1˚C;\nMETAR EPKT 030120Z 22007KT 3000 R27/4000 FEW010 FEW008 01/M01 Q1050;\nDS. 27 oczyszczona, nawierzchnia mokra;\nHamowanie od progu 09: 0,52/0,53/0,55;\n6)\nGodz. 18.00 - 22.30 (loc.) opady mokrego śniegu, spadek temperatury ok. -2˚C;\nMETAR EPKT 031600Z 23006KT 1500 R27/1250 -SG FZFG VV001 M02/M01 Q1030;\nOblodzenie DS. w środkowej tercji DS. do 1 mm;\nHamowanie od progu 09: 0,41/0,30/0,41;\n7)\nGodz. 22.30 - 24.00 (loc.) brak opadów, temperatura ok. -5˚C;\nMETAR EPKT 032030Z 23006KT 5000 R27/6000 VV020 M05/M03 Q1050;\nDS. sucha, na pełnej długości i szerokości;\nHamowanie od progu 09:0,55/0,53/0,52, następny pomiar o 4:00;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n42\nINSTRUKCJA OPERACYJNA PORTU LOTNICZEGO\nROZDZIAŁ 9. ZGŁASZANIE DANYCH LOTNICZYCH\nDO PUBLIKACJI PRZEZ SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ\n9.1. Procedura zgłaszanie danych lotniczych do publikacji w IAIP.\n9.1.1. Zintegrowany Pakiet Informacji Lotniczych (IAIP) dla Rejonu Informacji Powietrznej FIR\nWarszawa (patrz Doc 7754 ICAO, część VII AIS) jest publikowany przez Służbę Informacji Lotniczej.\n9.1.1.1. Za jakość dostarczonych danych związanych z obszarem działalności lotniska\nKATOWICE/Pyrzowice (EPKT), przeznaczonych do publikacji w IAIP odpowiada Górnośląskie\nTowarzystwo Lotnicze S.A., dostarczające dane lotnicze (dane nieprzetworzone).\nZa jakość publikacji IAIP oraz zgodność informacji zawartych w IAIP (dane przetworzone)\nz danymi dostarczonymi przez odpowiednie podmioty odpowiada PAŻP.\n9.1.1.2. Zbiór Informacji Lotniczych (AIP) to publikacja zawierająca informacje lotnicze\no charakterze trwałym, które mają istotne znaczenie dla żeglugi powietrznej. Czasowe zmiany\no charakterze długotrwałym (3 miesiące lub dłużej) oraz informacje dotyczące zmian krótkotrwałych,\nzawierające dużą ilość tekstu i/lub grafiki, powinny być publikowane jako Suplementy\ndo AIP Informacje o szczególnym znaczeniu operacyjnym (stałe - jako zmiany do AIP i tymczasowe\njako Suplementy do AIP) są publikowane w cyklu AIRAC.\n9.1.1.4. Instrukcja:\n1. Aby publikacja odbyła się zgodnie z przedstawionym harmonogramem, dane muszą\nbyć dostarczone do Służby Informacji Lotniczej najpóźniej do dnia podanego w kolumnach\n2 lub 3.\n2. Informacje, które dotrą do Służby Informacji Lotniczej po datach podanych w kolumnie 2\nlub 3 będą automatycznie kierowane do publikacji w kolejnej dacie odpowiedniego cyklu.\n9.1.2. Dział eksploatacji lotniska (DEL) w uzgodnieniu z DSD przygotowuje zgłoszenie zmiany danych\nlotniczych do publikacji, a po zatwierdzeniu przez Dyrektora MPL osoba uprawniona wg SLA\nprzekazuje zgłoszenie do Służby Informacji Lotniczej w formie papierowej oraz na adres\nais.poland@pansa.pl i kopie do wszystkich osób funkcyjnych pełniących służbę operacyjną\noraz do SM.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n43\n9.2. Procedury wydawania NOTAM i SNOWTAM.\n9.2.1. Zasady wydawania NOTAM.\n9.2.1.1. NOTAM to wiadomość zawierająca informacje (na temat ustanowienia, stanu\nlub zmian urządzeń lotniczych, służb, procedur, a także o niebezpieczeństwie), których znajomość\nwe właściwym czasie jest istotna dla personelu związanego z operacjami lotniczymi.\n9.2.1.2. Informacje o stanie pola ruchu naziemnego i o funkcjonowaniu urządzeń z nim związanych,\nmuszą być przekazane właściwym organom służb informacji lotniczej (AIS), natomiast podobne\ninformacje o znaczeniu operacyjnym należy przekazywać organom służb ruchu lotniczego (ATS),\naby mogły dostarczyć niezbędne informacje przylatującym i odlatującym statkom powietrznym.\nInformacje te muszą być na bieżąco aktualizowane, a wszelkie zmiany bezzwłocznie zgłaszane.\n9.2.1.3. Warunki panujące w polu ruchu naziemnego oraz status operacyjny urządzeń z nim\nzwiązanych jest monitorowany, a informacje mające znaczenie dla wykonywania operacji\nlub też mające wpływ na osiągi statków powietrznych, muszą być zgłaszane. W szczególności\nsą to informacje takie jak:\n nierówności lub uszkodzenia nawierzchni drogi startowej, drogi kołowania lub płyty\npostojowej;\n śnieg, błoto pośniegowe lub warstwa lodu na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie\npostojowej;\n obecności wody na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie postojowej;\n zwały lub zaspy śniegu w pobliżu drogi startowej, drogi kołowania lub płyty postojowej;\n obecności cieczy do usuwania oblodzenia i zapobiegania oblodzeniu na drodze startowej\nlub na drodze kołowania;\n inne tymczasowe zagrożenia, w tym zaparkowane statki powietrzne;\n awaria\nlub\nnieprawidłowe\ndziałanie\nwszystkich\nlub\nczęści\npomocy\nwzrokowych\nna lotnisku;\n awaria podstawowego lub rezerwowego układu zasilania w energię elektryczną.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n44\n9.2.1.4. Zarządzający Lotniskiem jest zobowiązany niezwłocznie zawiadamiać Prezesa Urzędu\nLotnictwa Cywilnego oraz instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej o wydaniu zarządzenia\no zamknięciu lotniska dla ruchu lotniczego lub wprowadzeniu odpowiednich ograniczeń w jego\neksploatacji, ich przyczynach i przewidywanym okresie trwania, z wyjątkiem sytuacji wynikających\nz normalnej eksploatacji lotniska, np. czyszczenie powierzchni manewrowych lotniska.\nTakie zarządzenie DOP zgłasza TWR i wysyła do Prezesa ULC na numer faksu 22 5207300\nlub email kancelaria@ulc.gov.pl oraz do Międzynarodowego Biura NOTAM jak niżej. O planowanych\nzamknięciach/ograniczeniach (ważnych pod względem operacyjnym, np. planowane zamknięcia\nlotniska, suplementy) należy również informować Departament Lotnisk: faks: 022 520 74 62\ni email: jsantkiewiczgalas@ulc.gov.pl\n9.2.1.5. Dyżurny Operacyjny Portu na wniosek innych służb lub z własnej inicjatywy w oparciu\no Aneks nr 15 ICAO, ma obowiązek wypełnić \"formularz zamówienia NOTAM\" i wysłać w postaci\nnieprzetworzonej (w języku polskim) do AIS - Międzynarodowego Biura NOTAM na nr faksu\n22 574 7179 lub 22 5747189 lub telefonicznie pod numerem 22 574 7174 (w razie konieczności\nnatychmiastowego wysłania NOTAM przy braku dostępu do faksu) oraz w wersji elektronicznej\nna adres: nof@pansa.pl z prośbą o wydanie komunikatu NOTAM we wszystkich przypadkach,\nw których wymienione niżej informacje nabierają bezpośredniego znaczenia operacyjnego:\na) ustanowienie, zamknięcie lub istotne zmiany w użytkowaniu lotniska lub dróg kołowania;\nb) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany w działaniu służb lotniczych (AGA, AIS, ATS, COM,\nMET, SAR, itp.);\nc) ustanowienie i wycofanie lub istotne zmiany wzrokowych pomocy nawigacyjnych;\nd) przerwy lub włączenie do pracy głównych elementów systemów świetlnych lotniska;\ne) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany procedur żeglugi powietrznej;\nf) zaistnienie lub usunięcie znacznych niesprawności lub utrudnień na polu manewrowym;\ng) zmiany i ograniczenia dostępności paliwa, oleju i tlenu;\nh) istotne zmiany dotyczące działania dostępnych środków i służb poszukiwania i ratownictwa;\ni) wprowadzenie, wycofanie lub przywrócenie do eksploatacji oznakowania znaczących przeszkód\nlotniczych;\nj) zmiany w przepisach wymagające podjęcia natychmiastowych działań np. ustanowienie strefy\nzakazanej związanej z akcją SAR;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n45\nk) obecność zagrożeń dla żeglugi powietrznej (ćwiczenia wojskowe, pokazy lotnicze, skoki\nspadochronowe itp. wykonywane poza opublikowanymi miejscami);\nl) wzniesienie, usunięcie lub zmiany (wszystkich) przeszkód lotniczych w rejonie lotniska to jest\nw strefach ograniczenia zabudowy (ograniczenia wysokości przeszkód) dla lotniska: w pasie\nstartowym, strefach podejścia, nieudanego podejścia, poziomej wewnętrznej, stożkowej itp;\nm) ustanowienie lub wycofanie, jeśli to ma miejsce, lub zmiany w statusie stref zakazanych,\nograniczonych lub niebezpiecznych;\nn) ustanowienie lub likwidacja stref, tras lub ich części, w których występuje możliwość\nprzechwycenia i istnieje konieczność prowadzenia stałego nasłuchu na kanale alarmowym;\no) przydzielanie, wycofanie lub zmiana wskaźników lokalizacji;\np) istotne zmiany w poziomie ratownictwa i ochrony przeciwpożarowej lotniska, (np. zmiana\nkategorii);\nq) występowanie, usuniecie lub istotne zmiany niebezpiecznych warunków spowodowanych\nśniegiem, topniejącym śniegiem, lodem, lub wodą na polu naziemnego ruchu lotniczego;\nr) wybuch epidemii powodujący zmiany opublikowanych wymagań dotyczących szczepień\ni kwarantanny;\ns) prognozy o słonecznym promieniowaniu kosmicznym, jeśli są dostarczane;\nt) wystąpienie ważnych operacyjnie zmian w aktywności wulkanicznej;\nu) wypuszczenia do atmosfery materiałów radioaktywnych lub chemikaliów toksycznych;\nv) powadzenie akcji humanitarnej mającej wpływ na żeglugę powietrzną;\nw) inne zdarzenia mające wpływ na żeglugę powietrzną.\n9.2.1.6. Poniższe informacje nie powinny być publikowane za pomocą NOTAM:\na) rutynowe prace konserwacyjne odbywające się na płytach postojowych i drogach kołowania,\nnie mające wpływu na bezpieczne poruszanie się statków powietrznych;\nb) prace przy oznakowaniu drogi startowej, jeśli operacje statków powietrznych mogą odbywać\nsię bezpiecznie na innych dostępnych drogach startowych, lub gdy używany sprzęt może być,\nw razie potrzeby, usunięty;\nc) tymczasowe przeszkody znajdujące się w pobliżu lotniska, nie mające wpływu\nna bezpieczeństwo operacji statków powietrznych;\nd) częściowe usterki urządzeń świetlnych lotniska nie mające bezpośredniego wpływu\nna operacje statków powietrznych;\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n46\ne) częściowe,\ntymczasowe\nusterki\nw\nłączności\npowietrze-ziemia,\njeżeli\nwiadomo,\nże są dostępne i mogą być wykorzystane odpowiednie częstotliwości zapasowe;\nf) brak służb obsługujących płytę postojową oraz brak kierowania ruchem drogowym;\ng) brak znaków wskazujących położenie i kierunek, a także innych znaków informacyjnych\nna polu naziemnego ruchu lotniczego danego lotniska;\nh) skoki spadochronowe w przestrzeni powietrznej niekontrolowanej w warunkach VFR\n(patrz punkt 5.1.1.1 Załącznika 15) i w miejscach opublikowanych lub wewnątrz stref\nniebezpiecznych i zakazanych, znajdujących się wewnątrz przestrzeni powietrznej\nkontrolowanej;\ni) inne informacje o podobnym, tymczasowym charakterze.\n9.2.2. Szczegółowe procedury wypełniania informacji do NOTAM.\n9.2.2.1. Pola \"formularza zamówienia NOTAM\":\nPole A\nLokalizacja lotniska [EPKT]\nPole B\nOd kiedy obowiązuje ograniczenia [data i godzina UTC]\nPole C\nDo kiedy obowiązują ograniczenia [data i godzina UTC]\nPole D\nOkresy czasu obowiązywania ograniczeń\nPole E\nTreść NOTAM (wersje językowe) Polska/Angielska\nPole F\nWysokość , od której obowiązuje ograniczenie\nPole G\nDo jakiej wysokości obowiązuje ograniczenie\nPole Q\nDo komputerowego przetwarzania danych NOTAM\n9.2.2.2.\nObjaśnienia:\nPole A: zawiera informację o lokalizacji ograniczenia. Dozwolone jest wpisywanie oznaczników\nlotniska,\nPole B: zawiera informacje od kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest\nzawsze czasem UTC,\nPole C: zawiera informacje do kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest\nzawsze czasem UTC,\nPole D: występuje wtedy gdy jest potrzebne. Zawiera informację w jakich przedziałach czasowych\nobowiązują ograniczenia zawarte w NOTAM i do kiedy są ważne. Podawany czas jest\nzawsze czasem UTC,\nPole E: zawiera informację opisową dotyczącą samego ograniczenia. Stosuje się tekst otwarty oraz\nskróty dozwolone przez ICAO,\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n47\nPole F: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera od jakiej\nwysokości obowiązują ograniczenia,\nPole G: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera do jakiej\nwysokości obowiązują ograniczenia,\nPole Q: występuje tylko w NOTAM mających „SYSTEM NOTAM”, pozwala na komputerowe\nprzetwarzanie NOTAM.\n9.2.3. Zasady wydawania SNOWTAM.\n9.2.3.1. SNOWTAM to NOTAM serii S używany do informowania załóg statków powietrznych\no pokryciu i zaleganiu na polu manewrowym różnych rodzajów śniegu, błota, lodu. SNOWTAM\npowinny być wydawane tylko wtedy, gdy pole manewrowe jest rzeczywiście pokryte śniegiem,\nbłotem lub lodem.\n9.2.3.2. DOP w okresie zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych, nie rzadziej niż\nco 24 godziny, z własnej inicjatywy lub na wniosek innych służb w oparciu o Aneks nr 15 ICAO\nDodatek\n2\nma\nobowiązek\nwypełnić\nformularz\nmeldunków\nSNOWTAM\ni\nwysłać\ndo Międzynarodowego Biura NOTAM na nr faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji\nelektronicznej na adres: nof@pansa.pl w celu wydania komunikatu SNOWTAM o stanie nawierzchni\nlotniska, ocenie hamowania i innych informacjach wymienionych w formularzu.\n9.2.3.3. Maksymalna ważność SNOWTAM wynosi 24 godziny. SNOWTAM jest automatycznie\nzastępowany przez kolejny wydany SNOWTAM. Nowy SNOWTAM wydawany jest, kiedy tylko zajdzie\nistotna zmiana warunków. Następujące zmiany warunków na drodze startowej są uważane\nza znaczące:\na) znacząca zmiana warunków hamowania,\nb) zmiana grubości pokrycia większa niż 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu,\n3 mm dla topniejącego śniegu,\nc) zmiana dostępnej długości lub szerokości drogi startowej o 10% lub więcej,\nd) wszelkie zmiany rodzaju lub wielkości pokrycia, które wymagają ponownej klasyfikacji\nw polach F lub T meldunku SNOWTAM,\ne) powstanie lub/i zmiany wysokości lub odległości od linii centralnej niebezpiecznych zwałów\nśniegu po jednej lub obu stronach drogi startowej,\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n48\nf) zmiany widoczności świateł drogi startowej, spowodowane ich zakryciem,\ng) powstanie lub zmiany wszelkich innych warunków uznanych za znaczące, zgodnie\nz oświadczeniem lub lokalną sytuacją.\n9.2.3.4. Podając informację o dwóch lub trzech drogach startowych, należy powtórzyć pola\nod C do P włącznie. Jeśli pola nie zawierają informacji, należy je całkowicie pominąć.\nNależy używać metrycznych jednostek miar nie podając ich oznaczeń.\n9.2.4. Szczegółowe procedury wypełniania informacji SNOWTAM.\n9.2.4.1. Pola meldunku SNOWTAM:\nPole A - wskaźnik lokalizacji lotniska (ICAO),\nPole B - grupa data/czas złożona z ośmiu cyfr, oznaczająca czas obserwacji ze wskazaniem miesiąca,\ndnia, godziny i minut UTC (pole zawsze musi być wypełnione),\nPole C - oznacznik progu drogi startowej o niższym numerze,\nPole D - długość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest krótsza\nod opublikowanej długości,\nPole E - szerokość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest mniejsza\nod opublikowanej szerokości. Jeśli część oczyszczona przesunięta jest w lewo lub prawo\nod linii centralnej należy dodać literę „L” lub „R”,\nPole F - pokrycia na całej długości drogi startowej, zgodnie z wyjaśnieniem podawanym\nw formularzu SNOWTAM. Dla określenia różnych warunków na poszczególnych częściach\ndrogi startowej, może być użyta odpowiednia kombinacja cyfr. Jeśli na jednym odcinku\ndrogi startowej jest więcej niż jeden rodzaj pokrycia, powinny być one wymienione\nw kolejności zgodnej z formularzem SNOWTAM. Jeżeli zwały śniegu i ilość opadów\nprzewyższają średnie wartości lub jeżeli występują szczególne cechy charakterystyczne\nzwiązane z opadami, to informacje o nich podaje się tekstem otwartym w polu T\nSNOWTAM,\nPole G - średnia grubość warstwy (mm) dla każdej 1/3 długości drogi startowej lub ‘’xx’’, jeśli pomiar\ntej warstwy jest niemożliwy lub nieistotny pod względem operacyjnym. Pomiar musi być\ndokonywany z dokładności do 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu\ni 3 mm dla roztajałego śniegu,\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n49\nPole H - oceniane hamowanie (jedna cyfra) w kolejności od progu o niższym numerze na każdej 1/3\nczęści drogi startowej podawane na podstawie zmierzonych współczynników hamowania\noraz tabeli.\nMIERZONY WSPÓŁCZYNNIK\nOCENA HAMOWANIA\n0.40 lub powyżej\nDOBRE\n- 5\n0.39 do 0.36\nŚREDNIO/DOBRE\n- 4\n0.35 do 0.30\nŚREDNIE\n- 3\n0.29 do 0.26\nŚREDNIO/ZŁE\n- 2\n0.25 i poniżej\nZŁE\n- 1\nPole J - niebezpieczne zwały śniegu. Jeśli występują podać wysokość (cm) i odległość od krawędzi\ndrogi startowej (m), dodając oznaczenia ‘’L’’ (lewa strona), ‘’R’’ (prawa strona) lub ‘’LR’’ (z obu stron)\ninformujące, z której strony występują. Obserwacje przeprowadza się z progu o niższym numerze,\nPole K - jeśli światła drogi startowej są zakryte - wpisać ‘’YES’’, dodając ‘’L’’, ‘’R’’ lub litery ‘’LR’’,\npatrząc od progu o niższym numerze,\nPole L - jeśli ma być prowadzone dalsze odśnieżanie, podać przewidywaną do odśnieżania długość\ni szerokość drogi startowej lub ‘’TOTAL’’, jeśli droga startowa ma być oczyszczona w całości,\nPole M - wpisać przewidywany czas zakończenia akcji odśnieżania UTC,\nPole N - w celu określenia warunków panujących na drodze kołowania może być użyty kod\nstosowany dla pola F. Wpisać ‘’NO’’, jeśli drogi kołowania dla danej drogi startowej nie są dostępne,\nPole P - jeśli dotyczy, wpisać ‘’YES’’ oraz odległość boczną (m),\nPole R - dla opisania warunków na płycie postojowej może być użyty kod stosowany dla pola F.\nWpisać ‘’No’’, jeśli płyta jest niedostępna,\nPole S - wpisać przewidywany czas następnej obserwacji/pomiaru UTC,\nPole T - opisać tekstem otwartym wszelkie operacyjnie istotne informacje podając zawsze długość\nnieczyszczonej\ndrogi\nstartowej\n(pole\nD)\noraz\nrozległość\nzanieczyszczenia\n(pole\nF)\ndla każdej 1/3 drogi startowej (jeśli ma to miejsce), zgodnie z poniższym wykazem.