{"id":"informator-maturalny-geografia-2015/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-geografia-2015","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"geografia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nNa rysunku przedstawiono krążenie powietrza na półkuli północnej.\nNa podstawie: P. Czubla, E. Papińska, Geografia fizyczna, Warszawa 2002.\nNa podstawie rysunku wyjaśnij, dlaczego cyrkulacja powietrza w komórce Hadleya\nprzyczynia\nsię\ndo\npowstawania\nstrefy\nwysokiego\nciśnienia\natmosferycznego\nw szerokościach zwrotnikowych.\n22 Informator o egzaminie maturalnym z geografii od roku szkolnego 2014/2015\nWymagania\nogólne\nIV etap edukacyjny\nI. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących środowiska przyrodniczego\n[…].\nZdający wskazuje i analizuje prawidłowości i zależności wynikające\nz funkcjonowania sfer ziemskich […].\nWymagania\nszczegółowe\n3.1) Zdający wyjaśnia mechanizm cyrkulacji powietrza w strefie\nmiędzyzwrotnikowej […].\nRozwiązanie\nNp.\nSilnie nagrzane powietrze w rejonie równika unoszone jest do górnej\ntroposfery. Podczas wznoszenia ulega adiabatycznemu ochłodzeniu.\nW górnej troposferze chłodne powietrze przemieszcza się ku zwrotnikom.\nW szerokościach okołozwrotnikowych wskutek mniejszego obwodu Ziemi\n(a także stałego napływu powietrza znad równika) powietrze zagęszcza się\ni jako cięższe opada tworząc przy powierzchni Ziemi zwrotnikowe strefy\npodwyższonego ciśnienia.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za podanie pełnego wyjaśnienia uwzględniającego cyrkulację\npowietrza w komórce Hadleya, w tym:\n- zachodzące w trakcie ruchów powietrza zmiany jego temperatury,\n- opadanie powietrza w szerokościach zwrotnikowych spowodowane\nwzrostem gęstości na skutek zmniejszenia się obwodu Ziemi.\n1 pkt - za podanie wyjaśnienia uwzględniającego cyrkulację powietrza\nw komórce Hadleya, w tym:\n- opadanie powietrza w szerokościach zwrotnikowych, ale bez podania\nprzyczyny opadania oraz bez uwzględnienia zmian temperatury powietrza\nzachodzących w trakcie jego ruchu.\n0 pkt - za błędne wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nGorące powietrze nad równikiem unosi się\ndo górnej troposfery, gdzie dochodzi\ndo jego ochłodzenia. Chłodne powietrze\nprzemieszcza się ku zwrotnikom, coraz\nbardziej się zagęszcza, bo kolejne\nrównoleżniki są coraz krótsze i w okolicach\nzwrotnika powietrze grawitacyjnie opada,\ntworząc wyż.\n2 pkt; zdający uwzględnił\nwszystkie elementy\nwyjaśnienia zawarte\nw schemacie punktowania.\nPowietrze unosi się nad równikiem\ni odpływa ku szerokościom zwrotnikowym,\ngdzie opada i przyczynia się\ndo powstania wysokiego ciśnienia\nprzy powierzchni Ziemi.\n1 pkt; zdający uwzględnił\ncyrkulację powietrza i jego\nopadanie w szerokościach\nzwrotnikowych,\nale nie uwzględnił zmian\ntemperatury powietrza.\nCiepłe powietrze znad równika unosi się\ni jako pasaty zmierza w kierunku\nzwrotników. To samo powietrze oziębia się\ni spręża, gdyż musi zmieścić się\nna mniejszym obszarze, i tak powstaje\nstrefa wyżów w szerokościach\nzwrotnikowych.\n0 pkt; zdający popełnił błąd\nmerytoryczny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 23\nMateriał źródłowy do zadań 8-9\nNa mapach przedstawiono rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w Polsce\nw styczniu i w lipcu.\nŹródło: Atlas geograficzny, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Silnie nagrzane powietrze w rejonie równika unosi się do górnej troposfery, ulegając po drodze adiabatycznemu ochłodzeniu. W górnej troposferze to już chłodniejsze powietrze przemieszcza się w kierunku zwrotników. W szerokościach okołozwrotnikowych, na skutek zmniejszającego się w tym kierunku obwodu równoleżników (a także wskutek stałego dopływu kolejnych porcji powietrza znad równika), powietrze to ulega zagęszczeniu i jako cięższe opada – tworząc przy powierzchni Ziemi strefę podwyższonego ciśnienia atmosferycznego w szerokościach zwrotnikowych.","image":"img/informator-maturalny-geografia-2015/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Geografia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Geografia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Na rysunku przedstawiono krążenie powietrza na półkuli północnej.