{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-2)\nEtap I procesu odsiarczania gazów spalinowych przebiega zgodnie z równaniem:\nCaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\nPrzez zawiesinę zawierającą 100 g CaCO3 przepuszczono 20 dm3 SO2 (w przeliczeniu\nna warunki normalne).\nOblicz, o ile gramów wzrosła masa zawiesiny, jeśli w gazach opuszczających naczynie\nz CaCO3 znajdowało się 10% początkowej objętości SO2. Wynik podaj z dokładnością\ndo liczby całkowitej.\nObliczenia:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n1.5) (IV.PR). Zdający dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji\nw ujęciu molowym, masowym i objętościowym (dla gazów).\n1.6) (IV.PR). Zdający wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola\ndotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych),\nobjętości gazów w warunkach normalnych.\n26 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nRozwiązanie\nNp.:\nObjętość SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:\n2\nSO\nV\n= 20 dm3 - 20 dm3 · 0,1\n2\nSO\nV\n= 18 dm3\nLiczba moli SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:\n0\nV\nV\nn\nmola\n8,0\ndm\nmol\n4,\n22\ndm\n18\nn\n3\n3\n\n\n\n\nn SO2 : n CO2 wynosi 1 : 1\n2\nSO\nM\n= 64\n1\nmol\ng\n\n\n,\n2\nSO\nm\n= 64\n1\nmol\ng\n\n\n· 0,8 mola = 51,2 g\n2\nCO\nM\n= 44\n1\nmol\ng\n\n\n,\n2\nCO\nm\n= 44\n1\nmol\ng\n\n\n· 0,8 mola = 35,2 g\nPrzyrost masy jest różnicą: Δm =\n2\nSO\nm\n2\nCO\nm\nΔm = 51,2 g - 35,2 g = 16 g lub 16\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna metoda obliczenia przyrostu masy zawiesiny, wykonanie\nobliczeń i podanie wyniku z właściwą dokładnością.\n1 pkt - poprawna metoda obliczenia i popełnienie błędów rachunkowych lub\npodanie wyniku z błędną dokładnością .\n0 pkt - błędna metoda obliczenia lub brak rozwiązania.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nCaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\ny 18 dm3 x\n100 g 22,4 dm3 120 g\ny = 80,36 g x = 96,43 g\n96,43 g - 80,36 g = 15,1 g\n1 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody obliczenia,\nale popełnienie błędu\nrachunkowego.\n2\n3\n3\nSO\ndm\n2\n%\n100\ndm\n20\n%\n10\n\n\n20 dm3 + 2 dm3 = 22 dm3\nmol\ng\n120\nM\n3\nCaSO \nmol\ng\n100\nM\n3\nCaCO \n22 dm3 - x\n22,4 dm3 - 1 mol x = 0,982 mola\n1 mol - 0,982 mola = 0,018 mola\ng\n8,1\n100\n018\n,0\nm\n3\nCaCO\n\n\n\n(pozostało)\ng\n84\n,\n117\n120\n982\n,0\nm\n3\nCaSO\n\n\n\n(pozostało)\nmkońcowa = 1,8 g + 117,84 g = 119,64 g\n119,64 g - 100 g = 19,64 g  20 g\n0 pkt - zastosowano błędną\nmetodę obliczenia, zakładając\nprzyrost objętości SO2.","answer":"16 g","answer_text":null,"solution":"CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\nObjętość SO2, która wzięła udział w reakcji (10% wprowadzonej objętości opuściło naczynie nieprzereagowane):\nV(SO2 przereagowany) = 20 dm³ − 20 dm³ · 0,10 = 18 dm³\nn(SO2) = 18 dm³ / 22,4 dm³/mol = 0,8 mola\nZ równania reakcji n(SO2) : n(CO2) = 1 : 1, więc n(CO2) = 0,8 mola.\nM(SO2) = 64 g/mol, m(SO2) = 64 g/mol · 0,8 mol = 51,2 g (masa SO2 wchłoniętego przez zawiesinę)\nM(CO2) = 44 g/mol, m(CO2) = 44 g/mol · 0,8 mol = 35,2 g (masa CO2 opuszczającego zawiesinę)\nPrzyrost masy zawiesiny: Δm = m(SO2) − m(CO2) = 51,2 g − 35,2 g = 16 g\n\nMasa zawiesiny wzrosła o 16 g.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 11. (0-2)
Etap I procesu odsiarczania gazów spalinowych przebiega zgodnie z równaniem:
CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2
Przez zawiesinę zawierającą 100 g CaCO3 przepuszczono 20 dm3 SO2 (w przeliczeniu
na warunki normalne).
Oblicz, o ile gramów wzrosła masa zawiesiny, jeśli w gazach opuszczających naczynie
z CaCO3 znajdowało się 10% początkowej objętości SO2. Wynik podaj z dokładnością
do liczby całkowitej.
Obliczenia:
Wymagania ogólne
II. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.
Zdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].
Wymagania szczegółowe
1.5) (IV.PR). Zdający dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji
w ujęciu molowym, masowym i objętościowym (dla gazów).
1.6) (IV.PR). Zdający wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola
dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych),
objętości gazów w warunkach normalnych.
26 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015
Rozwiązanie
Np.:
Objętość SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:
2
SO
V
= 20 dm3 - 20 dm3 · 0,1
2
SO
V
= 18 dm3
Liczba moli SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:
0
V
V
n
mola
8,0
dm
mol
4,
22
dm
18
n
3
3