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n50\nZanieczyszczenie drogi startowej:\n runway contamination 10%, jeśli zanieczyszczone jest do 10% drogi startowej,\n runway contamination 25%, jeśli zanieczyszczone jest 11-25% drogi startowej,\n runway contamination 50%, jeśli zanieczyszczone jest 26-50% drogi startowej,\n runway contamination 100%, jeśli zanieczyszczone jest 51-100% drogi startowej.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n9.2.4.2. Określenie różnych rodzajów śniegu:\na)\nRoztajały śnieg - śnieg nasycony wodą, który uderzony z góry obcasem lub czubkiem buta\nrozbryzguje się; ciężar właściwy 05-08,\nb) Suchy śnieg - śnieg, który (gdy nie jest ubity) rozprasza się pod wpływem podmuchu\nlub który ściśnięty w dłoni rozpada się po zwolnieniu uścisku; ciężar właściwy <0,35,\nc)\nMokry śnieg - śnieg, który ściśnięty w dłoni lepi się oraz tworzy bryłę lub ma tendencje\ndo tworzenia bryły; ciężar właściwy 0,35<0,5,\nd) Ubity śnieg - śnieg, który został zagęszczony w jednolitą, niepoddającą się dalszemu\nzagęszczaniu masę i który przy podnoszeniu zlepia się lub rozkrusza; ciężar właściwy od 0,5>.\n9.2.4.3. Formularz należy wypełnić czytelnie i wysłać do Międzynarodowego Biura NOTAM\nna nr faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji elektronicznej na adres: nof@pansa.pl.\n51\n9.2.4.4. PRZYKŁADOWE WYPEŁNIENIE FORMULARZA SNOWTAM\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n(Nagłówek\nCOM)\n(WSKAŹNIK\nPIERWSZEŃSTWA)\n(ADRESY)\n(DATA I CZAS WYPEŁNIENIA)\n(WSKAŹNIK NADAWCY)\n(Skrócony\nnagłówek)\n(SWAA* NUMER SERYJNY)\n(OZNACZ.\nMIEJSC.)\n(DZIEŃ/CZAS OBSERWACJI)\n(OPCJA)\nS\nW E\nP\n0\n0\n5\n4\nE\nP\nK\nT\n0\n2\n0\n2\n1\n1\n5\n0\nSNOWTAM\n(NUMER SERYJNY )\n(OZNACZENIE MIEJSCOWOŚCI)\nA) EPKT\n(DATA/CZAS OBSERWACJI (czas zakończenia pomiaru UTC)\nB) 02021150\n(OZNACZENIE DROGI STARTOWEJ)\nC) 09\n(DŁUGOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ <m>)\nD)\n(SZEROKOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ <m>\n/jeśli przesunięta w prawo lub w lewo od linii centralnej dodać „L” lub „R”/)\nE)\n(POKRYCIE NA CAŁEJ DŁUGOŚCI DROGI STARTOWEJ\n/Zaobserwowane na każdej 1/3 długości drogi, począwszy od progu o niższym\noznaczeniu/\nNIL - CZYSTA I SUCHA\n1 - WILGOTNA\n2 - MOKRA\n3 - SZRON LUB SADŹ /głębokość mniejsza niż 1 mm/\n4 - SUCHY ŚNIEG\n5 - MOKRY ŚNIEG\n6 - ŚNIEG Z DESZCZEM\n7 - LÓD\n8 - ŚNIEG UBITY LUB ZWALCOWANY\n9 - ZAMARZNIĘTE KOLEINY I BRUZDY\nF) 5/5/5\n(ŚREDNIA GRUBOŚĆ WARSTWY <mm> DLA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)\nG)\n52\n9.2.5. Postępowanie związane z raportami SNOWTAM dla służb lotniskowych powinno być zgodne\nz instrukcją „Zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych”\nOpis skrótów stosowanych na METAR\nMETAR - OPIS\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n(AKCJA HAMOWANIA NA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)\nOCENA HAMOWANIA\nDOBRE - 5\nŚREDNIO/DOBRE - 4\nŚREDNIE - 3\nŚREDNIO/ZŁE - 2\nZŁE - 1\nH)\n5/5/5\n0,(NIEBEZPIECZNE ZASPY ŚNIEŻNE /Jeśli są, podać wysokość (cm)/odległość krawędzi dro-\ngi (m), dodając ewentualnie „R” lub „LR”/)\nJ)\n(ŚWIATŁA DROGI STARTOWEJ /Jeśli słabo widoczne wpisać „YES”, po czym oznaczyć „L”,\n„R” lub „LR”/)\nK\n(DALSZE OCZYSZCZANIE /Jeśli planowane, podać zamierzona długość <m> i szerokość\n<m>; jeśli całkowicie wpisać „TOTAL”/)\nL)\n(PRZYPUSZCZALNY CZAS ZAKOŃCZENIA OCZYSZCZANIA (godzina i minuty UTC)\nM)\n(DROGA KOŁOWANIA /Jeśli niedostępna wpisać „NO”/)\nN) 5\n(ZASPY ŚNIEŻNE NA DRODZE KOŁOWANIA /Jeśli wyższe niż 60 cm, wpisać „YES”, podać\nodległość (m) między zaspami/)\nP)\n(PŁYTA PRZEDDWORCOWA /Jeśli nie do użytku wpisać „NO”/)\nR) 1\n(NASTĘPNA PLANOWANA OBSERWACJA/POMIAR (miesiąc/dzień/czas UTC)\nS)\n02022000\n(UWAGI OTWARTYM TEKSTEM /Włączając zasięg zanieczyszczenia i inne znaczące\ninformacje, np. posypywanie piaskiem, odladzanie/środki chemiczne)\nT) Contamination\n25% wet snow\nPrzykład\ndepeszy\nMETAR\nMETAR\nEPWA\n102100Z\n13005KT\n100V190\n1900\n0600W\nR11/1800N\nBCFG\nSCT002\nBKN005\n07/06\nQ1016\nTEMPO\n0800 FG=\nNr grupy\nz tabeli\n1\n2\n3\n4\n5\n7\n9\n53\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nNAZWA ELEMENTU DEPESZY\nOZNACZENIE ELEMENTU DEPESZY\nPRZYKŁADY\n1. MIEJSCE\nI CZAS\nWYDANIA\nDEPESZY\nMETAR\nMETeorological Aerodrome Report - depesza\nsłużąca do przekazywania lotniskowych\nrutynowych obserwacji meteorologicznych\nMETAR EPWA\nMETAR EPPO\nCOR\nZapis opcjonalny oznaczający depeszę\npoprawioną\nMETAR COR\nEPSC\nNIL\nZapis opcjonalny oznaczający brak depeszy\nMETAR EPLB\n102100Z NIL=\nEPWA\nCzteroliterowy wskaźnik lotniska ustalony przez\nICAO\nEPWA, EPLL,\nEPGD, EPBY\n102100Z\nDzień miesiąca, godzina i minuty obserwacji\noraz wskaźnik czasu UTC\n131430Z\n250030Z\n030330Z\nAUTO\nDodatkowe, opcjonalne określenie zapisywane\nprzed grupą wiatrową tylko w przypadku, gdy\ndepesza zawiera wyniki pochodzące z całkowicie\nzautomatyzowanej obserwacji\nMETAR EKRN\n102100Z AUTO\n13005KT\n2. WIATR\n13005KT\nGrupa wiatrowa (podawany jest średni kierunek\ni średnia prędkość wiatru z okresu czasu 10-ciu\nminut poprzedzających obserwację):\nkierunek z którego wieje wiatr (zaokrąglony\ndo 10-ciu stopni);\nprędkość wiatru;\nwskaźnik jednostki prędkości wiatru\n(KT-węzły).\n22003KT\n36012KT\n36018KT\n00000KT\nCisza\n00000KT\nVRB02KT\nZmienny kierunek wiatru\nVRB01KT\nVRB08KT\n27012G22KT\nGrupa opcjonalna określająca maksymalny\nporyw wiatru:\nkierunek wiatru;\nśrednia prędkość wiatru;\nwskaźnik porywu;\nmax poryw wiatru w KT.\n22008G18KT\nVRB18G28KT\n27020G42KT\n100V190\nDodatkowa, opcjonalna grupa kierunku wiatru\n(określa występujące dwa skrajne kierunki)\n16008KT\n130V220\n25005KT\n200V270\n11005KT\n080V180\n54\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n3. WIDZIALNOŚĆ\n7000\nWidzialność, podawana w metrach, dodatkowo przy grupie\nwidzialności podawane są istotne zjawiska pogody, jeśli występują.\n6000\n8000 -RA\n9999\n(widzialność\n10km i więcej)\n9999 -SN\n1900 BR\nWidzialność poniżej 5000 m, z obowiązkiem podania zjawiska\n(w tym przypadku zamglenie)\n3000 BR\n1200 -SN BR\n0500 DZ FG\n0600W\nKierunkowe zmiany widzialności zapisywane opcjonalnie obok\nwidzialności przeważającej, podawane są:\nwidzialność w metrach;\nkierunek geograficzny.\n1900 0600W\nR11/1800N\nWidzialność wzdłuż drogi startowej, podawane są:\nwskaźnik R widzialności wzdłuż drogi startowej;\nnumer drogi startowej;\nwidzialność na drodze startowej w metrach;\ntendencja widzialności (D-pogorszenie, U-poprawa, N- bez\nzmian).\nR11/1800N\nR15L/1400D\nR27R/1600U\nR11/P2000\nR11/\nM0400\nOznaczniki P i M stosuje się w przypadku całkowicie\nzautomatyzowanych obserwacji:\nP - oznacza, że widzialność osiągnęła maksymalną wartość jaką\nmoże zmierzyć przyrząd, a więc rzeczywista wartość widzialności\njest większa niż zapisana w depeszy;\nM - oznacza, że widzialność osiągnęła minimalną wartość jaką\nmoże zmierzyć przyrząd, a więc rzeczywista wartość widzialności\njest mniejsza niż zapisana w depeszy.\nR15L/P2000\nR27R/M0050\n4. ZJAWISKA\n3000 -FZDZ BR\nIstotne zjawiska pogody\n1500 BR HZ\n9999 -FZDZ\n( - )\nIntensywność zjawiska słaba\n7000 -RA\nbez wskaź-\nnika\nIntensywność zjawiska umiarkowana\n3000 TSRA\n( + )\nIntensywność zjawiska silna\n1200 +SHRA\nDZ\nMżawka\n-DZ\nRA\nDeszcz\n-RA\nSN\nŚnieg\n+SNRA\nSG\nŚnieg ziarnisty\nSG\nPL\nDeszcz lodowy\n-PL\nGR\nGrad (ziarna średnicy 5 mm i większe)\n+TSGR\nGS\nDrobny grad (średnica ziaren poniżej 5 mm) lub krupa śnieżna\n-TSGS\nUP\nRodzaj opadu nieznany (przy obserwacjach zautomatyzowanych)\nUPFZ\nBR\nZamglenie (widzialność 1000-5000 m)\nBR\nFG\nMgła (grubość od gruntu do powyżej wysokości 2 m, widzialność\nponiżej 1000 m)\nFG\nFZFG\nFU\nDym\nFU\nVA\nPopioły wulkaniczne\nVA\nDU\nUniesiony pył\nDU\n55\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nSA\nPiasek\nSA\nHZ\nZmętnienie\nHZ\nPO\nSilnie rozwinięte wiry pyłowe i piaskowe\nPO\nSQ\nNawałnica\nSQ\nFC\nChmura lejkowa (trąba powietrzna, wodna, tornado)\nFC\nSS\nBurza piaskowa\n+SS\nDS\nBurza pyłowa\nDS\nMI\nMgła przyziemna (od gruntu do wysokości 2 m, widzialność\npozioma poniżej 1000 m)\nMIFG\nBC\nMgła w płatach (widzialność w płatach poniżej 1000 m)\nBCFG\nPR\nMgła pokrywająca część lotniska (widzialność we mgle\nponiżej 1000 m)\nPRFG\nDR\nZamieć niska (od gruntu do wysokości 2 m)\nDRSN,\nDRSA,\nDRDU\nBL\nZamieć wysoka (grubość od gruntu powyżej wysokości 2 m)\nBLSN,\nBLDU,\nBLSA\nSH\nOpad przelotny\n-SHRA,\nSHSN\nTS\nBurza\nTSRA,\n+TSGR, -\nTSSN, TS\nFZ\nPrzechłodzone krople wody, opad marznący, mgła przy\ntemperaturze ujemnej\nFZFG, -\nFZRA, FZDZ\nVC\nZjawisko w pobliżu lotniska (8-16 km od lotniska)\nVCTS,\nVCSS,\nVCSH,\nVCFG\nNSW\nBrak zjawisk (stosowany w prognozie TREND)\nNSW\n5. ZACHMURZENIE /\nWIDZIALNOŚĆ\nPIONOWA\nSCT002 BKN005\nZachmurzenie szyfrowane jest poprzez podanie wielkości\npokrycia nieba przez chmury, używając określeń FEW, SCT,\nBKN, OVC oraz podanie wysokości podstawy chmur\nw setkach stóp, przy chmurach konwekcyjnych stosowany jest\ndodatkowo skrót TCU (Tower Cumulus) oraz CB\n(Cumulonimbus), jeśli nie występują chmury istotne\noperacyjnie to stosowany jest skrót NSC lub CAVOK.\nSCT030\nBKN001\nOVC008\nSCT020TCU\nBKN015CB\nSCT010\nBKN020\nFEW\n1-2/8 nieba zakrytego chmurami (12,5-25%)\nFEW030\nSCT\n3-4/8 nieba zakrytego chmurami (37,5%-50%)\nSCT020\nBKN\n5-7/8 nieba zakrytego chmurami (62,5%-87,5%)\nBKN020\nOVC\n8/8 niebo całkowicie zachmurzone (100%)\nOVC004\nVV002\nWidzialność pionowa podawana jest zamiast zachmurzenia,\nw sytuacjach, kiedy niebo jest niewidoczne, podawany jest\nwskaźnik widzialności pionowej VV oraz jej wartość\nw setkach stóp.\nVV001\nVV003\n56\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n6. UŻYCIE CAVOK/NSC\nCAVOK\nMa zastosowanie jeśli:\nnie jest obserwowane zachmurzenie istotne operacyjnie;\nnie są obserwowane chmury TCU i CB;\nnie występują zjawiska pogody, a widzialność wynosi\n10 km i więcej (9999).\nMETAR EPBY\n111430Z\n13005KT\nCAVOK 16/06\nQ1016=\nNSC\nMa zastosowanie jeśli:\nnie jest obserwowane zachmurzenie istotne operacyjnie;\nnie są obserwowane chmury TCU i CB;\nwystępują zjawiska pogody lub widzialność obserwowana\njest poniżej 10 km; (nie można zastosować skrótu\nCAVOK).\nMETAR EPGD\n211800Z\n15010KT 5000\nBR NSC 07/06\nQ1016=\nMETAR EPSC\n030230Z\n24006KT 8000\nNSC 12/08\nQ1016=\n7. TEMPERATURA\nI CIŚNIENIE QNH\n07/06\nTemperatura/temperatura punktu rosy. W przypadku\ntemperatury ujemnej, jej zapis poprzedzamy znakiem \"M\".\n05/02\n04/M02\nM10/M12\nQ1016\nWartość ciśnienia QNH, podawana w hPa\nQ1023\nQ0993\n8. GRUPY OPCJONALNE\n(POGODA UBIEGŁA, USKOK\nWIATRU, STAN DROGI\nSTARTOWEJ)\nRE\nGrupa opcjonalna, która podawana jest, jeśli wystąpiły istotne\nzjawiska w czasie od wydania poprzedniej depeszy\nMETAR (w ciągu pół godziny), po wskaźniku RE podawane\njest zjawisko.\nRESHRA\nRETS\nRERA\nWS\nGrupa opcjonalna, która szyfrowana jest gdy występuje uskok\nwiatru w warstwie od poziomu drogi startowej do poziomu\n1600 ft, do określenia lokalizacji uskoku wiatru podawany\njest numer drogi startowej.\nWS R15L\nWS R27\nWS ALL RWY\n(na wszystkich\ndrogach\nstartowych)\nR11/290095\nGrupa opcjonalna, która stosowana jest po otrzymaniu\ninformacji od odpowiednich służb utrzymania lotniska, zgodnie\nz regionalną umową żeglugi powietrznej, obejmuje\ncharakterystykę stanu drogi startowej:\noznaczenie drogi startowej;\nrodzaj pokrycia drogi startowej: 0 - czysta i sucha,\n1 - wilgotna, 2 - mokra lub kałuże, 3 - pokryta szronem,\n4 - suchy śnieg, 5 - mokry śnieg, 6 - roztajały śnieg,\n7 - lód, 8 - ubity lub zwalcowany śnieg, 9 - zamarznięte\nbruzdy, koleiny, / - nie podany;\nrozległość zanieczyszczenia drogi startowej: 1 - mniej niż\n10% zanieczyszczone, 2 - zanieczyszczone 11-25%,\n5 - zanieczyszczone 26-50%, 9 - zanieczyszczone\n51-100%, / - nie podany;\ngłębokość pokrycia drogi startowej: 00 - mniej niż\n1 mm, 01 - 1 mm, 02 - 2 mm, 03 - 3 mm itd. aż do\n89- 89 mm, 99 - drogi nieużywane, //-głębokość\nnieznacząca;\nwspółczynnik szczepności/hamowania: 00 - wsp.\n0.00,01 - wsp. 0.01 itd. aż do 88 - wsp. 0.88,91 -\nhamowanie złe, 92 - hamowanie średnio/złe, 93 -\nhamowanie średnie, 94 - hamowanie średnio/dobre,\n95 - hamowanie dobre, 99 - hamowanie niemożliwe, // - nie\npodano.\nR11/290095\nR11/29//95\nR27L/SNOCLO -\nlotnisko\nzamknięte\nz powodu dużej\nilości śniegu\nR15R/CLRD// -\ndroga startowa\nczysta\n57\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n9. PROGNOZA\nTREND\nTEMPO 0800 FG=\nPrognoza na lądowanie TREND, zawierająca\ninformacje o prognozowanych istotnych zmianach (lub\nbraku istotnych zmian) elementów meteorologicznych |\nw czasie najbliższych dwóch godzin od wydania depeszy\nMETAR, w FIR EPWW prognoza TREND wydawana\njest tylko dla lotniska EPWA.\nBECMG 3000 BR\nOVC005=\nNOSIG\nWskaźnik podawany, gdy prognozowany jest brak\nistotnych zmian elementów meteorologicznych.\nNOSIG=\nTEMPO\nWskaźnik podawany, gdy prognozowane są tymczasowe,\nkrótkotrwałe (do maksymalnie połowy okresu\nważności prognozy) istotne zmiany elementów\nmeteorologicznych zgodnie z wartościami podanymi\npo wskaźniku.\nTEMPO\nBKN010=\nTEMPO 5000\nRA=\nTEMPO\n26012KT=\nBECMG\nWskaźnik podawany, gdy prognozowana jest trwała,\nistotna zmiana elementów meteorologicznych do\nwartości zapisanych po wskaźniku.\nBECMG\nOVC002=\nBECMG 0600FG=\nBECMG\n15006KT=\nFM\nDodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny\nczas UTC początku prognozowanej istotnej zmiany\nelementów meteorologicznych opisanych w prognozie\nTREND.\nBECMG FM1620\nBKN015=\nTEMPO FM0317\n5000 RA BR=\nBECMG FM1215\n7000 NSW=\nTL\nDodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny\nczas UTC, w którym prognozowane jest zakończenie\nistotnej zmiany elementów meteorologicznych\nopisanych w prognozie TREND.\nBECMG TL1330\nBKN015=\nTEMPO FM0317\nTL0420 5000 RA\nBR=\nBECMG FM1215\nTL1330 7000\nNSW=\nAT\nDodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny czas\nUTC, w którym prognozowane jest wystąpienie istot-\nnej, trwałej zmiany elementów meteorologicznych na te\nopisane w prognozie TREND.\nBECMG AT1315\nOVC002=\nBECMG AT0010\n0600FG=\nBECMG AT2330\n15006KT=\n58\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nPRZYKŁAD DEPESZY METAR\nMETAR EPWA 210730Z 15004KT 100V220 1100 R11/1500U -DZ BR BKN002 OVC005 02/02 Q1014\nR11/290095 TEMPO 0800 FG BKN001=\nMETAR\nNazwa depeszy\nEPWA\nLokalizacja: lotnisko Warszawa im. F. Chopina\n210730Z\nDwudziesty pierwszy dzień miesiąca, godzina 07:30 UTC\n15004KT100V220\nWiatr wiejący z kierunku 150° o prędkości 04 węzłów, o zmieniającym\nsię kierunku w zakresie od 100° do 220°\n1100R11/1500U\nWidzialność zasadnicza 1100 m, na progu drogi startowej nr\nR11 1500 m, poprawiająca się\n-DZ BR\nZjawiska: mżawka o słabym natężeniu oraz zamglenie\nBKN002OVC005\nPierwsza warstwa chmur: 5-7 oktantów na poziomie 200FT AGL, druga\nwarstwa chmur: 8 oktantów na poziomie 500FT AGL\n02/02\nTemperatura: 2°C, temperatura punktu rosy 2°C\nQ1014\nCiśnienie QNH: 1014hPa\nR11/290095\nStan drogi startowej nr R11, droga startowa mokra lub kału-\nże, zanieczyszczone 51-100% drogi startowej, głębokość pokrycia drogi\nstartowej mniej niż 1 mm, hamowanie na drodze startowej dobre\nTEM-\nPO 0800FG BKN001=\nPrognoza TREND: w ciągu najbliższych dwóch godzin prognozowane\nsą okresowe spadki widzialności poziomej do 800 m we mgle, a także\nokresowe obniżanie się podstaw chmur 5-7 oktantów do poziomu\nokoło 100FT AGL\n59\nF O R M U L A R Z\nS N O W T A M\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nSNOWTAM\n(NUMER SERYJNY )\n(OZNACZENIE MIEJSCOWOŚCI)\nA)\n(DATA/CZAS OBSERWACJI (czas zakończenia pomiaru UTC)\n(w formacie mm dd gg:gg)\nB)\n(OZNACZENIE DROGI STARTOWEJ)\nC)\n(DŁUGOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ <m>)\nD)\n(SZEROKOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ <m>\n/jeśli przesunięta w prawo lub w lewo od linii centralnej dodać \"L\" lub \"R\"/)\nE)\n(POKRYCIE NA CAŁEJ DŁUGOŚCI DROGI STARTOWEJ\n/Zaobserwowane na każdej 1/3 długości drogi, począwszy od progu o niższym oznaczeniu/\nNIL - CZYSTA I SUCHA\n1 - WILGOTNA\n2 - MOKRA\n3 - SZRON LUB SADŹ /głębokość mniejsza niż 1 mm/\n4 - SUCHY ŚNIEG\n5 - MOKRY ŚNIEG\n6 - ŚNIEG Z DESZCZEM\n7 - LÓD\n8 - ŚNIEG UBITY LUB ZWALCOWANY\n9 - ZAMARZNIĘTE KOLEINY I BRUZDY)\nF)\n(Nagłówek\nCOM)\n(WSKAŹNIK\nPIERWSZEŃSTWA)\n(ADRESY)\n(DATA I CZAS WYPEŁNIENIA)\n(WSKAŹNIK NADAWCY)\n(Skrócony\nnagłówek)\n(SWAA* NUMER SERYJNY)\n(OZNACZ.\nMIEJSC.)