{"id":"informator-maturalny-historia-2008/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-historia-2008","number":"34","points":5,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34. (5 pkt)\nPrzeczytaj fragmenty polskich pieśni pochodzących z XX stulecia, a następnie przy\nkolejnych zdaniach (A, B, C, D, E) podaj właściwy numer tekstu.\nTekst 1.\nCzy widzisz te gruzy na szczycie?\nTam wróg twój się ukrył jak szczur.\nMusicie, musicie, musicie\nZa kark go wziąć i strącić z chmur. […]\nTa ziemia do Polski należy,\nChoć Polska daleko jest stąd,\nBo wolność krzyżami się mierzy,\nHistoria ten jeden ma błąd. […]\nTekst 2.\nKażdy chłopaczek chce być ranny\nSanitariuszki - morowe panny,\nI gdy cię trafi kula jaka,\nPoprosisz pannę - da ci buziaka, hej! [ ]\nZ tyłu za linią dekowniki,\nIntendentura, różne umrzyki,\nGotują zupę, czarną kawę -\nI tym sposobem walczą za sprawę, hej! [ ]\nTekst 3.\nSto bloków wyrosło nad Wisłą\nI tysiąc dróg do nich na wprost.\nPiosenka murarska wyrosła na przyszłość\nI łączy dwa brzegi jak most. […]\nI nie ma przyszłości już innej,\nTa pokój i dobro nam śle.\nGdy będziesz na hucie ze swoją dziewczyną,\nTo, słysząc piosenkę, wiedz, że: [ ]\nTekst 4.\nMówili, żeśmy stumanieni,\nNie wierząc w to, że chcieć to móc,\nLecz trwaliśmy osamotnieni,\nA z nami był nasz drogi wódz. […]\nNie chcemy od was dziś uznania,\nNi waszych łez, ni waszych słów,\nSkończyły się dni kołatania\nDo pustych serc, do ciemnych głów. […]\nTekst 5.\nŻółty, wiślany piach,\nWioski słomiany dach\nPłynie, płynie Oka,\nJak Wisła szeroka,\nJak Wisła głęboka. [ ]\nPiękny jest Wisły brzeg.\nPiękny jest Oki bieg.\nJak szarża ułańska\nDo Wisły, do Gdańska\nPójdziemy, dojdziemy.\nŹródło: Śpiewnik na cale życie, 606 piosenek na różne okazje, Wrocław 2000, s. 33, 146, 177, 180, 196\nA. O czynie legionowym mówi tekst oznaczony\nB. Z pieśni okresu socrealizmu pochodzi tekst oznaczony\nC. Z tradycji bojowej Drugiego Korpusu Polskiego (pod dowództwem gen. W. Andersa)\nwywodzi się tekst oznaczony\nD. Z tradycji dywizji kościuszkowskiej (w ZSRR) wywodzi się tekst oznaczony\nE. Z pieśni powstańczej Warszawy (1944) pochodzi tekst oznaczony\n57\nOCENIANIE\nPOZIOM PODSTAWOWY\nZasady oceniania:\n¾ za rozwiązanie zadań z arkusza dla poziomu podstawowego można uzyskać maksymalnie\n100 punktów\n¾ model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych)\n¾ za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty\n¾ za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt wyłącznie\nza odpowiedź w pełni poprawną\n¾ w modelu odpowiedzi, przy poszczególnych zadaniach - w nawiasach, podano odpowiedzi\nalternatywne, możliwe rozszerzenia\n¾ za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,\nile prawidłowych elementów odpowiedzi przedstawił zdający\n¾ jeśli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika z polecenia w zadaniu, ocenie\npodlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), o ilu mówi polecenie\n¾ jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe) świadczą o zupełnym braku\nzrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej prawidłowej odpowiedzi,\nodpowiedź taką egzaminator ocenia na zero punktów.\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat odpowiedzi\nPunkty\nza poszczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza całe\nzadanie\nA\n5\n1\nB\n4\n1\nC\n2\n1\n1.\nD\n1\n1\n4\n3\nB\n1\n2.\n4\nA\n1\n2\nA\ntyrania\n1\nB\nostracyzm (sąd skorupkowy)\n1\nC\ndemagog\n1\n3.\nD\noligarchia\n1\n4\nA\nprawda\n1\nB\nfałsz\n1\n4.\nC\nprawda\n1\n3\nA\nHannibal\n1\nB\nKonstantyn Wielki\n1\n5.\nC\nMarek Antoniusz\n1\n3\nA\n3\n1\nB\n1\n1\nC\n2\n1\n6.\nD\n4\n1\n4\n58\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat odpowiedzi\nPunkty\nza poszczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza całe\nzadanie\n7.\nPrzykładowy tytuł:\n9 Pierwsza krucjata w końcu XI stulecia\nUwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest podanie\nprzez zdającego tytułu z poprawnym określeniem tematu\ni poprawnym określeniem czasu.\n1\n8.\nD\n1\nWładysław Łokietek - dziad\n1\nA\nKazimierz Wielki - wuj\n1\nLudwik Andegaweński - został królem Polski w 1370\nroku.\n1\nB\nStefan Andegaweński - nie został królem Węgier,\nkrólem Węgier został w 1342 roku Ludwik Wielki.\n1\nZdający może podać, np. kronikarz był niechętny.\n1\n9.\nC\n„Król Kazimierz, zwiedziony radą swoich, jak mniemał,\nwiernych doradców”\nUwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest\nudzielenie poprawnej odpowiedzi dotyczącej stosunku\nkronikarza do zawartej umowy.\n1\n6\nA\n4\n1\n10.\nB\n1\n1\n2\nA\nJarosław Mądry\n1\nB\nWacław II Czeski\n1\nC\nChlodwig\n1\nD\nJan bez Ziemi\n1\n11.\nE\nFryderyk I Barbarossa\n1\n5\nA\nWładysław Jagiełło\n1\nB\nNieszawa [Nieszawa i Cerekwica, Cerekwica]\n1\nC\nMielnik\n1\n12.\nD\n1505\n1\n4\n13.\nZdający\npowinien\nwskazać\nzależność\nmiędzy\nreligią/etyką protestancką a narodzinami kapitalizmu lub\nzwrócić uwagę na zależność między reformacją\na kapitalizmem.\n1\nA\nWęgier\n1\nB\nXVI\n1\nC\nHabsburgów\n1\n14.\nD\nTurcji\n1\n4\n15.\nA\nWniosek powinien zawierać informację, że małżeństwa\nte były wyrazem orientacji w polskiej polityce\nzagranicznej na Habsburgów, bo we wskazanym okresie\nżony polskich panujących były Habsburżankami, a tylko\njedna pochodziła z Francji.\n1\n2\n59\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat odpowiedzi\nPunkty\nza poszczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza całe\nzadanie\nB\nPrzykładowa odpowiedź:\n9 poszukiwanie\nsojuszników\nw\npolityce\nzagranicznej, szczególnie w kontekście wojen\nprowadzonych przez Rzeczypospolitą w XVII w.\n1\nA\ndymitriady [pierwsza dymitriada]\n1\n16.\nB\nPrzykładowe elementy:\n9 pozycja społeczna: urząd, tytuł\n9 wartości rodzinne.\n2\n(za podanie\ndwóch\nelementów)\n3\n17.\nW\nodpowiedzi\nzdającego\npowinny\npojawić\nsię\nnastępujące elementy:\n9 poprawna datacja\n9 wyjaśnienie,\nczym\nbyła\nunia\nbrzeska,\nnp. stwierdzenie, że była to unia wyznaniowa -\nporozumienie między Kościołami katolickim\na prawosławnym w Rzeczypospolitej\n9 wskazanie\ndwóch\nnastępstw dla pierwszej\npołowy XVII wieku, np. informacja, że unia\ndoprowadziła\ndo\nrozłamu\nmiędzy\nunitami\na dyzunitami,\nbyła\njednym\nz\nczynników\nantagonizujących\nstosunki\nwyznaniowe\ni społeczne na Kresach.\n1\n1\n2\n(za podanie\ndwóch\nnastępstw)\n4\nA\nSzwecji\n1\n18.\nB\nRosji\n1\n2\nA\n3\n1\nB\n2\n1\nC\n4\n1\n19.\nD\n5\n1\n4\n5.\nA\n1\n20.\n6.\nB\n1\n2\nA\n1791\nB\nKonstytucja 3 maja (Ustawa Rządowa)\n1\nC\ntak, wprowadzał dziedziczną monarchię\n1\n21.\nD\nZdający może podać, że elekcja była przewidziana po\nwymarciu linii męskiej dynastii saskiej na tronie\npolskim, a więc akt prawny zachowywał elekcję dla\nwyłonienia nowej dynastii.\n1\n3\nA\n(Michał) Bakunin\n1\nB\n(Fryderyk) Engels\n1\nC\n(August) Comte\n1\n22.\nD\n(Adam) Smith\n1\n4\n60\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat odpowiedzi\nPunkty\nza poszczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza całe\nzadanie\n23.\nZdający powinien napisać, że rewolucja przemysłowa\nw Anglii wytworzyła zapotrzebowanie na określone\nsurowce\npotrzebne\ndla\nangielskiego\nprzemysłu\ni utrwalała\nw\nAmeryce\nprodukcję\nplantacyjno-\nniewolniczą (niewolnictwo).\n1\nA\nStanisław księgarz\n1\n24.\nB\ninteligencja (wolne zawody)\n1\n2\n1.\nA\n1\n25.\n5.\nB\n1\n2\nA\nprawda\n1\nB\nprawda\n1\n26.\nC\nprawda\n1\n3\nA\n1920\n1\n27.\nB\nTymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski\n1\n2\nA\nfałsz\n1\nB\nprawda\n1\n28.\nC\nprawda\n1\n3\n29.\nBBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)\n1\n1\nA\nziemie wcielone do (Trzeciej) Rzeszy\n1\nB\nGeneralne Gubernatorstwo (Generalna Gubernia)\n1\nC\nziemie wcielone do ZSRR (Białoruskiej SRR\ni Ukraińskiej SRR)\n1\n30.\nD\nziemie wcielone do Litwy (Republiki Litewskiej)\n1\n4\nA\nprawda\n1\nB\nprawda\n1\n31.\nC\nfałsz\n1\n3\nA\n4\n1\n32.\nB\nPrzykładowe odpowiedzi:\n9 Rzym w rękach aliantów.\n9 Przebieg linii frontu wschodniego.\nUwaga: Zdający otrzymuje punkt pod warunkiem\nudzielenia poprawnej odpowiedzi w części A.\n1\n2\nOdpowiedź\npowinna\nzawierać\ninformację,\nże zamieszczony plakat to atak na stacje radiowe\nnadające swe programy do Polski z terenu państw\nEuropy Zachodniej.\n1\nNajistotniejsze elementy interpretacji plakatu:\n9 stacje\nradiowe\nporównane\nsą\ndo\nstada\nszczekających zwierząt oczerniających system\npolityczny\n1\n9 mocodawcą tych stacji radiowych są Stany\nZjednoczone\n1\n33.\n9 stacje radiowe uprawiają propagandę porównaną\ndo hitlerowskiej.\n1\n4\n61\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat odpowiedzi\nPunkty\nza poszczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza całe\nzadanie\nA\nTekst 4.\n1\nB\nTekst 3.\n1\nC\nTekst 1.\n1\nD\nTekst 5.