{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-2)\nJedną z metod zapobiegania nawracającym infekcjom bakteryjnym jest stosowanie\nautoszczepionki, zwanej inaczej szczepionką własną. Zawiera ona martwe drobnoustroje\nodpowiedzialne za zakażenie, które mają pobudzić do działania układ odpornościowy\nchorego, od którego wcześniej pobrano wymaz. Najczęściej podaje się ją w formie\npodskórnych zastrzyków. Zwolennicy tej metody twierdzą, iż autoszczepionka, w odróżnieniu\nod kuracji antybiotykowej, nie powoduje niekorzystnych następstw w organizmie człowieka.\nZ kolei przeciwnicy przestrzegają przed możliwymi reakcjami alergicznymi.\nNa podstawie: www. dooktor.pl [dostęp z dnia 10.12.2012]\na) Określ, czy autoszczepionka stymuluje w organizmie odporność swoistą,\nczy nieswoistą. Odpowiedź uzasadnij.\nb) Wyjaśnij, na czym polega specyficzność w działaniu autoszczepionki.\nWymagania ogólne\nII. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego.\nZdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego na różnych poziomach złożoności\n[…].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający\nodczytuje,\nselekcjonuje,\nporównuje\ni\nprzetwarza\ninformacje\npozyskane\nz różnorodnych źródeł, w tym za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 37\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […].\nWymagania szczegółowe\nV. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.\n6. Układ krwionośny. Zdający:\n4) charakteryzuje funkcje poszczególnych składników krwi ([…] przeciwciała).\n7. Układ odpornościowy. Zdający:\n1) opisuje elementy układu odpornościowego człowieka;\n2) przedstawia reakcję odpornościową humoralną i komórkową, swoistą i nieswoistą.\na) (0-1)\nRozwiązanie\nAutoszczepionka stymuluje odporność swoistą, gdyż organizm danego\npacjenta (po podaniu autoszczepionki) wytwarza (specyficzne)\nprzeciwciała.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za poprawne określenie rodzaju odporności stymulowanej przez\nautoszczepionkę wraz z poprawnym uzasadnieniem.\n0 pkt - za podanie tylko poprawnej nazwy odporności bez uzasadnienia\nlub z błędnym uzasadnieniem;\n- za podanie błędnej nazwy rodzaju odporności z poprawnym lub błędnym\nuzasadnieniem;\n- za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nAutoszczepionka stymuluje\nw organizmie odpowiedź swoistą,\nponieważ po jej podaniu powstaną\nkomórki pamięci skierowane\nprzeciwko konkretnym patogenom.\n1 pkt; odpowiedź w pełni\npoprawna, bo choć nie odnosi się\nwprost do produkcji przeciwciał,\nto uwzględnia powstawanie\nkomórek pamięci związanych\nz mechanizmami funkcjonowania\nodporności swoistej organizmu.\nAutoszczepionka stymuluje odporność\nswoistą, ponieważ zmusza organizm\ndo uruchomienia reakcji obronnej.\n0 pkt; odpowiedź zbyt ogólna,\nw której zdający nie wyjaśnia,\nna czym polega reakcja obronna\norganizmu.\nAutoszczepionka stymuluje odporność\nswoistą, gdyż pobudza limfocyty T i B\ndo wytwarzania przeciwciał.\n0 pkt; odpowiedź merytorycznie\nniepoprawna, gdyż zdający\nprzypisuje limfocytom T zdolność\ndo produkcji przeciwciał.\nAutoszczepionka stymuluje\nw organizmie odporność nieswoistą,\nponieważ powstaje z wymazu\npobranego od chorego, a więc\norganizm nie ma do czynienia\nz żadnym nowym czynnikiem.\n0 pkt; odpowiedź niepoprawna,\ngdyż zdający błędnie określa\nrodzaj stymulowanej odporności,\nponadto jest całkowicie błędna\nmerytorycznie.