\n(DZIEŃ/CZAS OBSERWACJI)\n(OPCJA)\nS\nW E\nP\n0\n0\n5\n4\nE\nP\nK\nT\n0\n2\n0\n2\n1\n1\n5\n0\n60\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n(ŚREDNIA GRUBOŚĆ WARSTWY <mm> DLA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)\nG)\n(AKCJA HAMOWANIA NA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ\nOCENA HAMOWANIA\nDOBRE - 5\nŚREDNIO/DOBRE - 4\nŚREDNIE - 3\nŚREDNIO/ZŁE - 2\nZŁE - 1\n/Podając mierzony współczynnik wpisać odczytane dwie cyfry i skrót nazwy użytego do\npomiaru sprzętu. Podając ocenę hamowania - wpisać cyfry pojedyncze/)\nH)\n0,(NIEBEZPIECZNE ZASPY ŚNIEŻNE /Jeśli są, podać wysokość <cm>/odległość krawędzi drogi\n<,n>, dodając ewentualnie \"R\" lub \"LR\"/)\nJ)\n(ŚWIATŁA DROGI STARTOWEJ /Jeśli słabo widoczne wpisać \"YES\", po czym oznaczyć \"L\", \"R\"\nlub \"LR\"/)\nK)\n(DALSZE OCZYSZCZANIE /Jeśli planowane, podać zamierzona długość <m> i szerokość <m>;\njeśli całkowicie wpisać \"TOTAL\"/)\nL)\n(PRZYPUSZCZALNY CZAS ZAKOŃCZENIA OCZYSZCZANIA (godzina i minuty UTC)\nM)\n(DROGA KOŁOWANIA /Jeśli niedostępna wpisać \"NO\"/)\nN)\n(ZASPY ŚNIEŻNE NA DRODZE KOŁOWANIA /Jeśli wyższe niż 60 cm, wpisać \"YES\", podać\nodległość <m> między zaspami/)\nP)\n(PŁYTA PRZEDDWORCOWA /Jeśli nie do użytku wpisać \"NO\"/)\nR)\n(NASTĘPNA PLANOWANA OBSERWACJA/POMIAR (miesiąc/dzień/czas UTC)\nS)\n(UWAGI OTWARTYM TEKSTEM /Włączając zasięg zanieczyszczenia i inne znaczące informacje,\nnp. posypywanie piaskiem, odladzanie/)\n61\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nMETAR\nlotnisko:\ndata i czas utworzenia:\nwiatr:\nwidzialność:\nRVR - widzialność z progu pasa\nstartowego 27:\nzjawiska pogodowe ( ):\nzjawiska pogodowe ( ):\nzjawiska pogodowe ( ):\nzachmurzenie:\nzachmurzenie:\ntemperatura:\nQNH:\n62\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:\n1. Organizacja działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej\n4) korzysta z informacji meteorologicznych;\n6) stosuje przepisy dotyczące zarządzania płytami postojowymi;\n7) korzysta z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n8) określa zadania lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n9) przygotowuje materiały informacyjne dla lotniskowych służb ruchu lotniczego.\n2. Realizacja działań operacyjnych we współpracy z lotniskowymi służbami żeglugi powietrznej\n1) stosuje procedury postępowania podczas współpracy ze służbami ruchu lotniczego;\n4) pozyskuje i przetwarza dane niezbędne do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n6) współpracuje ze służbami informacji lotniczej;\n8) stosuje przepisy dotyczące działań służb żeglugi powietrznej;\n9) korzysta z różnych źródeł informacji dotyczących działań operacyjnych;\n10) wykonuje czynności operacyjne we współpracy ze wszystkimi służbami operacyjnymi, w tym ze\nsłużbami ruchu lotniczego.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji: A.73. Prowadzenie działań we współpracy\nze służbami żeglugi powietrznej mogą dotyczyć:\n przetwarzania danych do realizacji zadań lotniskowych;\n przestrzegania procedur alarmowania służb ratowniczych;\n organizacji działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej;\n działań operacyjnych we współpracy ze służbami informacyjnymi.\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 150 minut.\nOcenie podlegać będą 2 rezultaty:\n rozkodowane depesze METAR opisujące warunki meteorologiczne,\n wypełnione formularze SNOWTAM do każdej sytuacji na lotnisku.\nZasady oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:\n posługiwanie się informacjami służb ruchu lotniczego;\n korzystanie z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n posługiwanie się informacjami meteorologicznymi;\n wykonywanie czynności operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami;\n stosowanie przepisów dotyczących działań żeglugi powietrznej;\n sporządzanie dokumentacji związanej z prowadzeniem działań operacyjnych.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\n63\nZAŁĄCZNIKI\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie\nZAŁĄCZNIK 3. Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nZAŁĄCZNIK 4.\no egzaminu dla ucznia/\nsłuchacza/absolwenta\nZAŁĄCZNIK 4a. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla absolwenta\nzlikwidowanej szkoły/osoby posiadającej świadectwo uzyskane\nza granicą\nZAŁĄCZNIK 4b. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla uczestnika/\nabsolwenta KKZ\nZAŁĄCZNIK 4c. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla osoby dorosłej/\neksterna\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nZAŁĄCZNIK 7. Wykaz zawodów, w zakresie których nie przeprowadza się\negzaminu eksternistycznego\nZałączniki\n64\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\n ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156)\n ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r., poz. 191, z późn. zm.)\n ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy\n(Dz.U. z 2015 r., poz. 149, z późn. zm.)\n ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182,\nz późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 kwietnia 2015 roku w sprawie\nszczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje\nw zawodzie (Dz.U. z 2015 r., poz. 673)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji\nzawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 7 z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia w zawodach (Dz.U. z 2012 r., poz. 184 z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw,\ndyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 893 z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 kwietnia 2009 r. w sprawie ramowego\nprogramu\nszkolenia\nkandydatów\nna\negzaminatorów,\nsposobu\nprowadzenia\newidencji\negzaminatorów oraz trybu wpisywania i skreślania egzaminatorów z ewidencji (Dz.U. z 2014 r.,\npoz. 468 z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia\nustawicznego w formach pozaszkolnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 622)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie egzaminów\neksternistycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 188, z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków\norganizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz\nniedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz\nw ośrodkach (Dz.U. z 2014 r., poz. 392)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków\norganizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz\nniedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub\nintegracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 414)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie\nbezpieczeństwa\ni\nhigieny\nw\npublicznych\ni\nniepublicznych\nszkołach\ni\nplacówkach\n(Dz. U. z 2003 r. nr 6, poz. 69, z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych\nprzepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)\n rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 kwietnia 2014 r. w sprawie\nprzygotowania zawodowego dorosłych (Dz. U. z 2014 r., poz. 497)\n rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki\nzawodu (Dz.U. z 2010 r. nr 244, poz. 1626)\n rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego\nmłodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2014 r., poz. 232)\nZałączniki\n65\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie\nOpracowano na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 lipca 2015 r.,\nzmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach.\nTechnik lotniskowych służb operacyjnych 315406\nCelem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach\nwspółczesnego\nświata,\nwykonywania\npracy\nzawodowej\ni\naktywnego\nfunkcjonowania\nna zmieniającym się rynku pracy.\nZadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji\nsą uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które\nwpływają w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów\ngospodarczych i społecznych, rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna\ni zawodowa, nowe techniki i technologie, a także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie\npoziomu wiedzy i umiejętności pracowników.\nW procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego\ni zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia\nogólnego, z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej\npowiązanej z wiedzą zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych\nabsolwentów szkół kształcących w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania\nwyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.\nW procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego\nuczącego się, stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem\nindywidualnych ścieżek edukacji i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia\ni kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania przedwczesnemu kończeniu nauki.\nElastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego\notwartości na uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów\nma służyć wyodrębnienie kwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji\nzawodów szkolnictwa zawodowego.\nCELE KSZTAŁCENIA\nAbsolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinien być\nprzygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:\n1) pozyskiwania oraz przekazywania informacji dotyczących ciągłości operacyjnej portu lotniczego,\nw tym ochrony portu przed aktami bezprawnej ingerencji;\n2) monitorowania stanu infrastruktury portu lotniczego;\n3) prowadzenia działań operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami w celu zapewnienia\nbezpieczeństwa operacji lotniczych i lotniskowych w porcie lotniczym;\n4) współpracy z jednostkami uprawnionymi do prowadzenia działań w sytuacji zagrożenia\nbezpieczeństwa portu lotniczego;\n5) współpracy ze służbami żeglugi powietrznej.\nZałączniki\n66\nEFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych\nefektów kształcenia, na które składają się:\n1) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;\n(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy\nUczeń:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową,\nochroną środowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy\ni ochrony środowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny\npracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane\nz wykonywaniem zadań zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące\nochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia\nzdrowia i życia.\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nUczeń:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz\nprzepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności\ngospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\nZałączniki\n67\nZałączniki\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające\nprowadzenie działalności gospodarczej;\n10)planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeń:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych\noraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych\nartykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności\nzawodowych;\n4) formułuje\nkrótkie\ni zrozumiałe\nwypowiedzi\noraz teksty pisemne umożliwiające\nkomunikowanie się w środowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeń:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;\n3) przewiduje skutki podejmowanych działań;\n4) jest otwarty na zmiany;\n5) potrafi radzić sobie ze stresem;\n6) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n7) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n8) potrafi ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania;\n9) potrafi negocjować warunki porozumień;\n10)współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie\ntechnika)\nUczeń:\n1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;\n4) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków\ni jakość pracy;\n6) komunikuje się ze współpracownikami.\n68\n2) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego,\nstanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(A.q);\nPKZ(A.q) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik eksploatacji\nportów i terminali, technik lotniskowych służb operacyjnych\nUczeń:\n1) rozróżnia rodzaje portów i terminali;\n2) rozróżnia elementy infrastruktury portów i terminali;\n3) charakteryzuje systemy zarządzania portami i terminalami;\n4) charakteryzuje rodzaje usług w portach i terminalach;\n5) określa właściwości towarów i ładunków;\n6) posługuje się środkami łączności przewodowej i bezprzewodowej;\n7) korzysta z planów, map i danych statystycznych;\n8) posługuje się dwoma językami obcymi, w tym językiem angielskim, w zakresie niezbędnym do\nwykonywania zawodu;\n9) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\n3) efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik lotniskowych\nsłużb operacyjnych opisane w części II:\nA.72. Obsługa operacyjna portu lotniczego\n1. Organizacja działań związanych z funkcjonowaniem portu lotniczego\nUczeń:\n1) rozpoznaje elementy infrastruktury portów lotniczych oraz określa ich przeznaczenie i funkcje;\n2) określa warunki lokalizacji portów lotniczych;\n3) stosuje zasady bezpiecznej eksploatacji portów lotniczych;\n4) stosuje zasady obsługi urządzeń stosowanych w portach lotniczych;\n5) rozpoznaje rodzaje służb żeglugi powietrznej oraz określa ich zadania;\n6) identyfikuje podmioty działające w portach lotniczych i określa ich zadania;\n7) rozróżnia podstawowe typy i rodzaje statków powietrznych;\n8) rozpoznaje elementy konstrukcyjne statków powietrznych;\n9) rozpoznaje zespoły, instalacje i wyposażenie statków powietrznych związane z obsługą\nnaziemną w porcie lotniczym;\nZałączniki\n69\n10) charakteryzuje napędy statków powietrznych oraz oznacza strefy ochronne dla jednostek\nnapędowych;\n11) rozpoznaje oznakowania i napisy na statkach powietrznych;\n12) pozyskuje informacje dotyczące działań operacyjnych związanych z funkcjonowaniem portów\nlotniczych;\n13) rozpoznaje zagrożenia związane z obsługą portów lotniczych;\n14) stosuje przepisy prawa dotyczące eksploatacji portów lotniczych.\n2. Prowadzenie działań związanych z obsługą operacyjną w porcie lotniczym\nUczeń:\n1) posługuje się mapami i planami lotnisk;\n2) przestrzega zasad korzystania z infrastruktury portów lotniczych;\n3) stosuje zasady oceny stanu technicznego elementów infrastruktury portów lotniczych;\n4) posługuje się dokumentacją operacyjną portów lotniczych;\n5) stosuje procedury operacyjne obowiązujące w portach lotniczych;\n6) korzysta z systemów informacji stosowanych w lotnictwie;\n7) dobiera środki łączności do przekazywania informacji;\n8) stosuje zasady planowania działania związanego z obsługą operacyjną portu lotniczego;\n9) wykonuje czynności operacyjne zgodnie z obowiązującymi procedurami;\n10) stosuje zasady współpracy z podmiotami funkcjonującymi w portach lotniczych;\n11) wykonuje czynności związane z obsługą podróżnych oraz przeładunkiem towarów;\n12) obsługuje urządzenia stosowane podczas działań operacyjnych;\n13) planuje pracę służb eksploatacji pola ruchu naziemnego w cyklu całorocznym;\n14) dobiera sprzęt do utrzymania lotniska, z uwzględnieniem warunków meteorologicznych,\nnatężenia ruchu i typu statku powietrznego;\n15) stosuje zasady zapewniania bezpieczeństwa realizowanych operacji lotniczych;\n16) sporządza dokumentację związaną z prowadzeniem działań operacyjnych;\n17) stosuje przepisy polskiego i międzynarodowego prawa lotniczego;\n18) wykorzystuje technologie informatyczne podczas eksploatacji portów lotniczych;\n19) korzysta z polskich i obcojęzycznych źródeł informacji dotyczących działalności lotniskowych\nsłużb operacyjnych.\nZałączniki\n70\n3. Prowadzenie działań w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa w porcie lotniczym\nUczeń:\n1) przestrzega zasad bezpiecznego poruszania się po lotnisku;\n2) stosuje przepisy i zasady związane z ochroną mienia portu lotniczego;\n3) rozpoznaje rodzaje zagrożeń w porcie lotniczym;\n4) przewiduje skutki zagrożeń w porcie lotniczym;\n5) ocenia stopień zagrożenia bezpieczeństwa operacji lotniczych w porcie lotniczym;\n6) stosuje metody zapobiegania zagrożeniom bezpieczeństwa operacji lotniczych w porcie\nlotniczym;\n7) stosuje zasady powiadamiania i alarmowania w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa osób\ni mienia;\n8) rozróżnia urządzenia i systemy kontroli bezpieczeństwa w porcie lotniczym;\n9) uczestniczy w realizacji zadań służb operacyjnych w sytuacjach zagrożeń;\n10) wykonuje czynności operacyjne związane z zapewnieniem bezpieczeństwa w porcie lotniczym.\nA.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej\n1. Organizacja działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej\nUczeń:\n1) określa zadania lotniskowej służby informacji powietrznej, służby kontroli lotniska, służby\nkontroli zbliżania i służby kontroli obszaru oraz służby meteorologicznej;\n2) posługuje się mapami lotniczymi;\n3) charakteryzuje urządzenia i systemy wspomagające służby żeglugi powietrznej, w tym systemy\nsatelitarne;\n4) korzysta z informacji meteorologicznych;\n5) rozróżnia strukturę i elementy przestrzeni powietrznej;\n6) stosuje przepisy dotyczące zarządzania płytami postojowymi;\n7) korzysta z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n8) określa zadania lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n9) przygotowuje materiały informacyjne dla lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n10)stosuje zasady komunikacji lotniczej i naziemnej;\n11)określa zasady obsługi urządzeń oraz środków łączności stosowanych przez służby ruchu lotni-\nczego.\nZałączniki\n71\n2. Realizacja działań operacyjnych we współpracy z lotniskowymi służbami żeglugi powietrznej\nUczeń:\n1) stosuje procedury postępowania podczas współpracy ze służbami ruchu lotniczego;\n2) określa priorytety działań realizowanych we współpracy ze służbami ruchu lotniczego;\n3) przekazuje informacje służb ruchu lotniczego z wykorzystaniem różnych systemów;\n4) pozyskuje i przetwarza dane niezbędne do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu lotniczego;\n5) prowadzi korespondencję radiotelefoniczną z innymi służbami lotniskowymi;\n6) współpracuje ze służbami informacji lotniczej;\n7) przestrzega procedur alarmowania służb ratowniczych;\n8) stosuje przepisy dotyczące działań służb żeglugi powietrznej;\n9) korzysta z różnych źródeł informacji dotyczących działań operacyjnych;\n10) wykonuje czynności operacyjne we współpracy ze wszystkimi służbami operacyjnymi, w tym\nze służbami ruchu lotniczego.