\n1\n34.\nE\nTekst 2.\n1\n5\n63\ndysleksja\nEGZAMIN MATURALNY\nZ HISTORII\nPOZIOM ROZSZERZONY\nCzas pracy 180 minut\nInstrukcja dla zdającego\n1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 26 stron (zadania\n1 - 23). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu\nnadzorującego egzamin.\n2. Arkusz zawiera trzy części. Część pierwsza arkusza to test,\nczęść druga wymaga analizy materiałów źródłowych, a część\ntrzecia napisania krótkiego wypracowania na jeden z podanych\ntematów.\n3. Czynności zaplanuj tak, aby możliwe było rozwiązanie zadań\nz trzech części arkusza w ciągu 180 minut.\n4. Rozwiązania zadań zamieść w miejscu na to przeznaczonym.\n5. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym\ntuszem/atramentem.\n6. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.\n7. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.\n8. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.\nNie\nwpisuj\nżadnych\nznaków\nw\nczęści\nprzeznaczonej\ndla egzaminatora.\n9. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.\nZamaluj\npola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne\nzaznaczenie otocz kółkiem\ni zaznacz właściwe.\nŻyczymy powodzenia!\nZa rozwiązanie\nwszystkich zadań\nmożna otrzymać\nłącznie\n50 punktów\nWypełnia zdający przed\nrozpoczęciem pracy\nPESEL ZDAJĄCEGO\nKOD\nZDAJĄCEGO\nMiejsce\nna naklejkę\nz kodem szkoły\n64\nCZĘŚĆ I\nTEST SPRAWDZAJĄCY WIADAMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI USTALONE\nW STANDARDACH WYMAGAŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII (20 punktów)\nZadanie 1. (1 pkt)\nPrzeczytaj źródła (oznaczone numerami od 1 do 5), zwracając uwagę na podane w nich\ndaty (datacje), następnie uzupełnij zdanie zamieszczone poniżej źródeł. Wpisz w miejsce\nwykropkowane odpowiednie oznaczenia liczbowe odnoszące się do cytowanych źródeł.\nŹródło 1.\nFragment Ewangelii według św. Łukasza (Łk 3, 1-2)\nByło to w piętnastym roku rządów Tyberiusza Cezara. Gdy Poncjusz Piłat był namiestnikiem\nJudei, Herod tetrarchą Galilei, brat jego Filip tetrarchą Iturei i kraju Trachonu, Lizaniasz\ntetrarchą Abileny; za najwyższych kapłanów Annasza i Kajfasza skierowane zostało słowo\nBoże do Jana, syna Zachariasza, na pustyni.\nŹródło 2.\nFragment aktu zgonu matki francuskiego pisarza François René de Chateaubrianda\nWyciąg z rejestru zgonów miasta Saint-Servan, pierwszy okręg departamentu Ille-et-Vilaine,\nza rok VI Republiki [ ], gdzie zapisano, co następuje:\nDwunastego prairiala roku szóstego Republiki Francuskiej przede mną, Jakubem Bourdasse,\nurzędnikiem komunalnym gminy Saint-Servan, wybranym na urzędnika państwowego\nczwartego floreala tegoż roku, stawili się Jan Baslé, ogrodnik, i Józef Boulin, wyrobnik,\nktórzy oświadczyli, że Apolonia Zuzanna de Bedée, wdowa po René Auguście de\nChateaubriand, zmarła w domu obywatelki Gouyon w La Ballue w tejże gminie, dzisiaj [ ].\nŹródło 3.\nFragment hasła encyklopedycznego\nCzajkowski Piotr Iljicz, * 25 IV (7 V) 1840 Wotkińsk, + 25 X (6 XI) 1893 Petersburg,\nros. kompozytor [ ].\nŹródło 4.\nInskrypcja nagrobna z cmentarza żydowskiego w Warszawie\nB. P. / Leonia z Rozenfeldów Wassong / zmarła 24 ijar 5699 r. / 12 maja 1939 r. / przeżywszy\nlat 89\nŹródło 5.\nFragment kroniki staroruskiej o wyprawie Bolesława Chrobrego na Kijów\nRoku 6526. Przyszedł Bolesław ze Światopełkiem na Jarosława, z Lachami. Jarosław zaś\nzebrawszy Ruś i Waregów, i Słowian, poszedł przeciw Bolesławowi i Światopełkowi.\nNiechrześcijańska\ndatacja,\njako\njedyna\nprzyjęta\nw\ntekście,\npojawia\nsię\nw kilku cytowanych źródłach. Podają ją następujące źródła\nZadanie 2. (1 pkt)\nW tabeli zamieszczono opisy starożytnych religii świata śródziemnomorskiego.\nW kolejnych rubrykach tabeli (A, B, C) podaj nazwy państw, do których odnoszą się\nopisy.\n65\nFragment opisu religii starożytnych\nświata śródziemnomorskiego\nNazwa państwa\nA. Religię tego państwa cechował rozbudowany politeizm. Początkowo\nczczono siły natury, którym oddawano hołd. Stopniowo przedmiotem\nczci stały się bóstwa mające postać zwierząt lub ludzi z głowami\nzwierząt, np. Anubisa przedstawiano z głową szakala. Szczególne\nmiejsce w tej religii zajmował kult Ozyrysa, a najbardziej\nrozbudowaną jej część stanowiła eschatologia. Panujący w tym\npaństwie - w oczach ludności - był pośrednikiem między światem\nludzkim i boskim. Do obowiązków władcy należał, m.in., nadzór nad\nkultem religijnym oraz budowa świątyń. Stopniowo ukształtowała się\nrównież warstwa kapłańska.\nB. Religia tego narodu liczy blisko 4 tysiące lat. Religia - tak wyjątkowa\nw starożytnym świecie - kształtowała się jako monoteistyczna\nw dobie narodowych niewoli i dzięki działalności proroków.\nPo wiekach wędrówek i założeniu własnego państwa utrwalano kult\nBoga jedynego i narodowego. Wyznawcy czcili Boga bezosobowego,\nkosmicznego i wzniosłego. Uważali, że Bóg jest z jednej strony\nwszechdobrym ojcem, kochającym i miłosiernym, a z drugiej strony\n- surowym i sprawiedliwym sędzią. Uznawali władzę kapłanów jako\nstrażników prawa i obyczajów.\nC. Religia mieszkańców żyjących w granicach tego państwa była\npoliteistyczna. W II wieku p.n.e. uległa daleko idącej hellenizacji\ni przyswoiła panteon bogów olimpijskich. I chociaż Junonę\nutożsamiano z Herą, a Minerwę z Ateną, to w dalszym ciągu\nprzestrzegano, zwłaszcza w życiu publicznym, dawnych kultów\ni obrzędów, modlono się do bogów swych przodków, organizowano\nna ich cześć święta wedle wzorów przekazanych przez tradycję.\nKapłani\ntworzyli\nbardzo\nrozbudowaną\nhierarchię;\nistniały\nróżnorodne kolegia kapłańskie, z których część miała znaczenie\npolityczne.\nZadanie 3. (1 pkt)\nZapoznaj się z poniższym zestawieniem wydarzeń. Spośród nich wybierz to wydarzenie,\nktóre miało miejsce po narodzinach Chrystusa. W rubryce Odpowiedź wpisz przy\nwłaściwym wydarzeniu znak +.\nWydarzenia\nOdpowiedź\nA. Podbój Grecji przez Filipa Macedońskiego\nB. Panowanie Hammurabiego\nC. Wydanie edyktu mediolańskiego\nD. Powstanie Spartakusa\nE. Zburzenie Kartaginy przez Rzym\nF. „Rządy” Peryklesa w Atenach\n66\nZadanie 4. (1 pkt)\nPrzyjrzyj się uważnie poniższym rysunkom przedstawiającym starożytne budowle\ni przyporządkuj im właściwe opisy. Pod rysunkiem wpisz liczbę odpowiadającą\nwybranemu opisowi.\nA\nB\nC\nD\nŹródło: Herbert Kűrth und Aribert Kutschmur, Baustilfibel, Berlin 1969, s. 28, 37, 50, 58\n1. Grecja, Peloponez - budowla z epoki mykeńskiej z drugiej połowy II tys. p.n.e.\n2. Mezopotamia - budowla babilońska z VII w. p.n.e.\n3. Grecja, Ateny - jońska świątynia z V w. p.n.e.\n4. Półwysep Apeniński, Rzym - amfiteatr zbudowany w I w. n.e.\n5. Półwysep Apeniński, Rzym - świątynia wzniesiona w II w. n.e. ku czci wszystkich\nbogów rzymskich\n67\nZadanie 5. (1 pkt)\nUporządkuj chronologicznie poniższe wydarzenia, zaczynając od najwcześniejszego.\nWe wskazanym miejscu wpisz w odpowiedniej kolejności liczby. Najwcześniejsze\nwydarzenie oznacz 1, zaś kolejne: 2, 3, 4, 5, 6.\nWydarzenia\nOdpowiedzi\nA. Pierwsza koronacja królewska w Gnieźnie\nB. Misja chrystianizacyjna biskupa Wojciecha na ziemie Prusów\nC. Testament Bolesława Krzywoustego\nD. Spór biskupa krakowskiego Stanisława z Bolesławem Śmiałym\nE. Pierwsza koronacja królewska w Krakowie\nF. Spotkanie Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Gnieźnie\nZadanie 6. (2 pkt)\nUzupełnij tabelę. W tabeli, do podanej treści przywilejów, dopisz ich wystawców\n(polskich panujących) i miejsce wydania.\nTreść przywileju\nMiejsce wydania\nWystawca\n(panujący)\nA. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby\ncorocznie [ ] nam i następcom naszym [ ]\npłacono po dwa grosze zwykłej monety,\nw Królestwie obieg mającej, [ ] z każdego\nosiadłego i dzierżonego łanu lub jego części.\nB. Przyrzekamy również, że ani żadnych nowych\nustaw nie wydamy, ani nie polecimy wzywać\n[szlachty] na wojnę bez zgody sejmiku\nziemskiego.\nC. [ ] zaradzając dowolności młodzieży\nplebejskiej, jak i opuszczaniu dóbr,\npostanowiliśmy, aby tylko jeden syn ze wsi\nod ojca mógł odchodzić do służby, a szczególnie\ndo nauki albo do rzemiosła.\nŹródło: M. Sobańska-Bondaruk, S. Lenard, Wiek ( ) w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi\ndla nauczycieli historii i studentów, Warszawa 1999, s. 184, 193, 194\n68\nZadanie 7. (1 pkt)\nRozstrzygnij,\nczy\npodane\ndefinicje\nsą\nprawdziwe,\nczy\nfałszywe.\nW\ntabeli\nw rubrykach (A, B, C) dopisz obok podanych definicji: prawda lub fałsz.\nA. Trójpolówka to system uprawy ziemi polegający na podziale\ngruntu na trzy pola, pole obsiewane kolejno zbożem ozimym,\njarym i leżące odłogiem; co trzy lata zmieniano przeznaczenie pól.\nB. Pańszczyzna\nto\nforma\nrenty\nfeudalnej,\nktóra\npolegała\nna przymusowej pracy chłopów na rzecz pana w zamian\nza uzyskany nadział gruntu.