Przykładowe zadanie 9.
Jeśli pracownik lotniska, podczas wykonywania czynności służbowych na płycie postojowej zauważy
przedmiot leżący na drodze kołowania, powinien
A. poinformować służby porządkowe.
B. natychmiast usunąć ten przedmiot z płyty postojowej.
C. zgłosić ten fakt drogą radiową lub telefoniczną do Działu Eksploatacji Lotniska.
D. zgłosić natychmiast ten fakt do organu kontroli lotniska lub służb operacyjnych.
Odpowiedź prawidłowa: D.
12
AU.37 Obsługa operacyjna portu lotniczego
Na podstawie opisu sytuacji zaplanuj rozmieszczenie poszczególnych statków powietrznych na
płycie postojowej PPS1 do postoju i obsługi samolotów, które będą lądowały lub odlatywały z Portu
Lotniczego Katowice. W planowaniu należy uwzględnić wymagania dotyczące obsługi SP (statków
powietrznych), ich możliwość manewrowania na własnych silnikach lub z użyciem ciągników
„Push-back” oraz planowany czas postoju. Należy pamiętać, że stanowiska przed hangarami
technicznymi mogą być wykorzystane tylko do obsługi technicznej SP.
W celu wykonania zadania należy wypełnić Arkusz planowania stanowisk na PPS dla samolotów.
W arkuszu planowania należy używać oznaczeń lotnisk wg kodów IATA/ICAO oraz typy rejsów.
Opis sytuacji
W dniu 22.10.2015 r. Dyżurny Operacyjny Portu Lotniczego na podstawie danych z systemu
Eurocontrol uzyskał informacje o planowanych lotach do i z Portu Lotniczego Katowice (KTW).
Wydruk sytuacji ruchowej z systemu Eurocontrol na dzień 22.10.2015 r. przedstawia Załącznik 1.
W Porcie Lotniczym Katowice (KTW) dostępne są stanowiska postojowe samolotów na płytach
postojowych samolotów PPS1 i PPS3 (CARGO). Informacje o rozmieszczeniu płyt oraz
poszczególnych stanowisk wraz z określeniem największego statku powietrznego, jaki może być na
nich ustawiony zostały opublikowane w zbiorze informacji lotniczych AIP-Polska na fragmencie
mapy AD2 EPKT 1-3-1, AD2 EPKT 1-3-2 oraz w wykazie stanowisk postojowych na PPS 1. Pozostałe
informacje o parametrach stanowisk oraz dotyczące funkcjonowania lotniska i zasad przydzielania
stanowisk zawarte są w części tekstowej AIP-Polska AD2 EPKT TXT. W Instrukcji Operacyjnej Lotniska
INOP EPKT opisane są procedury zarządzania płytą postojową oraz zasady przydzielania stanowisk
postojowych statków powietrznych.
13
Sytuacja ruchowa z systemu Eurocontrol
14
Fragment mapy AD2 EPKT 1-3-2
15
Wykaz stanowisk postojowych na PPS 1
16
Część tekstowa AIP-Polska AD2 EPKT TXT
17
Za zgodą Dyżurnego Operacyjnego Poru dopuszcza się odstępstwa od procedury (2, 20, 1, 4)
OGRANICZENIA W DOSTĘPNOŚCI LOTNISKA
nierozkładowych oraz statków powietrznych o masie poniżej 18 t MTOW.
\nW przypadku lotów nierozkładowych konieczne jest uzyskane od dyżurnego Operacyjnego Portu
zgody na lądowanie i parkowanie.
Wniosek musi zawierać następujące informacje:
18
Wnioski
Odpowiedzi będą udzielane przez Dyżurnego Operacyjnego Portu wyłącznie za pośrednictwem
poczty elektronicznej nie później niż 12 godzin przed ETA.
Numer zgody powinien być umieszczony w polu 18 FPL po oznaczniku RMK/
W przypadku wszystkich lotów nierozkładowych maksymalny planowany czas postoju ograniczony
do 4 godzin. Wydłużenie czasu postoju możliwe wyłącznie po uzyskaniu zgody od Dyżurnego
Operacyjnego Portu. Wniosek o wydłużenie czasu postoju należy składać łącznie z wnioskiem,
o którym mowa w punkcie 2).
Uzyskanie zgody, o której mowa w punkcie 2) nie jest wymagane dla:
\n2)-3) może skutkować brakiem dostępnego miejsca postojowego oraz wynikającymi z tego
opóźnieniami, a także innymi utrudnieniami dla przewoźnika oraz jego klientów, za które
Zarządzający lotniskiem nie ponosi odpowiedzialności.
Wszelkie dodatkowe informacje dotyczące ograniczeń w dostępności letniska, bądź ich
wcześniejszego zniesienia, będą publikowane w NOTAM.
Szczegółowych informacji udziela Dyżurny Operacyjny Portu (H24):
Telefon: 48-32-392-7262
e-mail dop@glt.com.pl
19
PROCEDURY OBOWIĄZUJĄCE NA LOTNISKU KATOWICE/PYRZOWICE
PROCEDURY DOTYCZĄCE KOŁOWANIA
Przejęcie odpowiedzialności za kołujący statek powietrzny na wyznaczoną płytę postojową
odbywa się na TWY E po zgłoszeniu przez załogę kontaktu wzrokowego z dającym sygnały
koordynatorem naziemnego ruchu lotniczego.
Dopuszcza się przejęcie odpowiedzialności w innym miejscu pola manewrowego, jeśli tak ustalono
z kontrolerem KATOWICE TWR (np. w razie konieczności kołowania po RWY za samochodem
„FOLLOW ME").
Dyżurny Operacyjny Portu Lotniczego informuje KATOWICE TWR o możliwości wykonania
bezpiecznego kołowania po odcinku TWY, niewidocznym z wieży kontroli lotniska.
PROCEDURY DOTYCZĄCE PARKOWANIA
Stanowiska 24-29 na APN 1 są niedostępne dla ACFT o kodzie referencyjnym D oraz E.
Dopuszcza się odstępstwo od procedury za wyraźną zgodą Dyżurnego Operacyjnego Portu.
Dyżurny Operacyjny Portu informuje TWR o możliwości bezpiecznego parkowania ACFT o wyższym
kodzie referencyjnym niż opisano w niniejszej procedurze.
ODLADZANIE STATKÓW POWIETRZNYCH
Odladzanie statków powietrznych odbywa się na stanowiskach 1-16, 24-29.
Stanowisko do odladzania jest oświetlone i dostępne H24.
Odladzanie/zabezpieczanie może być wykonywane przy włączonych silnikach samolotów tylko na
zakresie jałowym.
Procedura odladzania:
odkołowania;
\nOperacyjnym Portu oraz TWR;
\nagentem handlingowym;
\n129,250 MHz tylko w przypadku pełnej gotowości (wszyscy pasażerowie na pokładzie, drzwi
zamknięte, dyszel lub holownik podpięty, jeśli wymagany) zgodnie z kolejnością odladzania;
20
\nPrzemieszczanie się po płycie postojowej lotniska (załoga i pasażerowie) tylko w asyście
przedstawiciela agenta obsługi naziemnej.
Parkowanie statków powietrznych zawsze z kołami zabezpieczonymi podstawkami przez członka
statku powietrznego lub upoważnionego pracownika agenta obsługi naziemnej.
Manewrowanie statku powietrznego na płytach postojowych lotniska przy użyciu minimalną noc.
Wszelkie odstępstwa od procedury wypychania wyłącznie za zgodą Dyżurnego Operacyjnego Portu.