\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinna\nposiadać następujące pomieszczenia dydaktyczne\n1) pracownię eksploatacji portu lotniczego wyposażoną w: stanowisko komputerowe dla nauczyciela\npodłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z drukarką formatu A3, skanerem oraz\nprojektorem multimedialnym, stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla\njednego ucznia), podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z oprogramowaniem\nwspomagającym\npracę\nsłużby\noperacyjnej,\nplansze\nobrazujące\nkonstrukcje\ni zasady działania statków powietrznych oraz oznakowanie i napisy na statkach powietrznych,\nprezentacje przedstawiające usytuowanie poszczególnych elementów infrastruktury w obrębie\nlotniska, przykładowe mapy lotnisk, przeszkód lotniczych, plany zagospodarowania lotniska,\ntopografii lotnisk oraz powierzchni ograniczających, plany sytuacyjne oraz profile pól wznoszenia\ni podejścia do lądowania statków powietrznych, zdjęcia satelitarne obrazujące przykładowe porty\nlotnicze, filmy dydaktyczne dotyczące funkcjonowania portu lotniczego, literaturę zawodową,\nprzykładowe dokumenty operacyjne portu lotniczego, przepisy polskiego i międzynarodowego\nprawa lotniczego, polskie i obcojęzyczne źródła informacji dotyczące działalności lotniskowych\nsłużb operacyjnych, obowiązujące dokumenty Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego\n(EASA);\nZałączniki\n72\n2) pracownię symulacji działań operacyjnych wyposażoną w: stanowisko komputerowe dla\nnauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu oraz projektorem\nmultimedialnym, makietę lotniska o wymiarach minimum 3 m x 1.2 m, odzwierciedlającą\npodstawowe elementy infrastruktury lotniska wraz z otoczeniem, strefami podejścia i startu,\nelementami przeszkód wokół lotniska, zabudową wieży kontroli ruchu lotniczego, strażnicą\nlotniskowej straży pożarnej, zabudową terminalową i cargo, małym parkingiem; środki łączności\nprzewodowej i bezprzewodowej - zestaw radiotelefonów do wewnętrznej łączności radiowej\n(jeden zestaw dla dwóch uczniów), telefony do łączności wewnętrznej (jeden zestaw dla dwóch\nuczniów), przykładowe\nmapy\nlotnisk,\nelementów\nprzestrzeni wokół\nlotniska,\nmapy\nstandardowego odlotu według wskazań przyrządów (SID - Standard Instrument Departure),\nmapy standardowego dolotu według wskazań przyrządów (STAR - Standard Instrument Arrival),\nmapy podejść instrumentalnych, mapy punktów nawigacyjnych dla lotów z widocznością\n(VFR - Visual Flight Rules), mapy tras dolotowych i odlotowych, topografii lotniska, mapy\nprzeszkodowe oraz mapy i dane meteorologiczne, plansze oraz prezentacje przedstawiające\nprocesy obsługi w porcie lotniczym; przykładowy egzemplarz Zbioru Informacji Lotniczych Polska\n(AIP Polska), wchodzący w skład Zintegrowanego Pakietu Informacji Lotniczych; zdjęcia\nsatelitarne obrazujące różne porty lotnicze, modele urządzeń oraz sprzętu do obsługi\ni zabezpieczenia funkcjonowania portu, opisy procedur postępowania w sytuacjach zagrażających\nbezpieczeństwu portu lotniczego, filmy dydaktyczne dotyczące działalności operacyjnej w porcie\nlotniczym, oraz zdarzeń i sytuacji zagrażających bezpieczeństwu w porcie lotniczym, przykładowe\ndokumenty operacyjne portu lotniczego, programy komputerowe do symulacji procesów obsługi\nw porcie lotniczym, literaturę zawodową, poradniki, przepisy polskiego i międzynarodowego\nprawa lotniczego, zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas\nudzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia.\nW szkole prowadzącej kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych są nauczane\ndwa języki obce ukierunkowane zawodowo, z tym że jednym z nich jest język angielski.\nKształcenie praktyczne może być realizowane w: pracowniach szkolnych oraz portach lotniczych,\nw tym terminalach pasażerskich i cargo.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy\nwłaściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).\nZałączniki\n73\nZAŁĄCZNIK 3. Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nAktualna informacja dotycząca sposobu organizacji i przeprowadzania egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie jest dostępna na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej\npod adresem http://www.cke.edu.pl\n4. MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO 1)\n1)\nW szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego\nw przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, przewidzianego dla kształcenia\nzawodowego, zachowując minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia:\nwspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących\npodbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych\nw zawodzie.\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty\nkształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-\nusługowego stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub\ngrupie zawodów\n350 godz.\nA.72. Obsługa operacyjna portu lotniczego\n650 godz.\nA.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi\npowietrznej\n350 godz.\nZałączniki\n74\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla ucznia/\nsłuchacza/absolwenta\nZałączniki\n75\nZAŁĄCZNIK 4a. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla absolwenta\nzlikwidowanej szkoły/osoby posiadającej świadectwo uzyskane\nza granicą\nZałączniki\n76\nZAŁĄCZNIK 4b. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla uczestnika/\nabsolwenta KKZ\nZałączniki\n77\nZAŁĄCZNIK 4c. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla osoby dorosłej/\neksterna\nZałączniki\n78\nZAŁĄCZNIK 5. Wniosek o dopuszczenie do eksternistycznego egzaminu\nzawodowego\nZałączniki\n79\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku http://www.oke.gda.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie http://www.oke.jaworzno.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie http://www.oke.krakow.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży http://www.oke.lomza.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi http://www.komisja.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu http://www.oke.poznan.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie http://www.oke.waw.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu http://www.oke.wroc.pl/\nZałącznik\n80\nZAŁĄCZNIK 7. Wykaz zawodów, w zakresie których nie przeprowadza się\negzaminu eksternistycznego zawodowego\nZałączniki\nLp.\nSymbol\ncyfrowy\nzawodu\nNazwa zawodu\nMinister właściwy dla zawodu\n1\n2\n3\n4\n1\n325101\nAsystentka stomatologiczna\nminister właściwy do spraw zdrowia\n2\n325102\nHigienistka stomatologiczna\nminister właściwy do spraw zdrowia\n3\n325906\nOrtoptystka\nminister właściwy do spraw zdrowia\n4\n325601\nRatownik medyczny\nminister właściwy do spraw zdrowia\n5\n321402\nTechnik dentystyczny\nminister właściwy do spraw zdrowia\n6\n321301\nTechnik farmaceutyczny\nminister właściwy do spraw zdrowia\n7\n325402\nTechnik masażysta\nminister właściwy do spraw zdrowia\n8\n321403\nTechnik ortopeda\nminister właściwy do spraw zdrowia\n9\n325907\nTerapeuta zajęciowy\nminister właściwy do spraw zdrowia\n10 321401\nProtetyk słuchu\nminister właściwy do spraw zdrowia\n11 311411\nTechnik elektroniki i informatyki\nmedycznej\nminister właściwy do spraw zdrowia\n12 321103\nTechnik elektroradiolog\nminister właściwy do spraw zdrowia\n13 322001\nDietetyk\nminister właściwy do spraw zdrowia\n14 325905\nOpiekunka dziecięca\nminister właściwy do spraw zdrowia\n15 532102\nOpiekun medyczny\nminister właściwy do spraw zdrowia\n16 311106\nTechnik geolog\nminister właściwy do spraw środowiska\n17 311707\nTechnik wiertnik\nminister właściwy do spraw środowiska\n18 321104\nTechnik sterylizacji medycznej\nminister właściwy do spraw zdrowia\n19 311919\nTechnik pożarnictwa\nminister właściwy do spraw\nwewnętrznych\n81\nSŁOWNIK POJĘĆ\nSzkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:\n zasadniczą szkołę zawodową,\n czteroletnie technikum,\n szkołę policealną.\nPlacówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę\nkształcenia praktycznego.\nDyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki, w której jest\nrealizowane kształcenie zawodowe.\nPracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane kształcenie\nzawodowe.\nOśrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,\nupoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej egzaminu.\nEgzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie\nprzeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,\nzgodnie\nz klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.\nKwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych efektów\nkształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową komisję\negzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nw zakresie jednej\nkwalifikacji.\nPodstawa programowa\nkształcenia w zawodach\n- obowiązkowe zestawy celów\nkształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,\numiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla\nzawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach nauczania\ni umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych oraz warunki\nrealizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce dydaktyczne i sprzęt\noraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.\nSłownik pojęć\n82\nFormy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,\numiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego\ni praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.\nKwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program nauczania\nuwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej kwalifikacji,\nktórego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nw zakresie tej kwalifikacji.\nCzęść pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy przez\nto rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem\nelektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.\nOperator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez dyrektora\nszkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie\ntechniczne\nszkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu z wykorzystaniem\nelektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie egzaminu systemu\nelektronicznego i indywidualnych stanowisk egzaminacyjnych wspomaganych elektronicznie.\nAsystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące stanowiska\negzaminacyjne\nwskazane\nprzez\nkierownika\nośrodka\negzaminacyjnego,\nodpowiedzialne\nza przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe\nfunkcjonowanie\nstanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn i urządzeń wykorzystywanych\ndo wykonania zadań egzaminacyjnych w czasie przeprowadzania części praktycznej egzaminu\nzawodowego.\nNauczyciel wspomagający\n- należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej\nniepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej\ninformacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu zawodowego.\nSłownik pojęć\n83\nOsoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez\nto rozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za równorzędne\nze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych\nlub szkół\nponadpodstawowych.\nZdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:\n uczniów,\n słuchaczy,\n absolwentów\nposiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie\nindywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni\nspecjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie zdrowia\nwydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię\nrady\npedagogicznej\nwskazującą\nkonieczność\ndostosowania\nwarunków\negzaminu\nze\nwzględu\nna trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia\nkomunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,\nsłabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,\nz upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,\nposiadające\nzaświadczenie\nlekarskie\npotwierdzające\nwystępowanie\ndanej\ndysfunkcji,\nprzystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie świadectwa\nszkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu\nzawodowego\nlub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do\negzaminu\nzawodowego eksternistycznego.\nSłownik pojęć","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-lotniskowych-sluzb-operacyjnych-2012/zad-P15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy","text_html":"<p>Przykładowe zadanie 15.<br>Ruch w strefie chronionej ILS (Radiowy System Nawigacyjny) jest możliwy po uzyskaniu zgody od<br>A. Służby Celnej.<br>B. Straży Granicznej.<br>C. Dyżurnego Operacyjnego Portu.<br>D. służby kontroli ruchu lotniczego.<br>Odpowiedź prawidłowa: D<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>40</p>\n<ol><li>Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności</li></ol>\n<p>z kwalifikacji A.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi<br>powietrznej.<br>Przygotuj kolejne NOTAM-y serii S (SNOWTAM-y) informujące załogi statków powietrznych<br>o zmieniających się warunkach na lotnisku EPKT, które powinien wydać Dyżurny Operacyjny Portu<br>Lotniczego wypełniając formularz SNOWTAM. Rozkoduj depesze METAR opisujące warunki<br>meteorologiczne jakie występowały w tym dniu.<br>Zasady<br>wydawania<br>NOTAM<br>opisane<br>są<br>w<br>Instrukcji<br>Operacyjnej<br>Portu<br>Lotniczego<br>w Rozdziale 9 - Zgłaszanie danych lotniczych do publikacji przez służby informacji lotniczej (AIS),<br>natomiast opis skrótów stosowanych na METAR zawiera METAR - OPIS .<br>Opis sytuacji<br>W dniu 03-12-2015 r. na lotnisku EPKT występowały intensywne opady śniegu. Służby Działu<br>Eksploatacji Lotniska (DEL) prowadziły odśnieżanie pola manewrowego lotniska oraz w razie<br>potrzeby także odladzanie nawierzchni z użyciem środków chemicznych do odladzania.<br>Zmienne warunki atmosferyczne oraz zjawiska pogodowe powodowały występowanie warunków<br>mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu lotniczego.<br>W związku z powyższym Dyżurny Operacyjny Lotniska we współpracy z Kierownikiem Akcji Zima<br>monitorował stan nawierzchni w polu manewrowym lotniska i poprzez Służby Informacji Lotniczej<br>(AIS) wysyłał zgłoszenia NOTAM oraz SNOWTAM.<br>Zmieniającą się sytuację na lotnisku opisują przedstawione poniżej zapisy z raportów służb<br>operacyjnych lotniska:<br>1)<br>Godz. 0.00 - 4.30 (loc.) intensywne opady suchego śniegu, temperatura -1˚C, nawierzchnia<br>DS. i DK wilgotna po użyciu środków chemicznych;<br>METAR EPKT 022200Z 21008KT 1000 R27/1200D +SN DRSN BR SCT013 BKN019 M01/M02<br>Q1002;<br>DS.27 oczyszczona na długości 2/3 na szerokości 45 m, na długości 1/3 (od progu THR09)<br>na szerokości 35 m, na DK i PPS suchy śnieg;<br>Hamowanie podane od progu 09: 0,40/0,39/0,36;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>41<br>2)<br>Godz. 4.30 - 8.00 (loc.) opady suchego śniegu, spadek temperatury, nawierzchnie suche;<br>METAR EPKT 030230Z 22005KT 2000 R27/1500 SN SN SCT015 BKN020 M04/M02 Q1005;<br>DS. 27 oczyszczana na bieżąco, jednak przy ciągłym opadzie utrzymuje się warstwa śniegu<br>o grubości 1 - 2 mm, na DK i PPS suchy śnieg;<br>Hamowanie od progu 09 0,37/0,36/0,37;<br>3)<br>Godz. 8.00 - 10.00 (loc.) zanik opadów, temperatura ok. 0˚C, nawierzchnie suche;<br>METAR EPKT 030600Z 20003KT 6000 R27/4000D BKN020 BKN025 M00/M00 Q1015;<br>DS. 27 oczyszczona na 2/3 długości od progu 27, na długości 1/3 od progu THR 09 występuje<br>warstwa 1 mm suchego śniegu;<br>Hamowanie od progu 09: 0,43/0,42/0,33;<br>4)<br>Godz. 10.00 - 14.00 (loc.) marznący deszcz, temperatura ok. -1˚C, nawierzchnie mokre;<br>METAR EPKT 030800Z 23008KT 1600 R27/1800-FZRA BR SCT001 BKN002 M01/M03 Q1030;<br>DS.27 oblodzona 1 mm na długości 1/3 od progu THR 27;<br>Hamowanie od progu 09: 0,32/0,34/0,29;<br>5)<br>Godz. 14.00 - 18.00 (loc.) brak opadów, temperatura 1˚C;<br>METAR EPKT 030120Z 22007KT 3000 R27/4000 FEW010 FEW008 01/M01 Q1050;<br>DS. 27 oczyszczona, nawierzchnia mokra;<br>Hamowanie od progu 09: 0,52/0,53/0,55;<br>6)<br>Godz. 18.00 - 22.30 (loc.) opady mokrego śniegu, spadek temperatury ok. -2˚C;<br>METAR EPKT 031600Z 23006KT 1500 R27/1250 -SG FZFG VV001 M02/M01 Q1030;<br>Oblodzenie DS. w środkowej tercji DS. do 1 mm;<br>Hamowanie od progu 09: 0,41/0,30/0,41;<br>7)<br>Godz. 22.30 - 24.00 (loc.) brak opadów, temperatura ok. -5˚C;<br>METAR EPKT 032030Z 23006KT 5000 R27/6000 VV020 M05/M03 Q1050;<br>DS. sucha, na pełnej długości i szerokości;<br>Hamowanie od progu 09:0,55/0,53/0,52, następny pomiar o 4:00;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>42<br>INSTRUKCJA OPERACYJNA PORTU LOTNICZEGO<br>ROZDZIAŁ 9. ZGŁASZANIE DANYCH LOTNICZYCH<br>DO PUBLIKACJI PRZEZ SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ<br>9.1. Procedura zgłaszanie danych lotniczych do publikacji w IAIP.<br>9.1.1. Zintegrowany Pakiet Informacji Lotniczych (IAIP) dla Rejonu Informacji Powietrznej FIR<br>Warszawa (patrz Doc 7754 ICAO, część VII AIS) jest publikowany przez Służbę Informacji Lotniczej.<br>9.1.1.1. Za jakość dostarczonych danych związanych z obszarem działalności lotniska<br>KATOWICE/Pyrzowice (EPKT), przeznaczonych do publikacji w IAIP odpowiada Górnośląskie<br>Towarzystwo Lotnicze S.A., dostarczające dane lotnicze (dane nieprzetworzone).