\nC. Uwłaszczenie chłopów to reforma nadająca chłopom prawa\nwłasności do całości lub części użytkowanej przez nich ziemi\nza odszkodowanie płacone bezpośrednio lub pośrednio.\nZadanie 8. (1 pkt)\nPrzeczytaj fragment pracy niemieckiego socjologa Maxa Webera i odpowiedz, na jaką\nzależność wskazuje autor.\n[ ] asceza protestancka przeciwstawiała się z całą mocą dowolnemu korzystaniu\nz posiadania, krępując konsumpcję, szczególnie przedmiotów zbytku. [ ] Uważano dążenie\ndo bogactwa jako celu za coś godnego w największym stopniu nagany, natomiast zdobycie\nbogactwa będącego owocem pracy zawodowej - za błogosławieństwo boże. Natomiast, co\nnajważniejsze, religijna ocena nieustannej, ciągłej i systematycznej doczesnej pracy\nzawodowej jako najlepszego środka ascezy, a zarazem najpewniejszego i najbardziej\noczywistego dowodu ponownych narodzin człowieka i szczerości jego wiary, musiała być\nnajpotężniejszą [ ] dźwignią ekspansji takiego pojmowania życia, które nazywaliśmy\n„duchem” kapitalizmu. [ ] Gdziekolwiek sięgała władza purytańskiego pojmowania życia,\nsprzyjała ona w każdym wypadku [ ] tendencji do mieszczańskiego, ekonomicznego\nracjonalnego sposobu życia. [ ] Stała u kolebki nowoczesnego „człowieka ekonomicznego”.\nŹródło: M. Weber, Szkice z socjologii religii, Warszawa 1984, s. 101-103\n69\nZadanie 9. (2 pkt)\nNa\npodstawie\ntablicy\ngenealogicznej\nrodziny\nRozdrażewskich\npodaj\nimiona\ni urzędy dwóch przedstawicieli tego rodu, którzy byli senatorami za panowania\nZygmunta III Wazy.\nRozdrażewscy - tablica genealogiczna\nwielkopolskiej rodziny szlacheckiej herbu Doliwa\n↓\n↓\nJan\nHieronim\n+ 1527\n+1540\nkasztelan kamieński, następnie kasztelan międzyrzecki\nkasztelan przemęcki,\nnastępnie kasztelan rogoziński\n∞ Małgorzata Śmigielska primo voto Leszczyńska\n∞ Jadwiga Nowomiejska\n↓\n↓\nStanisław\nHieronim\n+ 1564\n?\nkasztelan rogoziński\ndziedzic Krotoszyna\n∞ Zuzanna Myszkowska\n∞ Anna z Łukowa\n↓\n↓\n↓\n↓\nStanisław\nHieronim\nKrzysztof\nJan\n1540-1619\n1546-1600\n1547-1580\n1543-1600\njezuita,\nbiskup włocławski\ndworzanin\nkasztelan poznański (od 1591)\npierwszy\n(1582-1600)\nkrólewski,\n∞ Katarzyna Potulicka\nrektor kolegium\nrotmistrz\n↓\njezuickiego w Pułtusku\nwojsk koronnych\nJan\n1595-1628\nkrajczy królowej Konstancji, żony\nZygmunta III, starosta odolanowski\n∞ Gryzelda Sobieska\n↓\nJakub Hieronim\n1621-1662\nkasztelan kaliski (od 1649),\nwojewoda inowrocławski (od 1652)\n1) ∞ Anna Barbara Opalińska\n2) ∞ Katarzyna Opalińska\nOpracowanie własne na podst.: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXII, zeszyt 3(134), Wrocław - Warszawa - Kraków 1991,\ns. 354-384\nW rodzinie Rozdrażewskich senatorami za panowania Zygmunta III Wazy byli:\nImię\nSprawowany urząd\nA.\nB.\n70\nZadanie 10. (1 pkt)\nPrzeanalizuj treść zamieszczonej poniżej mapy i na podstawie uzyskanej wiedzy\nzaproponuj dla niej tytuł.\nUwaga: tytuł powinien zawierać określenie tematu i czasu.\nŹródło: A. Piskozub, Dziedzictwo polskiej przestrzeni. Geograficzno-historyczne podstawy struktur przestrzennych ziem\npolskich, Wrocław 1987, s. 140\n71\nZadanie 11. (1 pkt)\nW podanym zestawie zamieszczono reprodukcje znanych dzieł sztuki. Przyporządkuj\ntym reprodukcjom właściwe opisy, umieszczając odpowiednie liczby w wyznaczonych\nmiejscach.\nA\nB\nC\nD\nŹródło: Encyklopedia sztuki polskiej, Kraków 2001, s. 168 oraz Warszawa i jej muzeum, Warszawa 1996, s. 88-89\n1. Scena z powstania kościuszkowskiego\n2. Scena z okresu napoleońskiego\n3. Scena z powstania listopadowego\n4. Scena z walk w okresie Wiosny Ludów\n5. Scena z powstania styczniowego\n72\nZadanie 12. (2 pkt)\nPoniżej zamieszczono dwa rysunki. Pierwszy (A) odnosi się do sytuacji w Rosji tuż przed\nrewolucją 1905 r. Drugi (B) odnosi się do sytuacji we Francji u progu rewolucji 1789 r.\nWskaż dwa podobieństwa w treści obu rysunków.\nA.\nŹródło: Karta, nr 29, Warszawa 1999, s. 5\n73\nB.\nŹródło: Historia najnowsza (wiek XIX i XX), red. H. Mościcki, J. Cynarski, Warszawa 1933\n1\n2\n74\nZadanie 13. (2 pkt)\nPosługując się przytoczonymi w tabeli danymi, wykonaj dwa polecenia: A i B.\nTabela. Czynni zawodowo w Warszawie w latach 1869-1921 według działów zajęć\n1869\n1882\n1897\n1921\nDziały zajęć\nLiczby\nabsolutne\n%\nLiczby\nabsolutne\n%\nLiczby\nabsolutne\n%\nLiczby\nabsolutne\n%\nRolnictwo\n357\n0,4\n593\n0,3\n1446\n0,5\n4084\n1,0\nPrzemysł\ni rzemiosło\n19427\n22,0\n58242\n33,2\n96461\n34,5\n128844\n32,2\nHandel i banki\n9502\n10,8\n20095\n11,4\n37097\n13,2\n78586\n19,7\nKomunikacja\ni transport\n1157\n1,3\n6024\n3,4\n13142\n4,7\n31963\n7,9\nUrzędnicy\ni wolne zawody\n11417\n13,0\n17146\n9,8\n25336\n9,0\n49927\n12,2\nSłużba domowa\ni usługi osobiste\n24784\n28,2\n38738\n22,1\n54803\n19,6\n39171\n9,7\nRentierzy\ni ziemianie\n4362\n4,9\n6478\n3,7\n14070\n5,0\n3762\n0,9\nEmeryci\n2096\n2,4\n2940\n1,7\n4095\n1,5\n2186\n0,5\nNie wykonujący\nzawodu\nNie wykonu-\njący pracy\nzarobkowej\n7565\n4,3\n10145\n3,6\n43302\n10,8\nWyrobnicy\n11599\n13,2\n15411\n8,8\n20905\n7,5\n13914\n3,5\nZajęcia bliżej\nnieokreślone\nRóżni bez\nokreślonego\nzajęcia\n3326\n3,8\n2360\n1,3\n2523\n0,9\n6382\n1,6\nRazem\n88027 100,0 175592\n100,0\n280043\n100,0\n402121 100,0\nŹródło: J. Michalewicz, Elementy demografii historycznej, Warszawa 1979, s. 143;\nM. Nietyksza, Ludność Warszawy, [w:] Wielkomiejski rozwój Warszawy do roku 1918, red. I. Pietrzak-Pawłowska,\nWarszawa 1973, s. 98-99\nA. Wymień dwa działy zajęć, których udział procentowy w ogólnym zatrudnieniu\nw Warszawie w roku 1921 był największy.\nB. Określ, jak w latach 1869-1921 zmieniał się udział procentowy zatrudnionych\nw dziale „służba domowa i usługi osobiste” w stosunku do ogółu czynnych zawodowo\nw Warszawie.\n75\nZadanie 14. (2 pkt)\nPrzyjrzyj się poniższej mapie i wykonaj polecenia A i B.\nA. Podkreśl właściwą odpowiedź.\nMapa przedstawia terytorium podległe III Rzeszy i jej europejskim sojusznikom\n1.\nw maju 1940 roku.\n2.\nw czerwcu 1941 roku.\n3.\nw lutym 1943 roku.\n4.\nw czerwcu 1944 roku.\nB. Uzasadnij swoją odpowiedź, podając jeden argument.\n76\nZadanie 15. (1 pkt)\nPodaj daty roczne wydarzeń z dziejów Polski Ludowej, do których odnoszą się poniższe\nteksty. Wpisz je w odpowiednich rubrykach tabeli (A, B, C) obok cytowanych tekstów.\nCytowany tekst\nRok\nA. Czerwony Radom pamiętam siny, jak zbite pałką ludzkie plecy,\nszosę E-7, na dworcach gliny, jakieś pieniądze, jakieś adresy.\nStrach w ludzkich oczach, upokorzenie, w spotniałych palcach\nświstki wyroków, pamięć odbitą na ścieżkach zdrowia, listy\nz więzienia, lekarz, adwokat.\nB. Wprowadzili żołnierza\nNa to czeskie Psie Pole\nZ nowym hasłem\nZa waszą i naszą niewolę.\nC. Chłopcy z Grabówka, chłopcy z Chylonii,\nDzisiaj milicja użyła broni,\nDzielnieśmy stali, celnie rzucali.\nJanek Wiśniewski padł.\nNa drzwiach ponieśli go Świętojańską\nNaprzeciw glinom, naprzeciw tankom.\nChłopcy stoczniowcy, pomścijcie druha,\nJanek Wiśniewski padł.\nŹródło: materiały Ośrodka Karta\n77\nMiasta europejskie od starożytności do czasów współczesnych\nCZĘŚĆ II\nZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ\n(10 punktów)\nZapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania\nzamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 22).\nMIASTA W STAROŻYTNOŚCI\nŹródło A\nArystoteles, Polityka\nprzekł. L. Piotrowicz, Kraków 1964, księga VII, Rozdział V, s. 298 i Rozdział X, s. 312 - 313 i 214\nJeżeli miasto ma mieć zapewnione położenie, jakiego by sobie życzyć należało, to\nmusi ono być dobrze położone zarówno w stosunku do lądu, jak i do morza. Chodzi tu\no jeden podany [ ] wzgląd: miasto dla celów wzajemnej pomocy musi mieć ścisłą łączność\nz wszystkimi miejscowościami kraju. Dalszy wzgląd dotyczy wygodnego przewozu\nzbieranych plonów [ ].\nPrzy budowie domów prywatnych uchodzi za rzecz piękniejszą i odpowiedniejszą\nze względów praktycznych, jeśli są one rozmieszczone w linii prostej, wedle nowego sposobu\nbudowania Hippodamosa1[ ].\nŻądać, by miast nie otaczać murami, to tak, jakby szukać dogodnego do napaści\npołożenia [ ], a mury muszą być w odpowiednich miejscach zaopatrzone w strażnice i wieże.\nNatomiast przybytki poświęcone czci bogów i najprzedniejsze budynki, w których\nwładze spożywają posiłki, najwygodniej jest pomieścić na odpowiednim miejscu razem [ ].\nWłaściwe to będzie takie miejsce, które dostatecznie uwidocznia przeznaczenie budowli,\na obronnością przewyższa sąsiednie części miasta.\nPoniżej tego miejsca dobrze jest urządzić plac rynkowy [ ].