Przewoźnicy powinni upewnić się czy obsługa na lotnisku KATOWICE/Pyrzowice dysponuje dyszlem
holowniczym dla danego typu statku powietrznego. Jeżeli brak jest takiego dyszla na lotnisku,
przewoźnik jest zobowiązany do jego posiadania na pokładzie lub stosowania uzgodnionej
z agentem obsługi naziemnej procedury wypychania/przeciągania samolotu w inne miejsce.
Wszystkie osoby wykonujące zadania służbowe w polu ruchu naziemnego są zobowiązane do
noszenia jaskrawych górnych części wierzchniej garderoby lub kamizelek koloru tylko żółtego lub
pomarańczowego, z elementami odblaskowymi.
Tankowanie z pasażerami na pokładzie jest dopuszczalne przy podstawionych schodach do
wszystkich drzwi pasażerskich i obowiązkowej asyście pojazdu straży pożarnej.
21
Instrukcja Operacyjnej Lotniska INOP EPKT
Procedury zarządzania płytą postojową oraz przydzielania stanowisk postojowych dla statków
powietrznych.
11.2.1. Zasady ogólne.
11.2.1.1. Zarządzający lotniskiem wyznacza na płycie lotniska miejsca postoju statków powietrznych
lotnictwa ogólnego oddalone o co najmniej 30 metrów od statków powietrznych przeznaczonych do
regularnego transportu lotniczego.
11.2.1.2. Odpowiedzialnymi za zarządzanie płytą postojową nr 1 i 3 (cargo w budowie) w MPL są:
a) Dyżurny operacyjny portu i koordynator (koordynatorzy) naziemnego ruchu lotniczego
(KNRL) - dział służby dyżurnej,
b) Organ kontroli lotniska (TWR) w zakresie informowania załóg,
c) Straż Graniczna w zakresie zadań i czynności określonych w Ustawie o Straży Granicznej,
d) Służba Celna w zakresie zadań i czynności określonych w Ustawie o Służbie Celnej,
e) Dział eksploatacji lotniska w zakresie czynności eksploatacyjnych,
f) Wewnętrzna służba ochrony w zakresie ochrony.
11.2.1.3. DOP po objęciu stanowiska pracy dokonując inspekcji pola naziemnego ruchu lotniczego
sprawdza płyty postojowe samolotów. O wszelkich odstępstwach od norm pojawiających się na
płytach postojowych DOP informuje odpowiednie służby.
11.2.1.4. Dyżurny operacyjny portu sprawuje nadzór i zarządza płytą postojową w zakresie:
a) planowania przydzielania stanowisk postojowych,
b) zapewnienia bezpiecznego ustawiania, manewrowania i kołowania statków powietrznych na
płycie postojowej,
c) zgłaszania wszelkich nieprawidłowości na płycie postojowej odpowiednim służbom,
d) reagowania na pojawiające się niebezpieczeństwo,
e) utrzymania czystości płyt postojowych i w okresie zimowym dbania o odpowiedni stan
nawierzchni płyt postojowych (zgodnie z rozdziałem 4 INOPL),
f) odbierania informacji z TWR i ARO o zbliżających się statkach powietrznych (zwykle nie później niż
5 minut przed lądowaniem),
g) informowania służb o przydziale stanowisk drogą radiową na grupie operacyjnej (zwykle nie
później niż 4 minuty przed lądowaniem).
11.2.1.5. KNRL informuje Wieżę o stanowisku przydzielonym przez DOP dla statku powietrznego
(zwykle nie później niż 3 minuty przed lądowaniem).
11.2.1.6. Kryterium branym pod uwagę przy przydzielaniu stanowisk postojowych zlokalizowanych
bezpośrednio przy terminalach jest przepustowość stref odlotowych. Pierwszeństwo mają statki
22
powietrzne z większą liczbą pasażerów. Ostateczną decyzję przy przydzielaniu stanowiska
podejmuje DOP.
11.2.1.7. Na Lotnisku Katowice/Pyrzowice dla Zarządzającego lotniskiem nie są wymagane
komunikaty o odlotach.
11.2.1.8. Planowanie stanowisk odbywa się pisemnie (forma elektroniczna) zgodnie z poniższym
formularzem i informacje o planowanych stanowiskach są codziennie wysyłane pocztą elektroniczną
służbom lotniskowym (z grupy operacyjnej). Planowanie stanowisk jest również dostępne za
pomocą programu INFLOT.
23
24
11.2.2. Zasady szczególne dotyczące stanowisk parkowania na Lotnisku Katowice/Pyrzowice
opublikowane w AIP.
11.2.2.1. Stanowiska 15-18, 25-29; statki powietrzne nie objęte procedurami wypychania mogą
wykołowywać samodzielnie z tych stanowisk w zalecanej asyście KNRL, każdorazowo jest potrzebne
zgłoszenie przewidywanego czasu wykołowania od agenta obsługującego do DOP.
11.2.2.2. Stanowiska 19-20; dopuszczalne wykołowywanie (power back) statków powietrznych
AT42, AT72, zawsze w asyście koordynatora naziemnego ruchu lotniczego.
11.2.2.3. Parkowanie statków powietrznych zawsze z kołami zabezpieczonymi podstawkami przez
członka załogi statku powietrznego lub upoważnionego pracownika agenta obsługi naziemnej.
11.2.3. Zasady wykorzystania płyty postojowej samolotów APRON 1
11.2.3.1. Wszystkie pojazdy poruszające się po terenie pola naziemnego ruchu lotniczego
obowiązane są każdorazowo do ustąpienia pierwszeństwa samolotowi kołującemu, wypychanemu
oraz do ustąpienia pierwszeństwa pasażerom poruszających się do/z samolotu. W przypadku zajęcia
drogi przez ruch pasażerów możliwe jest objeżdżanie samolotu, a jeśli wymaga tego
sytuacja - zajęcia pola manewrowego (droga kołowania), jednakże obliguje to kierowcę do uzyskania
odpowiedniej zgody z organu kontroli lotniska.
11.2.3.2. Na wszystkich stanowiskach dopuszczalne jest ustawianie samolotów o mniejszej
rozpiętości skrzydeł lub mniejszej odległości między zewnętrznymi krawędziami skrajnych kół
podwozia głównego niż wymienione w INOPL.
11.2.3.3. Stanowiska na płycie APRON 1 są stanowiskami zaprojektowanymi do wykonywania
procedury wypychania (PUSH-BACK) i ustawiania samolotów przodem do drogi technicznej.
Dopuszczalne jest pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia i zgody DOP na odstąpienie od
procedur PUSH-BACK przez alternatywne ustawianie statków powietrznych na stanowiskach 5, 8-18
oraz 24-29 z możliwością wykołowywania przy pomocy własnych silników lub ustawienia z obrotem
(przodem do drogi kołowania), pod warunkiem że jest wolne co najmniej 1 sąsiadujące stanowisko
(a nie ma gwarancji zwolnienia sąsiadującego stanowiska w oczekiwanym czasie).
11.2.3.4. W przypadku innego sposobu wykołowywania statku powietrznego niż procedury
PUSH-BACK, wymagane jest zachowanie szczególnych środków ostrożności w stosunku do osób,
pojazdów, budynków znajdujących się w strefie odrzutu gazów (jet blast), wtedy asysta KNRL jest
zalecana ze stanowisk 16-18 i 24-29, a ze stanowisk 19-20 dla statków powietrznych AT42, AT72,
asysta KNRL jest obowiązkowa.