<br>Za jakość publikacji IAIP oraz zgodność informacji zawartych w IAIP (dane przetworzone)<br>z danymi dostarczonymi przez odpowiednie podmioty odpowiada PAŻP.<br>9.1.1.2. Zbiór Informacji Lotniczych (AIP) to publikacja zawierająca informacje lotnicze<br>o charakterze trwałym, które mają istotne znaczenie dla żeglugi powietrznej. Czasowe zmiany<br>o charakterze długotrwałym (3 miesiące lub dłużej) oraz informacje dotyczące zmian krótkotrwałych,<br>zawierające dużą ilość tekstu i/lub grafiki, powinny być publikowane jako Suplementy<br>do AIP Informacje o szczególnym znaczeniu operacyjnym (stałe - jako zmiany do AIP i tymczasowe<br>jako Suplementy do AIP) są publikowane w cyklu AIRAC.<br>9.1.1.4. Instrukcja:</p>\n<ol><li>Aby publikacja odbyła się zgodnie z przedstawionym harmonogramem, dane muszą</li></ol>\n<p>być dostarczone do Służby Informacji Lotniczej najpóźniej do dnia podanego w kolumnach<br>2 lub 3.</p>\n<ol><li>Informacje, które dotrą do Służby Informacji Lotniczej po datach podanych w kolumnie 2</li></ol>\n<p>lub 3 będą automatycznie kierowane do publikacji w kolejnej dacie odpowiedniego cyklu.<br>9.1.2. Dział eksploatacji lotniska (DEL) w uzgodnieniu z DSD przygotowuje zgłoszenie zmiany danych<br>lotniczych do publikacji, a po zatwierdzeniu przez Dyrektora MPL osoba uprawniona wg SLA<br>przekazuje zgłoszenie do Służby Informacji Lotniczej w formie papierowej oraz na adres<br>ais.poland@pansa.pl i kopie do wszystkich osób funkcyjnych pełniących służbę operacyjną<br>oraz do SM.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>43<br>9.2. Procedury wydawania NOTAM i SNOWTAM.<br>9.2.1. Zasady wydawania NOTAM.<br>9.2.1.1. NOTAM to wiadomość zawierająca informacje (na temat ustanowienia, stanu<br>lub zmian urządzeń lotniczych, służb, procedur, a także o niebezpieczeństwie), których znajomość<br>we właściwym czasie jest istotna dla personelu związanego z operacjami lotniczymi.<br>9.2.1.2. Informacje o stanie pola ruchu naziemnego i o funkcjonowaniu urządzeń z nim związanych,<br>muszą być przekazane właściwym organom służb informacji lotniczej (AIS), natomiast podobne<br>informacje o znaczeniu operacyjnym należy przekazywać organom służb ruchu lotniczego (ATS),<br>aby mogły dostarczyć niezbędne informacje przylatującym i odlatującym statkom powietrznym.<br>Informacje te muszą być na bieżąco aktualizowane, a wszelkie zmiany bezzwłocznie zgłaszane.<br>9.2.1.3. Warunki panujące w polu ruchu naziemnego oraz status operacyjny urządzeń z nim<br>związanych jest monitorowany, a informacje mające znaczenie dla wykonywania operacji<br>lub też mające wpływ na osiągi statków powietrznych, muszą być zgłaszane. W szczególności<br>są to informacje takie jak:<br> nierówności lub uszkodzenia nawierzchni drogi startowej, drogi kołowania lub płyty<br>postojowej;<br> śnieg, błoto pośniegowe lub warstwa lodu na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie<br>postojowej;<br> obecności wody na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie postojowej;<br> zwały lub zaspy śniegu w pobliżu drogi startowej, drogi kołowania lub płyty postojowej;<br> obecności cieczy do usuwania oblodzenia i zapobiegania oblodzeniu na drodze startowej<br>lub na drodze kołowania;<br> inne tymczasowe zagrożenia, w tym zaparkowane statki powietrzne;<br> awaria<br>lub<br>nieprawidłowe<br>działanie<br>wszystkich<br>lub<br>części<br>pomocy<br>wzrokowych<br>na lotnisku;<br> awaria podstawowego lub rezerwowego układu zasilania w energię elektryczną.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>44<br>9.2.1.4. Zarządzający Lotniskiem jest zobowiązany niezwłocznie zawiadamiać Prezesa Urzędu<br>Lotnictwa Cywilnego oraz instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej o wydaniu zarządzenia<br>o zamknięciu lotniska dla ruchu lotniczego lub wprowadzeniu odpowiednich ograniczeń w jego<br>eksploatacji, ich przyczynach i przewidywanym okresie trwania, z wyjątkiem sytuacji wynikających<br>z normalnej eksploatacji lotniska, np. czyszczenie powierzchni manewrowych lotniska.<br>Takie zarządzenie DOP zgłasza TWR i wysyła do Prezesa ULC na numer faksu 22 5207300<br>lub email kancelaria@ulc.gov.pl oraz do Międzynarodowego Biura NOTAM jak niżej. O planowanych<br>zamknięciach/ograniczeniach (ważnych pod względem operacyjnym, np. planowane zamknięcia<br>lotniska, suplementy) należy również informować Departament Lotnisk: faks: 022 520 74 62<br>i email: jsantkiewiczgalas@ulc.gov.pl<br>9.2.1.5. Dyżurny Operacyjny Portu na wniosek innych służb lub z własnej inicjatywy w oparciu<br>o Aneks nr 15 ICAO, ma obowiązek wypełnić &quot;formularz zamówienia NOTAM&quot; i wysłać w postaci<br>nieprzetworzonej (w języku polskim) do AIS - Międzynarodowego Biura NOTAM na nr faksu<br>22 574 7179 lub 22 5747189 lub telefonicznie pod numerem 22 574 7174 (w razie konieczności<br>natychmiastowego wysłania NOTAM przy braku dostępu do faksu) oraz w wersji elektronicznej<br>na adres: nof@pansa.pl z prośbą o wydanie komunikatu NOTAM we wszystkich przypadkach,<br>w których wymienione niżej informacje nabierają bezpośredniego znaczenia operacyjnego:<br>a) ustanowienie, zamknięcie lub istotne zmiany w użytkowaniu lotniska lub dróg kołowania;<br>b) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany w działaniu służb lotniczych (AGA, AIS, ATS, COM,<br>MET, SAR, itp.);<br>c) ustanowienie i wycofanie lub istotne zmiany wzrokowych pomocy nawigacyjnych;<br>d) przerwy lub włączenie do pracy głównych elementów systemów świetlnych lotniska;<br>e) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany procedur żeglugi powietrznej;<br>f) zaistnienie lub usunięcie znacznych niesprawności lub utrudnień na polu manewrowym;<br>g) zmiany i ograniczenia dostępności paliwa, oleju i tlenu;<br>h) istotne zmiany dotyczące działania dostępnych środków i służb poszukiwania i ratownictwa;<br>i) wprowadzenie, wycofanie lub przywrócenie do eksploatacji oznakowania znaczących przeszkód<br>lotniczych;<br>j) zmiany w przepisach wymagające podjęcia natychmiastowych działań np. ustanowienie strefy<br>zakazanej związanej z akcją SAR;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>45<br>k) obecność zagrożeń dla żeglugi powietrznej (ćwiczenia wojskowe, pokazy lotnicze, skoki<br>spadochronowe itp. wykonywane poza opublikowanymi miejscami);<br>l) wzniesienie, usunięcie lub zmiany (wszystkich) przeszkód lotniczych w rejonie lotniska to jest<br>w strefach ograniczenia zabudowy (ograniczenia wysokości przeszkód) dla lotniska: w pasie<br>startowym, strefach podejścia, nieudanego podejścia, poziomej wewnętrznej, stożkowej itp;<br>m) ustanowienie lub wycofanie, jeśli to ma miejsce, lub zmiany w statusie stref zakazanych,<br>ograniczonych lub niebezpiecznych;<br>n) ustanowienie lub likwidacja stref, tras lub ich części, w których występuje możliwość<br>przechwycenia i istnieje konieczność prowadzenia stałego nasłuchu na kanale alarmowym;<br>o) przydzielanie, wycofanie lub zmiana wskaźników lokalizacji;<br>p) istotne zmiany w poziomie ratownictwa i ochrony przeciwpożarowej lotniska, (np. zmiana<br>kategorii);<br>q) występowanie, usuniecie lub istotne zmiany niebezpiecznych warunków spowodowanych<br>śniegiem, topniejącym śniegiem, lodem, lub wodą na polu naziemnego ruchu lotniczego;<br>r) wybuch epidemii powodujący zmiany opublikowanych wymagań dotyczących szczepień<br>i kwarantanny;<br>s) prognozy o słonecznym promieniowaniu kosmicznym, jeśli są dostarczane;<br>t) wystąpienie ważnych operacyjnie zmian w aktywności wulkanicznej;<br>u) wypuszczenia do atmosfery materiałów radioaktywnych lub chemikaliów toksycznych;<br>v) powadzenie akcji humanitarnej mającej wpływ na żeglugę powietrzną;<br>w) inne zdarzenia mające wpływ na żeglugę powietrzną.<br>9.2.1.6. Poniższe informacje nie powinny być publikowane za pomocą NOTAM:<br>a) rutynowe prace konserwacyjne odbywające się na płytach postojowych i drogach kołowania,<br>nie mające wpływu na bezpieczne poruszanie się statków powietrznych;<br>b) prace przy oznakowaniu drogi startowej, jeśli operacje statków powietrznych mogą odbywać<br>się bezpiecznie na innych dostępnych drogach startowych, lub gdy używany sprzęt może być,<br>w razie potrzeby, usunięty;<br>c) tymczasowe przeszkody znajdujące się w pobliżu lotniska, nie mające wpływu<br>na bezpieczeństwo operacji statków powietrznych;<br>d) częściowe usterki urządzeń świetlnych lotniska nie mające bezpośredniego wpływu<br>na operacje statków powietrznych;<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>46<br>e) częściowe,<br>tymczasowe<br>usterki<br>w<br>łączności<br>powietrze-ziemia,<br>jeżeli<br>wiadomo,<br>że są dostępne i mogą być wykorzystane odpowiednie częstotliwości zapasowe;<br>f) brak służb obsługujących płytę postojową oraz brak kierowania ruchem drogowym;<br>g) brak znaków wskazujących położenie i kierunek, a także innych znaków informacyjnych<br>na polu naziemnego ruchu lotniczego danego lotniska;<br>h) skoki spadochronowe w przestrzeni powietrznej niekontrolowanej w warunkach VFR<br>(patrz punkt 5.1.1.1 Załącznika 15) i w miejscach opublikowanych lub wewnątrz stref<br>niebezpiecznych i zakazanych, znajdujących się wewnątrz przestrzeni powietrznej<br>kontrolowanej;<br>i) inne informacje o podobnym, tymczasowym charakterze.<br>9.2.2. Szczegółowe procedury wypełniania informacji do NOTAM.<br>9.2.2.1. Pola &quot;formularza zamówienia NOTAM&quot;:<br>Pole A<br>Lokalizacja lotniska [EPKT]<br>Pole B<br>Od kiedy obowiązuje ograniczenia [data i godzina UTC]<br>Pole C<br>Do kiedy obowiązują ograniczenia [data i godzina UTC]<br>Pole D<br>Okresy czasu obowiązywania ograniczeń<br>Pole E<br>Treść NOTAM (wersje językowe) Polska/Angielska<br>Pole F<br>Wysokość , od której obowiązuje ograniczenie<br>Pole G<br>Do jakiej wysokości obowiązuje ograniczenie<br>Pole Q<br>Do komputerowego przetwarzania danych NOTAM<br>9.2.2.2.<br>Objaśnienia:<br>Pole A: zawiera informację o lokalizacji ograniczenia. Dozwolone jest wpisywanie oznaczników<br>lotniska,<br>Pole B: zawiera informacje od kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest<br>zawsze czasem UTC,<br>Pole C: zawiera informacje do kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest<br>zawsze czasem UTC,<br>Pole D: występuje wtedy gdy jest potrzebne. Zawiera informację w jakich przedziałach czasowych<br>obowiązują ograniczenia zawarte w NOTAM i do kiedy są ważne. Podawany czas jest<br>zawsze czasem UTC,<br>Pole E: zawiera informację opisową dotyczącą samego ograniczenia. Stosuje się tekst otwarty oraz<br>skróty dozwolone przez ICAO,<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>47<br>Pole F: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera od jakiej<br>wysokości obowiązują ograniczenia,<br>Pole G: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera do jakiej<br>wysokości obowiązują ograniczenia,<br>Pole Q: występuje tylko w NOTAM mających „SYSTEM NOTAM”, pozwala na komputerowe<br>przetwarzanie NOTAM.<br>9.2.3. Zasady wydawania SNOWTAM.<br>9.2.3.1. SNOWTAM to NOTAM serii S używany do informowania załóg statków powietrznych<br>o pokryciu i zaleganiu na polu manewrowym różnych rodzajów śniegu, błota, lodu. SNOWTAM<br>powinny być wydawane tylko wtedy, gdy pole manewrowe jest rzeczywiście pokryte śniegiem,<br>błotem lub lodem.<br>9.2.3.2. DOP w okresie zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych, nie rzadziej niż<br>co 24 godziny, z własnej inicjatywy lub na wniosek innych służb w oparciu o Aneks nr 15 ICAO<br>Dodatek<br>2<br>ma<br>obowiązek<br>wypełnić<br>formularz<br>meldunków<br>SNOWTAM<br>i<br>wysłać<br>do Międzynarodowego Biura NOTAM na nr faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji<br>elektronicznej na adres: nof@pansa.pl w celu wydania komunikatu SNOWTAM o stanie nawierzchni<br>lotniska, ocenie hamowania i innych informacjach wymienionych w formularzu.<br>9.2.3.3. Maksymalna ważność SNOWTAM wynosi 24 godziny. SNOWTAM jest automatycznie<br>zastępowany przez kolejny wydany SNOWTAM. Nowy SNOWTAM wydawany jest, kiedy tylko zajdzie<br>istotna zmiana warunków. Następujące zmiany warunków na drodze startowej są uważane<br>za znaczące:<br>a) znacząca zmiana warunków hamowania,<br>b) zmiana grubości pokrycia większa niż 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu,<br>3 mm dla topniejącego śniegu,<br>c) zmiana dostępnej długości lub szerokości drogi startowej o 10% lub więcej,<br>d) wszelkie zmiany rodzaju lub wielkości pokrycia, które wymagają ponownej klasyfikacji<br>w polach F lub T meldunku SNOWTAM,<br>e) powstanie lub/i zmiany wysokości lub odległości od linii centralnej niebezpiecznych zwałów<br>śniegu po jednej lub obu stronach drogi startowej,<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>48<br>f) zmiany widoczności świateł drogi startowej, spowodowane ich zakryciem,<br>g) powstanie lub zmiany wszelkich innych warunków uznanych za znaczące, zgodnie<br>z oświadczeniem lub lokalną sytuacją.<br>9.2.3.4. Podając informację o dwóch lub trzech drogach startowych, należy powtórzyć pola<br>od C do P włącznie. Jeśli pola nie zawierają informacji, należy je całkowicie pominąć.<br>Należy używać metrycznych jednostek miar nie podając ich oznaczeń.<br>9.2.4. Szczegółowe procedury wypełniania informacji SNOWTAM.<br>9.2.4.1. Pola meldunku SNOWTAM:<br>Pole A - wskaźnik lokalizacji lotniska (ICAO),<br>Pole B - grupa data/czas złożona z ośmiu cyfr, oznaczająca czas obserwacji ze wskazaniem miesiąca,<br>dnia, godziny i minut UTC (pole zawsze musi być wypełnione),<br>Pole C - oznacznik progu drogi startowej o niższym numerze,<br>Pole D - długość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest krótsza<br>od opublikowanej długości,<br>Pole E - szerokość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest mniejsza<br>od opublikowanej szerokości. Jeśli część oczyszczona przesunięta jest w lewo lub prawo<br>od linii centralnej należy dodać literę „L” lub „R”,<br>Pole F - pokrycia na całej długości drogi startowej, zgodnie z wyjaśnieniem podawanym<br>w formularzu SNOWTAM. Dla określenia różnych warunków na poszczególnych częściach<br>drogi startowej, może być użyta odpowiednia kombinacja cyfr. Jeśli na jednym odcinku<br>drogi startowej jest więcej niż jeden rodzaj pokrycia, powinny być one wymienione<br>w kolejności zgodnej z formularzem SNOWTAM. Jeżeli zwały śniegu i ilość opadów<br>przewyższają średnie wartości lub jeżeli występują szczególne cechy charakterystyczne<br>związane z opadami, to informacje o nich podaje się tekstem otwartym w polu T<br>SNOWTAM,<br>Pole G - średnia grubość warstwy (mm) dla każdej 1/3 długości drogi startowej lub ‘’xx’’, jeśli pomiar<br>tej warstwy jest niemożliwy lub nieistotny pod względem operacyjnym. Pomiar musi być<br>dokonywany z dokładności do 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu<br>i 3 mm dla roztajałego śniegu,<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>49<br>Pole H - oceniane hamowanie (jedna cyfra) w kolejności od progu o niższym numerze na każdej 1/3<br>części drogi startowej podawane na podstawie zmierzonych współczynników hamowania<br>oraz tabeli.<br>MIERZONY WSPÓŁCZYNNIK<br>OCENA HAMOWANIA<br>0.40 lub powyżej<br>DOBRE</p>\n<ul><li>5</li></ul>\n<p>0.39 do 0.36<br>ŚREDNIO/DOBRE</p>\n<ul><li>4</li></ul>\n<p>0.35 do 0.30<br>ŚREDNIE</p>\n<ul><li>3</li></ul>\n<p>0.29 do 0.26<br>ŚREDNIO/ZŁE</p>\n<ul><li>2</li></ul>\n<p>0.25 i poniżej<br>ZŁE</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>Pole J - niebezpieczne zwały śniegu. Jeśli występują podać wysokość (cm) i odległość od krawędzi<br>drogi startowej (m), dodając oznaczenia ‘’L’’ (lewa strona), ‘’R’’ (prawa strona) lub ‘’LR’’ (z obu stron)<br>informujące, z której strony występują. Obserwacje przeprowadza się z progu o niższym numerze,<br>Pole K - jeśli światła drogi startowej są zakryte - wpisać ‘’YES’’, dodając ‘’L’’, ‘’R’’ lub litery ‘’LR’’,<br>patrząc od progu o niższym numerze,<br>Pole L - jeśli ma być prowadzone dalsze odśnieżanie, podać przewidywaną do odśnieżania długość<br>i szerokość drogi startowej lub ‘’TOTAL’’, jeśli droga startowa ma być oczyszczona w całości,<br>Pole M - wpisać przewidywany czas zakończenia akcji odśnieżania UTC,<br>Pole N - w celu określenia warunków panujących na drodze kołowania może być użyty kod<br>stosowany dla pola F. Wpisać ‘’NO’’, jeśli drogi kołowania dla danej drogi startowej nie są dostępne,<br>Pole P - jeśli dotyczy, wpisać ‘’YES’’ oraz odległość boczną (m),<br>Pole R - dla opisania warunków na płycie postojowej może być użyty kod stosowany dla pola F.<br>Wpisać ‘’No’’, jeśli płyta jest niedostępna,<br>Pole S - wpisać przewidywany czas następnej obserwacji/pomiaru UTC,<br>Pole T - opisać tekstem otwartym wszelkie operacyjnie istotne informacje podając zawsze długość<br>nieczyszczonej<br>drogi<br>startowej<br>(pole<br>D)<br>oraz<br>rozległość<br>zanieczyszczenia<br>(pole<br>F)<br>dla każdej 1/3 drogi startowej (jeśli ma to miejsce), zgodnie z poniższym wykazem.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>50<br>Zanieczyszczenie drogi startowej:<br> runway contamination 10%, jeśli zanieczyszczone jest do 10% drogi startowej,<br> runway contamination 25%, jeśli zanieczyszczone jest 11-25% drogi startowej,<br> runway contamination 50%, jeśli zanieczyszczone jest 26-50% drogi startowej,<br> runway contamination 100%, jeśli zanieczyszczone jest 51-100% drogi startowej.