{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/37","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"37","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37. (1 pkt)\nBadania nad wprowadzaniem do organizmów roślin uprawnych genów innych gatunków\numożliwiły uzyskanie odmian o zwiększonej trwałości, bogatszych walorach smakowych,\nodżywczych czy leczniczych, o zwiększonej odporności na suszę, mrozy lub szkodniki. Mimo\ntych niezaprzeczalnych zalet rośliny transgeniczne przyjmowane są z dużą rezerwą.\nPrzeciwnicy\nstosowania\ntakich\nroślin\nużywają\nargumentów,\npodkreślających\nnieprzewidywalne skutki ich uprawiania np.:\nA. Przekonują, że genetycznie zmieniona żywność może okazać się niebezpieczna\ndla zdrowia człowieka.\nB. Pojawia się argument, że geny zmodyfikowanej rośliny wnikną - po zjedzeniu - w genom\nczłowieka, zmieniając jego właściwości.\nC. Innym zarzutem jest zagrożenie dla środowiska spowodowane przez niekontrolowane\nprzenoszenie się genów ze zmodyfikowanych roślin na ich „dzikich” krewnych.\nOceń, który z przytoczonych powyżej argumentów przeciw uprawom roślin\ntransgenicznych jest błędny. Odpowiedź uzasadnij.\n67\nOCENIANIE\nPOZIOM ROZSZERZONY\nZasady oceniania\n• Za rozwiązanie zadań z arkusza można uzyskać maksymalnie 60 punktów.\n• Schemat oceniania uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).\n• Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt\nwyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle\npunktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi, zgodnie z wyszczególnieniem\nw schemacie, przedstawił zdający.\n• Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nw poleceniu.\n• Jeżeli podane w odpowiedzi informacje świadczą o braku zrozumienia omawianego\nzagadnienia i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi lub zawierają błąd\nmerytoryczny, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nUwagi do zapisu schematu oceniania:\n• Odpowiedzi alternatywne (tylko jedna z nich podlega ocenie) oddzielone są od siebie\nukośnikami (/), np.: ruch kończyn /ruch i w ocenie są równoważne.\n• Sformułowanie zapisane w nawiasach nie jest wymagane w odpowiedzi. Jego\numieszczenie w odpowiedzi nie ma wpływu na ocenę.\nNumer\nzadania\nSCHEMAT OCENIANIA\nMaksymalna\npunktacja za\nzadanie\n1.\nZa dwa prawidłowe przykłady - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nprzełyk / żołądek / jelito / moczowody / pęcherz moczowy / macica.\n1\n2.\nZa prawidłowe podanie funkcji wątroby - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- Wątroba magazynuje nadmiar glukozy (i uwalnia ją w przypadku\nniedoboru),\n- zapewnia utrzymanie ilości glukozy we krwi na stałym poziomie.\n1\n3\nZa podanie, że jest to stwierdzenie prawdziwe wraz z trafnym argumentem -\n1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nJest to prawda, ponieważ pocenie się i parowanie z dróg oddechowych jest\nważnym czynnikiem regulującym temperaturę ciała.\n1\n4.\nZa wskazanie odpowiedzi C - 1 pkt:\n1\n5.\nZa stwierdzenie, że jest to zdanie błędne wraz z podaniem trafnego\nargumentu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nJest to zdanie błędne, gdyż potencjał czynnościowy powstaje tylko pod\nwpływem bodźców o określonej sile / bodźców progowych /\nponadprogowych.\n1\n6.\nZa w pełni poprawny zapis kolejności - 1 pkt.\n6, 1, 5, 3, 4, 2\n1\n68\n7.\nZa podanie każdej z dwóch cech budowy żołądka wraz z trafnym\nuzasadnieniem - po 1 pkt.