11.2.3.5. Stanowisko postoju jest wskazywane przez DOP zgodnie z powyższymi zasadami.
W uzasadnionych przypadkach DOP może zmienić wyżej określony porządek ustawiania statków
powietrznych.
11.2.3.6. Statki powietrzne kołują do krawędzi APRON 1 zgodnie z poleceniami wieży kontroli
lotniska. Na krawędzi APRON 1 statek powietrzny jest przejmowany przez samochód Follow Me lub
przez koordynatora naziemnego ruchu lotniczego i kierowany na przydzielone stanowisko.
25
11.2.3.7. Przewoźnicy powinni upewnić się, czy Lotnisko Katowice/Pyrzowice dysponuje dyszlem
holowniczym dla danego typu statku powietrznego. Jeżeli brak jest takiego dyszla na Lotnisku,
przewoźnik jest zobowiązany do posiadania jego na pokładzie lub uzgodnionej z agentem obsługi
naziemnej procedury wypychania/przeciągania samolotu w inne miejsce.
11.2.3.8. Ustawiania statków powietrznych na płycie Apron 1 z zasady wykonuje KNRL (marszałek)
sygnałami podając polecenia załodze. Koordynator naziemnego ruchu lotniczego po ustawieniu
statku wydaje polecenie wyłączenia silników oraz informuje dowódcę statku powietrznego
o podstawieniu podstawek pod koła lub konieczności zaciągnięcia hamulca.
11.2.3.9. Po uzgodnieniu z Wieżą dopuszczalne jest samodzielne zajmowanie stanowiska przez
załogę samolotu według znaków poziomych na odpowiedzialność dowódcy statku powietrznego.
11.2.3.10. W sytuacji zwiększonego natężenia ruchu (okres czarterowy, warunki pogodowe na
innych lotniskach, próby silników na Apron Cargo (w budowie) lub innych ważnych okoliczności)
możliwe wyjątkowo jest ustawianie samolotów lotnictwa ogólnego na płycie Apron 1.
11.2.4. Miejsca do zatrzymywania i parkowania samochodów przy płycie Apron 1.
11.2.4.1. Obowiązuje zakaz parkowania na drodze technicznej i wzdłuż płyty postojowej Apron
1 za wyjątkiem wyznaczonych miejsc.
11.2.4.2. Zatrzymywanie i parkowanie pojazdów służbowych, związanych z obsługą statków
powietrznych, jest dozwolone w wyznaczonych miejscach:
przed hangarem LS Technics na wysokości stanowisk 16-17 (dla autobusów i sprzętu
obsługi naziemnej),
od strony wschodniej hangaru W (LS Technics), wzdłuż drogi dojazdowej,
od strony południowej hangaru E (Linetech),
zabrania się zastawiać pojazdami drzwi hangarów,
przed biurem odpraw załóg - 3 miejsca dla DSD, 1 miejsce dla SG, 5 miejsc dla agentów
obsługi naziemnej i 3 miejsca dla służb porządkowych (Policja, WSO, VIP itp),
przed CMC parkowanie pojazdów tylko do 15 min. (na wysokości stanowiska 20),
przed halą przylotów terminal A (3 stanowiska dla SG),
przed bagażownią odlotową (na wysokości stanowiska nr 23),
przy pomieszczeniu agentów obsługi płytowej (dla nich),
na miejscach wyznaczonych przy stanowiskach 27-29 (stanowiska dla sprzętu obsługi
naziemnej),
na placu handligowym usytuowanym przy nowo budowanym terminalu przylotowym.
11.2.5. Zasady wykorzystania płyty postojowej Cargo (w budowie).
11.2.5.1. Zgodnie z zaleceniami komisji audytowej ECAC (Europejska Konferencja Lotnictwa
Cywilnego) i zaleceniami Urzędu Lotnictwa Cywilnego, płyta APRON Cargo (w budowie) powinna być
płytą postojową gdzie możliwe będzie odseparowanie ruchu nieregularnego lotnictwa ogólnego od
26
ruchu rozkładowego.
11.2.5.2. Stanowiska postojowe na płycie APRON Cargo (w budowie) zostały zaprojektowane
i przeznaczone dla samolotów Cargo oraz dla samolotów lotnictwa ogólnego (General Aviation).
11.2.5.3. W sytuacji zwiększonego natężenia ruchu (okres czarterowy, warunki pogodowe na innych
lotniskach) możliwe jest ustawianie samolotów rozkładowych na płycie APRON Cargo (w budowie).
11.2.5.4. Kołowanie statków powietrznych na płycie postojowej 3 w porze nocnej wyłącznie
w asyście pojazdu FOLLOW ME.
11.2.5.5. Przekazywania komunikatów odbywają się zgodnie z procedurą opisaną w INOPL 12.5,
DOP przekazuje służbom informację dotyczącą lądowania rejsu lotnictwa ogólnego (GA) zawsze
z podaniem miejsca wylotu (kraj lub lotnisko) i planowanego miejsca postoju na grupie operacyjnej.
11.2.5.6. Obsługą samolotów lotnictwa ogólnego (GA) zajmuje się przedstawiciel agenta obsługi
naziemnej.
11.2.5.7. Przedstawiciel agenta obsługi naziemnej zobowiązany jest do zapewnienia obsługi załóg
lotniczych jak i pasażerów, tj.:
a) transportu załóg lotniczych z APRON Cargo (w budowie) do terminala,
b) transportu załóg lotniczych z terminala do samolotu,
c) transportu pasażerów z APRON Cargo (w budowie) do terminala,
d) transportu pasażerów z terminala do samolotu,
e) wykonywania pozostałych czynności zgodnie z zadaniami i obowiązkami agenta obsługi
naziemnej.
11.2.5.8. W przypadku braku obsługi załóg lotniczych jak również pasażerów lotu GA, agent obsługi
naziemnej zobowiązany jest do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie SG, SC i DOP.
O zakończeniu kontroli takiego lotu SG i SC informują dyżurnego operacyjnego portu.
11.2.5.9. Zasady ruchu pojazdów biorących udział w obsłudze statków powietrznych lotnictwa
ogólnego nie różnią się od innych, opisanych w INOPL 10.2.2.
11.2.5.10. Uzgodniona „Procedura odpraw granicznych załóg i pasażerów samolotów" General
Aviation obowiązująca od 01 czerwca 2014 r. określa szczegółowo zadania służb.
11.2.5.11. Sprawy pozostałe reguluje aktualne Zarządzenie Wojewody Śląskiego w sprawie zasięgu
terytorialnego lotniczego przejścia granicznego w Międzynarodowym Porcie Lotniczym Katowice
w Pyrzowicach oraz rozdział 10 punkt 2 „instrukcja poruszania się ludzi i pojazdów” niniejszej
Instrukcji.
27
Kody IATA/ ICAO portów lotniczych
28
Typy rejsów
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 150 minut.
Ocenie podlegać będą 4 rezultaty:
określone numery rejsów i trasy lotu,
określone numery rejsów, typy samolotów i numery rejestracyjne,
określone numery rejsów i typy rejsu,
określone numery rejsów / czasy przylotów / odlotów (czas loc.).
29
Zasady oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:
posługiwanie się mapami i planami lotnisk;
rozróżnianie typów i rodzajów statków powietrznych;
posługiwanie się dokumentacją operacyjną portów lotniczych;
wykonywanie czynności operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami;
sporządzanie dokumentacji związanej z prowadzeniem działań operacyjnych;
stosowanie zasad zapewnienia bezpieczeństwa realizowanych operacji lotniczych.