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>9.2.4.2. Określenie różnych rodzajów śniegu:<br>a)<br>Roztajały śnieg - śnieg nasycony wodą, który uderzony z góry obcasem lub czubkiem buta<br>rozbryzguje się; ciężar właściwy 05-08,<br>b) Suchy śnieg - śnieg, który (gdy nie jest ubity) rozprasza się pod wpływem podmuchu<br>lub który ściśnięty w dłoni rozpada się po zwolnieniu uścisku; ciężar właściwy &lt;0,35,<br>c)<br>Mokry śnieg - śnieg, który ściśnięty w dłoni lepi się oraz tworzy bryłę lub ma tendencje<br>do tworzenia bryły; ciężar właściwy 0,35&lt;0,5,<br>d) Ubity śnieg - śnieg, który został zagęszczony w jednolitą, niepoddającą się dalszemu<br>zagęszczaniu masę i który przy podnoszeniu zlepia się lub rozkrusza; ciężar właściwy od 0,5&gt;.<br>9.2.4.3. Formularz należy wypełnić czytelnie i wysłać do Międzynarodowego Biura NOTAM<br>na nr faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji elektronicznej na adres: nof@pansa.pl.<br>51<br>9.2.4.4. PRZYKŁADOWE WYPEŁNIENIE FORMULARZA SNOWTAM<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>(Nagłówek<br>COM)<br>(WSKAŹNIK<br>PIERWSZEŃSTWA)<br>(ADRESY)<br>(DATA I CZAS WYPEŁNIENIA)<br>(WSKAŹNIK NADAWCY)<br>(Skrócony<br>nagłówek)<br>(SWAA* NUMER SERYJNY)<br>(OZNACZ.<br>MIEJSC.)<br>(DZIEŃ/CZAS OBSERWACJI)<br>(OPCJA)<br>S<br>W E<br>P<br>0<br>0<br>5<br>4<br>E<br>P<br>K<br>T<br>0<br>2<br>0<br>2<br>1<br>1<br>5<br>0<br>SNOWTAM<br>(NUMER SERYJNY )<br>(OZNACZENIE MIEJSCOWOŚCI)<br>A) EPKT<br>(DATA/CZAS OBSERWACJI (czas zakończenia pomiaru UTC)<br>B) 02021150<br>(OZNACZENIE DROGI STARTOWEJ)<br>C) 09<br>(DŁUGOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ &lt;m&gt;)<br>D)<br>(SZEROKOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ &lt;m&gt;<br>/jeśli przesunięta w prawo lub w lewo od linii centralnej dodać „L” lub „R”/)<br>E)<br>(POKRYCIE NA CAŁEJ DŁUGOŚCI DROGI STARTOWEJ<br>/Zaobserwowane na każdej 1/3 długości drogi, począwszy od progu o niższym<br>oznaczeniu/<br>NIL - CZYSTA I SUCHA<br>1 - WILGOTNA<br>2 - MOKRA<br>3 - SZRON LUB SADŹ /głębokość mniejsza niż 1 mm/<br>4 - SUCHY ŚNIEG<br>5 - MOKRY ŚNIEG<br>6 - ŚNIEG Z DESZCZEM<br>7 - LÓD<br>8 - ŚNIEG UBITY LUB ZWALCOWANY<br>9 - ZAMARZNIĘTE KOLEINY I BRUZDY<br>F) 5/5/5<br>(ŚREDNIA GRUBOŚĆ WARSTWY &lt;mm&gt; DLA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)<br>G)<br>52<br>9.2.5. Postępowanie związane z raportami SNOWTAM dla służb lotniskowych powinno być zgodne<br>z instrukcją „Zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych”<br>Opis skrótów stosowanych na METAR<br>METAR - OPIS<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>(AKCJA HAMOWANIA NA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)<br>OCENA HAMOWANIA<br>DOBRE - 5<br>ŚREDNIO/DOBRE - 4<br>ŚREDNIE - 3<br>ŚREDNIO/ZŁE - 2<br>ZŁE - 1<br>H)<br>5/5/5<br>0,(NIEBEZPIECZNE ZASPY ŚNIEŻNE /Jeśli są, podać wysokość (cm)/odległość krawędzi dro-<br>gi (m), dodając ewentualnie „R” lub „LR”/)<br>J)<br>(ŚWIATŁA DROGI STARTOWEJ /Jeśli słabo widoczne wpisać „YES”, po czym oznaczyć „L”,<br>„R” lub „LR”/)<br>K<br>(DALSZE OCZYSZCZANIE /Jeśli planowane, podać zamierzona długość &lt;m&gt; i szerokość<br>&lt;m&gt;; jeśli całkowicie wpisać „TOTAL”/)<br>L)<br>(PRZYPUSZCZALNY CZAS ZAKOŃCZENIA OCZYSZCZANIA (godzina i minuty UTC)<br>M)<br>(DROGA KOŁOWANIA /Jeśli niedostępna wpisać „NO”/)<br>N) 5<br>(ZASPY ŚNIEŻNE NA DRODZE KOŁOWANIA /Jeśli wyższe niż 60 cm, wpisać „YES”, podać<br>odległość (m) między zaspami/)<br>P)<br>(PŁYTA PRZEDDWORCOWA /Jeśli nie do użytku wpisać „NO”/)<br>R) 1<br>(NASTĘPNA PLANOWANA OBSERWACJA/POMIAR (miesiąc/dzień/czas UTC)<br>S)<br>02022000<br>(UWAGI OTWARTYM TEKSTEM /Włączając zasięg zanieczyszczenia i inne znaczące<br>informacje, np. posypywanie piaskiem, odladzanie/środki chemiczne)<br>T) Contamination<br>25% wet snow<br>Przykład<br>depeszy<br>METAR<br>METAR<br>EPWA<br>102100Z<br>13005KT<br>100V190<br>1900<br>0600W<br>R11/1800N<br>BCFG<br>SCT002<br>BKN005<br>07/06<br>Q1016<br>TEMPO<br>0800 FG=<br>Nr grupy<br>z tabeli<br>1<br>2<br>3<br>4<br>5<br>7<br>9<br>53<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>NAZWA ELEMENTU DEPESZY<br>OZNACZENIE ELEMENTU DEPESZY<br>PRZYKŁADY</p>\n<ol><li>MIEJSCE</li></ol>\n<p>I CZAS<br>WYDANIA<br>DEPESZY<br>METAR<br>METeorological Aerodrome Report - depesza<br>służąca do przekazywania lotniskowych<br>rutynowych obserwacji meteorologicznych<br>METAR EPWA<br>METAR EPPO<br>COR<br>Zapis opcjonalny oznaczający depeszę<br>poprawioną<br>METAR COR<br>EPSC<br>NIL<br>Zapis opcjonalny oznaczający brak depeszy<br>METAR EPLB<br>102100Z NIL=<br>EPWA<br>Czteroliterowy wskaźnik lotniska ustalony przez<br>ICAO<br>EPWA, EPLL,<br>EPGD, EPBY<br>102100Z<br>Dzień miesiąca, godzina i minuty obserwacji<br>oraz wskaźnik czasu UTC<br>131430Z<br>250030Z<br>030330Z<br>AUTO<br>Dodatkowe, opcjonalne określenie zapisywane<br>przed grupą wiatrową tylko w przypadku, gdy<br>depesza zawiera wyniki pochodzące z całkowicie<br>zautomatyzowanej obserwacji<br>METAR EKRN<br>102100Z AUTO<br>13005KT</p>\n<ol><li>WIATR</li></ol>\n<p>13005KT<br>Grupa wiatrowa (podawany jest średni kierunek<br>i średnia prędkość wiatru z okresu czasu 10-ciu<br>minut poprzedzających obserwację):<br>kierunek z którego wieje wiatr (zaokrąglony<br>do 10-ciu stopni);<br>prędkość wiatru;<br>wskaźnik jednostki prędkości wiatru<br>(KT-węzły).<br>22003KT<br>36012KT<br>36018KT<br>00000KT<br>Cisza<br>00000KT<br>VRB02KT<br>Zmienny kierunek wiatru<br>VRB01KT<br>VRB08KT<br>27012G22KT<br>Grupa opcjonalna określająca maksymalny<br>poryw wiatru:<br>kierunek wiatru;<br>średnia prędkość wiatru;<br>wskaźnik porywu;<br>max poryw wiatru w KT.<br>22008G18KT<br>VRB18G28KT<br>27020G42KT<br>100V190<br>Dodatkowa, opcjonalna grupa kierunku wiatru<br>(określa występujące dwa skrajne kierunki)<br>16008KT<br>130V220<br>25005KT<br>200V270<br>11005KT<br>080V180<br>54<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań</p>\n<ol><li>WIDZIALNOŚĆ</li></ol>\n<p>7000<br>Widzialność, podawana w metrach, dodatkowo przy grupie<br>widzialności podawane są istotne zjawiska pogody, jeśli występują.<br>6000<br>8000 -RA<br>9999<br>(widzialność<br>10km i więcej)<br>9999 -SN<br>1900 BR<br>Widzialność poniżej 5000 m, z obowiązkiem podania zjawiska<br>(w tym przypadku zamglenie)<br>3000 BR<br>1200 -SN BR<br>0500 DZ FG<br>0600W<br>Kierunkowe zmiany widzialności zapisywane opcjonalnie obok<br>widzialności przeważającej, podawane są:<br>widzialność w metrach;<br>kierunek geograficzny.<br>1900 0600W<br>R11/1800N<br>Widzialność wzdłuż drogi startowej, podawane są:<br>wskaźnik R widzialności wzdłuż drogi startowej;<br>numer drogi startowej;<br>widzialność na drodze startowej w metrach;<br>tendencja widzialności (D-pogorszenie, U-poprawa, N- bez<br>zmian).<br>R11/1800N<br>R15L/1400D<br>R27R/1600U<br>R11/P2000<br>R11/<br>M0400<br>Oznaczniki P i M stosuje się w przypadku całkowicie<br>zautomatyzowanych obserwacji:<br>P - oznacza, że widzialność osiągnęła maksymalną wartość jaką<br>może zmierzyć przyrząd, a więc rzeczywista wartość widzialności<br>jest większa niż zapisana w depeszy;<br>M - oznacza, że widzialność osiągnęła minimalną wartość jaką<br>może zmierzyć przyrząd, a więc rzeczywista wartość widzialności<br>jest mniejsza niż zapisana w depeszy.<br>R15L/P2000<br>R27R/M0050</p>\n<ol><li>ZJAWISKA</li></ol>\n<p>3000 -FZDZ BR<br>Istotne zjawiska pogody<br>1500 BR HZ<br>9999 -FZDZ<br>( - )<br>Intensywność zjawiska słaba<br>7000 -RA<br>bez wskaź-<br>nika<br>Intensywność zjawiska umiarkowana<br>3000 TSRA<br>( + )<br>Intensywność zjawiska silna<br>1200 +SHRA<br>DZ<br>Mżawka<br>-DZ<br>RA<br>Deszcz<br>-RA<br>SN<br>Śnieg<br>+SNRA<br>SG<br>Śnieg ziarnisty<br>SG<br>PL<br>Deszcz lodowy<br>-PL<br>GR<br>Grad (ziarna średnicy 5 mm i większe)<br>+TSGR<br>GS<br>Drobny grad (średnica ziaren poniżej 5 mm) lub krupa śnieżna<br>-TSGS<br>UP<br>Rodzaj opadu nieznany (przy obserwacjach zautomatyzowanych)<br>UPFZ<br>BR<br>Zamglenie (widzialność 1000-5000 m)<br>BR<br>FG<br>Mgła (grubość od gruntu do powyżej wysokości 2 m, widzialność<br>poniżej 1000 m)<br>FG<br>FZFG<br>FU<br>Dym<br>FU<br>VA<br>Popioły wulkaniczne<br>VA<br>DU<br>Uniesiony pył<br>DU<br>55<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>SA<br>Piasek<br>SA<br>HZ<br>Zmętnienie<br>HZ<br>PO<br>Silnie rozwinięte wiry pyłowe i piaskowe<br>PO<br>SQ<br>Nawałnica<br>SQ<br>FC<br>Chmura lejkowa (trąba powietrzna, wodna, tornado)<br>FC<br>SS<br>Burza piaskowa<br>+SS<br>DS<br>Burza pyłowa<br>DS<br>MI<br>Mgła przyziemna (od gruntu do wysokości 2 m, widzialność<br>pozioma poniżej 1000 m)<br>MIFG<br>BC<br>Mgła w płatach (widzialność w płatach poniżej 1000 m)<br>BCFG<br>PR<br>Mgła pokrywająca część lotniska (widzialność we mgle<br>poniżej 1000 m)<br>PRFG<br>DR<br>Zamieć niska (od gruntu do wysokości 2 m)<br>DRSN,<br>DRSA,<br>DRDU<br>BL<br>Zamieć wysoka (grubość od gruntu powyżej wysokości 2 m)<br>BLSN,<br>BLDU,<br>BLSA<br>SH<br>Opad przelotny<br>-SHRA,<br>SHSN<br>TS<br>Burza<br>TSRA,<br>+TSGR, -<br>TSSN, TS<br>FZ<br>Przechłodzone krople wody, opad marznący, mgła przy<br>temperaturze ujemnej<br>FZFG, -<br>FZRA, FZDZ<br>VC<br>Zjawisko w pobliżu lotniska (8-16 km od lotniska)<br>VCTS,<br>VCSS,<br>VCSH,<br>VCFG<br>NSW<br>Brak zjawisk (stosowany w prognozie TREND)<br>NSW</p>\n<ol><li>ZACHMURZENIE /</li></ol>\n<p>WIDZIALNOŚĆ<br>PIONOWA<br>SCT002 BKN005<br>Zachmurzenie szyfrowane jest poprzez podanie wielkości<br>pokrycia nieba przez chmury, używając określeń FEW, SCT,<br>BKN, OVC oraz podanie wysokości podstawy chmur<br>w setkach stóp, przy chmurach konwekcyjnych stosowany jest<br>dodatkowo skrót TCU (Tower Cumulus) oraz CB<br>(Cumulonimbus), jeśli nie występują chmury istotne<br>operacyjnie to stosowany jest skrót NSC lub CAVOK.<br>SCT030<br>BKN001<br>OVC008<br>SCT020TCU<br>BKN015CB<br>SCT010<br>BKN020<br>FEW<br>1-2/8 nieba zakrytego chmurami (12,5-25%)<br>FEW030<br>SCT<br>3-4/8 nieba zakrytego chmurami (37,5%-50%)<br>SCT020<br>BKN<br>5-7/8 nieba zakrytego chmurami (62,5%-87,5%)<br>BKN020<br>OVC<br>8/8 niebo całkowicie zachmurzone (100%)<br>OVC004<br>VV002<br>Widzialność pionowa podawana jest zamiast zachmurzenia,<br>w sytuacjach, kiedy niebo jest niewidoczne, podawany jest<br>wskaźnik widzialności pionowej VV oraz jej wartość<br>w setkach stóp.<br>VV001<br>VV003<br>56<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań</p>\n<ol><li>UŻYCIE CAVOK/NSC</li></ol>\n<p>CAVOK<br>Ma zastosowanie jeśli:<br>nie jest obserwowane zachmurzenie istotne operacyjnie;<br>nie są obserwowane chmury TCU i CB;<br>nie występują zjawiska pogody, a widzialność wynosi<br>10 km i więcej (9999).<br>METAR EPBY<br>111430Z<br>13005KT<br>CAVOK 16/06<br>Q1016=<br>NSC<br>Ma zastosowanie jeśli:<br>nie jest obserwowane zachmurzenie istotne operacyjnie;<br>nie są obserwowane chmury TCU i CB;<br>występują zjawiska pogody lub widzialność obserwowana<br>jest poniżej 10 km; (nie można zastosować skrótu<br>CAVOK).<br>METAR EPGD<br>211800Z<br>15010KT 5000<br>BR NSC 07/06<br>Q1016=<br>METAR EPSC<br>030230Z<br>24006KT 8000<br>NSC 12/08<br>Q1016=</p>\n<ol><li>TEMPERATURA</li></ol>\n<p>I CIŚNIENIE QNH<br>07/06<br>Temperatura/temperatura punktu rosy. W przypadku<br>temperatury ujemnej, jej zapis poprzedzamy znakiem &quot;M&quot;.<br>05/02<br>04/M02<br>M10/M12<br>Q1016<br>Wartość ciśnienia QNH, podawana w hPa<br>Q1023<br>Q0993</p>\n<ol><li>GRUPY OPCJONALNE</li></ol>\n<p>(POGODA UBIEGŁA, USKOK<br>WIATRU, STAN DROGI<br>STARTOWEJ)<br>RE<br>Grupa opcjonalna, która podawana jest, jeśli wystąpiły istotne<br>zjawiska w czasie od wydania poprzedniej depeszy<br>METAR (w ciągu pół godziny), po wskaźniku RE podawane<br>jest zjawisko.<br>RESHRA<br>RETS<br>RERA<br>WS<br>Grupa opcjonalna, która szyfrowana jest gdy występuje uskok<br>wiatru w warstwie od poziomu drogi startowej do poziomu<br>1600 ft, do określenia lokalizacji uskoku wiatru podawany<br>jest numer drogi startowej.<br>WS R15L<br>WS R27<br>WS ALL RWY<br>(na wszystkich<br>drogach<br>startowych)<br>R11/290095<br>Grupa opcjonalna, która stosowana jest po otrzymaniu<br>informacji od odpowiednich służb utrzymania lotniska, zgodnie<br>z regionalną umową żeglugi powietrznej, obejmuje<br>charakterystykę stanu drogi startowej:<br>oznaczenie drogi startowej;<br>rodzaj pokrycia drogi startowej: 0 - czysta i sucha,<br>1 - wilgotna, 2 - mokra lub kałuże, 3 - pokryta szronem,<br>4 - suchy śnieg, 5 - mokry śnieg, 6 - roztajały śnieg,<br>7 - lód, 8 - ubity lub zwalcowany śnieg, 9 - zamarznięte<br>bruzdy, koleiny, / - nie podany;<br>rozległość zanieczyszczenia drogi startowej: 1 - mniej niż<br>10% zanieczyszczone, 2 - zanieczyszczone 11-25%,<br>5 - zanieczyszczone 26-50%, 9 - zanieczyszczone<br>51-100%, / - nie podany;<br>głębokość pokrycia drogi startowej: 00 - mniej niż<br>1 mm, 01 - 1 mm, 02 - 2 mm, 03 - 3 mm itd. aż do<br>89- 89 mm, 99 - drogi nieużywane, //-głębokość<br>nieznacząca;<br>współczynnik szczepności/hamowania: 00 - wsp.<br>0.00,01 - wsp. 0.01 itd. aż do 88 - wsp. 0.88,91 -<br>hamowanie złe, 92 - hamowanie średnio/złe, 93 -<br>hamowanie średnie, 94 - hamowanie średnio/dobre,<br>95 - hamowanie dobre, 99 - hamowanie niemożliwe, // - nie<br>podano.<br>R11/290095<br>R11/29//95<br>R27L/SNOCLO -<br>lotnisko<br>zamknięte<br>z powodu dużej<br>ilości śniegu<br>R15R/CLRD// -<br>droga startowa<br>czysta<br>57<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań</p>\n<ol><li>PROGNOZA</li></ol>\n<p>TREND<br>TEMPO 0800 FG=<br>Prognoza na lądowanie TREND, zawierająca<br>informacje o prognozowanych istotnych zmianach (lub<br>braku istotnych zmian) elementów meteorologicznych |<br>w czasie najbliższych dwóch godzin od wydania depeszy<br>METAR, w FIR EPWW prognoza TREND wydawana<br>jest tylko dla lotniska EPWA.<br>BECMG 3000 BR<br>OVC005=<br>NOSIG<br>Wskaźnik podawany, gdy prognozowany jest brak<br>istotnych zmian elementów meteorologicznych.<br>NOSIG=<br>TEMPO<br>Wskaźnik podawany, gdy prognozowane są tymczasowe,<br>krótkotrwałe (do maksymalnie połowy okresu<br>ważności prognozy) istotne zmiany elementów<br>meteorologicznych zgodnie z wartościami podanymi<br>po wskaźniku.<br>TEMPO<br>BKN010=<br>TEMPO 5000<br>RA=<br>TEMPO<br>26012KT=<br>BECMG<br>Wskaźnik podawany, gdy prognozowana jest trwała,<br>istotna zmiana elementów meteorologicznych do<br>wartości zapisanych po wskaźniku.<br>BECMG<br>OVC002=<br>BECMG 0600FG=<br>BECMG<br>15006KT=<br>FM<br>Dodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny<br>czas UTC początku prognozowanej istotnej zmiany<br>elementów meteorologicznych opisanych w prognozie<br>TREND.<br>BECMG FM1620<br>BKN015=<br>TEMPO FM0317<br>5000 RA BR=<br>BECMG FM1215<br>7000 NSW=<br>TL<br>Dodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny<br>czas UTC, w którym prognozowane jest zakończenie<br>istotnej zmiany elementów meteorologicznych<br>opisanych w prognozie TREND.<br>BECMG TL1330<br>BKN015=<br>TEMPO FM0317<br>TL0420 5000 RA<br>BR=<br>BECMG FM1215<br>TL1330 7000<br>NSW=<br>AT<br>Dodatkowa, opcjonalna grupa określająca dokładny czas<br>UTC, w którym prognozowane jest wystąpienie istot-<br>nej, trwałej zmiany elementów meteorologicznych na te<br>opisane w prognozie TREND.<br>BECMG AT1315<br>OVC002=<br>BECMG AT0010<br>0600FG=<br>BECMG AT2330<br>15006KT=<br>58<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>PRZYKŁAD DEPESZY METAR<br>METAR EPWA 210730Z 15004KT 100V220 1100 R11/1500U -DZ BR BKN002 OVC005 02/02 Q1014<br>R11/290095 TEMPO 0800 FG BKN001=<br>METAR<br>Nazwa depeszy<br>EPWA<br>Lokalizacja: lotnisko Warszawa im. F. Chopina<br>210730Z<br>Dwudziesty pierwszy dzień miesiąca, godzina 07:30 UTC<br>15004KT100V220<br>Wiatr wiejący z kierunku 150° o prędkości 04 węzłów, o zmieniającym<br>się kierunku w zakresie od 100° do 220°<br>1100R11/1500U<br>Widzialność zasadnicza 1100 m, na progu drogi startowej nr<br>R11 1500 m, poprawiająca się<br>-DZ BR<br>Zjawiska: mżawka o słabym natężeniu oraz zamglenie<br>BKN002OVC005<br>Pierwsza warstwa chmur: 5-7 oktantów na poziomie 200FT AGL, druga<br>warstwa chmur: 8 oktantów na poziomie 500FT AGL<br>02/02<br>Temperatura: 2°C, temperatura punktu rosy 2°C<br>Q1014<br>Ciśnienie QNH: 1014hPa<br>R11/290095<br>Stan drogi startowej nr R11, droga startowa mokra lub kału-<br>że, zanieczyszczone 51-100% drogi startowej, głębokość pokrycia drogi<br>startowej mniej niż 1 mm, hamowanie na drodze startowej dobre<br>TEM-<br>PO 0800FG BKN001=<br>Prognoza TREND: w ciągu najbliższych dwóch godzin prognozowane<br>są okresowe spadki widzialności poziomej do 800 m we mgle, a także<br>okresowe obniżanie się podstaw chmur 5-7 oktantów do poziomu<br>około 100FT AGL<br>59<br>F O R M U L A R Z<br>S N O W T A M<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>SNOWTAM<br>(NUMER SERYJNY )<br>(OZNACZENIE MIEJSCOWOŚCI)<br>A)<br>(DATA/CZAS OBSERWACJI (czas zakończenia pomiaru UTC)<br>(w formacie mm dd gg:gg)<br>B)<br>(OZNACZENIE DROGI STARTOWEJ)<br>C)<br>(DŁUGOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ &lt;m&gt;)<br>D)<br>(SZEROKOŚĆ OCZYSZCZONEJ DROGI STARTOWEJ, JEŚLI MNIEJSZA OD RZECZYWISTEJ &lt;m&gt;<br>/jeśli przesunięta w prawo lub w lewo od linii centralnej dodać &quot;L&quot; lub &quot;R&quot;/)<br>E)<br>(POKRYCIE NA CAŁEJ DŁUGOŚCI DROGI STARTOWEJ<br>/Zaobserwowane na każdej 1/3 długości drogi, począwszy od progu o niższym oznaczeniu/<br>NIL - CZYSTA I SUCHA<br>1 - WILGOTNA<br>2 - MOKRA<br>3 - SZRON LUB SADŹ /głębokość mniejsza niż 1 mm/<br>4 - SUCHY ŚNIEG<br>5 - MOKRY ŚNIEG<br>6 - ŚNIEG Z DESZCZEM<br>7 - LÓD<br>8 - ŚNIEG UBITY LUB ZWALCOWANY<br>9 - ZAMARZNIĘTE KOLEINY I BRUZDY)<br>F)<br>(Nagłówek<br>COM)<br>(WSKAŹNIK<br>PIERWSZEŃSTWA)<br>(ADRESY)<br>(DATA I CZAS WYPEŁNIENIA)<br>(WSKAŹNIK NADAWCY)<br>(Skrócony<br>nagłówek)<br>(SWAA* NUMER SERYJNY)<br>(OZNACZ.<br>MIEJSC.)