{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-2)\nOceń, czy do jednoznacznego ustalenia wzoru strukturalnego związku organicznego\nwystarczająca jest informacja o jego składzie wyrażonym w procentach masowych\ni masie molowej. Uzasadnij swoje stanowisko.\nOdpowiedź wraz z uzasadnieniem:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa […]; stawia hipotezy dotyczące wyjaśniania\nproblemów chemicznych […].\nWymagania szczegółowe\n1.4) (IV.PR) Zdający ustala wzór [ ] związku chemicznego ([…] organicznego)\nna podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej.\n9.4) (IV.PR) Zdający […] wykazuje się rozumieniem pojęcia […] izomeria.\nRozwiązanie\nNp.:\nW przypadku niektórych związków organicznych, takich jak np. acetylen,\nbenzen czy etan, informacja o składzie wyrażonym w procentach masowych\ni masie molowej pozwala na jednoznaczne ustalenie wzoru strukturalnego.\nAby jednak narysować wzór strukturalny np. alkenu o czterech atomach\nwęgla w cząsteczce nie wystarczy znajomość składu związku w procentach\nmasowych oraz znajomość jego masy molowej, ponieważ istnieje więcej\nniż jeden alken o wzorze sumarycznym C4H8, są to izomery o tym samym\nwzorze sumarycznym (rzeczywistym), lecz odmiennej budowie cząsteczki.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniającą dwa przypadki:\nprzypadek 1. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach\nmasowych i masie molowej wystarcza do ustalenia wzoru strukturalnego\nzwiązku, np. C2H4;\nprzypadek 2. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach\nmasowych i masie molowej nie jest wystarczająca do ustalenia wzoru\nstrukturalnego związku ze względu na występowanie zjawiska izomerii,\nnp. C4H8;\nwraz z uzasadnieniem (po 1 punkcie za każdy przypadek).\n1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca tylko jeden przypadek\nwraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nNie można jednoznacznie ustalić wzoru\nstrukturalnego związku, bo występują\nizomery, np. 2-metylobutan i pentan.\n1 pkt - zwrócono uwagę\nwyłącznie na występowanie\nizomerii.\nW każdym przypadku można jednoznacznie\nustalić wzór związku, bo masa molowa\ni skład procentowy są charakterystyczne.\n0 pkt - błędna odpowiedź.\nInfor\nPoniż\nWyk\nod te\nPrzep\nNacz\nzwią\nkwa\nrmacja do\nżej przedsta\nkres zamiesz\nemperatury.\nprowadzono\nzynie II do\nązki, których\nas cytrynowy\n(aq\nna\ndmiar NaO\nzadań 21-2\nawiono wzó\nzczony pon\no doświadcz\ndatkowo og\nh cząsteczki\nq)\nOH\n(aq)\nI\n23\nór półstruktu\nniżej przeds\nzenie zilustr\ngrzano. W\ni są chiralne\nH\nCH\nuralny (grup\nstawia zależ\nrowane pon\nnaczyniu I\ne.\nC\nCH2\nCH2\nHO\nC\nH\n3\nCOOH (c), H\nkwas cytryno\nI\nPr\npowy) kwas\nżność rozpu\nniższym rys\nIII otrzyma\nCOOH\nCOOH\nCOOH\nH\n2\nSO\n4\nowy\n(s)\nII\nrzykładowe zad\nsu cytrynow\nuszczalnośc\nunkiem.\nno kilka pr\nC\ndania z rozwiąza\nwego.\nci kwasu cy\nroduktów, w\nCH\n3\nCH\n2\nOH (c)\nkwas cytryn\nH\n2\nSO\n4\nIII\naniami 41\nytrynowego\nwśród nich\nowy\n(s),\no\nh\n42 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie zawsze. W przypadku niektórych związków organicznych (np. acetylenu, benzenu, etanu), informacja o składzie procentowym masowym i masie molowej pozwala jednoznacznie ustalić wzór strukturalny związku (istnieje tylko jeden związek o takim wzorze sumarycznym). Jednak w wielu przypadkach ta informacja nie wystarcza – np. dla wzoru sumarycznego C4H8 (skład procentowy 85,7% C i 14,3% H, M = 56 g/mol) istnieje kilka izomerycznych alkenów (np. but-1-en, but-2-en, izobutylen) o identycznym składzie procentowym i tej samej masie molowej, ale różnej budowie cząsteczki (zjawisko izomerii). W takim przypadku sama znajomość składu procentowego i masy molowej nie pozwala jednoznacznie ustalić wzoru strukturalnego związku.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 20. (0-2)<br>Oceń, czy do jednoznacznego ustalenia wzoru strukturalnego związku organicznego<br>wystarczająca jest informacja o jego składzie wyrażonym w procentach masowych<br>i masie molowej. Uzasadnij swoje stanowisko.