\nMIASTA W DOBIE RENESANSU\nŹródło B\nPlany miast: Palma Nuova i Zamość\na)\nPalma Nuova, plan miasta włoskiego architekta V. Scamozziego, wybudowanego we Włoszech w końcu XVI w. [w:] J. Wróbel,\nOdnaleźć przeszłość. Od starożytności do 1815 r. , Warszawa 2002, s. 258\nb)\nZamość, miasto zaprojektowane w 1570 r. przez włoskiego architekta Bernarda Morando [w:] T. Cegielski, K. Zielińska,\nHistoria. Dzieje nowożytne. Podręcznik dla szkół średnich klasy II liceum ogólnokształcącego, Warszawa 1991, s. 95\n1 Hippodamos z Miletu (V w. p.n.e.), architekt w Atenach z czasów Peryklesa, ustalił kanon greckiej urbanistyki.\nSławę zawdzięczał wprowadzeniu regularnego planu miasta z centralnie usytuowaną agorą i prostokątną siecią\nulic zorientowanych według stron świata\n78\na) Palma Nuova\nb) Zamość\n79\nŹródło C\nRatusz w Poznaniu\nŹródło: http://www.poznan.com/images/ratusz.gif\npierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1550-1561 w stylu renesansowym przez Jana Baptystę Quadro z Lugano\nŹródło D\nGdańsk w 1568 roku\nRelacja o stanie Polski złożona papieżowi Piusowi V przez nuncjusza jego Fulwiusza Ruggieri u dworu Zygmunta Augusta roku 1568\n[w:] M. Ferenc, Epoka nowożytna. Teksty źródłowe. Tematy lekcji i zagadnienia do historii w szkole średniej, s. 88-89\nFulwiusz Ruggieri nuncjusz papieski w Polsce w latach 1566-1568\nCałe atoli handlu [ ] skupienie jest w Gdańsku, porcie nad Morzem Bałtyckim,\nnależącym do króla polskiego. W miesiącu sierpniu odbywa się tu wielki jarmark od św.\nDominika czternaście dni i dłużej trwający, na który zbierają się Niemcy, Francuzi,\nFlamandy, Anglicy, [ ] i wtedy zawija do portu przeszło 400 okrętów naładowanych winem\nfrancuskim i hiszpańskim, jedwabiem, oliwą, [ ]. Zastają w Gdańsku magazyny pełne\npszenicy, żyta i innego zboża, lnu, konopi, wosku, miodu, potażu2, drzewa do budowy,\nsolonej wołowiny i innych drobniejszych rzeczy [ ] Zboże zaś i inne płody zbywające dla\npotrzeb krajowych spławiają do Gdańska na wiosnę i przedają hurtem kupcom gdańskim [ ]\na że oni tylko sami mogą prowadzić ten handel, są niezmiernie bogaci [ ].\n2 Potaż - węglan potasu, drobny proszek stosowany do wyrobu szkła, mydła, środków piorących\noraz w farbiarstwie.\n80\nMIASTA W WIEKU PARY, WĘGLA I STALI (XIX WIEK)\nŹródło E\nEuropejskie miasto w roku 1490 i to samo miasto w roku 1840\nLeonardo Benevolo, Miasto w dziejach Europy, przekł. H. Cieśla, Warszawa 1995, s. 177\nŹródło F\nB. Lutomski, Wieś i miasto\nTygodnik Ilustrowany, 1893, nr 160 [w:] Miasto i kultura polska doby przemysłowej, red. H. Imbs, Wrocław 1988, s. 106\nBolesław Lutomski (1861-1944), publicysta związany z różnymi pismami warszawskimi; zajmował się krytyką literacką, estetyką\ni problematyką społeczną\nKamienne więzienia zwane miastami sfałszowały i wykoszlawiły naturę ludzką,\nprzygniotły wyobraźnię, spowodowały nieodzowny ferment duszy, zatruły płuca [ ]. Nad\nmorzem proletariatu dumnie w nich sterczą pałace, fabryki i uniwersytety. [ ] Najgorsze\ninstynkty ludzkie wyszły na jaw w miejskim zbiorowisku ludzkim [ ] pisał Leopardi3:\n„W miastach wielkich nie widzisz piękna, bo nie ma tam dla niego miejsca. Nie widzisz także\nprawdy, bo tam każda rzecz jest udana i błaha. Tak, że można rzec, iż nie widzisz, nie\nsłyszysz, nie oddychasz niczym prócz fałszu i brzydotą, co dla umysłu głębszego i szlachetnych\nnajwiększą jest męczarnią”.\n3 Leopardi Giacomo (1798-1837), poeta włoski, w 1887 r. ukazał się jego Wybór pism wierszem i prozą\nw przekładzie E. Porębowicza.\n81\nMIASTA W XX STULECIU\nŹródło G\nW. Majakowski, Manifest futurystyczny4 (1913 r.)\n[w:] Ibidem, s. 112\nWłodzimierz Majakowski (1893-1930) poeta rosyjski\n[ ] Cały kulturalny świat współczesny przekształca się w ogromne gigantyczne\nmiasto. Miasto zastępuje przyrodę i żywioł. Miasto samo staje się żywiołem, w którego łonie\nrodzi się nowy, miejski człowiek. Telefony, aeroplany, ekspresy, windy, maszyny rotacyjne,\ntrotuary, kominy fabryczne, kamienne bryły domów, sadza i dym - oto elementy piękna\nw nowej miejskiej naturze. Częściej oglądamy latarnię elektryczną niż stary romantyczny\nksiężyc. My mieszczuchy nie mamy lasów, pól, kwiatów - nam bliskie są tunele ulic z ich\nruchem, szumem, hałasem, migotaniem, wiecznym kołowrotem. Najważniejsze, że zmienił\nsię rytm życia. Wszystko mknie błyskawicznie, galopem, jak na taśmie filmowej.[ ]\nŹródło H\nVratislavia- Breslau-Wrocław\nN. Davies, R. Moorhouse, Vratislavia. Breslau.Wrocław. Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego, Kraków 2002,\ns. 27 i 533\n[ ] Dzieje stolicy Śląska [zawierają] - esencję rozmaitych doświadczeń, które\nukształtowały Europę Środkową: bogatą mieszankę narodowości i kultur; niemiecki Drang\nnach Osten i powrót Słowian; szczególnie ważną rolę Żydów; burzliwe losy władców\nimperialnych; a wreszcie w czasach nam bliższych - złowieszczą obecność zarówno\nhitlerowców, jak i stalinistów.\n[ ] Raport przygotowany w listopadzie 1998 roku przez młodą Amerykankę\nz University of Virginia był wyraźnie optymistyczny. W sferze gospodarczej Wrocław\nskutecznie przyciągał kapitał zagraniczny. W mieście powstało ponad tysiąc spółek\nz udziałem zagranicznych inwestorów, z tego dwie trzecie w przemyśle wytwórczym.[ ]\nDolnośląska Izba Handlowa nawiązała specjalne kontakty z Wiesbaden i Dreznem\n(Niemcy), Bredą (Holandia), Poitiers (Francja) i Charlotte (Stany Zjednoczone). Na podobną\nskalę prowadzono wymianę kulturalną. [ ] Różnorodne imprezy w ramach „Dni Saksonii”\nwe Wrocławiu [czerwiec 1998] stanowiły kontynuację wymiany między Wrocławiem\na Dreznem [ ]. Celem deklarowanym przez organizatorów była „budowa naszej części\nwspólnego Europejskiego Domu”. [ ]\n4 Futuryści - awangardowy kierunek w sztuce, w pierwszym ćwierćwieczu XX w.\n82\nARKUSZ ODPOWIEDZI\nna podstawie źródeł A i B\nZadanie 16. (1 pkt)\nPodaj dwa argumenty uzasadniające tezę, że architekci renesansowi w poszukiwaniu\nidealnej kompozycji miasta czerpali z wzorców antycznych.\nƒ\nƒ\nna podstawie źródła B\nZadanie 17. (1 pkt)\nPorównaj plan Zamościa z planem miasta Palma Nuova. Wykaż w dwóch punktach\npodobieństwo ich koncepcji urbanistycznych.\nƒ\nƒ\nna podstawie źródła C oraz wiedzy pozaźródłowej\nZadanie 18. (1 pkt)\nWymień dwa, widoczne na ilustracji, elementy charakterystyczne dla stylu\nrenesansowego.\nƒ\nƒ\nna podstawie źródła D i wiedzy pozaźródłowej\nZadanie 19. (1 pkt)\nWyjaśnij, jaką rolę pełnił Gdańsk w gospodarce Rzeczypospolitej w XVI wieku. Podaj\ndwa przykłady.\nƒ\nƒ\n83\nna podstawie źródła E oraz wiedzy pozaźródłowej\nZadanie 20. (2 pkt)\nPorównaj ilustracje.\nA. Podaj dwa przykłady zmian w wyglądzie miasta w 1840 r. w porównaniu z 1490 r.\nƒ\nƒ\nB. Sformułuj wiosek mówiący o zmianie charakteru miasta.\nna podstawie źródeł F i G\nZadanie 21. (2 pkt)\nWyjaśnij, na czym polegają podobieństwa i różnice w sposobie postrzegania miasta\nwielkoprzemysłowego przez obu autorów.\nA. Podobieństwo:\nB. Różnica:\nna podstawie źródła H oraz wiedzy pozaźródłowej\nZadanie 22. (2 pkt)\nA. Podaj czynnik decydujący o rozwoju Wrocławia w przeszłości.\nB. Podaj czynnik decydujący o rozwoju współczesnego Wrocławia.\n84\nCZĘŚĆ III\nZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)\nZadanie 23. (20 pkt)\nZadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.\nTemat I\nPrzedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy.\nTemat II\nScharakteryzuj proces powstawania i rozwoju miast w średniowiecznej Polsce.\nWybieram temat\nW tym miejscu zdający ma ok. 4 stron na napisanie krótkiego wypracowania.\n85\nOCENIANIE\nPOZIOM ROZSZERZONY\nZasady oceniania:\n¾ za rozwiązanie wszystkich zadań z arkusza dla poziomu rozszerzonego można uzyskać\nmaksymalnie 50 punktów (za rozwiązanie zadań testowych [zadania 1.-15.]\n- 20 punktów, za rozwiązanie zadań związanych z analizą źródeł [zadania 16.-22.]\n- 10 punktów i za zadanie rozszerzonej odpowiedzi [zadanie 23.] - 20 punktów)\n¾ model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych)\n¾ za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty\n¾ za zadanie otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt\nwyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną\n¾ jeśli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), o ilu\nmówi polecenie\n¾ jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe) świadczą o zupełnym braku\nzrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej prawidłowej\nodpowiedzi, odpowiedź taką egzaminator ocenia na zero punktów .\nZadania 1. - 15. - test sprawdzający wiadomości i umiejętności - 20 punktów\nZADANIE\nSCHEMAT\nPUNKTOWANIA\nNumer\nzadania\nCzęści\nzadania\nSCHEMAT ODPOWIEDZI\nPunkty za\nposzczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza zadanie\n1.\nwskazanie trzech źródeł: 1, 2, 5\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne podanie\ntrzech źródeł.\n1\n2.\nA. Egipt\nB. Izrael (Judea)\nC. Rzym\nZdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne\nodpowiedzi.\n1\n3.\nC.\n1\n4.\nA. - 1\nB. - 3\nC. - 5\nD. - 2\nZdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne\nodpowiedzi.