<br>(DZIEŃ/CZAS OBSERWACJI)<br>(OPCJA)<br>S<br>W E<br>P<br>0<br>0<br>5<br>4<br>E<br>P<br>K<br>T<br>0<br>2<br>0<br>2<br>1<br>1<br>5<br>0<br>60<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>(ŚREDNIA GRUBOŚĆ WARSTWY &lt;mm&gt; DLA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ)<br>G)<br>(AKCJA HAMOWANIA NA KAŻDEJ 1/3 DROGI STARTOWEJ<br>OCENA HAMOWANIA<br>DOBRE - 5<br>ŚREDNIO/DOBRE - 4<br>ŚREDNIE - 3<br>ŚREDNIO/ZŁE - 2<br>ZŁE - 1<br>/Podając mierzony współczynnik wpisać odczytane dwie cyfry i skrót nazwy użytego do<br>pomiaru sprzętu. Podając ocenę hamowania - wpisać cyfry pojedyncze/)<br>H)<br>0,(NIEBEZPIECZNE ZASPY ŚNIEŻNE /Jeśli są, podać wysokość &lt;cm&gt;/odległość krawędzi drogi<br>&lt;,n&gt;, dodając ewentualnie &quot;R&quot; lub &quot;LR&quot;/)<br>J)<br>(ŚWIATŁA DROGI STARTOWEJ /Jeśli słabo widoczne wpisać &quot;YES&quot;, po czym oznaczyć &quot;L&quot;, &quot;R&quot;<br>lub &quot;LR&quot;/)<br>K)<br>(DALSZE OCZYSZCZANIE /Jeśli planowane, podać zamierzona długość &lt;m&gt; i szerokość &lt;m&gt;;<br>jeśli całkowicie wpisać &quot;TOTAL&quot;/)<br>L)<br>(PRZYPUSZCZALNY CZAS ZAKOŃCZENIA OCZYSZCZANIA (godzina i minuty UTC)<br>M)<br>(DROGA KOŁOWANIA /Jeśli niedostępna wpisać &quot;NO&quot;/)<br>N)<br>(ZASPY ŚNIEŻNE NA DRODZE KOŁOWANIA /Jeśli wyższe niż 60 cm, wpisać &quot;YES&quot;, podać<br>odległość &lt;m&gt; między zaspami/)<br>P)<br>(PŁYTA PRZEDDWORCOWA /Jeśli nie do użytku wpisać &quot;NO&quot;/)<br>R)<br>(NASTĘPNA PLANOWANA OBSERWACJA/POMIAR (miesiąc/dzień/czas UTC)<br>S)<br>(UWAGI OTWARTYM TEKSTEM /Włączając zasięg zanieczyszczenia i inne znaczące informacje,<br>np. posypywanie piaskiem, odladzanie/)<br>61<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>METAR<br>lotnisko:<br>data i czas utworzenia:<br>wiatr:<br>widzialność:<br>RVR - widzialność z progu pasa<br>startowego 27:<br>zjawiska pogodowe ( ):<br>zjawiska pogodowe ( ):<br>zjawiska pogodowe ( ):<br>zachmurzenie:<br>zachmurzenie:<br>temperatura:<br>QNH:<br>62<br>Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:</p>\n<ol><li>Organizacja działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej</li><li>korzysta z informacji meteorologicznych;</li><li>stosuje przepisy dotyczące zarządzania płytami postojowymi;</li><li>korzysta z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>określa zadania lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>przygotowuje materiały informacyjne dla lotniskowych służb ruchu lotniczego.</li><li>Realizacja działań operacyjnych we współpracy z lotniskowymi służbami żeglugi powietrznej</li><li>stosuje procedury postępowania podczas współpracy ze służbami ruchu lotniczego;</li><li>pozyskuje i przetwarza dane niezbędne do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>współpracuje ze służbami informacji lotniczej;</li><li>stosuje przepisy dotyczące działań służb żeglugi powietrznej;</li><li>korzysta z różnych źródeł informacji dotyczących działań operacyjnych;</li><li>wykonuje czynności operacyjne we współpracy ze wszystkimi służbami operacyjnymi, w tym ze</li></ol>\n<p>służbami ruchu lotniczego.<br>Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji: A.73. Prowadzenie działań we współpracy<br>ze służbami żeglugi powietrznej mogą dotyczyć:<br> przetwarzania danych do realizacji zadań lotniskowych;<br> przestrzegania procedur alarmowania służb ratowniczych;<br> organizacji działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej;<br> działań operacyjnych we współpracy ze służbami informacyjnymi.<br>Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 150 minut.<br>Ocenie podlegać będą 2 rezultaty:<br> rozkodowane depesze METAR opisujące warunki meteorologiczne,<br> wypełnione formularze SNOWTAM do każdej sytuacji na lotnisku.<br>Zasady oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:<br> posługiwanie się informacjami służb ruchu lotniczego;<br> korzystanie z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;<br> posługiwanie się informacjami meteorologicznymi;<br> wykonywanie czynności operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami;<br> stosowanie przepisów dotyczących działań żeglugi powietrznej;<br> sporządzanie dokumentacji związanej z prowadzeniem działań operacyjnych.<br>Moduł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań<br>63<br>ZAŁĄCZNIKI<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie<br>ZAŁĄCZNIK 3. Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>ZAŁĄCZNIK 4.<br>o egzaminu dla ucznia/<br>słuchacza/absolwenta<br>ZAŁĄCZNIK 4a. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla absolwenta<br>zlikwidowanej szkoły/osoby posiadającej świadectwo uzyskane<br>za granicą<br>ZAŁĄCZNIK 4b. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla uczestnika/<br>absolwenta KKZ<br>ZAŁĄCZNIK 4c. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla osoby dorosłej/<br>eksterna<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego<br>zawodowego<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>ZAŁĄCZNIK 7. Wykaz zawodów, w zakresie których nie przeprowadza się<br>egzaminu eksternistycznego<br>Załączniki<br>64<br>ZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych<br> ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156)<br> ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r., poz. 191, z późn. zm.)<br> ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy<br>(Dz.U. z 2015 r., poz. 149, z późn. zm.)<br> ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182,<br>z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 kwietnia 2015 roku w sprawie<br>szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje<br>w zawodzie (Dz.U. z 2015 r., poz. 673)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji<br>zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 7 z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. z 2012 r., poz. 184 z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw,<br>dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 893 z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 kwietnia 2009 r. w sprawie ramowego<br>programu<br>szkolenia<br>kandydatów<br>na<br>egzaminatorów,<br>sposobu<br>prowadzenia<br>ewidencji<br>egzaminatorów oraz trybu wpisywania i skreślania egzaminatorów z ewidencji (Dz.U. z 2014 r.,<br>poz. 468 z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia<br>ustawicznego w formach pozaszkolnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 622)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie egzaminów<br>eksternistycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 188, z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków<br>organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz<br>niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz<br>w ośrodkach (Dz.U. z 2014 r., poz. 392)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków<br>organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz<br>niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub<br>integracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 414)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie<br>bezpieczeństwa<br>i<br>higieny<br>w<br>publicznych<br>i<br>niepublicznych<br>szkołach<br>i<br>placówkach<br>(Dz. U. z 2003 r. nr 6, poz. 69, z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych<br>przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)<br> rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 kwietnia 2014 r. w sprawie<br>przygotowania zawodowego dorosłych (Dz. U. z 2014 r., poz. 497)<br> rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki<br>zawodu (Dz.U. z 2010 r. nr 244, poz. 1626)<br> rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego<br>młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2014 r., poz. 232)<br>Załączniki<br>65<br>ZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie<br>Opracowano na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 lipca 2015 r.,<br>zmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach.<br>Technik lotniskowych służb operacyjnych 315406<br>Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach<br>współczesnego<br>świata,<br>wykonywania<br>pracy<br>zawodowej<br>i<br>aktywnego<br>funkcjonowania<br>na zmieniającym się rynku pracy.<br>Zadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji<br>są uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które<br>wpływają w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów<br>gospodarczych i społecznych, rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna<br>i zawodowa, nowe techniki i technologie, a także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie<br>poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.<br>W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego<br>i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia<br>ogólnego, z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej<br>powiązanej z wiedzą zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych<br>absolwentów szkół kształcących w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania<br>wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.<br>W procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego<br>uczącego się, stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem<br>indywidualnych ścieżek edukacji i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia<br>i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania przedwczesnemu kończeniu nauki.<br>Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego<br>otwartości na uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów<br>ma służyć wyodrębnienie kwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji<br>zawodów szkolnictwa zawodowego.<br>CELE KSZTAŁCENIA<br>Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinien być<br>przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:</p>\n<ol><li>pozyskiwania oraz przekazywania informacji dotyczących ciągłości operacyjnej portu lotniczego,</li></ol>\n<p>w tym ochrony portu przed aktami bezprawnej ingerencji;</p>\n<ol><li>monitorowania stanu infrastruktury portu lotniczego;</li><li>prowadzenia działań operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami w celu zapewnienia</li></ol>\n<p>bezpieczeństwa operacji lotniczych i lotniskowych w porcie lotniczym;</p>\n<ol><li>współpracy z jednostkami uprawnionymi do prowadzenia działań w sytuacji zagrożenia</li></ol>\n<p>bezpieczeństwa portu lotniczego;</p>\n<ol><li>współpracy ze służbami żeglugi powietrznej.</li></ol>\n<p>Załączniki<br>66<br>EFEKTY KSZTAŁCENIA<br>Do wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych<br>efektów kształcenia, na które składają się:</p>\n<ol><li>efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;</li></ol>\n<p>(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową,</li></ol>\n<p>ochroną środowiska i ergonomią;</p>\n<ol><li>rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy</li></ol>\n<p>i ochrony środowiska w Polsce;</p>\n<ol><li>określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny</li></ol>\n<p>pracy;</p>\n<ol><li>przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane</li></ol>\n<p>z wykonywaniem zadań zawodowych;</p>\n<ol><li>określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;</li><li>określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;</li><li>organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami</li></ol>\n<p>bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;</li><li>przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące</li></ol>\n<p>ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;</p>\n<ol><li>udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia</li></ol>\n<p>zdrowia i życia.<br>(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;</li><li>stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz</li></ol>\n<p>przepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;</p>\n<ol><li>stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;</li><li>rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;</li><li>analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;</li><li>inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;</li><li>przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności</li></ol>\n<p>gospodarczej;</p>\n<ol><li>prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;</li></ol>\n<p>Załączniki<br>67<br>Załączniki</p>\n<ol><li>obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające</li></ol>\n<p>prowadzenie działalności gospodarczej;<br>10)planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;</p>\n<ol><li>optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.</li></ol>\n<p>(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych</li></ol>\n<p>oraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;</p>\n<ol><li>interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych</li></ol>\n<p>artykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;</p>\n<ol><li>analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności</li></ol>\n<p>zawodowych;</p>\n<ol><li>formułuje</li></ol>\n<p>krótkie<br>i zrozumiałe<br>wypowiedzi<br>oraz teksty pisemne umożliwiające<br>komunikowanie się w środowisku pracy;</p>\n<ol><li>korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.</li></ol>\n<p>(KPS). Kompetencje personalne i społeczne<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>przestrzega zasad kultury i etyki;</li><li>jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;</li><li>przewiduje skutki podejmowanych działań;</li><li>jest otwarty na zmiany;</li><li>potrafi radzić sobie ze stresem;</li><li>aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;</li><li>przestrzega tajemnicy zawodowej;</li><li>potrafi ponosić odpowiedzialność za podejmowane działania;</li><li>potrafi negocjować warunki porozumień;</li></ol>\n<p>10)współpracuje w zespole.<br>(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie<br>technika)<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;</li><li>dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;</li><li>kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;</li><li>ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;</li><li>wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków</li></ol>\n<p>i jakość pracy;</p>\n<ol><li>komunikuje się ze współpracownikami.</li></ol>\n<p>68</p>\n<ol><li>efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego,</li></ol>\n<p>stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(A.q);<br>PKZ(A.q) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik eksploatacji<br>portów i terminali, technik lotniskowych służb operacyjnych<br>Uczeń:</p>\n<ol><li>rozróżnia rodzaje portów i terminali;</li><li>rozróżnia elementy infrastruktury portów i terminali;</li><li>charakteryzuje systemy zarządzania portami i terminalami;</li><li>charakteryzuje rodzaje usług w portach i terminalach;</li><li>określa właściwości towarów i ładunków;</li><li>posługuje się środkami łączności przewodowej i bezprzewodowej;</li><li>korzysta z planów, map i danych statystycznych;</li><li>posługuje się dwoma językami obcymi, w tym językiem angielskim, w zakresie niezbędnym do</li></ol>\n<p>wykonywania zawodu;</p>\n<ol><li>stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.</li><li>efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik lotniskowych</li></ol>\n<p>służb operacyjnych opisane w części II:<br>A.72. Obsługa operacyjna portu lotniczego</p>\n<ol><li>Organizacja działań związanych z funkcjonowaniem portu lotniczego</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>rozpoznaje elementy infrastruktury portów lotniczych oraz określa ich przeznaczenie i funkcje;</li><li>określa warunki lokalizacji portów lotniczych;</li><li>stosuje zasady bezpiecznej eksploatacji portów lotniczych;</li><li>stosuje zasady obsługi urządzeń stosowanych w portach lotniczych;</li><li>rozpoznaje rodzaje służb żeglugi powietrznej oraz określa ich zadania;</li><li>identyfikuje podmioty działające w portach lotniczych i określa ich zadania;</li><li>rozróżnia podstawowe typy i rodzaje statków powietrznych;</li><li>rozpoznaje elementy konstrukcyjne statków powietrznych;</li><li>rozpoznaje zespoły, instalacje i wyposażenie statków powietrznych związane z obsługą</li></ol>\n<p>naziemną w porcie lotniczym;<br>Załączniki<br>69</p>\n<ol><li>charakteryzuje napędy statków powietrznych oraz oznacza strefy ochronne dla jednostek</li></ol>\n<p>napędowych;</p>\n<ol><li>rozpoznaje oznakowania i napisy na statkach powietrznych;</li><li>pozyskuje informacje dotyczące działań operacyjnych związanych z funkcjonowaniem portów</li></ol>\n<p>lotniczych;</p>\n<ol><li>rozpoznaje zagrożenia związane z obsługą portów lotniczych;</li><li>stosuje przepisy prawa dotyczące eksploatacji portów lotniczych.