n SO2 : n CO2 wynosi 1 : 1
2
SO
M
= 64
1
mol
g


,
2
SO
m
= 64
1
mol
g


· 0,8 mola = 51,2 g
2
CO
M
= 44
1
mol
g


,
2
CO
m
= 44
1
mol
g


· 0,8 mola = 35,2 g
Przyrost masy jest różnicą: Δm =
2
SO
m
2
CO
m
Δm = 51,2 g - 35,2 g = 16 g lub 16
Schemat
punktowania
2 pkt - poprawna metoda obliczenia przyrostu masy zawiesiny, wykonanie
obliczeń i podanie wyniku z właściwą dokładnością.
1 pkt - poprawna metoda obliczenia i popełnienie błędów rachunkowych lub
podanie wyniku z błędną dokładnością .
0 pkt - błędna metoda obliczenia lub brak rozwiązania.
Przykładowe
ocenione
odpowiedzi
CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2
y 18 dm3 x
100 g 22,4 dm3 120 g
y = 80,36 g x = 96,43 g
96,43 g - 80,36 g = 15,1 g
1 pkt - zastosowanie
poprawnej metody obliczenia,
ale popełnienie błędu
rachunkowego.
2
3
3
SO
dm
2
%
100
dm
20
%
10


20 dm3 + 2 dm3 = 22 dm3
mol
g
120
M
3
CaSO 
mol
g
100
M
3
CaCO 
22 dm3 - x
22,4 dm3 - 1 mol x = 0,982 mola
1 mol - 0,982 mola = 0,018 mola
g
8,1
100
018
,0
m
3
CaCO



(pozostało)
g
84
,
117
120
982
,0
m
3
CaSO



(pozostało)
mkońcowa = 1,8 g + 117,84 g = 119,64 g
119,64 g - 100 g = 19,64 g  20 g
0 pkt - zastosowano błędną
metodę obliczenia, zakładając
przyrost objętości SO2.

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2
Objętość SO2, która wzięła udział w reakcji (10% wprowadzonej objętości opuściło naczynie nieprzereagowane):
V(SO2 przereagowany) = 20 dm³ − 20 dm³ · 0,10 = 18 dm³
n(SO2) = 18 dm³ / 22,4 dm³/mol = 0,8 mola
Z równania reakcji n(SO2) : n(CO2) = 1 : 1, więc n(CO2) = 0,8 mola.
M(SO2) = 64 g/mol, m(SO2) = 64 g/mol · 0,8 mol = 51,2 g (masa SO2 wchłoniętego przez zawiesinę)
M(CO2) = 44 g/mol, m(CO2) = 44 g/mol · 0,8 mol = 35,2 g (masa CO2 opuszczającego zawiesinę)
Przyrost masy zawiesiny: Δm = m(SO2) − m(CO2) = 51,2 g − 35,2 g = 16 g

\n

Masa zawiesiny wzrosła o 16 g.

"}]}