{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"20","points":4,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-4)\nNajwiększym zagrożeniem dla Bałtyku jest eutrofizacja (przeżyźnienie). W wyniku spływu\ndużych ilości substancji organicznych zawierających azot i fosfor dochodzi między innymi\ndo gwałtownego wzrostu ilości glonów na powierzchni morza, co ma niekorzystny wpływ\nna rozwój przydennych roślin naczyniowych i natlenienie głębszych warstw wody.\nNa rysunku przedstawiono przykładową sieć troficzną, występującą w Morzu Bałtyckim.\nNa podstawie: Baltic Sea Environment Proceedings No. 122, www.helcom.fi, [dostęp z dnia 11.06.2013]\na) Przyporządkuj wymienione w tabeli organizmy (zespoły organizmów) do poziomów\ntroficznych i określ rodzaj pokarmu, którym się one odżywiają.\nGatunek /\nzespół\norganizmów\nPoziom troficzny\n(producent,\nkonsument I rzędu,\nkonsument II rzędu itd.)\nPokarm\n(organizmy roślinożerne - R,\ndrapieżniki odżywiające się bezkręgowcami - DB,\ndrapieżniki odżywiające się kręgowcami - DK)\nŚledź\nZooplankton\nFoka szara\nb) Wśród wymienionych gatunków ssaków spotykanych w Morzu Bałtyckim podkreśl\njedyny rodzimy, skrajnie zagrożony gatunek walenia.\ndelfin białonosy, morświn zwyczajny, humbak, wal biskajski\n52 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015\nc) Wyjaśnij, w jaki sposób ochrona foki szarej może przyczynić się do zmniejszenia\nszkodliwych skutków przeżyźnienia Morza Bałtyckiego. Uwzględnij odpowiednie\nzależności pokarmowe w przedstawionej sieci troficznej.\nWymagania ogólne\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.\nZdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy\ni zjawiska biologiczne […]; przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem\na środowiskiem […].\nIV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający odczytuje, selekcjonuje […] informacje pozyskane z różnorodnych źródeł […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], dobierając racjonalne\nargumenty […].\nVI. Postawa wobec przyrody i środowiska.\nZdający rozumie znaczenie ochrony przyrody i środowiska […].\nWymagania szczegółowe\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n12. Zwierzęta kręgowe. Zdający:\n3) dokonuje przeglądu grup […] z uwzględnieniem gatunków pospolitych i podlegających\nochronie w Polsce;\n5) przedstawia znaczenie kręgowców w przyrodzie i życiu człowieka.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego […];\n6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy lub pasożyta)\nna populację zjadanego […].\n4. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu. Zdający:\n3) określa rolę zależności pokarmowych w ekosystemie, przedstawia je w postaci łańcuchów\ni sieci pokarmowych, analizuje przedstawione (w postaci schematu, opisu itd.) sieci\ni łańcuchy pokarmowe.\n5. Przepływ energii i krążenie materii w przyrodzie. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną, podaje przykłady tego wpływu\n[…].\nVIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:\n4) przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną […];\n6) uzasadnia konieczność stosowania ochrony czynnej dla zachowania wybranych gatunków\ni ekosystemów.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\na) (0-2)\nRozwiązanie\nGatunek /\nzespół\norganizmów\nPoziom troficzny\n(producent,\nkonsument I rzędu,\nkonsument II rzędu itd.)\nPokarm\n(organizmy roślinożerne - R,\ndrapieżniki odżywiające się bezkręgowcami - DB,\ndrapieżniki odżywiające się kręgowcami - DK)\nŚledź\nKonsument II rzędu\nDB\nZooplankton\nKonsument I rzędu\nR\nFoka szara\nKonsument III lub IV\nrzędu\nDK\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za prawidłowo wypełnione obie kolumny.