\nPrzykładowe odpowiedzi:\n1. W jego błonie śluzowej są gruczoły wydzielające proenzym -\npepsynogen.\n2. Ma ściany zbudowane z mięśni gładkich, których skurcze umożliwiają\nmieszanie i przesuwanie treści pokarmowej.\n2\n8.\nZa prawidłowe dopasowanie opisów wszystkich faz - 1 pkt.\nPrawidłowa kolejność: III, I, II.\n1\n9.\nZa podanie nazw struktur X i Y - 1 pkt.\nZa podanie nazw odpowiednich etapów oddychania - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nX: grzebień mitochondrialny - łańcuch oddechowy\nY: matriks - cykl Krebsa\n2\n10.\nZa podanie prawidłowego przykładu węglowodanu oraz jego właściwości\n(prawidłowo uzupełniony wiersz tabeli) - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMonosacharydy - glukoza - dobra rozpuszczalność - energetyczna\nPolisacharydy - celuloza - słaba rozpuszczalność - strukturalna\n2\n11.\nZa prawidłowo opisaną próbę badawczą i kontrolną po 1 pkt.\nPrzykład opisu próby kontrolnej:\nDo zlewki należy pobrać pantofelki wraz z wodą z akwarium.\nPrzykład opisu próby badawczej:\nW dwóch zlewkach należy sporządzić roztwory NaCl o różnym stężeniu\nnp. 1% roztwór NaCl i 1% roztwór NaCl z niewielką ilością wody.\nNastępnie dodać do każdej z nich pantofelki z akwarium.\nZa prawidłowo dobrany sposób uzyskiwania wyników - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nZ każdej zlewki przenieść zakraplaczem pantofelki na trzy szkiełka\npodstawowe. Obserwować za pomocą mikroskopu częstotliwości\npulsowania wodniczek tętniących pantofelków umieszczonych\nw roztworach o różnym stężeniu NaCl oraz z próby kontrolnej i porównać\notrzymane wyniki.\n3\n12.\nZa każdą z dwóch prawidłowych cech wspólnych komórek wraz z ich\nprawidłowym zaznaczeniem na rysunku po 1 pkt.\nPrzykłady cech:\nbłona komórkowa, ściana komórkowa, cytoplazma, rybosomy.\n2\n13.\nZa wskazanie fałszywego stwierdzenia oraz uzasadnienie wyboru - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nFałszywe stwierdzenie - 4.\nProduktem fazy świetlnej, wykorzystywanym do redukcji dwutlenku węgla\njest NADPH2.\n1\n14.\nZa poprawne wymienienie trzech substratów oraz trzech produktów\nglikolizy uwzględnionych na schemacie po 1 pkt.\nSubstraty: glukoza, Pi / P / fosforan / reszta fosforanowa, NAD+, ADP,\nATP.\nProdukty: kwas pirogronowy / pirogronian, NADH2, ATP, ADP.\n2\n69\n15.\nZa podanie poprawnego przykładu bakterii chemosyntetyzujących i\nokreślenie ich znaczenia - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nBakterie nitryfikacyjne utleniając amoniak do przyswajalnych dla roślin\nazotanów umożliwiają obieg azotu w przyrodzie, / likwidują toksyczne\nsubstancje gromadzące się w środowisku - np. amoniak.\nBakterie siarkowe utleniają nieprzyswajalny dla roślin siarkowodór\ndo przyswajalnych siarczanów, niezbędnych do syntezy białek.\n1\n16.\nZa poprawne wyjaśnienie przyczyny zachowania się węży w czasie\ntrawienia oraz głodu po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- Zbliżenie się do źródła ciepła w czasie trawienia podwyższa\ntemperaturę ciała węża, co przyśpiesza proces trawienia pokarmu /\nzwiększa aktywność enzymów trawiennych.\n- W czasie głodu niższa temperatura ciała węża powoduje spadek tempa\nmetabolizmu, w tym oddychania komórkowego, a tym samym\nzmniejszenie zużycia związków organicznych w ciele zwierzęcia.\n2\n17.\nZa każdą prawidłową cechę różniącą skórki korzenia i pędu po 1 pkt.\nRóżnice:\n- obecność kutikuli / aparatów szparkowych w skórce pędu, a brak ww.