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:
i funkcje;
\nsłużb operacyjnych.
Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji AU.37 Obsługa operacyjna portu lotniczego mogą
dotyczyć:
prowadzenia działań w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa w porcie lotniczym;
przekazywania informacji dotyczących ciągłości operacyjnej portu lotniczego, w tym ochrony
portu przed atakami bezprawnej ingerencji.
30
Kwalifikacja K2
AU.38 Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej
Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej
1.1. Organizacja działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej
Umiejętność 1) określa zadania lotniskowej służby informacji powietrznej, służby kontroli lotniska,
służby kontroli zbliżania i służby kontroli obszaru oraz służby meteorologicznej, na przykład:
dobiera zadania odpowiednim służbom kontroli, w zależności od zaistniałej sytuacji lub
zagrożenia;
zarządza służbami pod względem ich zakresu zadań i obowiązków.
Przykładowe zadanie 1.
Zadaniem Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej jest zarządzanie przepływem ruchu lotniczego
(ATFM), przestrzenią powietrzną (ASM) oraz zapewnienie
A. straży granicznej RP.
B. służb bezpieczeństwa wewnętrznego (SBW).
C. zespołu zabezpieczenia sanitarnego lotniska (ZZSL).
D. służb ruchu lotniczego (ATS) i służb informacji powietrznej (FIS).
Odpowiedź prawidłowa: D.
Umiejętność 2) posługuje się mapami lotniczymi, na przykład:
posługuje się opisem obszaru objętego mapą;
posługuje się różnymi typami map lotniczych;
rozpoznaje skale, jednostki, i częstotliwości na mapie lotniczej.
Przykładowe zadanie 2.
Zdjęcie przedstawia fragment
A. mapy przeglądowej.
B. procedury meteo.
C. mapy lotniczej.
D. planów lotu.
Odpowiedź prawidłowa: C.
31
Umiejętność 8) określa zadania lotniskowych służb ruchu lotniczego, na przykład:
określa zakres obowiązków służb ruchu lotniczego;
zapewnia właściwe dla służb ruchu lotniczego zadania do wykonania;
zapewnia odpowiednie służby do konkretnych zadań operacyjnych.
Przykładowe zadanie 3.
Do zadań wieży kontroli ruchu lotniczego należy zapewnienie służb
A. zbliżania (APP) i służb kontroli lotniska (TWR).
B. kontroli obszaru (ACC) i służb zbliżania (APP).
C. kontroli obszaru (ACC) i służb kontroli lotniska (TWR).
D. informacji powietrznej (FIS) i służb kontroli lotniska (TWR).
Odpowiedź prawidłowa: A.
1.2.Realizacja działań operacyjnych we współpracy z lotniskowymi służbami żeglugi powietrznej
Umiejętność 4) pozyskuje i przetwarza dane niezbędne do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu
lotniczego, na przykład:
zbiera dane do realizacji zadań lotniskowych służb ruchu lotniczego;
przetwarza informacje uzyskane od innych służb żeglugi powietrznej.
Przykładowe zadanie 4.
NOTAM jest zwięzłą depeszą telekomunikacyjną kierownictwa lotów, rozpowszechnianą za pomocą
środków telekomunikacyjnych, zawierającą informację
A. dla administracji portu lotniczego.
B. o aktualnych warunkach pogodowych.
C. o ilości operacji lotniczych w ciągu kolejnego okresu.
D. dotyczącą stanu lub zmian urządzeń lotniczych, służb, procedur oraz o niebezpieczeństwie.
Odpowiedź prawidłowa: D.
32
Przykładowe zadanie 5.
Jeśli służba Kontroli Lotniska (TWR) otrzyma informację o obecność ptaków albo innych zwierząt na
lotnisku lub w strefie podejścia czy odlotu, powinna
A. zaalarmować służby ochrony lotniska.
B. natychmiast wstrzymać wykonywanie operacji lotniczych.
C. zaalarmować służby zbliżania, podając miejsce pojawienia się ptaków lub zwierząt.
D. natychmiast zgłosić ten fakt do Dyżurnego Portu, podając miejsce pojawienia się ptaków lub
innych zwierząt.
Odpowiedź prawidłowa: D.
Umiejętność 10) wykonuje czynności operacyjne we współpracy ze wszystkimi służbami
operacyjnymi, w tym ze służbami ruchu lotniczego, na przykład:
współpracuje z służbami operacyjnymi;
wykonuje czynności we współpracy z służbami ruchu lotniczego;
stosuje zasady komunikacji podczas współpracy służbami operacyjnymi.
Przykładowe zadanie 6.
Ruch w strefie chronionej ILS (Radiowy System Nawigacyjny) jest możliwy po uzyskaniu zgody od
A. Służby Celnej.
B. Straży Granicznej.
C. Dyżurnego Operacyjnego Portu.
D. służby kontroli ruchu lotniczego.
Odpowiedź prawidłowa: D.
33
AU.38 Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej.
Przygotuj kolejne NOTAM-y serii S (SNOWTAM-y) informujące załogi statków powietrznych
o zmieniających się warunkach na lotnisku EPKT, które powinien wydać Dyżurny Operacyjny Portu
Lotniczego wypełniając formularz SNOWTAM. Rozkoduj depesze METAR opisujące warunki
meteorologiczne jakie występowały w tym dniu.
Zasady wydawania NOTAM opisane są w Instrukcji Operacyjnej Portu Lotniczego w Rozdziale
9 - Zgłaszanie danych lotniczych do publikacji przez służby informacji lotniczej (AIS), natomiast opis
skrótów stosowanych na METAR zawiera METAR - OPIS .
Opis sytuacji
W dniu 03-12-2015 r. na lotnisku EPKT występowały intensywne opady śniegu. Służby Działu
Eksploatacji Lotniska (DEL) prowadziły odśnieżanie pola manewrowego lotniska oraz w razie
potrzeby także odladzanie nawierzchni z użyciem środków chemicznych do odladzania. Zmienne
warunki atmosferyczne oraz zjawiska pogodowe powodowały występowanie warunków mających
wpływ na bezpieczeństwo ruchu lotniczego.
W związku z powyższym Dyżurny Operacyjny Lotniska we współpracy z Kierownikiem Akcji Zima
monitorował stan nawierzchni w polu manewrowym lotniska i poprzez Służby Informacji Lotniczej
(AIS) wysyłał zgłoszenia NOTAM oraz SNOWTAM.
Zmieniającą się sytuację na lotnisku opisują przedstawione poniżej zapisy z raportów służb
operacyjnych lotniska:
i DK wilgotna po użyciu środków chemicznych;
METAR EPKT 022200Z 21008KT 1000 R27/1200D +SN DRSN BR SCT013 BKN019 M01/M02 Q1002;
DS.27 oczyszczona na długości 2/3 na szerokości 45 m, na długości 1/3 (od progu THR09) na
szerokości 35 m, na DK i PPS suchy śnieg;
Hamowanie podane od progu 09: 0,40/0,39/0,36;.
METAR EPKT 030230Z 22005KT 2000 R27/1500 SN SN SCT015 BKN020 M04/M02 Q1005;
DS. 27 oczyszczana na bieżąco, jednak przy ciągłym opadzie utrzymuje się warstwa śniegu
o grubości 1 - 2 mm, na DK i PPS suchy śnieg;
Hamowanie od progu 09 0,37/0,36/0,37.
