{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"11","points":4,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-4)\nU ośmiornicy zwyczajnej, w tylnej części szlaku wzrokowego mózgu, zlokalizowane są tak\nzwane gruczoły optyczne. Stwierdzono, że aktywacja gruczołów stymuluje syntezę białek\nw jajnikach, zachowania płciowe, prowadzi do osiągnięcia dojrzałości płciowej i umożliwia\nrozmnażanie, ale także negatywnie wpływa na intensywność odżywiania się i długość życia.\nOśmiornice giną po zakończeniu procesu rozrodczego, ale usunięcie gruczołów optycznych\nprzed osiągnięciem dojrzałości płciowej prowadzi do znacznego wydłużenia życia zwierząt.\nBadania ultrastrukturowe wykazały w komórkach wydzielniczych gruczołów optycznych\nmłodych ośmiornic obecność licznych wypustek dendrytycznych. Dojrzałe osobniki posiadają\nkomórki wydzielnicze o dużej zawartości szorstkiej siateczki wewnątrzplazmatycznej.\nWedług opinii niektórych naukowców gruczoły optyczne należy uznać za narząd\nneuroendokrynowy, wydzielający hormony peptydowe.\na) Uzasadnij opinię naukowców na temat neuroendokrynowego charakteru gruczołu\noptycznego, odnosząc się do obu członów określenia „neuroendokrynowy”\ni uwzględniając budowę komórek tego gruczołu.\nb) Wyjaśnij związek między aktywnością gruczołu optycznego a faktem, że w hodowli\nnie udaje się utrzymać przy życiu dorosłych ośmiornic po fazie ich rozrodu.\nc) Oceń prawdziwość podanych w tabeli stwierdzeń dotyczących rozrodu ośmiornic.\nWpisz obok zdania literę F, jeżeli jest fałszywe, lub literę P, jeżeli zdanie jest\nprawdziwe.\nP/F\n1. Ośmiornica zwyczajna rozmnaża się tylko raz w życiu.\n2. U ośmiornic występuje rozwój złożony.\n3. Ośmiornice są rozdzielnopłciowe.\nWymagania ogólne\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […], przedstawia\ni wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający\nodczytuje,\nselekcjonuje,\nporównuje\ni\nprzetwarza\ninformacje\npozyskane\nz różnorodnych źródeł […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 31\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje\ni przedstawia opinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi, dobierając\nracjonalne argumenty […].\nWymagania szczegółowe\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów. Zdający:\n2) porządkuje hierarchicznie podstawowe rangi taksonomiczne.\n11. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:\n2) porównuje budowę i czynności życiowe ślimaków, małżów i głowonogów, rozpoznaje\ntypowych przedstawicieli tych grup.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n12. Układ dokrewny. Zdający:\n1) klasyfikuje hormony według kryterium budowy chemicznej oraz przedstawia wpływ\nhormonów peptydowych i sterydowych na komórki docelowe;\n7) analizuje działanie hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie i rozród człowieka.\na) (0-2)\nRozwiązanie\nGruczoł optyczny jest narządem neuroendokrynowym, ponieważ komórki\ntego gruczołu posiadają wypustki dendrytyczne, co wskazuje na ich\npochodzenie od komórek układu nerwowego.\nDuża zawartość szorstkiej siateczki wewnątrzplazmatycznej świadczy\no nasilonych procesach biosyntezy peptydów / białek, którymi mogą być\nhormony.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za podanie dwóch poprawnych argumentów.\n1 pkt - za podanie jednego poprawnego argumentu.