\n1\n86\nZADANIE\nSCHEMAT\nPUNKTOWANIA\nNumer\nzadania\nCzęści\nzadania\nSCHEMAT ODPOWIEDZI\nPunkty za\nposzczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza zadanie\n5.\nA. - 3\nB. - 1\nC. - 5\nD. - 4\nE. - 6\nF. - 2\nZdający otrzymuje 1 punkt za poprawne\nuporządkowanie w czasie.\n1\n6.\nA. Koszyce, Ludwik Węgierski\nB. Nieszawa (może podać Cerekwica lub\nCerekwica i Nieszawa), Kazimierz\nJagiellończyk\nC. Piotrków, Jan Olbracht\nGdy zdający poprawnie i w pełni zidentyfikuje\ndwa przywileje należy przyznać 1 punkt,\ngdy całość zadania jest poprawna otrzymuje\n2 punkty.\n2\n7.\nA. - fałsz\nB. - prawda\nC. - prawda\nZdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne\nodpowiedzi.\n1\n8.\nZdający powinien wskazać zależność między\nreligią/etyką\nprotestancką\na\nnarodzinami\nkapitalizmu lub zwrócić uwagę na zależność\nmiędzy reformacją a kapitalizmem.\n1\n9.\nA. Hieronim biskup włocławski\nB. Jan kasztelan poznański\n1\n1\n2\n10.\nPrzykładowe odpowiedzi:\n9 Ekspansja\npaństwa\nbrandenbursko-\npruskiego w okresie XVII-XVIII w.\n9 Rozwój\nterytorialny\nBrandenburgii\ni Królestwa\nPruskiego\nw\nlatach\n1648 (1657)-1795\nUwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest\npodanie przez zdającego tytułu z poprawnym\nokreśleniem tematu i poprawnym określeniem\nczasu.\n1\n11.\nA. - 5\nB. - 3\nC. - 2\nD. - 1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wszystkie\npoprawne odpowiedzi.\n1\n87\nZADANIE\nSCHEMAT\nPUNKTOWANIA\nNumer\nzadania\nCzęści\nzadania\nSCHEMAT ODPOWIEDZI\nPunkty za\nposzczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza zadanie\n12.\nPrzykładowe wnioski:\n9 Oba rysunki opisują hierarchię społeczną\nspołeczeństw francuskiego i rosyjskiego.\n9 Oba rysunki zawierają krytykę stosunków\nspołecznych.\nZdający za każdy poprawny wniosek otrzymuje\npo 1 punkcie.\n2\nA.\nDla roku 1921: przemysł i rzemiosło oraz handel\ni banki.\n1\n13.\nB.\nIstota odpowiedzi sprowadza się do uchwycenia\ntendencji spadkowej.\nZdający może ją przedstawić w różnej formie,\nnp.: przytaczając dane roczne, może tylko\nporównać dane z roku 1921 z danymi z roku\n1869.\n1\n2\nA.\n4. (w czerwcu 1944 r.)\n1\n14.\nB.\nPrzykładowe odpowiedzi:\n9 Normandia w rękach aliantów.\n9 Przebieg linii frontu wschodniego.\nUwaga: Zdający\notrzymuje\npunkt\nza argumentację\npod\nwarunkiem\nudzielenia\npoprawnej odpowiedzi w części A.\n1\n2\n15.\nA. 1976 (1976 - 1977)\nB. 1968\nC. 1970\nZdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne\nodpowiedzi.\n1\n88\nZadania 16. - 22. - zadania związane z analizą źródeł wiedzy historycznej - 10 punktów\nZADANIE\nSCHEMAT\nPUNKTOWANIA\nNumer\nzadania\nCzęści\nzadania\nSCHEMAT ODPOWIEDZI\nPunkty za\nposzczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza zadanie\n16.\nPrzykładowe argumenty:\n9 określony, przemyślany plan\n9 funkcjonalny układ zabudowy.\nZdający otrzymuje 1 punkt za dwa argumenty.\n1\n17.\nPrzykładowe podobieństwa:\n9 zachowanie symetrii, harmonii, porządku\n9 zabezpieczenie mieszkańców (mury\nobronne, bastiony, baszty).\nZdający otrzymuje 1 punkt za dwa podobieństwa.\n1\n18.\nPrzykładowe elementy:\n9 loggie arkadowe (arkady)\n9 dekoracyjna attyka.\nZdający otrzymuje 1 punkt za dwa elementy.\n1\n19.\nW odpowiedzi mogą się znaleźć następujące\nprzykłady:\n9 Gdańsk był wielkim portem morskim\nRzeczypospolitej szlacheckiej (Gdańsk\n„oknem na świat”)\n9 Gdańsk był portem przeładunkowym\ntowarów, głównie zboża sprowadzanego\nz głębi kraju.\nWarunkiem uzyskania 1 punktu jest podanie\ndwóch przykładów związku z Rzeczypospolitą.\n1\nA\nPrzykładowe zmiany w wyglądzie miasta:\n9 widoczne kominy fabryczne\n9 rozszerzenie zabudowy poza rzekę.\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie dwóch\nzmian w wyglądzie miasta.\n1\n20.\nB\nWniosek\npowinien\nzawierać\nstwierdzenie,\nże miasto stało się ośrodkiem przemysłowym\n(zyskało charakter przemysłowy).\n1\n2\n21.\nA\nPrzykładowe podobieństwo:\n9 miasto\nprowadzi\ndo\nprzeobrażeń\nw psychice człowieka.\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie jednego\npodobieństwa.\n1\n2\n89\nZADANIE\nSCHEMAT\nPUNKTOWANIA\nNumer\nzadania\nCzęści\nzadania\nSCHEMAT ODPOWIEDZI\nPunkty za\nposzczególne\nczęści zadania\nPunkty\nza zadanie\nB\nPrzykładowa różnica:\n9 stosunek Lutomskiego jest negatywny\n(miasto jako symbol brzydoty, upadku,\ndegradacji\nwartości,\nfałszu,\nzła),\na stosunek Majakowskiego - pozytywny\n(miasto\nsymbolizuje\npostęp\ni nowoczesność).\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie jednej\nróżnicy.\n1\nA\nwielokulturowość\n(różnorodność\nkulturowa,\nróżnorodność etniczna, religijna, polityczna)\nludności zamieszkującej to miasto w przeszłości\n1\n22.\nB\nzwiązki miasta z innymi państwami w różnych\ndziedzinach życia (napływ obcego kapitału)\n1\n2\n90\nZadanie 23. - zadanie rozszerzonej odpowiedzi - 20 punktów\nTemat I.\nPrzedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom :\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni. Właściwie zrozumiał\ntemat, przedstawiając miasta jako ośrodki rzemieślniczo-handlowe, posiadające\nw całej Europie wspólne cechy. Podał jedynie kilka informacji dotyczących\nspecyfiki życia i zajęć mieszkańców. Temat ujął statycznie. Podał kilka, nie\nzawsze uporządkowanych, przykładów dotyczących roli miast.\n1-5\nII poziom:\nZdający przedstawił faktografię dotyczącą roli miast w jednej lub kilku\ndziedzinach życia społecznego (gospodarka, kultura, życie polityczne). Podjął\npróbę charakterystyki społeczeństwa miejskiego. Wykazał się stosowaniem pojęć\nniezbędnych do właściwego zrozumienia tematu.\n6-10\nIII poziom:\nZdający przedstawił różnorodne role miast w kształtowaniu się średniowiecznej\nEuropy. Odniósł się do zagadnień związanych z prawem miejskim. Podał\nprzykłady miast, które zdobyły silną pozycję ekonomiczną (np. w płn. Italii,\nNadrenii, Flandrii). Przedstawił ożywiony ruch umysłowy w miastach (np. rozkwit\nuniwersytetów, rozwój drukarstwa, piśmiennictwa, nauki i sztuki). Podjął próbę\noceny roli miast jako ośrodków życia gospodarczego i kulturalnego.\n11-15\nIV poziom:\nZdający wszechstronnie scharakteryzował gospodarczą, społeczną, kulturową sferę\ndziałalności miast. Zwrócił uwagę na mecenat mieszczaństwa. Dostrzegł\nzłożoność życia społecznego w mieście. Zasygnalizował wpływ miast na życie\npolityczne oraz rolę miast w poszukiwaniu nowych dróg rozwoju ekonomicznego\n(np. odkrycia geograficzne) i w genezie renesansu (humanizm). Ukazał złożoność\nomawianych zjawisk. Odwołał się do literatury przedmiotu. Przedstawił\nprzemyślane i uzasadnione wnioski końcowe oraz ocenę.\n16-20\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę\npracy.\n91\nTemat II\nScharakteryzuj proces powstawania i rozwoju miast w średniowiecznej Polsce.\nKryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów\nPunkty\nI poziom :\nZdający poprawnie umieścił temat w czasie i przestrzeni; podał jedynie kilka\nelementarnych informacji dotyczących genezy i lokacji w Polsce, świadczących\no tym, że zrozumiał temat; podał również kilka nie zawsze uporządkowanych\nprzykładów następstw omawianego procesu.\n1-5\nII poziom\nZdający poszerzył zakres merytoryczny pracy i wykazał się rozumowaniem\nhistorycznym - podał niektóre przyczyny i skutki procesu; podjął próbę\ncharakterystyki warstw społecznych w mieście oraz ich zajęć i wewnętrznej\norganizacji (cechy, gildie); dość ogólnie zarysował etapy rozwoju miast\ni powierzchownie\nprzedstawił\nzasady\nfunkcjonowania\nprawa\nmiejskiego,\nuwzględniając kolonizację i lokacje miast.\n6-10\nIII poziom:\nZdający dokonał trafnej selekcji faktów, scharakteryzował zjawisko w ujęciu\ndynamicznym, dostrzegł najważniejsze jego etapy i uwzględnił najważniejsze\ncezury, zaznaczając, że w różnym okresie i w różnych regionach miasta różniły się\nmiędzy sobą swymi funkcjami i wielkością; przedstawił proces nasilonej\nkolonizacji miejskiej, kształtowania się prawa miejskiego i zdobywania\nprzywilejów lokacyjnych (XIII-XIV w.); dostrzegł złożoność tego procesu; podjął\npróbę oceny.\n11-15\nIV poziom:\nZdający konsekwentnie prześledził proces powstawania i rozwój miast w Polsce\nw okresie średniowiecza i odniósł się do wszystkich jego aspektów: rozwój\nhandlu, rzemiosła, gospodarki towarowo - pieniężnej; powstawanie cechów,\nsamorządów, wykształcenie norm prawnych, powolna emancypacja miast,\npowstanie nowych grup społecznych, duża mobilność mieszkańców miast; zdający\ndostrzegł przyczyny tego procesu; sformułował wnioski, dokonał własnej oceny\ni uwzględnił oceny historiografii.\n16-20\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi\negzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę\npracy.\nCentralna Komisja Egzaminacyjna\nul Łucka 11, 00-842 Warszawa\ntel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57\nwww.