METAR EPKT 030600Z 20003KT 6000 R27/4000D BKN020 BKN025 M00/M00 Q1015;
DS. 27 oczyszczona na 2/3 długości od progu 27, na długości 1/3 od progu THR 09 występuje
warstwa 1 mm suchego śniegu;
Hamowanie od progu 09: 0,43/0,42/0,33.
METAR EPKT 030800Z 23008KT 1600 R27/1800-FZRA BR SCT001 BKN002 M01/M03 Q1030;
DS.27 oblodzona 1 mm na długości 1/3 od progu THR 27.
34
Hamowanie od progu 09: 0,32/0,34/0,29.
METAR EPKT 030120Z 22007KT 3000 R27/4000 FEW010 FEW008 01/M01 Q1050;
DS. 27 oczyszczona, nawierzchnia mokra;
Hamowanie od progu 09: 0,52/0,53/0,55.
METAR EPKT 031600Z 23006KT 1500 R27/1250 -SG FZFG VV001 M02/M01 Q1030;
Oblodzenie DS. w środkowej tercji DS. do 1 mm;
Hamowanie od progu 09: 0,41/0,30/0,41.
METAR EPKT 032030Z 23006KT 5000 R27/6000 VV020 M05/M03 Q1050;
DS. sucha, na pełnej długości i szerokości;
Hamowanie od progu 09:0,55/0,53/0,52, następny pomiar o 4:00.
INSTRUKCJA OPERACYJNA PORTU LOTNICZEGO
ROZDZIAŁ 9. ZGŁASZANIE DANYCH LOTNICZYCH
DO PUBLIKACJI PRZEZ SŁUŻBY INFORMACJI LOTNICZEJ
9.1. Procedura zgłaszanie danych lotniczych do publikacji w IAIP.
9.1.1. Zintegrowany Pakiet Informacji Lotniczych (IAIP) dla Rejonu Informacji Powietrznej FIR
Warszawa (patrz Doc 7754 ICAO, część VII AIS) jest publikowany przez Służbę Informacji Lotniczej.
9.1.1.1. Za jakość dostarczonych danych związanych z obszarem działalności lotniska
KATOWICE/Pyrzowice (EPKT), przeznaczonych do publikacji w IAIP odpowiada Górnośląskie
Towarzystwo Lotnicze S.A., dostarczające dane lotnicze (dane nieprzetworzone).
Za jakość publikacji IAIP oraz zgodność informacji zawartych w IAIP (dane przetworzone) z danymi
dostarczonymi przez odpowiednie podmioty odpowiada PAŻP.
9.1.1.2. Zbiór Informacji Lotniczych (AIP) to publikacja zawierająca informacje lotnicze o charakterze
trwałym, które mają istotne znaczenie dla żeglugi powietrznej. Czasowe zmiany o charakterze
długotrwałym (3 miesiące lub dłużej) oraz informacje dotyczące zmian krótkotrwałych, zawierające
dużą ilość tekstu i/lub grafiki, powinny być publikowane jako Suplementy do AIP Informacje
o szczególnym znaczeniu operacyjnym (stałe - jako zmiany do AIP i tymczasowe jako Suplementy do
AIP) są publikowane w cyklu AIRAC.
9.1.1.4. Instrukcja:
dostarczone do Służby Informacji Lotniczej najpóźniej do dnia podanego w kolumnach 2 lub 3.
\n3 będą automatycznie kierowane do publikacji w kolejnej dacie odpowiedniego cyklu.
35
9.1.2. Dział eksploatacji lotniska (DEL) w uzgodnieniu z DSD przygotowuje zgłoszenie zmiany danych
lotniczych do publikacji, a po zatwierdzeniu przez Dyrektora MPL osoba uprawniona wg SLA
przekazuje zgłoszenie do Służby Informacji Lotniczej w formie papierowej oraz na adres
ais.poland@pansa.pl i kopie do wszystkich osób funkcyjnych pełniących służbę operacyjną oraz do
SM.
9.2. Procedury wydawania NOTAM i SNOWTAM.
9.2.1. Zasady wydawania NOTAM.
9.2.1.1. NOTAM to wiadomość zawierająca informacje (na temat ustanowienia, stanu lub zmian
urządzeń lotniczych, służb, procedur, a także o niebezpieczeństwie), których znajomość we
właściwym czasie jest istotna dla personelu związanego z operacjami lotniczymi.
9.2.1.2. Informacje o stanie pola ruchu naziemnego i o funkcjonowaniu urządzeń z nim związanych,
muszą być przekazane właściwym organom służb informacji lotniczej (AIS), natomiast podobne
informacje o znaczeniu operacyjnym należy przekazywać organom służb ruchu lotniczego (ATS), aby
mogły dostarczyć niezbędne informacje przylatującym i odlatującym statkom powietrznym.
Informacje te muszą być na bieżąco aktualizowane, a wszelkie zmiany bezzwłocznie zgłaszane.
9.2.1.3. Warunki panujące w polu ruchu naziemnego oraz status operacyjny urządzeń z nim
związanych jest monitorowany, a informacje mające znaczenie dla wykonywania operacji lub też
mające wpływ na osiągi statków powietrznych, muszą być zgłaszane. W szczególności są to
informacje takie jak:
nierówności lub uszkodzenia nawierzchni drogi startowej, drogi kołowania lub płyty
postojowej;
śnieg, błoto pośniegowe lub warstwa lodu na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie
postojowej;
obecności wody na drodze startowej, drodze kołowania lub płycie postojowej;
zwały lub zaspy śniegu w pobliżu drogi startowej, drogi kołowania lub płyty postojowej;
obecności cieczy do usuwania oblodzenia i zapobiegania oblodzeniu na drodze startowej lub
na drodze kołowania;
inne tymczasowe zagrożenia, w tym zaparkowane statki powietrzne;
awaria lub nieprawidłowe działanie wszystkich lub części pomocy wzrokowych na lotnisku;
awaria podstawowego lub rezerwowego układu zasilania w energię elektryczną
36
9.2.1.4. Zarządzający Lotniskiem jest zobowiązany niezwłocznie zawiadamiać Prezesa Urzędu
Lotnictwa Cywilnego oraz instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej o wydaniu zarządzenia
o zamknięciu lotniska dla ruchu lotniczego lub wprowadzeniu odpowiednich ograniczeń w jego
eksploatacji, ich przyczynach i przewidywanym okresie trwania, z wyjątkiem sytuacji wynikających
z normalnej eksploatacji lotniska, np. czyszczenie powierzchni manewrowych lotniska. Takie
zarządzenie DOP zgłasza TWR i wysyła do Prezesa ULC na numer faksu 22 5207300 lub email
kancelaria@ulc.gov.pl oraz do Międzynarodowego Biura NOTAM jak niżej. O planowanych
zamknięciach/ograniczeniach (ważnych pod względem operacyjnym, np. planowane zamknięcia
lotniska, suplementy) należy również informować Departament Lotnisk: faks: 022 520 74 62 i email:
jsantkiewiczgalas@ulc.gov.pl
9.2.1.5. Dyżurny Operacyjny Portu na wniosek innych służb lub z własnej inicjatywy w oparciu
o Aneks nr 15 ICAO, ma obowiązek wypełnić "formularz zamówienia NOTAM" i wysłać w postaci
nieprzetworzonej (w języku polskim) do AIS - Międzynarodowego Biura NOTAM na nr faksu 22 574
7179 lub 22 5747189 lub telefonicznie pod numerem 22 574 7174 (w razie konieczności
natychmiastowego wysłania NOTAM przy braku dostępu do faksu) oraz w wersji elektronicznej na
adres: nof@pansa.pl z prośbą o wydanie komunikatu NOTAM we wszystkich przypadkach,
w których wymienione niżej informacje nabierają bezpośredniego znaczenia operacyjnego:
a) ustanowienie, zamknięcie lub istotne zmiany w użytkowaniu lotniska lub dróg kołowania;
b) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany w działaniu służb lotniczych (AGA, AIS, ATS, COM,
MET, SAR, itp.);
c) ustanowienie i wycofanie lub istotne zmiany wzrokowych pomocy nawigacyjnych;
d) przerwy lub włączenie do pracy głównych elementów systemów świetlnych lotniska;
e) ustanowienie, wycofanie lub istotne zmiany procedur żeglugi powietrznej;
f) zaistnienie lub usunięcie znacznych niesprawności lub utrudnień na polu manewrowym;
g) zmiany i ograniczenia dostępności paliwa, oleju i tlenu;
h) istotne zmiany dotyczące działania dostępnych środków i służb poszukiwania i ratownictwa;
i) wprowadzenie, wycofanie lub przywrócenie do eksploatacji oznakowania znaczących przeszkód
lotniczych;
j) zmiany w przepisach wymagające podjęcia natychmiastowych działań np. ustanowienie strefy
zakazanej związanej z akcją SAR;
k) obecność zagrożeń dla żeglugi powietrznej (ćwiczenia wojskowe, pokazy lotnicze, skoki
spadochronowe itp. wykonywane poza opublikowanymi miejscami);
l) wzniesienie, usunięcie lub zmiany (wszystkich) przeszkód lotniczych w rejonie lotniska to jest
w strefach ograniczenia zabudowy (ograniczenia wysokości przeszkód) dla lotniska: w pasie
startowym, strefach podejścia, nieudanego podejścia, poziomej wewnętrznej, stożkowej itp;
37
m) ustanowienie lub wycofanie, jeśli to ma miejsce, lub zmiany w statusie stref zakazanych,
ograniczonych lub niebezpiecznych;
n) ustanowienie lub likwidacja stref, tras lub ich części, w których występuje możliwość
przechwycenia i istnieje konieczność prowadzenia stałego nasłuchu na kanale alarmowym;
o) przydzielanie, wycofanie lub zmiana wskaźników lokalizacji;
p) istotne zmiany w poziomie ratownictwa i ochrony przeciwpożarowej lotniska, (np. zmiana
kategorii);
q) występowanie, usuniecie lub istotne zmiany niebezpiecznych warunków spowodowanych
śniegiem, topniejącym śniegiem, lodem, lub wodą na polu naziemnego ruchu lotniczego;
r) wybuch epidemii powodujący zmiany opublikowanych wymagań dotyczących szczepień
i kwarantanny;
s) prognozy o słonecznym promieniowaniu kosmicznym, jeśli są dostarczane;
t) wystąpienie ważnych operacyjnie zmian w aktywności wulkanicznej;
u) wypuszczenia do atmosfery materiałów radioaktywnych lub chemikaliów toksycznych;
v) powadzenie akcji humanitarnej mającej wpływ na żeglugę powietrzną;
w) inne zdarzenia mające wpływ na żeglugę powietrzną.
9.2.1.6. Poniższe informacje nie powinny być publikowane za pomocą NOTAM:
a) rutynowe prace konserwacyjne odbywające się na płytach postojowych i drogach kołowania, nie
mające wpływu na bezpieczne poruszanie się statków powietrznych;
b) prace przy oznakowaniu drogi startowej, jeśli operacje statków powietrznych mogą odbywać się
bezpiecznie na innych dostępnych drogach startowych, lub gdy używany sprzęt może być, w razie
potrzeby, usunięty;
c) tymczasowe przeszkody znajdujące się w pobliżu lotniska, nie mające wpływu na bezpieczeństwo
operacji statków powietrznych;
d) częściowe usterki urządzeń świetlnych lotniska nie mające bezpośredniego wpływu na operacje
statków powietrznych;
e) częściowe, tymczasowe usterki w łączności powietrze-ziemia, jeżeli wiadomo, że są dostępne
i mogą być wykorzystane odpowiednie częstotliwości zapasowe;
f) brak służb obsługujących płytę postojową oraz brak kierowania ruchem drogowym;
g) brak znaków wskazujących położenie i kierunek, a także innych znaków informacyjnych na polu
naziemnego ruchu lotniczego danego lotniska;
38
h) skoki spadochronowe w przestrzeni powietrznej niekontrolowanej w warunkach VFR (patrz punkt
5.1.1.1 Załącznika 15) i w miejscach opublikowanych lub wewnątrz stref niebezpiecznych
i zakazanych, znajdujących się wewnątrz przestrzeni powietrznej kontrolowanej;
i) inne informacje o podobnym, tymczasowym charakterze.
9.2.2. Szczegółowe procedury wypełniania informacji do NOTAM.
9.2.2.1. Pola "formularza zamówienia NOTAM":
Pole A Lokalizacja lotniska [EPKT]
Pole B Od kiedy obowiązuje ograniczenia [data i godzina UTC]
Pole C Do kiedy obowiązują ograniczenia [data i godzina UTC]
Pole D Okresy czasu obowiązywania ograniczeń
Pole E Treść NOTAM (wersje językowe) Polska/Angielska
Pole F Wysokość , od której obowiązuje ograniczenie
Pole G Do jakiej wysokości obowiązuje ograniczenie
Pole Q Do komputerowego przetwarzania danych NOTAM
9.2.2.2. Objaśnienia:
Pole A: zawiera informację o lokalizacji ograniczenia. Dozwolone jest wpisywanie oznaczników
lotniska,
Pole B: zawiera informacje od kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest
zawsze czasem UTC,
Pole C: zawiera informacje do kiedy informacja zawarta w NOTAM jest ważna. Podawany czas jest
zawsze czasem UTC,
Pole D: występuje wtedy gdy jest potrzebne. Zawiera informację w jakich przedziałach czasowych
obowiązują ograniczenia zawarte w NOTAM i do kiedy są ważne. Podawany czas jest zawsze czasem
UTC,
Pole E: zawiera informację opisową dotyczącą samego ograniczenia. Stosuje się tekst otwarty oraz
skróty dozwolone przez ICAO,
Pole F: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera od jakiej
wysokości obowiązują ograniczenia,
Pole G: informacje występują jedynie w ostrzeżeniach nawigacyjnych. Informacja zawiera do jakiej
wysokości obowiązują ograniczenia,
Pole Q: występuje tylko w NOTAM mających „SYSTEM NOTAM”, pozwala na komputerowe
przetwarzanie NOTAM.
39
9.2.3. Zasady wydawania SNOWTAM.
9.2.3.1. SNOWTAM to NOTAM serii S używany do informowania załóg statków powietrznych
o pokryciu i zaleganiu na polu manewrowym różnych rodzajów śniegu, błota, lodu. SNOWTAM
powinny być wydawane tylko wtedy, gdy pole manewrowe jest rzeczywiście pokryte śniegiem,
błotem lub lodem.
9.2.3.2. DOP w okresie zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych, nie rzadziej niż co
24 godziny, z własnej inicjatywy lub na wniosek innych służb w oparciu o Aneks nr 15 ICAO Dodatek
2 ma obowiązek wypełnić formularz meldunków SNOWTAM i wysłać do Międzynarodowego Biura
NOTAM na nr faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji elektronicznej na adres:
nof@pansa.pl w celu wydania komunikatu SNOWTAM o stanie nawierzchni lotniska, ocenie
hamowania i innych informacjach wymienionych w formularzu.