\n1 pkt - za prawidłowo wypełnioną całą jedną kolumnę.\n0 pkt - za błędnie wypełnione obie kolumny lub brak odpowiedzi.\nb) (0-1)\nRozwiązanie\nmorświn zwyczajny\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za podkreślenie prawidłowej nazwy gatunku.\n0 pkt - za podkreślenie błędnej nazwy gatunku lub podkreślenie nazw kilku\ngatunków lub brak podkreślenia.\nc) (0-1)\nRozwiązanie\nOchrona sprzyjać będzie zwiększeniu liczebności foki szarej,\nco spowoduje zmniejszenie liczebności ryb żywiących się zooplanktonem\ni w konsekwencji wzrost liczebności zooplanktonu. To spowoduje\nzwiększone zjadanie / spadek liczebności fitoplanktonu i zmniejszenie\nprzeżyźnienia morza.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, obejmujące konsekwencje zmian\nliczebności organizmów na poszczególnych poziomach troficznych,\nprowadzące do zmniejszenia przeżyźnienia Bałtyku.\n0 pkt - za niepełne lub nieprawidłowe wyjaśnienie, lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nOchrona sprzyjać będzie zwiększeniu\nliczebności foki szarej, co doprowadzi\ndo spadku liczebności fitoplanktonu\ni zmniejszenia przeżyźnienia morza.\n0 pkt; odpowiedź niepełna, nie\nobejmuje poziomów troficznych,\nwystępujących pomiędzy foką a\nfitoplanktonem.\nFoka szara jest konsumentem I rzędu,\ndzięki czemu reguluje ilość\nkonsumentów II rzędu i producentów.\n0 pkt; niedostateczna wiedza\ndotycząca poziomów troficznych,\npoważne błędy merytoryczne.\n54 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 20. (0-4)<br>Największym zagrożeniem dla Bałtyku jest eutrofizacja (przeżyźnienie). W wyniku spływu<br>dużych ilości substancji organicznych zawierających azot i fosfor dochodzi między innymi<br>do gwałtownego wzrostu ilości glonów na powierzchni morza, co ma niekorzystny wpływ<br>na rozwój przydennych roślin naczyniowych i natlenienie głębszych warstw wody.<br>Na rysunku przedstawiono przykładową sieć troficzną, występującą w Morzu Bałtyckim.<br>Na podstawie: Baltic Sea Environment Proceedings No. 122, www.helcom.fi, [dostęp z dnia 11.06.2013]<br>a) Przyporządkuj wymienione w tabeli organizmy (zespoły organizmów) do poziomów<br>troficznych i określ rodzaj pokarmu, którym się one odżywiają.<br>Gatunek /<br>zespół<br>organizmów<br>Poziom troficzny<br>(producent,<br>konsument I rzędu,<br>konsument II rzędu itd.)<br>Pokarm<br>(organizmy roślinożerne - R,<br>drapieżniki odżywiające się bezkręgowcami - DB,<br>drapieżniki odżywiające się kręgowcami - DK)<br>Śledź<br>Zooplankton<br>Foka szara<br>b) Wśród wymienionych gatunków ssaków spotykanych w Morzu Bałtyckim podkreśl<br>jedyny rodzimy, skrajnie zagrożony gatunek walenia.<br>delfin białonosy, morświn zwyczajny, humbak, wal biskajski<br>52 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015<br>c) Wyjaśnij, w jaki sposób ochrona foki szarej może przyczynić się do zmniejszenia<br>szkodliwych skutków przeżyźnienia Morza Bałtyckiego. Uwzględnij odpowiednie<br>zależności pokarmowe w przedstawionej sieci troficznej.<br>Wymagania ogólne<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy, przedstawia i wyjaśnia procesy<br>i zjawiska biologiczne […]; przedstawia i wyjaśnia zależności między organizmem<br>a środowiskiem […].<br>IV. Poszukiwanie, wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający odczytuje, selekcjonuje […] informacje pozyskane z różnorodnych źródeł […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych<br>informacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], dobierając racjonalne<br>argumenty […].