\nelementów w skórce korzenia,\n- obecność włośników w skórce korzenia, a brak ich w skórce pędów.\n2\n18.\nZa prawidłowe wyjaśnienie znaczenia strategii unikania samozapłodnienia\n- 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nSamozapłodnienie zwiększa możliwość ujawnienia się mutacji recesywnej,\nktóra może być niekorzystna dla osobników potomnych / unikanie\nsamozapłodnienia zwiększa zmienność genetyczną potomstwa.\n1\n19.\nZa każdą z trzech prawidłową cechę szkieletu, będącą przystosowaniem\ndo lotu z objaśnieniem jej znaczenia po 1 pkt.\nPrzykłady cech:\n- pneumatyczne kości / brak zębów - zmniejszenie ciężaru ciała,\n- grzebień na mostku - miejsce przyczepu mięśni poruszających\nskrzydłami,\n- przekształcenie kończyny przedniej w skrzydło - stworzenie\npowierzchni lotnej.\n3\n20.\nZa poprawne podanie aminokwasu, którego niedobór może być skutkiem\ndiety wegeteriańskiej - tryptofan - 1 pkt.\nZa poprawne podanie aminokwasu, którego najlepszym źródłem jest białko\nroślinne - leucyna - 1 pkt.\n2\n70\n21.\nZa prawidłowe skonstruowanie tabeli i opis jej nagłówka - 1 pkt.\nZa prawidłowe wypełnienie tabeli - 1 pkt.\nOpis nagłówka: cecha , typ poczwarki: wolna, osłonięta, baryłkowata\n(1 pkt).\nWypełnienie tabeli: kształt ciała; obecność zawiązków skrzydeł i odnóży;\nzdolność do ruchu (1 pkt).\nTyp poczwarki\nCecha\nwolna\nosłonięta\nbaryłkowata\nkształt (ciała)\nkształt owada\ndorosłego\nobły\nbaryłkowaty\nzawiązki skrzydeł i\nodnóży\ndobrze\nwidoczne\nsłabo\nwidoczne\nniewidoczne\nzdolność do ruchu\n(ruchliwość)\nruchliwa\nruchliwa\nnieruchliwa\n2\n22.\nZa podanie jednej cechy wspólnej, widocznej na rysunku, dla rynii\ni widłaka - 1 pkt.\nPrzykłady cech:\n- zarodnie umieszczone w szczytowych częściach rośliny / pędu,\n- widlasty / dychotomiczny typ rozgałęzienia pędów.\n1\n23.\nZa każdy poprawnie sformułowany wniosek - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n1. Wraz ze wzrostem wilgotności nasion wzrasta w nich natężenie\noddychania komórkowego / wydzielania przez nie CO2.\n2. Najszybszy wzrost natężenia oddychania w powiązaniu ze wzrostem\nwilgotności nasion ma miejsce u lnu. / Nasiona żyta reagują na wzrost\nich wilgotności najwolniejszym wzrostem natężenia oddychania.\n2\n24.\nZa stwierdzenie, że gromadzenie dużych ilości mocznika umożliwia\npłazom pobieranie wody - 1 pkt.\nZa wyjaśnienie mechanizmu tego zjawiska - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMocznik zwiększa hipertoniczność płynów ustrojowych, co ułatwia\npobieranie wody ze środowiska.\n2\n25.\nZa prawidłowo zapisane wszystkie możliwe genotypy samca i samicy\no czerwonych oczach i normalnie wykształconych skrzydłach - po 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nSamica: XAXABB, XAXABb, XAXaBB, XAXaBb - 1 pkt.\nSamiec: XAYBB, XAYBb - 1 pkt.\n2\n26.\nZa poprawne podanie nazwy mutacji - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMutacja chromosomowa liczbowa / poliploidia.\n1\n27.\nZa określenie cechy kodu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nKod jest uniwersalny.\n1\n71\n28.\nZa określenie, czy choroba jest recesywna czy dominująca wraz\nz uzasadnieniem po 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nChoroba jest uwarunkowana mutacją recesywną, ponieważ zdrowi rodzice\nmają chore dziecko.\nZa określenie, czy gen leży w chromosomie płciowym czy autosomie\ni uzasadnienie odpowiedzi - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nGen leży w autosomie, ponieważ zdrowy ojciec ma chorą córkę.\n2\n29.