{"id":"informator-maturalny-biologia-2015/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2015","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-2)\nDo rodziny bobowatych (motylkowatych, Fabaceae) należą rośliny o dużej zawartości białka,\ntakie jak groch, fasola, bób, soja, łubin czy lucerna. Cechę tę zawdzięczają symbiozie\nz bakteriami z rodzaju Rhizobium, bytującymi w ich brodawkach korzeniowych. Niektóre\nz tych roślin, np. łubin, wykorzystywane są w rolnictwie jako tzw. „zielony nawóz”\n- wysiewany po zbiorze plonu i przyorywany, kiedy wyrośnie.\na) Wyjaśnij zależność między zdolnością roślin bobowatych do produkcji dużych ilości\nbiałka, a ich symbiozą z bakteriami z rodzaju Rhizobium.\nb) Wyjaśnij, dlaczego właśnie rośliny bobowate stosuje się w rolnictwie jako „zielony\nnawóz”.\nWymagania ogólne\nI. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.\nZdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […]; przedstawia\ni wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem […].\nV. Rozumowanie i argumentacja.\nZdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych\ninformacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], formułuje i przedstawia\nopinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi, dobierając racjonalne\nargumenty. Dostrzega związki między biologią a innymi dziedzinami nauk przyrodniczych\ni społecznych […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57\nWymagania szczegółowe\nI. Budowa chemiczna organizmów.\n1. Zagadnienia ogólne. Zdający:\n2) wymienia pierwiastki biogenne ([…] N […]) i omawia ich znaczenie […].\nIV. Przegląd różnorodności organizmów.\n3. Bakterie. Zdający:\n4) przedstawia rolę bakterii w życiu człowieka i w przyrodzie ([…] w krążeniu azotu).\n7. Rośliny - odżywianie się. Zdający:\n1) wskazuje główne makroelementy ([…] N […]) oraz określa ich źródła dla roślin.\nVII. Ekologia.\n3. Zależności międzygatunkowe. Zdający:\n7) wykazuje rolę zależności mutualistycznych (fakultatywnych i obligatoryjnych jedno- lub\nobustronnie) w przyrodzie, posługując się uprzednio poznanymi przykładami ([…] współżycie\nkorzeni roślin z bakteriami wiążącymi azot […]).\n5.5) obieg azotu.\na) (0-1)\nRozwiązanie\nBakterie żyjące w symbiozie z roślinami bobowatymi zdolne są\ndo asymilowania azotu cząsteczkowego / atmosferycznego\ni przekształcania go do postaci łatwo przyswajalnej dla roślin.\nPierwiastek ten jest następnie wykorzystywany do syntezy (aminokwasów,\nz których rośliny bobowate syntetyzują własne białka) własnych białek.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za prawidłowe wykazanie zależności między zdolnością roślin\nbobowatych do produkcji dużych ilości białka, a ich symbiozą z bakteriami\nz rodzaju Rhizobium, wiążących wolny azot atmosferyczny.\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia zdolności\nsymbiotycznych bakterii brodawkowych do asymilacji wolnego azotu\ni przetwarzania go w formy przyswajalne dla roślin bobowatych,\nco pozwala im na syntezę dużych ilości białka lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nBakterie z rodzaju Rhizobium\nzamieniają nieprzyswajalną\ndla roślin formę azotu (N2) w\nprzyswajalną. Azot jest jednym\nz podstawowych składników\nbiałka, dlatego rośliny żyjące\nw symbiozie z tymi bakteriami\nmogą syntetyzować jego\nwiększe ilości.\n1 pkt; odpowiedź poprawna, oparta\nna wiedzy o korzyściach dla roślin\nbobowatych wynikających z symbiozy\nz bakteriami rodzaju Rhizobium;\nodwołuje się również do budowy\nchemicznej białek, których istotnym\nskładnikiem jest właśnie azot.\nRośliny bobowate czerpią\nbiałka od bakterii.\n0 pkt; odpowiedź merytorycznie błędna,\nzdający nie uwzględnia przemian form\nazotu dokonywanych przez bakterie,\na rośliny bobowate nie są cudzożywne.\nBakterie z rodzaju Rhizobium\nsyntetyzują azot, a korzenie\nroślin dają im środowisko\nżycia. Dzięki takiej zależności\nmogą produkować duże ilości\nbiałka.\n0 pkt; odpowiedź merytorycznie\nniepoprawna, ponieważ zdający błędnie\nprzypisuje bakteriom z rodzaju\nRhizobium zdolność syntezy azotu, a nie\njego asymilacji, ponadto nie wyjaśnia\nzależności pomiędzy pobieraniem od\nbakterii przez rośliny przyswajalnej\nformy azotu, a syntezą przez nie białek.\n58 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015\nb) (0-1)\nRozwiązanie\nRośliny bobowate są stosowane jako „zielony nawóz”, gdyż podczas\nich rozkładu do gleby uwalniane są duże ilości związków azotu, które\nją użyźniają (co przyczynia się do zwiększenia plonowania roślin\nużytkowych).