9.2.3.3. Maksymalna ważność SNOWTAM wynosi 24 godziny. SNOWTAM jest automatycznie
zastępowany przez kolejny wydany SNOWTAM. Nowy SNOWTAM wydawany jest, kiedy tylko
zajdzie istotna zmiana warunków. Następujące zmiany warunków na drodze startowej są uważane
za znaczące:
a) znacząca zmiana warunków hamowania,
b) zmiana grubości pokrycia większa niż 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu,
3 mm dla topniejącego śniegu,
c) zmiana dostępnej długości lub szerokości drogi startowej o 10% lub więcej,
d) wszelkie zmiany rodzaju lub wielkości pokrycia, które wymagają ponownej klasyfikacji w polach
F lub T meldunku SNOWTAM,
e) powstanie lub/i zmiany wysokości lub odległości od linii centralnej niebezpiecznych zwałów
śniegu po jednej lub obu stronach drogi startowej,
f) zmiany widoczności świateł drogi startowej, spowodowane ich zakryciem,
g) powstanie lub zmiany wszelkich innych warunków uznanych za znaczące, zgodnie
z oświadczeniem lub lokalną sytuacją.
9.2.3.4. Podając informację o dwóch lub trzech drogach startowych, należy powtórzyć pola od C do
P włącznie. Jeśli pola nie zawierają informacji, należy je całkowicie pominąć. Należy używać
metrycznych jednostek miar nie podając ich oznaczeń.
9.2.4. Szczegółowe procedury wypełniania informacji SNOWTAM.
9.2.4.1. Pola meldunku SNOWTAM:
Pole A - wskaźnik lokalizacji lotniska (ICAO),
Pole B - grupa data/czas złożona z ośmiu cyfr, oznaczająca czas obserwacji ze wskazaniem miesiąca,
dnia, godziny i minut UTC (pole zawsze musi być wypełnione),
40
Pole C - oznacznik progu drogi startowej o niższym numerze,
Pole D - długość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest krótsza od opublikowanej
długości,
Pole E - szerokość oczyszczonej drogi startowej, jeśli część oczyszczona jest mniejsza od
opublikowanej szerokości. Jeśli część oczyszczona przesunięta jest w lewo lub prawo od linii
centralnej należy dodać literę „L” lub „R”,
Pole F - pokrycia na całej długości drogi startowej, zgodnie z wyjaśnieniem podawanym
w formularzu SNOWTAM. Dla określenia różnych warunków na poszczególnych częściach drogi
startowej, może być użyta odpowiednia kombinacja cyfr. Jeśli na jednym odcinku drogi startowej
jest więcej niż jeden rodzaj pokrycia, powinny być one wymienione w kolejności zgodnej
z formularzem SNOWTAM. Jeżeli zwały śniegu i ilość opadów przewyższają średnie wartości lub
jeżeli występują szczególne cechy charakterystyczne związane z opadami, to informacje o nich
podaje się tekstem otwartym w polu T SNOWTAM,
Pole G - średnia grubość warstwy (mm) dla każdej 1/3 długości drogi startowej lub ‘’xx’’, jeśli
pomiar tej warstwy jest niemożliwy lub nieistotny pod względem operacyjnym. Pomiar musi być
dokonywany z dokładności do 20 mm dla suchego śniegu, 10 mm dla mokrego śniegu i 3 mm dla
roztajałego śniegu,
Pole H - oceniane hamowanie (jedna cyfra) w kolejności od progu o niższym numerze na każdej
1/3 części drogi startowej podawane na podstawie zmierzonych współczynników hamowania oraz
tabeli.
MIERZONY WSPÓŁCZYNNIK
OCENA HAMOWANIA
0.40 lub powyżej
DOBRE
0.39 do 0.36
ŚREDNIO/DOBRE
0.35 do 0.30
ŚREDNIE
0.29 do 0.26
ŚREDNIO/ZŁE
0.25 i poniżej
ZŁE
Pole J - niebezpieczne zwały śniegu. Jeśli występują podać wysokość (cm) i odległość od krawędzi
drogi startowej (m), dodając oznaczenia ‘’L’’ (lewa strona), ‘’R’’ (prawa strona) lub ‘’LR’’ (z obu stron)
informujące, z której strony występują. Obserwacje przeprowadza się z progu o niższym numerze,
Pole K - jeśli światła drogi startowej są zakryte - wpisać ‘’YES’’, dodając ‘’L’’, ‘’R’’ lub litery ‘’LR’’,
patrząc od progu o niższym numerze,
41
Pole L - jeśli ma być prowadzone dalsze odśnieżanie, podać przewidywaną do odśnieżania długość
i szerokość drogi startowej lub ‘’TOTAL’’, jeśli droga startowa ma być oczyszczona w całości,
Pole M - wpisać przewidywany czas zakończenia akcji odśnieżania UTC,
Pole N - w celu określenia warunków panujących na drodze kołowania może być użyty kod
stosowany dla pola F. Wpisać ‘’NO’’, jeśli drogi kołowania dla danej drogi startowej nie są dostępne,
Pole P - jeśli dotyczy, wpisać ‘’YES’’ oraz odległość boczną (m),
Pole R - dla opisania warunków na płycie postojowej może być użyty kod stosowany dla pola
F. Wpisać ‘’No’’, jeśli płyta jest niedostępna,
Pole S - wpisać przewidywany czas następnej obserwacji/pomiaru UTC,
Pole T - opisać tekstem otwartym wszelkie operacyjnie istotne informacje podając zawsze długość
nieczyszczonej drogi startowej (pole D) oraz rozległość zanieczyszczenia (pole F) dla każdej 1/3 drogi
startowej (jeśli ma to miejsce), zgodnie z poniższym wykazem.
Zanieczyszczenie drogi startowej:
runway contamination 10%, jeśli zanieczyszczone jest do 10% drogi startowej,
runway contamination 25%, jeśli zanieczyszczone jest 11-25% drogi startowej,
runway contamination 50%, jeśli zanieczyszczone jest 26-50% drogi startowej,
runway contamination 100%, jeśli zanieczyszczone jest 51-100% drogi startowej.
9.2.4.2. Określenie różnych rodzajów śniegu:
a) Roztajały śnieg - śnieg nasycony wodą, który uderzony z góry obcasem lub czubkiem buta
rozbryzguje się; ciężar właściwy 05-08,
b) Suchy śnieg - śnieg, który (gdy nie jest ubity) rozprasza się pod wpływem podmuchu lub który
ściśnięty w dłoni rozpada się po zwolnieniu uścisku; ciężar właściwy <0,35,
c) Mokry śnieg - śnieg, który ściśnięty w dłoni lepi się oraz tworzy bryłę lub ma tendencje do
tworzenia bryły; ciężar właściwy 0,35<0,5,
d) Ubity śnieg - śnieg, który został zagęszczony w jednolitą, niepoddającą się dalszemu zagęszczaniu
masę i który przy podnoszeniu zlepia się lub rozkrusza; ciężar właściwy od 0,5>.
9.2.4.3. Formularz należy wypełnić czytelnie i wysłać do Międzynarodowego Biura NOTAM na nr
faksu 22 574 7179 lub 22 5747189 oraz w wersji elektronicznej na adres: nof@pansa.pl.