\nZa prawidłowe zapisanie genotypów rodziców i potomstwa w tej\nkrzyżówce - 1 pkt.\nZa ustalenie stosunku fenotypowego - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nP:\nab\nAB\nx\nab\nAB\nlub AaBb x AaBb\nF1:\nab\nab\nab\nAB\nAB\nAB\n,\n,\nlub AABB, AaBb, aabb\nStosunek fenotypowy w F1 - 3 : 1\n2\n30.\nZa podanie mechanizmu ewolucji - dobór naturalny - 1 pkt.\nZa poprawne wyjaśnienie - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMotyle ciemne są mniej widoczne na ciemnej korze, więc mają więcej\nszans na przeżycie - jest ich więcej.\n2\n31.\nZa wskazanie każdego z dwóch prawidłowych argumentów po 1 pkt.\nPrawidłowe odpowiedzi: 3, 7.\n2\n32.\nZa ustalenie i uzasadnienie typu sukcesji - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nI rodzaj sukcesji, ponieważ hałda odpadów jest podłożem nowym\npozbawionym życia.\n1\n33.\nZa poprawnie skonstruowany schemat - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nrośliny roślinożercy drapieżcy\n(martwe szczątki organizmów)\nzwiązki nieorganiczne bakterie i grzyby\n1\n72\n34\nZa prawidłowe skonstruowanie i opisanie układu współrzędnych:\nX - czas w latach / rok / lata, Y - liczba / liczebność reniferów - 1 pkt.\nZa prawidłowe narysowanie wykresu liniowego - 1 pkt.\n2\n35.\nZa poprawne określenie dwóch skutków uwzględniające podwyższenie\nstężenia CO2 w atmosferze (1 pkt) i efekt cieplarniany (1pkt) - 2 pkt\nPrzykład odpowiedzi:\nNadmierne wycinanie lasów powoduje zmniejszenie ilości producentów\n(wykorzystujących dwutlenek węgla w procesie fotosyntezy), co może\nspowodować zwiększenie stężenia dwutlenku węgla w atmosferze (1 pkt)\ni doprowadzi do wystąpienia efektu cieplarnianego (1 pkt).\n2\n36.\nZa każdy z dwóch logicznych argumentów po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nGen krzewienia może być przydatny dla rolnictwa ze względu na to, iż:\n- rośliny o większej liczbie odgałęzień dają większe plony.\n- niższe rośliny są też łatwiejsze do zbierania plonów, np. owoców.\n2\n37.\nZa prawidłową odpowiedź z uzasadnieniem - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nArgument B jest błędny, ponieważ DNA zjadanych roślin ulega\nrozkładowi w czasie trawienia.\n1\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n60\n70\n80\n90\n100\n110\n120\n130\n1905 1910 1915 1920 1925 1930 1935 1940 1945 1950 1955\nRok\nLiczba reniferów\nCentralna Komisja Egzaminacyjna\nul Łucka 11, 00-842 Warszawa\ntel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57\nwww.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl\nOKE Gdańsk\nul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,\ntel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91\nwww.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl\nOKE Łódź\nul. Praussa 4, 94-203 Łódź\ntel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52\nfax. 634 91 54\nwww.komisia.pl komisja@komisja.pl\nOKE Jaworzno\nul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno\ntel.(0-32) 616 33 99 w.101\nfax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl\noke@oke.jaw.pl\nOKE Poznań\nul. Gronowa 22, 61-655 Poznań\ntel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41\nwww.oke.poznan.pl\nsekretariat@oke.poznan.pl\nOKE Kraków\nal. F. Focha 39, 30-119 Kraków\ntel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45\nwww.