\n0 pkt - za brak poprawnych argumentów lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nGruczoł jest narządem\nneuroendokrynowym, ponieważ\njego komórki wytwarzają wypustki\ndendrytyczne, a jego produkty\nsą przenoszone przez krew.\n1 pkt; odpowiedź częściowo\nprawidłowa - poprawne\nnawiązanie do wypustek\ndendrytycznych (1 pkt), ale druga\nczęść odpowiedzi nie odnosi się\ndo budowy gruczołu (0 pkt).\nGruczoł jest narządem\nneuroendokrynowym, ponieważ\nposiada liczne wypustki dendrytyczne.\n0 pkt; wypustki dendrytyczne\nposiadają komórki gruczołu,\na nie sam gruczoł, brak części\nodpowiedzi dotyczącej\nendokrynowego charakteru\ngruczołu.\n32 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015\nb) (0-1)\nRozwiązanie\nAktywność gruczołu optycznego jest niezbędna do osiągnięcia dojrzałości\npłciowej / rozmnażania, ale równocześnie powoduje zahamowanie\nodżywiania się i skraca życie / powoduje śmierć mięczaków / ośmiornic /\ngłowonogów, co uniemożliwia utrzymanie przy życiu ośmiornic w hodowli\npo okresie rozrodu.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za powiązanie aktywności gruczołu optycznego z dojrzałością\npłciową lub rozrodem oraz zahamowaniem odżywiania i śmiercią zwierząt.\n0 pkt - za brak powiązania lub nieprawidłowe powiązanie aktywności\ngruczołu z dojrzałością płciową lub rozrodem lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nOśmiornice giną po zakończeniu\nprocesu rozrodczego.\n0 pkt; brak wykazania związku\nmiędzy aktywnością gruczołu\na śmiercią ośmiornicy, proste\nprzepisanie treści zadania.\nPo fazie rozrodu aktywność gruczołów\noptycznych jest wysoka, przez co\ndo ustroju wydzielane są hormony\npeptydowe, których działanie skutkuje\nśmiercią ośmiornicy.\n0 pkt; nie wykazano związku\npomiędzy wydzielaniem\nhormonów a ich wpływem\nna żywotność zwierząt słabiej\nodżywiających się.\nc) (0-1)\nRozwiązanie\n1. - P 2. - F 3. - P\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za prawidłową ocenę wszystkich stwierdzeń.\n0 pkt - za mniej niż 3 prawidłowe stwierdzenia lub brak odpowiedzi.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 11. (0-4)
U ośmiornicy zwyczajnej, w tylnej części szlaku wzrokowego mózgu, zlokalizowane są tak
zwane gruczoły optyczne. Stwierdzono, że aktywacja gruczołów stymuluje syntezę białek
w jajnikach, zachowania płciowe, prowadzi do osiągnięcia dojrzałości płciowej i umożliwia
rozmnażanie, ale także negatywnie wpływa na intensywność odżywiania się i długość życia.
Ośmiornice giną po zakończeniu procesu rozrodczego, ale usunięcie gruczołów optycznych
przed osiągnięciem dojrzałości płciowej prowadzi do znacznego wydłużenia życia zwierząt.
Badania ultrastrukturowe wykazały w komórkach wydzielniczych gruczołów optycznych
młodych ośmiornic obecność licznych wypustek dendrytycznych. Dojrzałe osobniki posiadają
komórki wydzielnicze o dużej zawartości szorstkiej siateczki wewnątrzplazmatycznej.
Według opinii niektórych naukowców gruczoły optyczne należy uznać za narząd
neuroendokrynowy, wydzielający hormony peptydowe.
a) Uzasadnij opinię naukowców na temat neuroendokrynowego charakteru gruczołu
optycznego, odnosząc się do obu członów określenia „neuroendokrynowy”
i uwzględniając budowę komórek tego gruczołu.
b) Wyjaśnij związek między aktywnością gruczołu optycznego a faktem, że w hodowli
nie udaje się utrzymać przy życiu dorosłych ośmiornic po fazie ich rozrodu.
c) Oceń prawdziwość podanych w tabeli stwierdzeń dotyczących rozrodu ośmiornic.
Wpisz obok zdania literę F, jeżeli jest fałszywe, lub literę P, jeżeli zdanie jest
prawdziwe.
P/F