<br>Na podstawie: P. Czubla, E. Papińska, Geografia fizyczna, Warszawa 2002.<br>Na podstawie rysunku wyjaśnij, dlaczego cyrkulacja powietrza w komórce Hadleya<br>przyczynia<br>się<br>do<br>powstawania<br>strefy<br>wysokiego<br>ciśnienia<br>atmosferycznego<br>w szerokościach zwrotnikowych.<br>22 Informator o egzaminie maturalnym z geografii od roku szkolnego 2014/2015<br>Wymagania<br>ogólne<br>IV etap edukacyjny<br>I. Dostrzeganie prawidłowości dotyczących środowiska przyrodniczego<br>[…].<br>Zdający wskazuje i analizuje prawidłowości i zależności wynikające<br>z funkcjonowania sfer ziemskich […].<br>Wymagania<br>szczegółowe<br>3.1) Zdający wyjaśnia mechanizm cyrkulacji powietrza w strefie<br>międzyzwrotnikowej […].<br>Rozwiązanie<br>Np.<br>Silnie nagrzane powietrze w rejonie równika unoszone jest do górnej<br>troposfery. Podczas wznoszenia ulega adiabatycznemu ochłodzeniu.<br>W górnej troposferze chłodne powietrze przemieszcza się ku zwrotnikom.<br>W szerokościach okołozwrotnikowych wskutek mniejszego obwodu Ziemi<br>(a także stałego napływu powietrza znad równika) powietrze zagęszcza się<br>i jako cięższe opada tworząc przy powierzchni Ziemi zwrotnikowe strefy<br>podwyższonego ciśnienia.<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - za podanie pełnego wyjaśnienia uwzględniającego cyrkulację<br>powietrza w komórce Hadleya, w tym:</p>\n<ul><li>zachodzące w trakcie ruchów powietrza zmiany jego temperatury,</li><li>opadanie powietrza w szerokościach zwrotnikowych spowodowane</li></ul>\n<p>wzrostem gęstości na skutek zmniejszenia się obwodu Ziemi.<br>1 pkt - za podanie wyjaśnienia uwzględniającego cyrkulację powietrza<br>w komórce Hadleya, w tym:</p>\n<ul><li>opadanie powietrza w szerokościach zwrotnikowych, ale bez podania</li></ul>\n<p>przyczyny opadania oraz bez uwzględnienia zmian temperatury powietrza<br>zachodzących w trakcie jego ruchu.<br>0 pkt - za błędne wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>ocenione<br>odpowiedzi<br>Gorące powietrze nad równikiem unosi się<br>do górnej troposfery, gdzie dochodzi<br>do jego ochłodzenia. Chłodne powietrze<br>przemieszcza się ku zwrotnikom, coraz<br>bardziej się zagęszcza, bo kolejne<br>równoleżniki są coraz krótsze i w okolicach<br>zwrotnika powietrze grawitacyjnie opada,<br>tworząc wyż.<br>2 pkt; zdający uwzględnił<br>wszystkie elementy<br>wyjaśnienia zawarte<br>w schemacie punktowania.<br>Powietrze unosi się nad równikiem<br>i odpływa ku szerokościom zwrotnikowym,<br>gdzie opada i przyczynia się<br>do powstania wysokiego ciśnienia<br>przy powierzchni Ziemi.<br>1 pkt; zdający uwzględnił<br>cyrkulację powietrza i jego<br>opadanie w szerokościach<br>zwrotnikowych,<br>ale nie uwzględnił zmian<br>temperatury powietrza.<br>Ciepłe powietrze znad równika unosi się<br>i jako pasaty zmierza w kierunku<br>zwrotników. To samo powietrze oziębia się<br>i spręża, gdyż musi zmieścić się<br>na mniejszym obszarze, i tak powstaje<br>strefa wyżów w szerokościach<br>zwrotnikowych.<br>0 pkt; zdający popełnił błąd<br>merytoryczny.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 23<br>Materiał źródłowy do zadań 8-9<br>Na mapach przedstawiono rozkład średniej miesięcznej temperatury powietrza w Polsce<br>w styczniu i w lipcu.<br>Źródło: Atlas geograficzny, Warszawa 2012.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Silnie nagrzane powietrze w rejonie równika unosi się do górnej troposfery, ulegając po drodze adiabatycznemu ochłodzeniu. W górnej troposferze to już chłodniejsze powietrze przemieszcza się w kierunku zwrotników. W szerokościach okołozwrotnikowych, na skutek zmniejszającego się w tym kierunku obwodu równoleżników (a także wskutek stałego dopływu kolejnych porcji powietrza znad równika), powietrze to ulega zagęszczeniu i jako cięższe opada – tworząc przy powierzchni Ziemi strefę podwyższonego ciśnienia atmosferycznego w szerokościach zwrotnikowych.</p>"}]}