{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"12","points":5,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-5)\nW toku ewolucji u zwierząt wykształciły się różne narządy wydalnicze. Regulują one\nzawartość wody w organizmie, zapewniają równowagę osmotyczną, uczestniczą\nw pozbywaniu się substancji szkodliwych, np. leków i trucizn, oraz usuwają azotowe\nprodukty przemiany materii. Te ostatnie najczęściej usuwane są pod postacią amoniaku,\nkwasu moczowego lub mocznika.\na) Podaj nazwy dwóch różnych grup makrocząsteczek, z rozkładu których pochodzą\nwydalane przez zwierzęta związki azotowe.\n1 2\nb) Wyjaśnij, dlaczego synteza mocznika zachodzi w wątrobie. W odpowiedzi uwzględnij\nnaczynie krwionośne, którym produkty rozkładu makrocząsteczek dostają się\ndo wątroby oraz reakcję biochemiczną zachodzącą w tym narządzie i prowadzącą\ndo powstania azotowego substratu cyklu mocznikowego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 33\nc) Przyporządkuj umieszczonym w tabeli typom narządów wydalniczych wymienione\ngatunki zwierząt i rodzaj głównego wydalanego przez te zwierzęta metabolitu\nazotowego.\nGatunki zwierząt: pszczoła miodna, wypławek biały, nereida różnokolorowa, wrona siwa\nMetabolity azotowe: amoniak, kwas moczowy, mocznik\nNarządy\nwydalnicze\nProtonefrydia\nMetanefrydia\nCewki Malpighiego\nNefrony\nGatunek\nGłówny wydalany\nmetabolit azotowy\nWymagania ogólne\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach\norganizacji życia […].\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego na różnych poziomach złożoności;\ndostrzega związki między strukturą a funkcją na każdym z tych poziomów.\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe\n[…], dobierając racjonalne argumenty.\nWymagania szczegółowe\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n4. Białka. Zdający:\n4) przedstawia biologiczną rolę białek.\nIII. Metabolizm.\n2. Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:\n5) wskazuje substraty i produkty głównych szlaków i cykli metabolicznych ([…] cykl\nmocznikowy).\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n13. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności\nżyciowych. Zdający:\n14) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz wskazuje substancje, które są wydalane\nz organizmów różnych zwierząt […];\n15) podaje przykłady różnych typów narządów wydalniczych zwierząt.\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n4. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający:\n1) omawia budowę poszczególnych elementów układu pokarmowego oraz przedstawia\nzwiązek pomiędzy budową a pełnioną funkcją.\n8. Układ wydalniczy. Zdający:\n1) wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz wymienia substancje, które są wydalane\nz organizmu człowieka.\nVI. Genetyka i biotechnologia.\n1. Kwasy nukleinowe. Zdający:\n1) przedstawia budowę nukleotydów.\n34 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015\na) (0-1)\nRozwiązanie\n1. Białka / polipeptydy 2. Kwasy nukleinowe / DNA i RNA\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za poprawne podanie nazw dwóch związków organicznych\n(makrocząsteczek).\n0 pkt - za poprawne podanie nazwy jednej makrocząsteczki lub błędne\npodanie nazw dwóch makrocząsteczek, lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n1. Białka 2. DNA\n1 pkt; odpowiedź w pełni poprawna.\n1. Aminokwasy\n2. Kwasy nukleinowe\n0 pkt; odpowiedź nieprawidłowa,\naminokwasy nie są makrocząsteczkami.\nb) (0-2)\nRozwiązanie\nProdukty rozkładu makrocząsteczek dostają się żyłą wrotną (z układu\npokarmowego) do wątroby, gdzie podlegają deaminacji / odłączeniu grupy\naminowej, prowadzącej w końcowym efekcie do powstania azotowego\nproduktu / amoniaku, będącego substratem cyklu mocznikowego.