\n38 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015\nb) (0-1)\nRozwiązanie\nAutoszczepionka w organizmie (pacjenta, od którego pobrano wymaz)\nstymuluje odpowiedź immunologiczną skierowaną przeciwko konkretnym\nantygenom szczepu bakterii, które są przyczyną jego choroby.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za poprawne określenie, na czym polega specyficzność działania\nautoszczepionki, uwzględniające odpowiedź układu odpornościowego\npacjenta, od którego pobrano wymaz, na konkretne antygeny\ndrobnoustrojów od niego pobranych.\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie odnosi się do odpowiedzi układu\nodpornościowego na konkretne antygeny drobnoustrojów danego pacjenta\nlub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nSpecyficzność w działaniu\nautoszczepionki polega na tym,\nże powoduje odpowiedź\nimmunologiczną na ten konkretny\nrodzaj drobnoustrojów, którym jest\nzakażony chory.\n1 pkt; zdający, mimo że nie\nodwołuje się wprost do antygenów\ni przeciwciał, lecz ogólnie\ndo stymulacji układu\nodpornościowego pacjenta,\nrozumie, że jego organizm\nreaguje na ściśle określony\nrodzaj drobnoustrojów.\nAutoszczepionka jest przeznaczona\ndla jednej, konkretnej osoby i nie jest\nuniwersalna dla każdego.\n0 pkt; odpowiedzi niepełne, gdyż\nw obu przypadkach zdający nie\nwiąże specyficzności w działaniu\nautoszczepionki z reakcją układu\nodpornościowego pacjenta\nna konkretne antygeny jego\nwłasnych bakterii.\nSpecyficzność w działaniu\nautoszczepionki polega na tym,\nże jest ona dostosowana pod układ\nodpornościowy danego pacjenta.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-2)<br>Jedną z metod zapobiegania nawracającym infekcjom bakteryjnym jest stosowanie<br>autoszczepionki, zwanej inaczej szczepionką własną. Zawiera ona martwe drobnoustroje<br>odpowiedzialne za zakażenie, które mają pobudzić do działania układ odpornościowy<br>chorego, od którego wcześniej pobrano wymaz. Najczęściej podaje się ją w formie<br>podskórnych zastrzyków. Zwolennicy tej metody twierdzą, iż autoszczepionka, w odróżnieniu<br>od kuracji antybiotykowej, nie powoduje niekorzystnych następstw w organizmie człowieka.<br>Z kolei przeciwnicy przestrzegają przed możliwymi reakcjami alergicznymi.<br>Na podstawie: www. dooktor.pl [dostęp z dnia 10.12.2012]<br>a) Określ, czy autoszczepionka stymuluje w organizmie odporność swoistą,<br>czy nieswoistą. Odpowiedź uzasadnij.<br>b) Wyjaśnij, na czym polega specyficzność w działaniu autoszczepionki.<br>Wymagania ogólne<br>II. Pogłębienie wiadomości dotyczących budowy i funkcjonowania organizmu ludzkiego.<br>Zdający objaśnia funkcjonowanie organizmu ludzkiego na różnych poziomach złożoności<br>[…].<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający<br>odczytuje,<br>selekcjonuje,<br>porównuje<br>i<br>przetwarza<br>informacje<br>pozyskane<br>z różnorodnych źródeł, w tym za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 37<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych<br>informacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […].<br>Wymagania szczegółowe<br>V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.</p>\n<ol><li>Układ krwionośny. Zdający:</li><li>charakteryzuje funkcje poszczególnych składników krwi ([…] przeciwciała).</li><li>Układ odpornościowy. Zdający:</li><li>opisuje elementy układu odpornościowego człowieka;</li><li>przedstawia reakcję odpornościową humoralną i komórkową, swoistą i nieswoistą.