<br>VI. Postawa wobec przyrody i środowiska.<br>Zdający rozumie znaczenie ochrony przyrody i środowiska […].<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Zwierzęta kręgowe. Zdający:</li><li>dokonuje przeglądu grup […] z uwzględnieniem gatunków pospolitych i podlegających</li></ol>\n<p>ochronie w Polsce;</p>\n<ol><li>przedstawia znaczenie kręgowców w przyrodzie i życiu człowieka.</li></ol>\n<p>VII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Zależności międzygatunkowe. Zdający:</li><li>wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego […];</li><li>przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy lub pasożyta)</li></ol>\n<p>na populację zjadanego […].</p>\n<ol><li>Struktura i funkcjonowanie ekosystemu. Zdający:</li><li>określa rolę zależności pokarmowych w ekosystemie, przedstawia je w postaci łańcuchów</li></ol>\n<p>i sieci pokarmowych, analizuje przedstawione (w postaci schematu, opisu itd.) sieci<br>i łańcuchy pokarmowe.</p>\n<ol><li>Przepływ energii i krążenie materii w przyrodzie. Zdający:</li><li>przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną, podaje przykłady tego wpływu</li></ol>\n<p>[…].<br>VIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia wpływ człowieka na różnorodność biologiczną […];</li><li>uzasadnia konieczność stosowania ochrony czynnej dla zachowania wybranych gatunków</li></ol>\n<p>i ekosystemów.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 53<br>a) (0-2)<br>Rozwiązanie<br>Gatunek /<br>zespół<br>organizmów<br>Poziom troficzny<br>(producent,<br>konsument I rzędu,<br>konsument II rzędu itd.)<br>Pokarm<br>(organizmy roślinożerne - R,<br>drapieżniki odżywiające się bezkręgowcami - DB,<br>drapieżniki odżywiające się kręgowcami - DK)<br>Śledź<br>Konsument II rzędu<br>DB<br>Zooplankton<br>Konsument I rzędu<br>R<br>Foka szara<br>Konsument III lub IV<br>rzędu<br>DK<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - za prawidłowo wypełnione obie kolumny.<br>1 pkt - za prawidłowo wypełnioną całą jedną kolumnę.<br>0 pkt - za błędnie wypełnione obie kolumny lub brak odpowiedzi.<br>b) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>morświn zwyczajny<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za podkreślenie prawidłowej nazwy gatunku.<br>0 pkt - za podkreślenie błędnej nazwy gatunku lub podkreślenie nazw kilku<br>gatunków lub brak podkreślenia.<br>c) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Ochrona sprzyjać będzie zwiększeniu liczebności foki szarej,<br>co spowoduje zmniejszenie liczebności ryb żywiących się zooplanktonem<br>i w konsekwencji wzrost liczebności zooplanktonu. To spowoduje<br>zwiększone zjadanie / spadek liczebności fitoplanktonu i zmniejszenie<br>przeżyźnienia morza.<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie, obejmujące konsekwencje zmian<br>liczebności organizmów na poszczególnych poziomach troficznych,<br>prowadzące do zmniejszenia przeżyźnienia Bałtyku.<br>0 pkt - za niepełne lub nieprawidłowe wyjaśnienie, lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Ochrona sprzyjać będzie zwiększeniu<br>liczebności foki szarej, co doprowadzi<br>do spadku liczebności fitoplanktonu<br>i zmniejszenia przeżyźnienia morza.<br>0 pkt; odpowiedź niepełna, nie<br>obejmuje poziomów troficznych,<br>występujących pomiędzy foką a<br>fitoplanktonem.<br>Foka szara jest konsumentem I rzędu,<br>dzięki czemu reguluje ilość<br>konsumentów II rzędu i producentów.<br>0 pkt; niedostateczna wiedza<br>dotycząca poziomów troficznych,<br>poważne błędy merytoryczne.<br>54 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015</p>","solutions":[]}