\n
  1. Ośmiornica zwyczajna rozmnaża się tylko raz w życiu.
  2. U ośmiornic występuje rozwój złożony.
  3. Ośmiornice są rozdzielnopłciowe.
\n

Wymagania ogólne
I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.
Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […], przedstawia
i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem […].
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.
Zdający
odczytuje,
selekcjonuje,
porównuje
i
przetwarza
informacje
pozyskane
z różnorodnych źródeł […].
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 31
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych
informacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe, formułuje wnioski, formułuje
i przedstawia opinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi, dobierając
racjonalne argumenty […].
Wymagania szczegółowe
IV. Przegląd różnorodności organizmów.

\n
  1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów. Zdający:
  2. porządkuje hierarchicznie podstawowe rangi taksonomiczne.
  3. Zwierzęta bezkręgowe. Zdający:
  4. porównuje budowę i czynności życiowe ślimaków, małżów i głowonogów, rozpoznaje
\n

typowych przedstawicieli tych grup.
V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.

\n
  1. Układ dokrewny. Zdający:
  2. klasyfikuje hormony według kryterium budowy chemicznej oraz przedstawia wpływ
\n

hormonów peptydowych i sterydowych na komórki docelowe;

\n
  1. analizuje działanie hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie i rozród człowieka.
\n

a) (0-2)
Rozwiązanie
Gruczoł optyczny jest narządem neuroendokrynowym, ponieważ komórki
tego gruczołu posiadają wypustki dendrytyczne, co wskazuje na ich
pochodzenie od komórek układu nerwowego.
Duża zawartość szorstkiej siateczki wewnątrzplazmatycznej świadczy
o nasilonych procesach biosyntezy peptydów / białek, którymi mogą być
hormony.
Schemat
punktowania
2 pkt - za podanie dwóch poprawnych argumentów.
1 pkt - za podanie jednego poprawnego argumentu.
0 pkt - za brak poprawnych argumentów lub brak odpowiedzi.
Przykładowe
ocenione
odpowiedzi
Gruczoł jest narządem
neuroendokrynowym, ponieważ
jego komórki wytwarzają wypustki
dendrytyczne, a jego produkty
są przenoszone przez krew.
1 pkt; odpowiedź częściowo
prawidłowa - poprawne
nawiązanie do wypustek
dendrytycznych (1 pkt), ale druga
część odpowiedzi nie odnosi się
do budowy gruczołu (0 pkt).
Gruczoł jest narządem
neuroendokrynowym, ponieważ
posiada liczne wypustki dendrytyczne.
0 pkt; wypustki dendrytyczne
posiadają komórki gruczołu,
a nie sam gruczoł, brak części
odpowiedzi dotyczącej
endokrynowego charakteru
gruczołu.
32 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015
b) (0-1)
Rozwiązanie
Aktywność gruczołu optycznego jest niezbędna do osiągnięcia dojrzałości
płciowej / rozmnażania, ale równocześnie powoduje zahamowanie
odżywiania się i skraca życie / powoduje śmierć mięczaków / ośmiornic /
głowonogów, co uniemożliwia utrzymanie przy życiu ośmiornic w hodowli
po okresie rozrodu.
Schemat
punktowania
1 pkt - za powiązanie aktywności gruczołu optycznego z dojrzałością
płciową lub rozrodem oraz zahamowaniem odżywiania i śmiercią zwierząt.
0 pkt - za brak powiązania lub nieprawidłowe powiązanie aktywności
gruczołu z dojrzałością płciową lub rozrodem lub brak odpowiedzi.
Przykładowe
ocenione
odpowiedzi
Ośmiornice giną po zakończeniu
procesu rozrodczego.
0 pkt; brak wykazania związku
między aktywnością gruczołu
a śmiercią ośmiornicy, proste
przepisanie treści zadania.
Po fazie rozrodu aktywność gruczołów
optycznych jest wysoka, przez co
do ustroju wydzielane są hormony
peptydowe, których działanie skutkuje
śmiercią ośmiornicy.
0 pkt; nie wykazano związku
pomiędzy wydzielaniem
hormonów a ich wpływem
na żywotność zwierząt słabiej
odżywiających się.
c) (0-1)
Rozwiązanie

\n
  1. - P 2. - F 3. - P
\n

Schemat
punktowania
1 pkt - za prawidłową ocenę wszystkich stwierdzeń.
0 pkt - za mniej niż 3 prawidłowe stwierdzenia lub brak odpowiedzi.

","solutions":[]}