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl\nOKE Gdańsk\nul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,\ntel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91\nwww.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl\nOKE Łódź\nul. Praussa 4, 94-203 Łódź\ntel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52\nfax. 634 91 54\nwww.komisia.pl komisja@komisja.pl\nOKE Jaworzno\nul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno\ntel.(0-32) 616 33 99 w.101\nfax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl\noke@oke.jaw.pl\nOKE Poznań\nul. Gronowa 22, 61-655 Poznań\ntel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41\nwww.oke.poznan.pl\nsekretariat@oke.poznan.pl\nOKE Kraków\nal. F. Focha 39, 30-119 Kraków\ntel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45\nwww.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl\nOKE Warszawa\nul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa\ntel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45\nwww.oke.waw.pl info@oke.waw.pl\nOKE Łomża\nul. Nowa 2, 18-400 Łomża\nTel/fax. (0-86) 216 44 95\nwww.okelomza.com\nsekretariat@oke.lomza.com\nOKE Wrocław\nul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław\ntel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73\nwww.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl\nOKE\nGDAŃSK\nOKE\nŁOMŻA\nOKE\nWARSZAWA\nOKE\nKRAKÓW\nOKE\nJAWORZNO\nOKE\nŁÓDŹ\nOKE\nWROCŁAW\nOKE\nPOZNAŃ","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2008/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":56,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 34. (5 pkt)<br>Przeczytaj fragmenty polskich pieśni pochodzących z XX stulecia, a następnie przy<br>kolejnych zdaniach (A, B, C, D, E) podaj właściwy numer tekstu.<br>Tekst 1.<br>Czy widzisz te gruzy na szczycie?<br>Tam wróg twój się ukrył jak szczur.<br>Musicie, musicie, musicie<br>Za kark go wziąć i strącić z chmur. […]<br>Ta ziemia do Polski należy,<br>Choć Polska daleko jest stąd,<br>Bo wolność krzyżami się mierzy,<br>Historia ten jeden ma błąd. […]<br>Tekst 2.<br>Każdy chłopaczek chce być ranny<br>Sanitariuszki - morowe panny,<br>I gdy cię trafi kula jaka,<br>Poprosisz pannę - da ci buziaka, hej! [ ]<br>Z tyłu za linią dekowniki,<br>Intendentura, różne umrzyki,<br>Gotują zupę, czarną kawę -<br>I tym sposobem walczą za sprawę, hej! [ ]<br>Tekst 3.<br>Sto bloków wyrosło nad Wisłą<br>I tysiąc dróg do nich na wprost.<br>Piosenka murarska wyrosła na przyszłość<br>I łączy dwa brzegi jak most. […]<br>I nie ma przyszłości już innej,<br>Ta pokój i dobro nam śle.<br>Gdy będziesz na hucie ze swoją dziewczyną,<br>To, słysząc piosenkę, wiedz, że: [ ]<br>Tekst 4.<br>Mówili, żeśmy stumanieni,<br>Nie wierząc w to, że chcieć to móc,<br>Lecz trwaliśmy osamotnieni,<br>A z nami był nasz drogi wódz. […]<br>Nie chcemy od was dziś uznania,<br>Ni waszych łez, ni waszych słów,<br>Skończyły się dni kołatania<br>Do pustych serc, do ciemnych głów. […]<br>Tekst 5.<br>Żółty, wiślany piach,<br>Wioski słomiany dach<br>Płynie, płynie Oka,<br>Jak Wisła szeroka,<br>Jak Wisła głęboka. [ ]<br>Piękny jest Wisły brzeg.<br>Piękny jest Oki bieg.<br>Jak szarża ułańska<br>Do Wisły, do Gdańska<br>Pójdziemy, dojdziemy.<br>Źródło: Śpiewnik na cale życie, 606 piosenek na różne okazje, Wrocław 2000, s. 33, 146, 177, 180, 196<br>A. O czynie legionowym mówi tekst oznaczony<br>B. Z pieśni okresu socrealizmu pochodzi tekst oznaczony<br>C. Z tradycji bojowej Drugiego Korpusu Polskiego (pod dowództwem gen. W. Andersa)<br>wywodzi się tekst oznaczony<br>D. Z tradycji dywizji kościuszkowskiej (w ZSRR) wywodzi się tekst oznaczony<br>E. Z pieśni powstańczej Warszawy (1944) pochodzi tekst oznaczony<br>57<br>OCENIANIE<br>POZIOM PODSTAWOWY<br>Zasady oceniania:<br>¾ za rozwiązanie zadań z arkusza dla poziomu podstawowego można uzyskać maksymalnie<br>100 punktów<br>¾ model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem<br>sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych)<br>¾ za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty<br>¾ za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt wyłącznie<br>za odpowiedź w pełni poprawną<br>¾ w modelu odpowiedzi, przy poszczególnych zadaniach - w nawiasach, podano odpowiedzi<br>alternatywne, możliwe rozszerzenia<br>¾ za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,<br>ile prawidłowych elementów odpowiedzi przedstawił zdający<br>¾ jeśli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika z polecenia w zadaniu, ocenie<br>podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), o ilu mówi polecenie<br>¾ jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe) świadczą o zupełnym braku<br>zrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej prawidłowej odpowiedzi,<br>odpowiedź taką egzaminator ocenia na zero punktów.<br>Zadanie<br>Schemat punktowania<br>Nr<br>zadania<br>Część<br>zadania<br>Schemat odpowiedzi<br>Punkty<br>za poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za całe<br>zadanie<br>A<br>5<br>1<br>B<br>4<br>1<br>C<br>2<br>1<br>1.<br>D<br>1<br>1<br>4<br>3<br>B<br>1<br>2.<br>4<br>A<br>1<br>2<br>A<br>tyrania<br>1<br>B<br>ostracyzm (sąd skorupkowy)<br>1<br>C<br>demagog<br>1<br>3.<br>D<br>oligarchia<br>1<br>4<br>A<br>prawda<br>1<br>B<br>fałsz<br>1<br>4.<br>C<br>prawda<br>1<br>3<br>A<br>Hannibal<br>1<br>B<br>Konstantyn Wielki<br>1<br>5.<br>C<br>Marek Antoniusz<br>1<br>3<br>A<br>3<br>1<br>B<br>1<br>1<br>C<br>2<br>1<br>6.<br>D<br>4<br>1<br>4<br>58<br>Zadanie<br>Schemat punktowania<br>Nr<br>zadania<br>Część<br>zadania<br>Schemat odpowiedzi<br>Punkty<br>za poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za całe<br>zadanie<br>7.<br>Przykładowy tytuł:<br>9 Pierwsza krucjata w końcu XI stulecia<br>Uwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest podanie<br>przez zdającego tytułu z poprawnym określeniem tematu<br>i poprawnym określeniem czasu.<br>1<br>8.<br>D<br>1<br>Władysław Łokietek - dziad<br>1<br>A<br>Kazimierz Wielki - wuj<br>1<br>Ludwik Andegaweński - został królem Polski w 1370<br>roku.<br>1<br>B<br>Stefan Andegaweński - nie został królem Węgier,<br>królem Węgier został w 1342 roku Ludwik Wielki.<br>1<br>Zdający może podać, np. kronikarz był niechętny.<br>1<br>9.<br>C<br>„Król Kazimierz, zwiedziony radą swoich, jak mniemał,<br>wiernych doradców”<br>Uwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest<br>udzielenie poprawnej odpowiedzi dotyczącej stosunku<br>kronikarza do zawartej umowy.<br>1<br>6<br>A<br>4<br>1<br>10.<br>B<br>1<br>1<br>2<br>A<br>Jarosław Mądry<br>1<br>B<br>Wacław II Czeski<br>1<br>C<br>Chlodwig<br>1<br>D<br>Jan bez Ziemi<br>1<br>11.<br>E<br>Fryderyk I Barbarossa<br>1<br>5<br>A<br>Władysław Jagiełło<br>1<br>B<br>Nieszawa [Nieszawa i Cerekwica, Cerekwica]<br>1<br>C<br>Mielnik<br>1<br>12.<br>D<br>1505<br>1<br>4<br>13.<br>Zdający<br>powinien<br>wskazać<br>zależność<br>między<br>religią/etyką protestancką a narodzinami kapitalizmu lub<br>zwrócić uwagę na zależność między reformacją<br>a kapitalizmem.<br>1<br>A<br>Węgier<br>1<br>B<br>XVI<br>1<br>C<br>Habsburgów<br>1<br>14.<br>D<br>Turcji<br>1<br>4<br>15.<br>A<br>Wniosek powinien zawierać informację, że małżeństwa<br>te były wyrazem orientacji w polskiej polityce<br>zagranicznej na Habsburgów, bo we wskazanym okresie<br>żony polskich panujących były Habsburżankami, a tylko<br>jedna pochodziła z Francji.<br>1<br>2<br>59<br>Zadanie<br>Schemat punktowania<br>Nr<br>zadania<br>Część<br>zadania<br>Schemat odpowiedzi<br>Punkty<br>za poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za całe<br>zadanie<br>B<br>Przykładowa odpowiedź:<br>9 poszukiwanie<br>sojuszników<br>w<br>polityce<br>zagranicznej, szczególnie w kontekście wojen<br>prowadzonych przez Rzeczypospolitą w XVII w.<br>1<br>A<br>dymitriady [pierwsza dymitriada]<br>1<br>16.<br>B<br>Przykładowe elementy:<br>9 pozycja społeczna: urząd, tytuł<br>9 wartości rodzinne.<br>2<br>(za podanie<br>dwóch<br>elementów)<br>3<br>17.<br>W<br>odpowiedzi<br>zdającego<br>powinny<br>pojawić<br>się<br>następujące elementy:<br>9 poprawna datacja<br>9 wyjaśnienie,<br>czym<br>była<br>unia<br>brzeska,<br>np. stwierdzenie, że była to unia wyznaniowa -<br>porozumienie między Kościołami katolickim<br>a prawosławnym w Rzeczypospolitej<br>9 wskazanie<br>dwóch<br>następstw dla pierwszej<br>połowy XVII wieku, np. informacja, że unia<br>doprowadziła<br>do<br>rozłamu<br>między<br>unitami<br>a dyzunitami,<br>była<br>jednym<br>z<br>czynników<br>antagonizujących<br>stosunki<br>wyznaniowe<br>i społeczne na Kresach.<br>1<br>1<br>2<br>(za podanie<br>dwóch<br>następstw)<br>4<br>A<br>Szwecji<br>1<br>18.<br>B<br>Rosji<br>1<br>2<br>A<br>3<br>1<br>B<br>2<br>1<br>C<br>4<br>1<br>19.<br>D<br>5<br>1<br>4<br>5.<br>A<br>1<br>20.<br>6.