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl\nOKE Warszawa\nul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa\ntel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45\nwww.oke.waw.pl info@oke.waw.pl\nOKE Łomża\nul. Nowa 2, 18-400 Łomża\nTel/fax. (0-86) 216 44 95\nwww.okelomza.com\nsekretariat@oke.lomza.com\nOKE Wrocław\nul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław\ntel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73\nwww.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl\nOKE\nGDAŃSK\nOKE\nŁOMŻA\nOKE\nWARSZAWA\nOKE\nKRAKÓW\nOKE\nJAWORZNO\nOKE\nŁÓDŹ\nOKE\nWROCŁAW\nOKE\nPOZNAŃ","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Błędny jest argument B. Uzasadnienie: DNA (i białka) zjadanej rośliny ulegają w przewodzie pokarmowym rozłożeniu (trawieniu) do prostych związków (nukleotydów, aminokwasów) i nie wbudowują się w niezmienionej postaci do genomu komórek człowieka.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":66,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 37. (1 pkt)
Badania nad wprowadzaniem do organizmów roślin uprawnych genów innych gatunków
umożliwiły uzyskanie odmian o zwiększonej trwałości, bogatszych walorach smakowych,
odżywczych czy leczniczych, o zwiększonej odporności na suszę, mrozy lub szkodniki. Mimo
tych niezaprzeczalnych zalet rośliny transgeniczne przyjmowane są z dużą rezerwą.
Przeciwnicy
stosowania
takich
roślin
używają
argumentów,
podkreślających
nieprzewidywalne skutki ich uprawiania np.:
A. Przekonują, że genetycznie zmieniona żywność może okazać się niebezpieczna
dla zdrowia człowieka.
B. Pojawia się argument, że geny zmodyfikowanej rośliny wnikną - po zjedzeniu - w genom
człowieka, zmieniając jego właściwości.
C. Innym zarzutem jest zagrożenie dla środowiska spowodowane przez niekontrolowane
przenoszenie się genów ze zmodyfikowanych roślin na ich „dzikich” krewnych.
Oceń, który z przytoczonych powyżej argumentów przeciw uprawom roślin
transgenicznych jest błędny. Odpowiedź uzasadnij.
67
OCENIANIE
POZIOM ROZSZERZONY
Zasady oceniania
• Za rozwiązanie zadań z arkusza można uzyskać maksymalnie 60 punktów.
• Schemat oceniania uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem
sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).
• Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty.
• Za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt
wyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną.
• Za zadania otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle
punktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi, zgodnie z wyszczególnieniem
w schemacie, przedstawił zdający.
• Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia
w zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest
w poleceniu.
• Jeżeli podane w odpowiedzi informacje świadczą o braku zrozumienia omawianego
zagadnienia i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi lub zawierają błąd
merytoryczny, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.
Uwagi do zapisu schematu oceniania:
• Odpowiedzi alternatywne (tylko jedna z nich podlega ocenie) oddzielone są od siebie
ukośnikami (/), np.: ruch kończyn /ruch i w ocenie są równoważne.
• Sformułowanie zapisane w nawiasach nie jest wymagane w odpowiedzi. Jego
umieszczenie w odpowiedzi nie ma wpływu na ocenę.
Numer
zadania
SCHEMAT OCENIANIA
Maksymalna
punktacja za
zadanie
1.
Za dwa prawidłowe przykłady - 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
przełyk / żołądek / jelito / moczowody / pęcherz moczowy / macica.
1
2.
Za prawidłowe podanie funkcji wątroby - 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:

\n\n

niedoboru),

\n\n

1
3
Za podanie, że jest to stwierdzenie prawdziwe wraz z trafnym argumentem -
1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Jest to prawda, ponieważ pocenie się i parowanie z dróg oddechowych jest
ważnym czynnikiem regulującym temperaturę ciała.
1
4.
Za wskazanie odpowiedzi C - 1 pkt:
1
5.
Za stwierdzenie, że jest to zdanie błędne wraz z podaniem trafnego
argumentu - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Jest to zdanie błędne, gdyż potencjał czynnościowy powstaje tylko pod
wpływem bodźców o określonej sile / bodźców progowych /
ponadprogowych.
1
6.
Za w pełni poprawny zapis kolejności - 1 pkt.
6, 1, 5, 3, 4, 2
1
68
7.
Za podanie każdej z dwóch cech budowy żołądka wraz z trafnym
uzasadnieniem - po 1 pkt.
Przykładowe odpowiedzi:

\n
  1. W jego błonie śluzowej są gruczoły wydzielające proenzym -
\n

pepsynogen.

\n
  1. Ma ściany zbudowane z mięśni gładkich, których skurcze umożliwiają
\n

mieszanie i przesuwanie treści pokarmowej.
2
8.
Za prawidłowe dopasowanie opisów wszystkich faz - 1 pkt.
Prawidłowa kolejność: III, I, II.
1
9.
Za podanie nazw struktur X i Y - 1 pkt.
Za podanie nazw odpowiednich etapów oddychania - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
X: grzebień mitochondrialny - łańcuch oddechowy
Y: matriks - cykl Krebsa
2
10.
Za podanie prawidłowego przykładu węglowodanu oraz jego właściwości
(prawidłowo uzupełniony wiersz tabeli) - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Monosacharydy - glukoza - dobra rozpuszczalność - energetyczna
Polisacharydy - celuloza - słaba rozpuszczalność - strukturalna
2
11.
Za prawidłowo opisaną próbę badawczą i kontrolną po 1 pkt.
Przykład opisu próby kontrolnej:
Do zlewki należy pobrać pantofelki wraz z wodą z akwarium.
Przykład opisu próby badawczej:
W dwóch zlewkach należy sporządzić roztwory NaCl o różnym stężeniu
np. 1% roztwór NaCl i 1% roztwór NaCl z niewielką ilością wody.
Następnie dodać do każdej z nich pantofelki z akwarium.
Za prawidłowo dobrany sposób uzyskiwania wyników - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Z każdej zlewki przenieść zakraplaczem pantofelki na trzy szkiełka
podstawowe. Obserwować za pomocą mikroskopu częstotliwości
pulsowania wodniczek tętniących pantofelków umieszczonych
w roztworach o różnym stężeniu NaCl oraz z próby kontrolnej i porównać
otrzymane wyniki.
3
12.
Za każdą z dwóch prawidłowych cech wspólnych komórek wraz z ich
prawidłowym zaznaczeniem na rysunku po 1 pkt.
Przykłady cech:
błona komórkowa, ściana komórkowa, cytoplazma, rybosomy.
2
13.
Za wskazanie fałszywego stwierdzenia oraz uzasadnienie wyboru - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Fałszywe stwierdzenie - 4.
Produktem fazy świetlnej, wykorzystywanym do redukcji dwutlenku węgla
jest NADPH2.
1
14.
Za poprawne wymienienie trzech substratów oraz trzech produktów
glikolizy uwzględnionych na schemacie po 1 pkt.
Substraty: glukoza, Pi / P / fosforan / reszta fosforanowa, NAD+, ADP,
ATP.
Produkty: kwas pirogronowy / pirogronian, NADH2, ATP, ADP.
2
69
15.
Za podanie poprawnego przykładu bakterii chemosyntetyzujących i
określenie ich znaczenia - 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
Bakterie nitryfikacyjne utleniając amoniak do przyswajalnych dla roślin
azotanów umożliwiają obieg azotu w przyrodzie, / likwidują toksyczne
substancje gromadzące się w środowisku - np. amoniak.
Bakterie siarkowe utleniają nieprzyswajalny dla roślin siarkowodór
do przyswajalnych siarczanów, niezbędnych do syntezy białek.
1
16.
Za poprawne wyjaśnienie przyczyny zachowania się węży w czasie
trawienia oraz głodu po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:

\n\n

temperaturę ciała węża, co przyśpiesza proces trawienia pokarmu /
zwiększa aktywność enzymów trawiennych.