\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie zastosowania roślin bobowatych jako\n„zielonego nawozu”, dzięki któremu gleba, na której uprawia się rośliny\nużytkowe, jest wzbogacana w azot niezbędny tym roślinom (do procesów\nwzrostu i rozwoju).\n0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia aspektu wzbogacania\ngleby w azot uwalniany podczas rozkładu roślin bobowatych.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nRozkład tych roślin prowadzi\ndo uwolnienia do gleby dużych\nilości przyswajalnych dla innych\nroślin związków azotu.\n1 pkt; odpowiedź w pełni\npoprawna; zdający rozumie,\nże zastosowanie nawozu z roślin\nbobowatych skutkuje uwalnianiem\ndo gleby znajdujących się\nw ich organach związków azotu\n- pierwiastka istotnego dla\nwzrostu i rozwoju uprawianych\nna takiej glebie innych roślin.\nGłównym składnikiem niektórych\nnawozów sztucznych jest azot. Jeżeli\nbakterie Rhizobium przetwarzają ten\nazot w związki azotowe, to będzie to\nkorzystnie wpływać na glebę.\n0 pkt; odpowiedź merytorycznie\nniepoprawna; zdający myli\npojęcie zielonego nawozu z\nnawozami sztucznymi, ponadto\nnie uwzględnia mutualistycznej\nzależności pomiędzy roślinami\nbobowatymi a bakteriami\nRhizobium, które bezpośrednio\nnie uwalniają azotu do gleby\n- czynią to bakterie glebowe,\nktóre przeprowadzają rozkład\nroślin bobowatych stosowanych\njako nawóz.\nRośliny te stosuje się jako zielony\nnawóz, ponieważ mogą one użyźnić\nglebę ubogą w białko dzięki dużej\nzawartości protein w brodawkach\nkorzeniowych.\n0 pkt; odpowiedź merytorycznie\nniepoprawna, bo to nie białka\nsame w sobie użyźniają glebę,\ntylko zawarty w nich azot,\na rośliny uprawiane na takiej\nglebie nie pobierają z podłoża\nbiałek, lecz pochodzące z ich\nrozkładu pierwiastki.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-biologia-2015/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":56,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-2)<br>Do rodziny bobowatych (motylkowatych, Fabaceae) należą rośliny o dużej zawartości białka,<br>takie jak groch, fasola, bób, soja, łubin czy lucerna. Cechę tę zawdzięczają symbiozie<br>z bakteriami z rodzaju Rhizobium, bytującymi w ich brodawkach korzeniowych. Niektóre<br>z tych roślin, np. łubin, wykorzystywane są w rolnictwie jako tzw. „zielony nawóz”</p>\n<ul><li>wysiewany po zbiorze plonu i przyorywany, kiedy wyrośnie.</li></ul>\n<p>a) Wyjaśnij zależność między zdolnością roślin bobowatych do produkcji dużych ilości<br>białka, a ich symbiozą z bakteriami z rodzaju Rhizobium.<br>b) Wyjaśnij, dlaczego właśnie rośliny bobowate stosuje się w rolnictwie jako „zielony<br>nawóz”.<br>Wymagania ogólne<br>I. Poznanie świata organizmów na różnych poziomach organizacji życia.<br>Zdający […] przedstawia i wyjaśnia procesy i zjawiska biologiczne […]; przedstawia<br>i wyjaśnia zależności między organizmem a środowiskiem […].<br>V. Rozumowanie i argumentacja.<br>Zdający objaśnia i komentuje informacje, odnosi się krytycznie do przedstawionych<br>informacji […], wyjaśnia zależności przyczynowo-skutkowe […], formułuje i przedstawia<br>opinie związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi, dobierając racjonalne<br>argumenty. Dostrzega związki między biologią a innymi dziedzinami nauk przyrodniczych<br>i społecznych […].<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Budowa chemiczna organizmów.</p>\n<ol><li>Zagadnienia ogólne. Zdający:</li><li>wymienia pierwiastki biogenne ([…] N […]) i omawia ich znaczenie […].</li></ol>\n<p>IV. Przegląd różnorodności organizmów.</p>\n<ol><li>Bakterie. Zdający:</li><li>przedstawia rolę bakterii w życiu człowieka i w przyrodzie ([…] w krążeniu azotu).</li><li>Rośliny - odżywianie się. Zdający:</li><li>wskazuje główne makroelementy ([…] N […]) oraz określa ich źródła dla roślin.</li></ol>\n<p>VII. Ekologia.</p>\n<ol><li>Zależności międzygatunkowe. Zdający:</li><li>wykazuje rolę zależności mutualistycznych (fakultatywnych i obligatoryjnych jedno- lub</li></ol>\n<p>obustronnie) w przyrodzie, posługując się uprzednio poznanymi przykładami ([…] współżycie<br>korzeni roślin z bakteriami wiążącymi azot […]).<br>5.5) obieg azotu.<br>a) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Bakterie żyjące w symbiozie z roślinami bobowatymi zdolne są<br>do asymilowania azotu cząsteczkowego / atmosferycznego<br>i przekształcania go do postaci łatwo przyswajalnej dla roślin.