<br>B<br>1<br>2<br>A<br>1791<br>B<br>Konstytucja 3 maja (Ustawa Rządowa)<br>1<br>C<br>tak, wprowadzał dziedziczną monarchię<br>1<br>21.<br>D<br>Zdający może podać, że elekcja była przewidziana po<br>wymarciu linii męskiej dynastii saskiej na tronie<br>polskim, a więc akt prawny zachowywał elekcję dla<br>wyłonienia nowej dynastii.<br>1<br>3<br>A<br>(Michał) Bakunin<br>1<br>B<br>(Fryderyk) Engels<br>1<br>C<br>(August) Comte<br>1<br>22.<br>D<br>(Adam) Smith<br>1<br>4<br>60<br>Zadanie<br>Schemat punktowania<br>Nr<br>zadania<br>Część<br>zadania<br>Schemat odpowiedzi<br>Punkty<br>za poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za całe<br>zadanie<br>23.<br>Zdający powinien napisać, że rewolucja przemysłowa<br>w Anglii wytworzyła zapotrzebowanie na określone<br>surowce<br>potrzebne<br>dla<br>angielskiego<br>przemysłu<br>i utrwalała<br>w<br>Ameryce<br>produkcję<br>plantacyjno-<br>niewolniczą (niewolnictwo).<br>1<br>A<br>Stanisław księgarz<br>1<br>24.<br>B<br>inteligencja (wolne zawody)<br>1<br>2<br>1.<br>A<br>1<br>25.<br>5.<br>B<br>1<br>2<br>A<br>prawda<br>1<br>B<br>prawda<br>1<br>26.<br>C<br>prawda<br>1<br>3<br>A<br>1920<br>1<br>27.<br>B<br>Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski<br>1<br>2<br>A<br>fałsz<br>1<br>B<br>prawda<br>1<br>28.<br>C<br>prawda<br>1<br>3<br>29.<br>BBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem)<br>1<br>1<br>A<br>ziemie wcielone do (Trzeciej) Rzeszy<br>1<br>B<br>Generalne Gubernatorstwo (Generalna Gubernia)<br>1<br>C<br>ziemie wcielone do ZSRR (Białoruskiej SRR<br>i Ukraińskiej SRR)<br>1<br>30.<br>D<br>ziemie wcielone do Litwy (Republiki Litewskiej)<br>1<br>4<br>A<br>prawda<br>1<br>B<br>prawda<br>1<br>31.<br>C<br>fałsz<br>1<br>3<br>A<br>4<br>1<br>32.<br>B<br>Przykładowe odpowiedzi:<br>9 Rzym w rękach aliantów.<br>9 Przebieg linii frontu wschodniego.<br>Uwaga: Zdający otrzymuje punkt pod warunkiem<br>udzielenia poprawnej odpowiedzi w części A.<br>1<br>2<br>Odpowiedź<br>powinna<br>zawierać<br>informację,<br>że zamieszczony plakat to atak na stacje radiowe<br>nadające swe programy do Polski z terenu państw<br>Europy Zachodniej.<br>1<br>Najistotniejsze elementy interpretacji plakatu:<br>9 stacje<br>radiowe<br>porównane<br>są<br>do<br>stada<br>szczekających zwierząt oczerniających system<br>polityczny<br>1<br>9 mocodawcą tych stacji radiowych są Stany<br>Zjednoczone<br>1<br>33.<br>9 stacje radiowe uprawiają propagandę porównaną<br>do hitlerowskiej.<br>1<br>4<br>61<br>Zadanie<br>Schemat punktowania<br>Nr<br>zadania<br>Część<br>zadania<br>Schemat odpowiedzi<br>Punkty<br>za poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za całe<br>zadanie<br>A<br>Tekst 4.<br>1<br>B<br>Tekst 3.<br>1<br>C<br>Tekst 1.<br>1<br>D<br>Tekst 5.<br>1<br>34.<br>E<br>Tekst 2.<br>1<br>5<br>63<br>dysleksja<br>EGZAMIN MATURALNY<br>Z HISTORII<br>POZIOM ROZSZERZONY<br>Czas pracy 180 minut<br>Instrukcja dla zdającego</p>\n<ol><li>Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 26 stron (zadania</li></ol>\n<p>1 - 23). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu<br>nadzorującego egzamin.</p>\n<ol><li>Arkusz zawiera trzy części. Część pierwsza arkusza to test,</li></ol>\n<p>część druga wymaga analizy materiałów źródłowych, a część<br>trzecia napisania krótkiego wypracowania na jeden z podanych<br>tematów.</p>\n<ol><li>Czynności zaplanuj tak, aby możliwe było rozwiązanie zadań</li></ol>\n<p>z trzech części arkusza w ciągu 180 minut.</p>\n<ol><li>Rozwiązania zadań zamieść w miejscu na to przeznaczonym.</li><li>Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym</li></ol>\n<p>tuszem/atramentem.</p>\n<ol><li>Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.</li><li>Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.</li><li>Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.</li></ol>\n<p>Nie<br>wpisuj<br>żadnych<br>znaków<br>w<br>części<br>przeznaczonej<br>dla egzaminatora.</p>\n<ol><li>Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.</li></ol>\n<p>Zamaluj<br>pola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne<br>zaznaczenie otocz kółkiem<br>i zaznacz właściwe.<br>Życzymy powodzenia!<br>Za rozwiązanie<br>wszystkich zadań<br>można otrzymać<br>łącznie<br>50 punktów<br>Wypełnia zdający przed<br>rozpoczęciem pracy<br>PESEL ZDAJĄCEGO<br>KOD<br>ZDAJĄCEGO<br>Miejsce<br>na naklejkę<br>z kodem szkoły<br>64<br>CZĘŚĆ I<br>TEST SPRAWDZAJĄCY WIADAMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI USTALONE<br>W STANDARDACH WYMAGAŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII (20 punktów)<br>Zadanie 1. (1 pkt)<br>Przeczytaj źródła (oznaczone numerami od 1 do 5), zwracając uwagę na podane w nich<br>daty (datacje), następnie uzupełnij zdanie zamieszczone poniżej źródeł. Wpisz w miejsce<br>wykropkowane odpowiednie oznaczenia liczbowe odnoszące się do cytowanych źródeł.<br>Źródło 1.<br>Fragment Ewangelii według św. Łukasza (Łk 3, 1-2)<br>Było to w piętnastym roku rządów Tyberiusza Cezara. Gdy Poncjusz Piłat był namiestnikiem<br>Judei, Herod tetrarchą Galilei, brat jego Filip tetrarchą Iturei i kraju Trachonu, Lizaniasz<br>tetrarchą Abileny; za najwyższych kapłanów Annasza i Kajfasza skierowane zostało słowo<br>Boże do Jana, syna Zachariasza, na pustyni.<br>Źródło 2.<br>Fragment aktu zgonu matki francuskiego pisarza François René de Chateaubrianda<br>Wyciąg z rejestru zgonów miasta Saint-Servan, pierwszy okręg departamentu Ille-et-Vilaine,<br>za rok VI Republiki [ ], gdzie zapisano, co następuje:<br>Dwunastego prairiala roku szóstego Republiki Francuskiej przede mną, Jakubem Bourdasse,<br>urzędnikiem komunalnym gminy Saint-Servan, wybranym na urzędnika państwowego<br>czwartego floreala tegoż roku, stawili się Jan Baslé, ogrodnik, i Józef Boulin, wyrobnik,<br>którzy oświadczyli, że Apolonia Zuzanna de Bedée, wdowa po René Auguście de<br>Chateaubriand, zmarła w domu obywatelki Gouyon w La Ballue w tejże gminie, dzisiaj [ ].<br>Źródło 3.<br>Fragment hasła encyklopedycznego<br>Czajkowski Piotr Iljicz, * 25 IV (7 V) 1840 Wotkińsk, + 25 X (6 XI) 1893 Petersburg,<br>ros. kompozytor [ ].<br>Źródło 4.<br>Inskrypcja nagrobna z cmentarza żydowskiego w Warszawie<br>B. P. / Leonia z Rozenfeldów Wassong / zmarła 24 ijar 5699 r. / 12 maja 1939 r. / przeżywszy<br>lat 89<br>Źródło 5.<br>Fragment kroniki staroruskiej o wyprawie Bolesława Chrobrego na Kijów<br>Roku 6526. Przyszedł Bolesław ze Światopełkiem na Jarosława, z Lachami. Jarosław zaś<br>zebrawszy Ruś i Waregów, i Słowian, poszedł przeciw Bolesławowi i Światopełkowi.<br>Niechrześcijańska<br>datacja,<br>jako<br>jedyna<br>przyjęta<br>w<br>tekście,<br>pojawia<br>się<br>w kilku cytowanych źródłach. Podają ją następujące źródła<br>Zadanie 2. (1 pkt)<br>W tabeli zamieszczono opisy starożytnych religii świata śródziemnomorskiego.<br>W kolejnych rubrykach tabeli (A, B, C) podaj nazwy państw, do których odnoszą się<br>opisy.<br>65<br>Fragment opisu religii starożytnych<br>świata śródziemnomorskiego<br>Nazwa państwa<br>A. Religię tego państwa cechował rozbudowany politeizm. Początkowo<br>czczono siły natury, którym oddawano hołd. Stopniowo przedmiotem<br>czci stały się bóstwa mające postać zwierząt lub ludzi z głowami<br>zwierząt, np. Anubisa przedstawiano z głową szakala. Szczególne<br>miejsce w tej religii zajmował kult Ozyrysa, a najbardziej<br>rozbudowaną jej część stanowiła eschatologia. Panujący w tym<br>państwie - w oczach ludności - był pośrednikiem między światem<br>ludzkim i boskim. Do obowiązków władcy należał, m.in., nadzór nad<br>kultem religijnym oraz budowa świątyń. Stopniowo ukształtowała się<br>również warstwa kapłańska.<br>B. Religia tego narodu liczy blisko 4 tysiące lat. Religia - tak wyjątkowa<br>w starożytnym świecie - kształtowała się jako monoteistyczna<br>w dobie narodowych niewoli i dzięki działalności proroków.<br>Po wiekach wędrówek i założeniu własnego państwa utrwalano kult<br>Boga jedynego i narodowego. Wyznawcy czcili Boga bezosobowego,<br>kosmicznego i wzniosłego. Uważali, że Bóg jest z jednej strony<br>wszechdobrym ojcem, kochającym i miłosiernym, a z drugiej strony</p>\n<ul><li>surowym i sprawiedliwym sędzią. Uznawali władzę kapłanów jako</li></ul>\n<p>strażników prawa i obyczajów.<br>C. Religia mieszkańców żyjących w granicach tego państwa była<br>politeistyczna. W II wieku p.n.e. uległa daleko idącej hellenizacji<br>i przyswoiła panteon bogów olimpijskich. I chociaż Junonę<br>utożsamiano z Herą, a Minerwę z Ateną, to w dalszym ciągu<br>przestrzegano, zwłaszcza w życiu publicznym, dawnych kultów<br>i obrzędów, modlono się do bogów swych przodków, organizowano<br>na ich cześć święta wedle wzorów przekazanych przez tradycję.<br>Kapłani<br>tworzyli<br>bardzo<br>rozbudowaną<br>hierarchię;<br>istniały<br>różnorodne kolegia kapłańskie, z których część miała znaczenie<br>polityczne.