\n\n

metabolizmu, w tym oddychania komórkowego, a tym samym
zmniejszenie zużycia związków organicznych w ciele zwierzęcia.
2
17.
Za każdą prawidłową cechę różniącą skórki korzenia i pędu po 1 pkt.
Różnice:

\n\n

elementów w skórce korzenia,

\n\n

2
18.
Za prawidłowe wyjaśnienie znaczenia strategii unikania samozapłodnienia

\n\n

Przykład odpowiedzi:
Samozapłodnienie zwiększa możliwość ujawnienia się mutacji recesywnej,
która może być niekorzystna dla osobników potomnych / unikanie
samozapłodnienia zwiększa zmienność genetyczną potomstwa.
1
19.
Za każdą z trzech prawidłową cechę szkieletu, będącą przystosowaniem
do lotu z objaśnieniem jej znaczenia po 1 pkt.
Przykłady cech:

\n\n

skrzydłami,

\n\n

powierzchni lotnej.
3
20.
Za poprawne podanie aminokwasu, którego niedobór może być skutkiem
diety wegeteriańskiej - tryptofan - 1 pkt.
Za poprawne podanie aminokwasu, którego najlepszym źródłem jest białko
roślinne - leucyna - 1 pkt.
2
70
21.
Za prawidłowe skonstruowanie tabeli i opis jej nagłówka - 1 pkt.
Za prawidłowe wypełnienie tabeli - 1 pkt.
Opis nagłówka: cecha , typ poczwarki: wolna, osłonięta, baryłkowata
(1 pkt).
Wypełnienie tabeli: kształt ciała; obecność zawiązków skrzydeł i odnóży;
zdolność do ruchu (1 pkt).
Typ poczwarki
Cecha
wolna
osłonięta
baryłkowata
kształt (ciała)
kształt owada
dorosłego
obły
baryłkowaty
zawiązki skrzydeł i
odnóży
dobrze
widoczne
słabo
widoczne
niewidoczne
zdolność do ruchu
(ruchliwość)
ruchliwa
ruchliwa
nieruchliwa
2
22.
Za podanie jednej cechy wspólnej, widocznej na rysunku, dla rynii
i widłaka - 1 pkt.
Przykłady cech:

\n\n

1
23.
Za każdy poprawnie sformułowany wniosek - po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:

\n
  1. Wraz ze wzrostem wilgotności nasion wzrasta w nich natężenie
\n

oddychania komórkowego / wydzielania przez nie CO2.