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za wskazanie żyły wrotnej jako naczynia dostarczającego produkty\nrozkładu makrocząsteczek do wątroby oraz podanie nazwy lub istoty\nreakcji deaminacji.\n1 pkt - za wskazanie żyły wrotnej jako naczynia dostarczającego produkty\nrozkładu makrocząsteczek do wątroby lub podanie nazwy / istoty reakcji.\n0 pkt - za brak wykazania związku pomiędzy połączeniem wątroby\nz jelitem żyłą wrotną a syntezą mocznika w wątrobie oraz podanie błędnej\nnazwy / istoty reakcji, lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nProdukty rozkładu\nmakrocząsteczek\nsą transportowane z jelit\ndo wątroby za pomocą żyły\nwrotnej, gdzie ulegają\namonifikacji.\n1 pkt; odpowiedź częściowo prawidłowa,\nwskazanie związku połączenia wątroby\nz jelitem żyłą wrotną z syntezą mocznika\nw wątrobie, ale nieprawidłowa nazwa\nreakcji.\nWątroba jest głównym\nmiejscem detoksykacji\norganizmu.\n0 pkt; odpowiedź nie uwzględnia naczynia\n(żyły wrotnej) doprowadzającego\ndo wątroby produkty rozkładu\nmakrocząsteczek i nie podaje nazwy reakcji.\nc) (0-2)\nRozwiązanie\nNarządy\nwydalnicze\nProtonefrydia\nMetanefrydia\nCewki\nMalpighiego\nNefrony\nGatunek\nwypławek\nbiały\nnereida\nróżnokolorowa\npszczoła\nmiodna\nwrona\nsiwa\nGłówny\nwydalany\nmetabolit\nazotowy\namoniak\namoniak\nkwas\nmoczowy\nkwas\nmoczowy\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za oba prawidłowo wypełnione wiersze tabeli.\n1 pkt - za jeden prawidłowo wypełniony wiersz tabeli.\n0 pkt - za brak prawidłowo wypełnionych wierszy tabeli lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 35","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 12. (0-5)<br>W toku ewolucji u zwierząt wykształciły się różne narządy wydalnicze. Regulują one<br>zawartość wody w organizmie, zapewniają równowagę osmotyczną, uczestniczą<br>w pozbywaniu się substancji szkodliwych, np. leków i trucizn, oraz usuwają azotowe<br>produkty przemiany materii. Te ostatnie najczęściej usuwane są pod postacią amoniaku,<br>kwasu moczowego lub mocznika.<br>a) Podaj nazwy dwóch różnych grup makrocząsteczek, z rozkładu których pochodzą<br>wydalane przez zwierzęta związki azotowe.<br>1 2<br>b) Wyjaśnij, dlaczego synteza mocznika zachodzi w wątrobie. W odpowiedzi uwzględnij<br>naczynie krwionośne, którym produkty rozkładu makrocząsteczek dostają się<br>do wątroby oraz reakcję biochemiczną zachodzącą w tym narządzie i prowadzącą<br>do powstania azotowego substratu cyklu mocznikowego.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 33<br>c) Przyporządkuj umieszczonym w tabeli typom narządów wydalniczych wymienione<br>gatunki zwierząt i rodzaj głównego wydalanego przez te zwierzęta metabolitu<br>azotowego.<br>Gatunki zwierząt: pszczoła miodna, wypławek biały, nereida różnokolorowa, wrona siwa<br>Metabolity azotowe: amoniak, kwas moczowy, mocznik<br>Narządy<br>wydalnicze<br>Protonefrydia<br>Metanefrydia<br>Cewki Malpighiego<br>Nefrony<br>Gatunek<br>Główny wydalany<br>metabolit azotowy<br>Wymagania ogólne<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy<br>i zjawiska biologiczne; przedstawia związki między strukturą a funkcją na różnych poziomach<br>organizacji życia […].<br>II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego.<br>Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego na różnych poziomach złożoności;<br>dostrzega związki między strukturą a funkcją na każdym z tych poziomów.<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe<br>[…], dobierając racjonalne argumenty.<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Budowa chemiczna organizmów.</p>\n<ol><li>Białka. Zdający:</li><li>przedstawia biologiczną rolę białek.</li></ol>\n<p>III. Metabolizm.