{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-2)\nNa rycinach przedstawiono związek pomiędzy średnią wysokością roślin krwawnika (w cm)\na wysokością (w metrach nad poziomem morza) stanowisk, na których one rosną i z których\npozyskiwano ich nasiona do doświadczenia.\nPostawiono dwie hipotezy:\nI. różnice w średnim wzroście roślin krwawnika są wynikiem modyfikującego wpływu\nczynników środowiska na rośliny ze stanowisk na różnej wysokości nad poziomem morza;\nII. różnice w średnim wzroście roślin krwawnika są efektem różnic genetycznych pomiędzy\nroślinami ze stanowisk położonych na różnej wysokości nad poziomem morza.\nŹródło: Biologia, N. A. Campbell (red.), Poznań 2012, str. 1173.\nZaplanuj doświadczenie pozwalające rozstrzygnąć, która z hipotez (I czy II) jest\nprawdziwa. Określ, jaki wynik doświadczenia potwierdzi pierwszą, a jaki - drugą\nz hipotez.\nWymagania ogólne\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.\nIII. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych.\nZdający […] planuje […] obserwacje i doświadczenia biologiczne.\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje […] i przetwarza informacje […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], dobierając racjonalne\nargumenty.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 47\nWymagania szczegółowe\nVII. Ekologia.\n1. Nisza ekologiczna. Zdający:\n1) przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres\ntolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych\nmu zasobów.\nIX. Ewolucja.\n2. Dobór naturalny. Zdający:\n3) przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej) gatunków do życia w określonych\nwarunkach środowiska.\n5. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi. Zdający:\n2) przedstawia rolę czynników zewnętrznych w przebiegu ewolucji (zmiany klimatyczne,\nkatastrofy kosmiczne, dryf kontynentów).\nRozwiązanie\n Nasiona zebrane od roślin położonych na różnej wysokości n.p.m. należy\nwysiać (po kilkadziesiąt nasion z danego stanowiska) obok siebie\nna jednym ze stanowisk i porównać wysokość roślin, jakie z nich\nwyrosną - jeśli rośliny wyrosną zgodnie ze stanowiskiem, skąd\npochodziły nasiona, to znaczy, że ich wzrost determinują geny, a jeśli\nwszystkie osiągną podobny do siebie wzrost, typowy dla stanowiska\nich wysiania, to o wzroście roślin decydują wpływy środowiska.\n- Nasiona zebrane od roślin ze stanowisk położonych nisko n.p.m. należy\nwysiać (po kilkadziesiąt nasion z danego stanowiska) na stanowiskach\npołożonych wysoko (lub odwrotnie) i sprawdzić, czy rośliny, jakie z nich\nwyrosną, zachowają wzrost typowy dla stanowiska, skąd pochodziły\nnasiona (dowód wpływu genów na wysokość roślin), czy dla stanowiska,\nna którym zostały wysiane (dowód wpływu środowiska na wysokość\nroślin).\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za poprawne zaplanowanie doświadczenia i wskazanie kryterium\nweryfikacji przyjętej hipotezy.\n1 pkt - za poprawne zaplanowanie doświadczenia bez jasnego wskazania\nkryterium weryfikacji przyjętej hipotezy.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nW doświadczeniu należy wysiać\nnasiona roślin rosnących na różnych\nwysokościach w jednakowych\nwarunkach na tej samej wysokości,\na następnie zmierzyć wysokość roślin,\nktóre wyrosły z tych nasion.\n1 pkt; odpowiedź niepełna,\n1 punkt za poprawne\nzaplanowanie doświadczenia,\nale 0 punktów za brak wskazania\nkryterium weryfikacji hipotezy\n- czy o wzroście roślin decydują\nróżnice genetyczne, czy wpływ\nśrodowiska.\n48 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 17. (0-2)
Na rycinach przedstawiono związek pomiędzy średnią wysokością roślin krwawnika (w cm)
a wysokością (w metrach nad poziomem morza) stanowisk, na których one rosną i z których
pozyskiwano ich nasiona do doświadczenia.
Postawiono dwie hipotezy:
I. różnice w średnim wzroście roślin krwawnika są wynikiem modyfikującego wpływu
czynników środowiska na rośliny ze stanowisk na różnej wysokości nad poziomem morza;
II. różnice w średnim wzroście roślin krwawnika są efektem różnic genetycznych pomiędzy
roślinami ze stanowisk położonych na różnej wysokości nad poziomem morza.
Źródło: Biologia, N. A. Campbell (red.), Poznań 2012, str. 1173.
Zaplanuj doświadczenie pozwalające rozstrzygnąć, która z hipotez (I czy II) jest
prawdziwa. Określ, jaki wynik doświadczenia potwierdzi pierwszą, a jaki - drugą
z hipotez.
Wymagania ogólne
I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.
Zdający […] wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne.
III. Pogłębienie znajomości metodyki badań biologicznych.
Zdający […] planuje […] obserwacje i doświadczenia biologiczne.
IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.
Zdający odczytuje, selekcjonuje […] i przetwarza informacje […].
V. Rozumowanie i argumentacja.
Zdający […] wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], dobierając racjonalne
argumenty.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 47
Wymagania szczegółowe
VII. Ekologia.