<br>Odpowiedź wraz z uzasadnieniem:<br>Wymagania ogólne<br>II. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.<br>Zdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa […]; stawia hipotezy dotyczące wyjaśniania<br>problemów chemicznych […].<br>Wymagania szczegółowe<br>1.4) (IV.PR) Zdający ustala wzór [ ] związku chemicznego ([…] organicznego)<br>na podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej.<br>9.4) (IV.PR) Zdający […] wykazuje się rozumieniem pojęcia […] izomeria.<br>Rozwiązanie<br>Np.:<br>W przypadku niektórych związków organicznych, takich jak np. acetylen,<br>benzen czy etan, informacja o składzie wyrażonym w procentach masowych<br>i masie molowej pozwala na jednoznaczne ustalenie wzoru strukturalnego.<br>Aby jednak narysować wzór strukturalny np. alkenu o czterech atomach<br>węgla w cząsteczce nie wystarczy znajomość składu związku w procentach<br>masowych oraz znajomość jego masy molowej, ponieważ istnieje więcej<br>niż jeden alken o wzorze sumarycznym C4H8, są to izomery o tym samym<br>wzorze sumarycznym (rzeczywistym), lecz odmiennej budowie cząsteczki.<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniającą dwa przypadki:<br>przypadek 1. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach<br>masowych i masie molowej wystarcza do ustalenia wzoru strukturalnego<br>związku, np. C2H4;<br>przypadek 2. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach<br>masowych i masie molowej nie jest wystarczająca do ustalenia wzoru<br>strukturalnego związku ze względu na występowanie zjawiska izomerii,<br>np. C4H8;<br>wraz z uzasadnieniem (po 1 punkcie za każdy przypadek).<br>1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca tylko jeden przypadek<br>wraz z uzasadnieniem.<br>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Nie można jednoznacznie ustalić wzoru<br>strukturalnego związku, bo występują<br>izomery, np. 2-metylobutan i pentan.<br>1 pkt - zwrócono uwagę<br>wyłącznie na występowanie<br>izomerii.<br>W każdym przypadku można jednoznacznie<br>ustalić wzór związku, bo masa molowa<br>i skład procentowy są charakterystyczne.<br>0 pkt - błędna odpowiedź.<br>Infor<br>Poniż<br>Wyk<br>od te<br>Przep<br>Nacz<br>zwią<br>kwa<br>rmacja do<br>żej przedsta<br>kres zamiesz<br>emperatury.<br>prowadzono<br>zynie II do<br>ązki, których<br>as cytrynowy<br>(aq<br>na<br>dmiar NaO<br>zadań 21-2<br>awiono wzó<br>zczony pon<br>o doświadcz<br>datkowo og<br>h cząsteczki<br>q)<br>OH<br>(aq)<br>I<br>23<br>ór półstruktu<br>niżej przeds<br>zenie zilustr<br>grzano. W<br>i są chiralne<br>H<br>CH<br>uralny (grup<br>stawia zależ<br>rowane pon<br>naczyniu I<br>e.<br>C<br>CH2<br>CH2<br>HO<br>C<br>H<br>3<br>COOH (c), H<br>kwas cytryno<br>I<br>Pr<br>powy) kwas<br>żność rozpu<br>niższym rys<br>III otrzyma<br>COOH<br>COOH<br>COOH<br>H<br>2<br>SO<br>4<br>owy<br>(s)<br>II<br>rzykładowe zad<br>su cytrynow<br>uszczalnośc<br>unkiem.<br>no kilka pr<br>C<br>dania z rozwiąza<br>wego.<br>ci kwasu cy<br>roduktów, w<br>CH<br>3<br>CH<br>2<br>OH (c)<br>kwas cytryn<br>H<br>2<br>SO<br>4<br>III<br>aniami 41<br>ytrynowego<br>wśród nich<br>owy<br>(s),<br>o<br>h<br>42 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Nie zawsze. W przypadku niektórych związków organicznych (np. acetylenu, benzenu, etanu), informacja o składzie procentowym masowym i masie molowej pozwala jednoznacznie ustalić wzór strukturalny związku (istnieje tylko jeden związek o takim wzorze sumarycznym). Jednak w wielu przypadkach ta informacja nie wystarcza – np. dla wzoru sumarycznego C4H8 (skład procentowy 85,7% C i 14,3% H, M = 56 g/mol) istnieje kilka izomerycznych alkenów (np. but-1-en, but-2-en, izobutylen) o identycznym składzie procentowym i tej samej masie molowej, ale różnej budowie cząsteczki (zjawisko izomerii). W takim przypadku sama znajomość składu procentowego i masy molowej nie pozwala jednoznacznie ustalić wzoru strukturalnego związku.</p>"}]}