\n
  1. Najszybszy wzrost natężenia oddychania w powiązaniu ze wzrostem
\n

wilgotności nasion ma miejsce u lnu. / Nasiona żyta reagują na wzrost
ich wilgotności najwolniejszym wzrostem natężenia oddychania.
2
24.
Za stwierdzenie, że gromadzenie dużych ilości mocznika umożliwia
płazom pobieranie wody - 1 pkt.
Za wyjaśnienie mechanizmu tego zjawiska - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Mocznik zwiększa hipertoniczność płynów ustrojowych, co ułatwia
pobieranie wody ze środowiska.
2
25.
Za prawidłowo zapisane wszystkie możliwe genotypy samca i samicy
o czerwonych oczach i normalnie wykształconych skrzydłach - po 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Samica: XAXABB, XAXABb, XAXaBB, XAXaBb - 1 pkt.
Samiec: XAYBB, XAYBb - 1 pkt.
2
26.
Za poprawne podanie nazwy mutacji - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Mutacja chromosomowa liczbowa / poliploidia.
1
27.
Za określenie cechy kodu - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Kod jest uniwersalny.
1
71
28.
Za określenie, czy choroba jest recesywna czy dominująca wraz
z uzasadnieniem po 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Choroba jest uwarunkowana mutacją recesywną, ponieważ zdrowi rodzice
mają chore dziecko.
Za określenie, czy gen leży w chromosomie płciowym czy autosomie
i uzasadnienie odpowiedzi - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Gen leży w autosomie, ponieważ zdrowy ojciec ma chorą córkę.
2
29.
Za prawidłowe zapisanie genotypów rodziców i potomstwa w tej
krzyżówce - 1 pkt.
Za ustalenie stosunku fenotypowego - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
P:
ab
AB
x
ab
AB
lub AaBb x AaBb
F1:
ab
ab
ab
AB
AB
AB
,
,
lub AABB, AaBb, aabb
Stosunek fenotypowy w F1 - 3 : 1
2
30.
Za podanie mechanizmu ewolucji - dobór naturalny - 1 pkt.
Za poprawne wyjaśnienie - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Motyle ciemne są mniej widoczne na ciemnej korze, więc mają więcej
szans na przeżycie - jest ich więcej.
2
31.
Za wskazanie każdego z dwóch prawidłowych argumentów po 1 pkt.
Prawidłowe odpowiedzi: 3, 7.
2
32.
Za ustalenie i uzasadnienie typu sukcesji - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
I rodzaj sukcesji, ponieważ hałda odpadów jest podłożem nowym
pozbawionym życia.
1
33.
Za poprawnie skonstruowany schemat - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
rośliny roślinożercy drapieżcy
(martwe szczątki organizmów)
związki nieorganiczne bakterie i grzyby
1
72
34
Za prawidłowe skonstruowanie i opisanie układu współrzędnych:
X - czas w latach / rok / lata, Y - liczba / liczebność reniferów - 1 pkt.
Za prawidłowe narysowanie wykresu liniowego - 1 pkt.
2
35.
Za poprawne określenie dwóch skutków uwzględniające podwyższenie
stężenia CO2 w atmosferze (1 pkt) i efekt cieplarniany (1pkt) - 2 pkt
Przykład odpowiedzi:
Nadmierne wycinanie lasów powoduje zmniejszenie ilości producentów
(wykorzystujących dwutlenek węgla w procesie fotosyntezy), co może
spowodować zwiększenie stężenia dwutlenku węgla w atmosferze (1 pkt)
i doprowadzi do wystąpienia efektu cieplarnianego (1 pkt).
2
36.
Za każdy z dwóch logicznych argumentów po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
Gen krzewienia może być przydatny dla rolnictwa ze względu na to, iż:

\n\n

2
37.
Za prawidłową odpowiedź z uzasadnieniem - 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Argument B jest błędny, ponieważ DNA zjadanych roślin ulega
rozkładowi w czasie trawienia.
1
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
120
130
1905 1910 1915 1920 1925 1930 1935 1940 1945 1950 1955
Rok
Liczba reniferów
Centralna Komisja Egzaminacyjna
ul Łucka 11, 00-842 Warszawa
tel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57
www.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl
OKE Gdańsk
ul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,
tel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91
www.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl
OKE Łódź
ul. Praussa 4, 94-203 Łódź
tel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52
fax. 634 91 54
www.komisia.pl komisja@komisja.pl
OKE Jaworzno
ul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno
tel.(0-32) 616 33 99 w.101
fax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl
oke@oke.jaw.pl
OKE Poznań
ul. Gronowa 22, 61-655 Poznań
tel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41
www.oke.poznan.pl
sekretariat@oke.poznan.pl
OKE Kraków
al. F. Focha 39, 30-119 Kraków
tel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45
www.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl
OKE Warszawa
ul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa
tel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45
www.oke.waw.pl info@oke.waw.pl
OKE Łomża
ul. Nowa 2, 18-400 Łomża
Tel/fax. (0-86) 216 44 95
www.okelomza.com
sekretariat@oke.lomza.com
OKE Wrocław
ul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław
tel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73
www.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl
OKE
GDAŃSK
OKE
ŁOMŻA
OKE
WARSZAWA
OKE
KRAKÓW
OKE
JAWORZNO
OKE
ŁÓDŹ
OKE
WROCŁAW
OKE
POZNAŃ

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

Błędny jest argument B. Uzasadnienie: DNA (i białka) zjadanej rośliny ulegają w przewodzie pokarmowym rozłożeniu (trawieniu) do prostych związków (nukleotydów, aminokwasów) i nie wbudowują się w niezmienionej postaci do genomu komórek człowieka.

"}]}