42
9.2.4.4. PRZYKŁADOWE WYPEŁNIENIE FORMULARZA SNOWTAM
43
9.2.5. Postępowanie związane z raportami SNOWTAM dla służb lotniskowych powinno być zgodne
z instrukcją „Zimowego utrzymania nawierzchni lotniskowych”
Opis skrótów stosowanych na METAR
METAR - OPIS
44
45
46
47
48
49
50
FORMULARZ SNOWTAM
51
52
53
Czas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 150 minut.
Ocenie podlegać będą 2 rezultaty:
rozkodowane depesze METAR opisujące warunki meteorologiczne;
wypełnione formularze SNOWTAM do każdej sytuacji na lotnisku.
Zasady oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:
posługiwanie się informacjami służb ruchu lotniczego;
korzystanie z dokumentacji lotniskowych służb ruchu lotniczego;
posługiwanie się informacjami meteorologicznymi;
wykonywanie czynności operacyjnych zgodnie z obowiązującymi procedurami;
stosowanie przepisów dotyczących działań żeglugi powietrznej;
sporządzanie dokumentacji związanej z prowadzeniem działań operacyjnych.
Umiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:
lotniczego;
\nw tym ze służbami ruchu lotniczego.
Inne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji AU.38 Prowadzenie działań we współpracy ze
służbami żeglugi powietrznej mogą dotyczyć:
przetwarzania danych do realizacji zadań lotniskowych;
przestrzegania procedur alarmowania służb ratowniczych;
organizacji działań lotniskowych służb żeglugi powietrznej;
działań operacyjnych we współpracy ze służbami informacyjnymi.
54
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK LOTNISKOWYCH SŁUŻB
OPERACYJNYCH - 315406.
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinien być
przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
lotniczym, w tym ochrony portu przed aktami bezprawnej ingerencji;
\nzapewnienia bezpieczeństwa operacji lotniczych i lotniskowych w porcie lotniczym;
\nbezpieczeństwa portu lotniczego;
\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych
efektów kształcenia na które składają się:
(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy
Uczeń:
ochroną środowiska i ergonomią;
\ni ochrony środowiska w Polsce;
\npracy;
\nz wykonywaniem zadań zawodowych;
\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
\nochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
\nzagrożenia zdrowia i życia.
55
(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej
Uczeń:
przepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;
\ngospodarczej;
\nprowadzenie działalności gospodarczej;
\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo
Uczeń:
oraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;
\nartykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;
\nzawodowych;
\nkomunikowanie się w środowisku pracy;
\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne
Uczeń:
56
\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów
Uczeń:
i jakość pracy;
\nkształcenia
wspólne
dla
zawodów
w
ramach
obszaru
administracyjno-usługowego,
stanowiące
podbudowę
do
kształcenia
w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(AU.q)
PKZ(AU.q) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: technik eksploatacji
portów i terminali, technik lotniskowych służb operacyjnych
Uczeń:
do wykonywania zawodu;
\nlotniskowych służb operacyjnych
AU.37 Obsługa operacyjna portu lotniczego
Uczeń:
\ni funkcje;
\n57
\nnaziemną w porcie lotniczym;
\nnapędowych;
\nportów lotniczych;
\nUczeń:
\nnatężenia ruchu i typu statku powietrznego;
\nsłużb operacyjnych.
\nUczeń:
\nlotniczym;
\ni mienia;
\nlotniczym.
58
AU.38 Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej
Uczeń:
\nkontroli zbliżania i służby kontroli obszaru oraz służby meteorologicznej;
\nsystemy satelitarne;
\nlotniczego.
\nUczeń:
\nlotniczego;
\nze służbami ruchu lotniczego.
59
Szkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych powinna
posiadać następujące pomieszczenia dydaktyczne:
nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z drukarką
umożliwiającą drukowanie w formacie A3, skanerem oraz projektorem multimedialnym,
stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), podłączone
do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z oprogramowaniem wspomagającym pracę
służby operacyjnej, plansze obrazujące konstrukcje i zasady działania statków
powietrznych oraz oznakowanie i napisy na statkach powietrznych, prezentacje
przedstawiające usytuowanie poszczególnych elementów infrastruktury w obrębie
lotniska, przykładowe mapy lotnisk, przeszkód lotniczych, plany zagospodarowania
lotniska, topografii lotnisk oraz powierzchni ograniczających, plany sytuacyjne oraz profile
pól wznoszenia i podejścia do lądowania statków powietrznych, zdjęcia satelitarne
obrazujące przykładowe porty lotnicze, filmy dydaktyczne dotyczące funkcjonowania portu
lotniczego, literaturę zawodową, przykładowe dokumenty operacyjne portu lotniczego,
przepisy polskiego i międzynarodowego prawa lotniczego, polskie i obcojęzyczne źródła
informacji dotyczące działalności lotniskowych służb operacyjnych, obowiązujące
dokumenty Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA);
nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu oraz projektorem
multimedialnym, makietę lotniska o wymiarach minimum 3 m x 1,2 m, odzwierciedlającą
podstawowe elementy infrastruktury lotniska wraz z otoczeniem, strefami podejścia
i startu, elementami przeszkód wokół lotniska, zabudową wieży kontroli ruchu lotniczego,
strażnicą lotniskowej straży pożarnej, zabudową terminalową i cargo, małym parkingiem,
środki łączności przewodowej i bezprzewodowej - zestaw radiotelefonów do wewnętrznej
łączności radiowej (jeden zestaw dla dwóch uczniów), telefony do łączności wewnętrznej
(jeden zestaw dla dwóch uczniów), przykładowe mapy lotnisk, elementów przestrzeni
wokół lotniska, mapy standardowego odlotu według wskazań przyrządów (SID - Standard
Instrument Departure), mapy standardowego dolotu według wskazań przyrządów
(STAR - Standard Instrument Arrival), mapy podejść instrumentalnych, mapy punktów
nawigacyjnych dla lotów z widocznością (VFR - Visual Flight Rules), mapy tras dolotowych
i odlotowych, topografii lotniska, mapy przeszkodowe oraz mapy i dane meteorologiczne,
plansze oraz prezentacje przedstawiające procesy obsługi w porcie lotniczym; przykładowy
egzemplarz Zbioru Informacji Lotniczych Polska (AIP Polska), wchodzący w skład
Zintegrowanego Pakietu Informacji Lotniczych, zdjęcia satelitarne obrazujące różne porty
lotnicze, modele urządzeń oraz sprzętu do obsługi i zabezpieczenia funkcjonowania portu,
opisy procedur postępowania w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu portu
lotniczego, filmy dydaktyczne dotyczące działalności operacyjnej w porcie lotniczym oraz
zdarzeń i sytuacji zagrażających bezpieczeństwu w porcie lotniczym, przykładowe
dokumenty operacyjne portu lotniczego, programy komputerowe do symulacji procesów
obsługi w porcie lotniczym, literaturę zawodową, poradniki, przepisy polskiego
i międzynarodowego prawa lotniczego, zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy
procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania
w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia.
W szkole prowadzącej kształcenie w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych są
nauczane dwa języki obce ukierunkowane zawodowo, z tym że jednym z nich jest język angielski.
Kształcenie praktyczne może być realizowane w: pracowniach szkolnych oraz portach lotniczych,
60
w tym terminalach pasażerskich i cargo oraz innych podmiotach stanowiących potencjalne miejsce
zatrudnienia absolwentów szkół kształcących w zawodzie.
Szkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy
właściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).
ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując
minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych
dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz
właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.
Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia
wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego,
stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów
350 godz.
AU.37 Obsługa operacyjna portu lotniczego
650 godz.
AU.38 Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej
350 godz.