<br>Pierwiastek ten jest następnie wykorzystywany do syntezy (aminokwasów,<br>z których rośliny bobowate syntetyzują własne białka) własnych białek.<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za prawidłowe wykazanie zależności między zdolnością roślin<br>bobowatych do produkcji dużych ilości białka, a ich symbiozą z bakteriami<br>z rodzaju Rhizobium, wiążących wolny azot atmosferyczny.<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia zdolności<br>symbiotycznych bakterii brodawkowych do asymilacji wolnego azotu<br>i przetwarzania go w formy przyswajalne dla roślin bobowatych,<br>co pozwala im na syntezę dużych ilości białka lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Bakterie z rodzaju Rhizobium<br>zamieniają nieprzyswajalną<br>dla roślin formę azotu (N2) w<br>przyswajalną. Azot jest jednym<br>z podstawowych składników<br>białka, dlatego rośliny żyjące<br>w symbiozie z tymi bakteriami<br>mogą syntetyzować jego<br>większe ilości.<br>1 pkt; odpowiedź poprawna, oparta<br>na wiedzy o korzyściach dla roślin<br>bobowatych wynikających z symbiozy<br>z bakteriami rodzaju Rhizobium;<br>odwołuje się również do budowy<br>chemicznej białek, których istotnym<br>składnikiem jest właśnie azot.<br>Rośliny bobowate czerpią<br>białka od bakterii.<br>0 pkt; odpowiedź merytorycznie błędna,<br>zdający nie uwzględnia przemian form<br>azotu dokonywanych przez bakterie,<br>a rośliny bobowate nie są cudzożywne.<br>Bakterie z rodzaju Rhizobium<br>syntetyzują azot, a korzenie<br>roślin dają im środowisko<br>życia. Dzięki takiej zależności<br>mogą produkować duże ilości<br>białka.<br>0 pkt; odpowiedź merytorycznie<br>niepoprawna, ponieważ zdający błędnie<br>przypisuje bakteriom z rodzaju<br>Rhizobium zdolność syntezy azotu, a nie<br>jego asymilacji, ponadto nie wyjaśnia<br>zależności pomiędzy pobieraniem od<br>bakterii przez rośliny przyswajalnej<br>formy azotu, a syntezą przez nie białek.<br>58 Informator o egzaminie maturalnym z biologii od roku szkolnego 2014/2015<br>b) (0-1)<br>Rozwiązanie<br>Rośliny bobowate są stosowane jako „zielony nawóz”, gdyż podczas<br>ich rozkładu do gleby uwalniane są duże ilości związków azotu, które<br>ją użyźniają (co przyczynia się do zwiększenia plonowania roślin<br>użytkowych).<br>Schemat<br>punktowania<br>1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie zastosowania roślin bobowatych jako<br>„zielonego nawozu”, dzięki któremu gleba, na której uprawia się rośliny<br>użytkowe, jest wzbogacana w azot niezbędny tym roślinom (do procesów<br>wzrostu i rozwoju).<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną, która nie uwzględnia aspektu wzbogacania<br>gleby w azot uwalniany podczas rozkładu roślin bobowatych.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Rozkład tych roślin prowadzi<br>do uwolnienia do gleby dużych<br>ilości przyswajalnych dla innych<br>roślin związków azotu.<br>1 pkt; odpowiedź w pełni<br>poprawna; zdający rozumie,<br>że zastosowanie nawozu z roślin<br>bobowatych skutkuje uwalnianiem<br>do gleby znajdujących się<br>w ich organach związków azotu</p>\n<ul><li>pierwiastka istotnego dla</li></ul>\n<p>wzrostu i rozwoju uprawianych<br>na takiej glebie innych roślin.<br>Głównym składnikiem niektórych<br>nawozów sztucznych jest azot. Jeżeli<br>bakterie Rhizobium przetwarzają ten<br>azot w związki azotowe, to będzie to<br>korzystnie wpływać na glebę.<br>0 pkt; odpowiedź merytorycznie<br>niepoprawna; zdający myli<br>pojęcie zielonego nawozu z<br>nawozami sztucznymi, ponadto<br>nie uwzględnia mutualistycznej<br>zależności pomiędzy roślinami<br>bobowatymi a bakteriami<br>Rhizobium, które bezpośrednio<br>nie uwalniają azotu do gleby</p>\n<ul><li>czynią to bakterie glebowe,</li></ul>\n<p>które przeprowadzają rozkład<br>roślin bobowatych stosowanych<br>jako nawóz.<br>Rośliny te stosuje się jako zielony<br>nawóz, ponieważ mogą one użyźnić<br>glebę ubogą w białko dzięki dużej<br>zawartości protein w brodawkach<br>korzeniowych.<br>0 pkt; odpowiedź merytorycznie<br>niepoprawna, bo to nie białka<br>same w sobie użyźniają glebę,<br>tylko zawarty w nich azot,<br>a rośliny uprawiane na takiej<br>glebie nie pobierają z podłoża<br>białek, lecz pochodzące z ich<br>rozkładu pierwiastki.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 59</p>","solutions":[]}