</p>\n<ol><li>Ogólne zasady metabolizmu. Zdający:</li><li>wskazuje substraty i produkty głównych szlaków i cykli metabolicznych ([…] cykl</li></ol>\n<p>mocznikowy).<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności</li></ol>\n<p>życiowych. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz wskazuje substancje, które są wydalane</li></ol>\n<p>z organizmów różnych zwierząt […];</p>\n<ol><li>podaje przykłady różnych typów narządów wydalniczych zwierząt.</li></ol>\n<p>V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.</p>\n<ol><li>Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Zdający:</li><li>omawia budowę poszczególnych elementów układu pokarmowego oraz przedstawia</li></ol>\n<p>związek pomiędzy budową a pełnioną funkcją.</p>\n<ol><li>Układ wydalniczy. Zdający:</li><li>wyjaśnia istotę procesu wydalania oraz wymienia substancje, które są wydalane</li></ol>\n<p>z organizmu człowieka.<br>VI. Genetyka i biotechnologia.</p>\n<ol><li>Kwasy nukleinowe. Zdający:</li><li>przedstawia budowę nukleotydów.</li></ol>\n<p>34 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015<br>a) (0-1)<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>Białka / polipeptydy 2. Kwasy nukleinowe / DNA i RNA</li></ol>\n<p>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za poprawne podanie nazw dwóch związków organicznych<br>(makrocząsteczek).<br>0 pkt - za poprawne podanie nazwy jednej makrocząsteczki lub błędne<br>podanie nazw dwóch makrocząsteczek, lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi</p>\n<ol><li>Białka 2. DNA</li></ol>\n<p>1 pkt; odpowiedź w pełni poprawna.</p>\n<ol><li>Aminokwasy</li><li>Kwasy nukleinowe</li></ol>\n<p>0 pkt; odpowiedź nieprawidłowa,<br>aminokwasy nie są makrocząsteczkami.<br>b) (0-2)<br>Rozwiązanie<br>Produkty rozkładu makrocząsteczek dostają się żyłą wrotną (z układu<br>pokarmowego) do wątroby, gdzie podlegają deaminacji / odłączeniu grupy<br>aminowej, prowadzącej w końcowym efekcie do powstania azotowego<br>produktu / amoniaku, będącego substratem cyklu mocznikowego.<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - za wskazanie żyły wrotnej jako naczynia dostarczającego produkty<br>rozkładu makrocząsteczek do wątroby oraz podanie nazwy lub istoty<br>reakcji deaminacji.<br>1 pkt - za wskazanie żyły wrotnej jako naczynia dostarczającego produkty<br>rozkładu makrocząsteczek do wątroby lub podanie nazwy / istoty reakcji.<br>0 pkt - za brak wykazania związku pomiędzy połączeniem wątroby<br>z jelitem żyłą wrotną a syntezą mocznika w wątrobie oraz podanie błędnej<br>nazwy / istoty reakcji, lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Produkty rozkładu<br>makrocząsteczek<br>są transportowane z jelit<br>do wątroby za pomocą żyły<br>wrotnej, gdzie ulegają<br>amonifikacji.<br>1 pkt; odpowiedź częściowo prawidłowa,<br>wskazanie związku połączenia wątroby<br>z jelitem żyłą wrotną z syntezą mocznika<br>w wątrobie, ale nieprawidłowa nazwa<br>reakcji.<br>Wątroba jest głównym<br>miejscem detoksykacji<br>organizmu.<br>0 pkt; odpowiedź nie uwzględnia naczynia<br>(żyły wrotnej) doprowadzającego<br>do wątroby produkty rozkładu<br>makrocząsteczek i nie podaje nazwy reakcji.<br>c) (0-2)<br>Rozwiązanie<br>Narządy<br>wydalnicze<br>Protonefrydia<br>Metanefrydia<br>Cewki<br>Malpighiego<br>Nefrony<br>Gatunek<br>wypławek<br>biały<br>nereida<br>różnokolorowa<br>pszczoła<br>miodna<br>wrona<br>siwa<br>Główny<br>wydalany<br>metabolit<br>azotowy<br>amoniak<br>amoniak<br>kwas<br>moczowy<br>kwas<br>moczowy<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - za oba prawidłowo wypełnione wiersze tabeli.<br>1 pkt - za jeden prawidłowo wypełniony wiersz tabeli.<br>0 pkt - za brak prawidłowo wypełnionych wierszy tabeli lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 35</p>","solutions":[]}