</li></ol>\n<p>a) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Autoszczepionka stymuluje odporność swoistą, gdyż organizm danego<br>pacjenta (po podaniu autoszczepionki) wytwarza (specyficzne)<br>przeciwciała.<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za poprawne określenie rodzaju odporności stymulowanej przez<br>autoszczepionkę wraz z poprawnym uzasadnieniem.<br>0 pkt - za podanie tylko poprawnej nazwy odporności bez uzasadnienia<br>lub z błędnym uzasadnieniem;</p>\n<ul><li>za podanie błędnej nazwy rodzaju odporności z poprawnym lub błędnym</li></ul>\n<p>uzasadnieniem;</p>\n<ul><li>za brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Autoszczepionka stymuluje<br>w organizmie odpowiedź swoistą,<br>ponieważ po jej podaniu powstaną<br>komórki pamięci skierowane<br>przeciwko konkretnym patogenom.<br>1 pkt; odpowiedź w pełni<br>poprawna, bo choć nie odnosi się<br>wprost do produkcji przeciwciał,<br>to uwzględnia powstawanie<br>komórek pamięci związanych<br>z mechanizmami funkcjonowania<br>odporności swoistej organizmu.<br>Autoszczepionka stymuluje odporność<br>swoistą, ponieważ zmusza organizm<br>do uruchomienia reakcji obronnej.<br>0 pkt; odpowiedź zbyt ogólna,<br>w której zdający nie wyjaśnia,<br>na czym polega reakcja obronna<br>organizmu.<br>Autoszczepionka stymuluje odporność<br>swoistą, gdyż pobudza limfocyty T i B<br>do wytwarzania przeciwciał.<br>0 pkt; odpowiedź merytorycznie<br>niepoprawna, gdyż zdający<br>przypisuje limfocytom T zdolność<br>do produkcji przeciwciał.<br>Autoszczepionka stymuluje<br>w organizmie odporność nieswoistą,<br>ponieważ powstaje z wymazu<br>pobranego od chorego, a więc<br>organizm nie ma do czynienia<br>z żadnym nowym czynnikiem.<br>0 pkt; odpowiedź niepoprawna,<br>gdyż zdający błędnie określa<br>rodzaj stymulowanej odporności,<br>ponadto jest całkowicie błędna<br>merytorycznie.<br>38 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015<br>b) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Autoszczepionka w organizmie (pacjenta, od którego pobrano wymaz)<br>stymuluje odpowiedź immunologiczną skierowaną przeciwko konkretnym<br>antygenom szczepu bakterii, które są przyczyną jego choroby.<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za poprawne określenie, na czym polega specyficzność działania<br>autoszczepionki, uwzględniające odpowiedź układu odpornościowego<br>pacjenta, od którego pobrano wymaz, na konkretne antygeny<br>drobnoustrojów od niego pobranych.<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie odnosi się do odpowiedzi układu<br>odpornościowego na konkretne antygeny drobnoustrojów danego pacjenta<br>lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Specyficzność w działaniu<br>autoszczepionki polega na tym,<br>że powoduje odpowiedź<br>immunologiczną na ten konkretny<br>rodzaj drobnoustrojów, którym jest<br>zakażony chory.<br>1 pkt; zdający, mimo że nie<br>odwołuje się wprost do antygenów<br>i przeciwciał, lecz ogólnie<br>do stymulacji układu<br>odpornościowego pacjenta,<br>rozumie, że jego organizm<br>reaguje na ściśle określony<br>rodzaj drobnoustrojów.<br>Autoszczepionka jest przeznaczona<br>dla jednej, konkretnej osoby i nie jest<br>uniwersalna dla każdego.<br>0 pkt; odpowiedzi niepełne, gdyż<br>w obu przypadkach zdający nie<br>wiąże specyficzności w działaniu<br>autoszczepionki z reakcją układu<br>odpornościowego pacjenta<br>na konkretne antygeny jego<br>własnych bakterii.<br>Specyficzność w działaniu<br>autoszczepionki polega na tym,<br>że jest ona dostosowana pod układ<br>odpornościowy danego pacjenta.</p>","solutions":[]}