</li><li>Prowadzenie działań związanych z obsługą operacyjną w porcie lotniczym</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>posługuje się mapami i planami lotnisk;</li><li>przestrzega zasad korzystania z infrastruktury portów lotniczych;</li><li>stosuje zasady oceny stanu technicznego elementów infrastruktury portów lotniczych;</li><li>posługuje się dokumentacją operacyjną portów lotniczych;</li><li>stosuje procedury operacyjne obowiązujące w portach lotniczych;</li><li>korzysta z systemów informacji stosowanych w lotnictwie;</li><li>dobiera środki łączności do przekazywania informacji;</li><li>stosuje zasady planowania działania związanego z obsługą operacyjną portu lotniczego;</li><li>wykonuje czynności operacyjne zgodnie z obowiązującymi procedurami;</li><li>stosuje zasady współpracy z podmiotami funkcjonującymi w portach lotniczych;</li><li>wykonuje czynności związane z obsługą podróżnych oraz przeładunkiem towarów;</li><li>obsługuje urządzenia stosowane podczas działań operacyjnych;</li><li>planuje pracę służb eksploatacji pola ruchu naziemnego w cyklu całorocznym;</li><li>dobiera sprzęt do utrzymania lotniska, z uwzględnieniem warunków meteorologicznych,</li></ol>\n<p>natężenia ruchu i typu statku powietrznego;</p>\n<ol><li>stosuje zasady zapewniania bezpieczeństwa realizowanych operacji lotniczych;</li><li>sporządza dokumentację związaną z prowadzeniem działań operacyjnych;</li><li>stosuje przepisy polskiego i międzynarodowego prawa lotniczego;</li><li>wykorzystuje technologie informatyczne podczas eksploatacji portów lotniczych;</li><li>korzysta z polskich i obcojęzycznych źródeł informacji dotyczących działalności lotniskowych</li></ol>\n<p>służb operacyjnych.<br>Załączniki<br>70</p>\n<ol><li>Prowadzenie działań w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa w porcie lotniczym</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>przestrzega zasad bezpiecznego poruszania się po lotnisku;</li><li>stosuje przepisy i zasady związane z ochroną mienia portu lotniczego;</li><li>rozpoznaje rodzaje zagrożeń w porcie lotniczym;</li><li>przewiduje skutki zagrożeń w porcie lotniczym;</li><li>ocenia stopień zagrożenia bezpieczeństwa operacji lotniczych w porcie lotniczym;</li><li>stosuje metody zapobiegania zagrożeniom bezpieczeństwa operacji lotniczych w porcie</li></ol>\n<p>lotniczym;</p>\n<ol><li>stosuje zasady powiadamiania i alarmowania w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa osób</li></ol>\n<p>i mienia;</p>\n<ol><li>rozróżnia urządzenia i systemy kontroli bezpieczeństwa w porcie lotniczym;</li><li>uczestniczy w realizacji zadań służb operacyjnych w sytuacjach zagrożeń;</li><li>wykonuje czynności operacyjne związane z zapewnieniem bezpieczeństwa w porcie lotniczym.</li></ol>\n<p>A.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej</p>\n<ol><li>Organizacja działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>określa zadania lotniskowej służby informacji powietrznej, służby kontroli lotniska, służby</li></ol>\n<p>kontroli zbliżania i służby kontroli obszaru oraz służby meteorologicznej;</p>\n<ol><li>posługuje się mapami lotniczymi;</li><li>charakteryzuje urządzenia i systemy wspomagające służby żeglugi powietrznej, w tym systemy</li></ol>\n<p>satelitarne;</p>\n<ol><li>korzysta z informacji meteorologicznych;</li><li>rozróżnia strukturę i elementy przestrzeni powietrznej;</li><li>stosuje przepisy dotyczące zarządzania płytami postojowymi;</li><li>korzysta z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>określa zadania lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>przygotowuje materiały informacyjne dla lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li></ol>\n<p>10)stosuje zasady komunikacji lotniczej i naziemnej;<br>11)określa zasady obsługi urządzeń oraz środków łączności stosowanych przez służby ruchu lotni-<br>czego.<br>Załączniki<br>71</p>\n<ol><li>Realizacja działań operacyjnych we współpracy z lotniskowymi służbami żeglugi powietrznej</li></ol>\n<p>Uczeń:</p>\n<ol><li>stosuje procedury postępowania podczas współpracy ze służbami ruchu lotniczego;</li><li>określa priorytety działań realizowanych we współpracy ze służbami ruchu lotniczego;</li><li>przekazuje informacje służb ruchu lotniczego z wykorzystaniem różnych systemów;</li><li>pozyskuje i przetwarza dane niezbędne do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu lotniczego;</li><li>prowadzi korespondencję radiotelefoniczną z innymi służbami lotniskowymi;</li><li>współpracuje ze służbami informacji lotniczej;</li><li>przestrzega procedur alarmowania służb ratowniczych;</li><li>stosuje przepisy dotyczące działań służb żeglugi powietrznej;</li><li>korzysta z różnych źródeł informacji dotyczących działań operacyjnych;</li><li>wykonuje czynności operacyjne we współpracy ze wszystkimi służbami operacyjnymi, w tym</li></ol>\n<p>ze służbami ruchu lotniczego.</p>\n<ol><li>WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE</li></ol>\n<p>Szkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinna<br>posiadać następujące pomieszczenia dydaktyczne</p>\n<ol><li>pracownię eksploatacji portu lotniczego wyposażoną w: stanowisko komputerowe dla nauczyciela</li></ol>\n<p>podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z drukarką formatu A3, skanerem oraz<br>projektorem multimedialnym, stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla<br>jednego ucznia), podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z oprogramowaniem<br>wspomagającym<br>pracę<br>służby<br>operacyjnej,<br>plansze<br>obrazujące<br>konstrukcje<br>i zasady działania statków powietrznych oraz oznakowanie i napisy na statkach powietrznych,<br>prezentacje przedstawiające usytuowanie poszczególnych elementów infrastruktury w obrębie<br>lotniska, przykładowe mapy lotnisk, przeszkód lotniczych, plany zagospodarowania lotniska,<br>topografii lotnisk oraz powierzchni ograniczających, plany sytuacyjne oraz profile pól wznoszenia<br>i podejścia do lądowania statków powietrznych, zdjęcia satelitarne obrazujące przykładowe porty<br>lotnicze, filmy dydaktyczne dotyczące funkcjonowania portu lotniczego, literaturę zawodową,<br>przykładowe dokumenty operacyjne portu lotniczego, przepisy polskiego i międzynarodowego<br>prawa lotniczego, polskie i obcojęzyczne źródła informacji dotyczące działalności lotniskowych<br>służb operacyjnych, obowiązujące dokumenty Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego<br>(EASA);<br>Załączniki<br>72</p>\n<ol><li>pracownię symulacji działań operacyjnych wyposażoną w: stanowisko komputerowe dla</li></ol>\n<p>nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu oraz projektorem<br>multimedialnym, makietę lotniska o wymiarach minimum 3 m x 1.2 m, odzwierciedlającą<br>podstawowe elementy infrastruktury lotniska wraz z otoczeniem, strefami podejścia i startu,<br>elementami przeszkód wokół lotniska, zabudową wieży kontroli ruchu lotniczego, strażnicą<br>lotniskowej straży pożarnej, zabudową terminalową i cargo, małym parkingiem; środki łączności<br>przewodowej i bezprzewodowej - zestaw radiotelefonów do wewnętrznej łączności radiowej<br>(jeden zestaw dla dwóch uczniów), telefony do łączności wewnętrznej (jeden zestaw dla dwóch<br>uczniów), przykładowe<br>mapy<br>lotnisk,<br>elementów<br>przestrzeni wokół<br>lotniska,<br>mapy<br>standardowego odlotu według wskazań przyrządów (SID - Standard Instrument Departure),<br>mapy standardowego dolotu według wskazań przyrządów (STAR - Standard Instrument Arrival),<br>mapy podejść instrumentalnych, mapy punktów nawigacyjnych dla lotów z widocznością<br>(VFR - Visual Flight Rules), mapy tras dolotowych i odlotowych, topografii lotniska, mapy<br>przeszkodowe oraz mapy i dane meteorologiczne, plansze oraz prezentacje przedstawiające<br>procesy obsługi w porcie lotniczym; przykładowy egzemplarz Zbioru Informacji Lotniczych Polska<br>(AIP Polska), wchodzący w skład Zintegrowanego Pakietu Informacji Lotniczych; zdjęcia<br>satelitarne obrazujące różne porty lotnicze, modele urządzeń oraz sprzętu do obsługi<br>i zabezpieczenia funkcjonowania portu, opisy procedur postępowania w sytuacjach zagrażających<br>bezpieczeństwu portu lotniczego, filmy dydaktyczne dotyczące działalności operacyjnej w porcie<br>lotniczym, oraz zdarzeń i sytuacji zagrażających bezpieczeństwu w porcie lotniczym, przykładowe<br>dokumenty operacyjne portu lotniczego, programy komputerowe do symulacji procesów obsługi<br>w porcie lotniczym, literaturę zawodową, poradniki, przepisy polskiego i międzynarodowego<br>prawa lotniczego, zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas<br>udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia.<br>W szkole prowadzącej kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych są nauczane<br>dwa języki obce ukierunkowane zawodowo, z tym że jednym z nich jest język angielski.<br>Kształcenie praktyczne może być realizowane w: pracowniach szkolnych oraz portach lotniczych,<br>w tym terminalach pasażerskich i cargo.<br>Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy<br>właściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).<br>Załączniki<br>73<br>ZAŁĄCZNIK 3. Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu<br>potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>Aktualna informacja dotycząca sposobu organizacji i przeprowadzania egzaminu potwierdzającego<br>kwalifikacje w zawodzie jest dostępna na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej<br>pod adresem http://www.cke.edu.pl</p>\n<ol><li>MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO 1)</li></ol>\n<p>1)<br>W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego<br>w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, przewidzianego dla kształcenia<br>zawodowego, zachowując minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia:<br>wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących<br>podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych<br>w zawodzie.<br>Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty<br>kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-<br>usługowego stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub<br>grupie zawodów<br>350 godz.<br>A.72. Obsługa operacyjna portu lotniczego<br>650 godz.<br>A.73. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi<br>powietrznej<br>350 godz.<br>Załączniki<br>74<br>ZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla ucznia/<br>słuchacza/absolwenta<br>Załączniki<br>75<br>ZAŁĄCZNIK 4a. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla absolwenta<br>zlikwidowanej szkoły/osoby posiadającej świadectwo uzyskane<br>za granicą<br>Załączniki<br>76<br>ZAŁĄCZNIK 4b. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla uczestnika/<br>absolwenta KKZ<br>Załączniki<br>77<br>ZAŁĄCZNIK 4c. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu dla osoby dorosłej/<br>eksterna<br>Załączniki<br>78<br>ZAŁĄCZNIK 5. Wniosek o dopuszczenie do eksternistycznego egzaminu<br>zawodowego<br>Załączniki<br>79<br>ZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku http://www.oke.gda.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie http://www.oke.jaworzno.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie http://www.oke.krakow.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży http://www.oke.lomza.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi http://www.komisja.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu http://www.oke.poznan.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie http://www.oke.waw.pl/<br>Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu http://www.oke.wroc.pl/<br>Załącznik<br>80<br>ZAŁĄCZNIK 7. Wykaz zawodów, w zakresie których nie przeprowadza się<br>egzaminu eksternistycznego zawodowego<br>Załączniki<br>Lp.<br>Symbol<br>cyfrowy<br>zawodu<br>Nazwa zawodu<br>Minister właściwy dla zawodu<br>1<br>2<br>3<br>4<br>1<br>325101<br>Asystentka stomatologiczna<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>2<br>325102<br>Higienistka stomatologiczna<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>3<br>325906<br>Ortoptystka<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>4<br>325601<br>Ratownik medyczny<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>5<br>321402<br>Technik dentystyczny<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>6<br>321301<br>Technik farmaceutyczny<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>7<br>325402<br>Technik masażysta<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>8<br>321403<br>Technik ortopeda<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>9<br>325907<br>Terapeuta zajęciowy<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>10 321401<br>Protetyk słuchu<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>11 311411<br>Technik elektroniki i informatyki<br>medycznej<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>12 321103<br>Technik elektroradiolog<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>13 322001<br>Dietetyk<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>14 325905<br>Opiekunka dziecięca<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>15 532102<br>Opiekun medyczny<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>16 311106<br>Technik geolog<br>minister właściwy do spraw środowiska<br>17 311707<br>Technik wiertnik<br>minister właściwy do spraw środowiska<br>18 321104<br>Technik sterylizacji medycznej<br>minister właściwy do spraw zdrowia<br>19 311919<br>Technik pożarnictwa<br>minister właściwy do spraw<br>wewnętrznych<br>81<br>SŁOWNIK POJĘĆ<br>Szkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:<br> zasadniczą szkołę zawodową,<br> czteroletnie technikum,<br> szkołę policealną.<br>Placówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę<br>kształcenia praktycznego.<br>Dyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki, w której jest<br>realizowane kształcenie zawodowe.<br>Pracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane kształcenie<br>zawodowe.<br>Ośrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,<br>upoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej egzaminu.<br>Egzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie<br>przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,<br>zgodnie<br>z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.<br>Kwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych efektów<br>kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową komisję<br>egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>w zakresie jednej<br>kwalifikacji.<br>Podstawa programowa<br>kształcenia w zawodach</p>\n<ul><li>obowiązkowe zestawy celów</li></ul>\n<p>kształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,<br>umiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla<br>zawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach nauczania<br>i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych oraz warunki<br>realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce dydaktyczne i sprzęt<br>oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.<br>Słownik pojęć<br>82<br>Formy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,<br>umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego<br>i praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.<br>Kwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program nauczania<br>uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej kwalifikacji,<br>którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie<br>w zakresie tej kwalifikacji.<br>Część pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy przez<br>to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem<br>elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.<br>Operator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez dyrektora<br>szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie<br>techniczne<br>szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu z wykorzystaniem<br>elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie egzaminu systemu<br>elektronicznego i indywidualnych stanowisk egzaminacyjnych wspomaganych elektronicznie.<br>Asystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące stanowiska<br>egzaminacyjne<br>wskazane<br>przez<br>kierownika<br>ośrodka<br>egzaminacyjnego,<br>odpowiedzialne<br>za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe<br>funkcjonowanie<br>stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn i urządzeń wykorzystywanych<br>do wykonania zadań egzaminacyjnych w czasie przeprowadzania części praktycznej egzaminu<br>zawodowego.<br>Nauczyciel wspomagający</p>\n<ul><li>należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej</li></ul>\n<p>niepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej<br>informacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu zawodowego.<br>Słownik pojęć<br>83<br>Osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez<br>to rozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za równorzędne<br>ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych<br>lub szkół<br>ponadpodstawowych.<br>Zdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:<br> uczniów,<br> słuchaczy,<br> absolwentów<br>posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie<br>indywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni<br>specjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie zdrowia<br>wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię<br>rady<br>pedagogicznej<br>wskazującą<br>konieczność<br>dostosowania<br>warunków<br>egzaminu<br>ze<br>względu<br>na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia<br>komunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,<br>słabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,<br>z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,<br>posiadające<br>zaświadczenie<br>lekarskie<br>potwierdzające<br>występowanie<br>danej<br>dysfunkcji,<br>przystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie świadectwa<br>szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu<br>zawodowego<br>lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do<br>egzaminu<br>zawodowego eksternistycznego.<br>Słownik pojęć</p>","solutions":[]}