\n
  1. Nisza ekologiczna. Zdający:
  2. przedstawia podstawowe elementy niszy ekologicznej organizmu, rozróżniając zakres
\n

tolerancji organizmu względem warunków (czynników) środowiska oraz zbiór niezbędnych
mu zasobów.
IX. Ewolucja.

\n
  1. Dobór naturalny. Zdający:
  2. przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej) gatunków do życia w określonych
\n

warunkach środowiska.

\n
  1. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi. Zdający:
  2. przedstawia rolę czynników zewnętrznych w przebiegu ewolucji (zmiany klimatyczne,
\n

katastrofy kosmiczne, dryf kontynentów).
Rozwiązanie
 Nasiona zebrane od roślin położonych na różnej wysokości n.p.m. należy
wysiać (po kilkadziesiąt nasion z danego stanowiska) obok siebie
na jednym ze stanowisk i porównać wysokość roślin, jakie z nich
wyrosną - jeśli rośliny wyrosną zgodnie ze stanowiskiem, skąd
pochodziły nasiona, to znaczy, że ich wzrost determinują geny, a jeśli
wszystkie osiągną podobny do siebie wzrost, typowy dla stanowiska
ich wysiania, to o wzroście roślin decydują wpływy środowiska.

\n\n

wysiać (po kilkadziesiąt nasion z danego stanowiska) na stanowiskach
położonych wysoko (lub odwrotnie) i sprawdzić, czy rośliny, jakie z nich
wyrosną, zachowają wzrost typowy dla stanowiska, skąd pochodziły
nasiona (dowód wpływu genów na wysokość roślin), czy dla stanowiska,
na którym zostały wysiane (dowód wpływu środowiska na wysokość
roślin).
Schemat
punktowania
2 pkt - za poprawne zaplanowanie doświadczenia i wskazanie kryterium
weryfikacji przyjętej hipotezy.
1 pkt - za poprawne zaplanowanie doświadczenia bez jasnego wskazania
kryterium weryfikacji przyjętej hipotezy.
0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.
Przykładowe
ocenione
odpowiedzi
W doświadczeniu należy wysiać
nasiona roślin rosnących na różnych
wysokościach w jednakowych
warunkach na tej samej wysokości,
a następnie zmierzyć wysokość roślin,
które wyrosły z tych nasion.
1 pkt; odpowiedź niepełna,
1 punkt za poprawne
zaplanowanie doświadczenia,
ale 0 punktów za brak wskazania
kryterium weryfikacji hipotezy

\n\n

różnice genetyczne, czy wpływ
środowiska.
48 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015

","solutions":[]}