<br>Zadanie 3. (1 pkt)<br>Zapoznaj się z poniższym zestawieniem wydarzeń. Spośród nich wybierz to wydarzenie,<br>które miało miejsce po narodzinach Chrystusa. W rubryce Odpowiedź wpisz przy<br>właściwym wydarzeniu znak +.<br>Wydarzenia<br>Odpowiedź<br>A. Podbój Grecji przez Filipa Macedońskiego<br>B. Panowanie Hammurabiego<br>C. Wydanie edyktu mediolańskiego<br>D. Powstanie Spartakusa<br>E. Zburzenie Kartaginy przez Rzym<br>F. „Rządy” Peryklesa w Atenach<br>66<br>Zadanie 4. (1 pkt)<br>Przyjrzyj się uważnie poniższym rysunkom przedstawiającym starożytne budowle<br>i przyporządkuj im właściwe opisy. Pod rysunkiem wpisz liczbę odpowiadającą<br>wybranemu opisowi.<br>A<br>B<br>C<br>D<br>Źródło: Herbert Kűrth und Aribert Kutschmur, Baustilfibel, Berlin 1969, s. 28, 37, 50, 58</p>\n<ol><li>Grecja, Peloponez - budowla z epoki mykeńskiej z drugiej połowy II tys. p.n.e.</li><li>Mezopotamia - budowla babilońska z VII w. p.n.e.</li><li>Grecja, Ateny - jońska świątynia z V w. p.n.e.</li><li>Półwysep Apeniński, Rzym - amfiteatr zbudowany w I w. n.e.</li><li>Półwysep Apeniński, Rzym - świątynia wzniesiona w II w. n.e. ku czci wszystkich</li></ol>\n<p>bogów rzymskich<br>67<br>Zadanie 5. (1 pkt)<br>Uporządkuj chronologicznie poniższe wydarzenia, zaczynając od najwcześniejszego.<br>We wskazanym miejscu wpisz w odpowiedniej kolejności liczby. Najwcześniejsze<br>wydarzenie oznacz 1, zaś kolejne: 2, 3, 4, 5, 6.<br>Wydarzenia<br>Odpowiedzi<br>A. Pierwsza koronacja królewska w Gnieźnie<br>B. Misja chrystianizacyjna biskupa Wojciecha na ziemie Prusów<br>C. Testament Bolesława Krzywoustego<br>D. Spór biskupa krakowskiego Stanisława z Bolesławem Śmiałym<br>E. Pierwsza koronacja królewska w Krakowie<br>F. Spotkanie Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Gnieźnie<br>Zadanie 6. (2 pkt)<br>Uzupełnij tabelę. W tabeli, do podanej treści przywilejów, dopisz ich wystawców<br>(polskich panujących) i miejsce wydania.<br>Treść przywileju<br>Miejsce wydania<br>Wystawca<br>(panujący)<br>A. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby<br>corocznie [ ] nam i następcom naszym [ ]<br>płacono po dwa grosze zwykłej monety,<br>w Królestwie obieg mającej, [ ] z każdego<br>osiadłego i dzierżonego łanu lub jego części.<br>B. Przyrzekamy również, że ani żadnych nowych<br>ustaw nie wydamy, ani nie polecimy wzywać<br>[szlachty] na wojnę bez zgody sejmiku<br>ziemskiego.<br>C. [ ] zaradzając dowolności młodzieży<br>plebejskiej, jak i opuszczaniu dóbr,<br>postanowiliśmy, aby tylko jeden syn ze wsi<br>od ojca mógł odchodzić do służby, a szczególnie<br>do nauki albo do rzemiosła.<br>Źródło: M. Sobańska-Bondaruk, S. Lenard, Wiek ( ) w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi<br>dla nauczycieli historii i studentów, Warszawa 1999, s. 184, 193, 194<br>68<br>Zadanie 7. (1 pkt)<br>Rozstrzygnij,<br>czy<br>podane<br>definicje<br>są<br>prawdziwe,<br>czy<br>fałszywe.<br>W<br>tabeli<br>w rubrykach (A, B, C) dopisz obok podanych definicji: prawda lub fałsz.<br>A. Trójpolówka to system uprawy ziemi polegający na podziale<br>gruntu na trzy pola, pole obsiewane kolejno zbożem ozimym,<br>jarym i leżące odłogiem; co trzy lata zmieniano przeznaczenie pól.<br>B. Pańszczyzna<br>to<br>forma<br>renty<br>feudalnej,<br>która<br>polegała<br>na przymusowej pracy chłopów na rzecz pana w zamian<br>za uzyskany nadział gruntu.<br>C. Uwłaszczenie chłopów to reforma nadająca chłopom prawa<br>własności do całości lub części użytkowanej przez nich ziemi<br>za odszkodowanie płacone bezpośrednio lub pośrednio.<br>Zadanie 8. (1 pkt)<br>Przeczytaj fragment pracy niemieckiego socjologa Maxa Webera i odpowiedz, na jaką<br>zależność wskazuje autor.<br>[ ] asceza protestancka przeciwstawiała się z całą mocą dowolnemu korzystaniu<br>z posiadania, krępując konsumpcję, szczególnie przedmiotów zbytku. [ ] Uważano dążenie<br>do bogactwa jako celu za coś godnego w największym stopniu nagany, natomiast zdobycie<br>bogactwa będącego owocem pracy zawodowej - za błogosławieństwo boże. Natomiast, co<br>najważniejsze, religijna ocena nieustannej, ciągłej i systematycznej doczesnej pracy<br>zawodowej jako najlepszego środka ascezy, a zarazem najpewniejszego i najbardziej<br>oczywistego dowodu ponownych narodzin człowieka i szczerości jego wiary, musiała być<br>najpotężniejszą [ ] dźwignią ekspansji takiego pojmowania życia, które nazywaliśmy<br>„duchem” kapitalizmu. [ ] Gdziekolwiek sięgała władza purytańskiego pojmowania życia,<br>sprzyjała ona w każdym wypadku [ ] tendencji do mieszczańskiego, ekonomicznego<br>racjonalnego sposobu życia. [ ] Stała u kolebki nowoczesnego „człowieka ekonomicznego”.<br>Źródło: M. Weber, Szkice z socjologii religii, Warszawa 1984, s. 101-103<br>69<br>Zadanie 9. (2 pkt)<br>Na<br>podstawie<br>tablicy<br>genealogicznej<br>rodziny<br>Rozdrażewskich<br>podaj<br>imiona<br>i urzędy dwóch przedstawicieli tego rodu, którzy byli senatorami za panowania<br>Zygmunta III Wazy.<br>Rozdrażewscy - tablica genealogiczna<br>wielkopolskiej rodziny szlacheckiej herbu Doliwa<br>↓<br>↓<br>Jan<br>Hieronim</p>\n<ul><li>1527</li></ul>\n<p>+1540<br>kasztelan kamieński, następnie kasztelan międzyrzecki<br>kasztelan przemęcki,<br>następnie kasztelan rogoziński<br>∞ Małgorzata Śmigielska primo voto Leszczyńska<br>∞ Jadwiga Nowomiejska<br>↓<br>↓<br>Stanisław<br>Hieronim</p>\n<ul><li>1564</li></ul>\n<p>?<br>kasztelan rogoziński<br>dziedzic Krotoszyna<br>∞ Zuzanna Myszkowska<br>∞ Anna z Łukowa<br>↓<br>↓<br>↓<br>↓<br>Stanisław<br>Hieronim<br>Krzysztof<br>Jan<br>1540-1619<br>1546-1600<br>1547-1580<br>1543-1600<br>jezuita,<br>biskup włocławski<br>dworzanin<br>kasztelan poznański (od 1591)<br>pierwszy<br>(1582-1600)<br>królewski,<br>∞ Katarzyna Potulicka<br>rektor kolegium<br>rotmistrz<br>↓<br>jezuickiego w Pułtusku<br>wojsk koronnych<br>Jan<br>1595-1628<br>krajczy królowej Konstancji, żony<br>Zygmunta III, starosta odolanowski<br>∞ Gryzelda Sobieska<br>↓<br>Jakub Hieronim<br>1621-1662<br>kasztelan kaliski (od 1649),<br>wojewoda inowrocławski (od 1652)</p>\n<ol><li>∞ Anna Barbara Opalińska</li><li>∞ Katarzyna Opalińska</li></ol>\n<p>Opracowanie własne na podst.: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXII, zeszyt 3(134), Wrocław - Warszawa - Kraków 1991,<br>s. 354-384<br>W rodzinie Rozdrażewskich senatorami za panowania Zygmunta III Wazy byli:<br>Imię<br>Sprawowany urząd<br>A.<br>B.<br>70<br>Zadanie 10. (1 pkt)<br>Przeanalizuj treść zamieszczonej poniżej mapy i na podstawie uzyskanej wiedzy<br>zaproponuj dla niej tytuł.<br>Uwaga: tytuł powinien zawierać określenie tematu i czasu.<br>Źródło: A. Piskozub, Dziedzictwo polskiej przestrzeni. Geograficzno-historyczne podstawy struktur przestrzennych ziem<br>polskich, Wrocław 1987, s. 140<br>71<br>Zadanie 11. (1 pkt)<br>W podanym zestawie zamieszczono reprodukcje znanych dzieł sztuki. Przyporządkuj<br>tym reprodukcjom właściwe opisy, umieszczając odpowiednie liczby w wyznaczonych<br>miejscach.<br>A<br>B<br>C<br>D<br>Źródło: Encyklopedia sztuki polskiej, Kraków 2001, s. 168 oraz Warszawa i jej muzeum, Warszawa 1996, s. 88-89</p>\n<ol><li>Scena z powstania kościuszkowskiego</li><li>Scena z okresu napoleońskiego</li><li>Scena z powstania listopadowego</li><li>Scena z walk w okresie Wiosny Ludów</li><li>Scena z powstania styczniowego</li></ol>\n<p>72<br>Zadanie 12. (2 pkt)<br>Poniżej zamieszczono dwa rysunki. Pierwszy (A) odnosi się do sytuacji w Rosji tuż przed<br>rewolucją 1905 r. Drugi (B) odnosi się do sytuacji we Francji u progu rewolucji 1789 r.<br>Wskaż dwa podobieństwa w treści obu rysunków.<br>A.<br>Źródło: Karta, nr 29, Warszawa 1999, s. 5<br>73<br>B.<br>Źródło: Historia najnowsza (wiek XIX i XX), red. H. Mościcki, J. Cynarski, Warszawa 1933<br>1<br>2<br>74<br>Zadanie 13. (2 pkt)<br>Posługując się przytoczonymi w tabeli danymi, wykonaj dwa polecenia: A i B.<br>Tabela. Czynni zawodowo w Warszawie w latach 1869-1921 według działów zajęć<br>1869<br>1882<br>1897<br>1921<br>Działy zajęć<br>Liczby<br>absolutne<br>%<br>Liczby<br>absolutne<br>%<br>Liczby<br>absolutne<br>%<br>Liczby<br>absolutne<br>%<br>Rolnictwo<br>357<br>0,4<br>593<br>0,3<br>1446<br>0,5<br>4084<br>1,0<br>Przemysł<br>i rzemiosło<br>19427<br>22,0<br>58242<br>33,2<br>96461<br>34,5<br>128844<br>32,2<br>Handel i banki<br>9502<br>10,8<br>20095<br>11,4<br>37097<br>13,2<br>78586<br>19,7<br>Komunikacja<br>i transport<br>1157<br>1,3<br>6024<br>3,4<br>13142<br>4,7<br>31963<br>7,9<br>Urzędnicy<br>i wolne zawody<br>11417<br>13,0<br>17146<br>9,8<br>25336<br>9,0<br>49927<br>12,2<br>Służba domowa<br>i usługi osobiste<br>24784<br>28,2<br>38738<br>22,1<br>54803<br>19,6<br>39171<br>9,7<br>Rentierzy<br>i ziemianie<br>4362<br>4,9<br>6478<br>3,7<br>14070<br>5,0<br>3762<br>0,9<br>Emeryci<br>2096<br>2,4<br>2940<br>1,7<br>4095<br>1,5<br>2186<br>0,5<br>Nie wykonujący<br>zawodu<br>Nie wykonu-<br>jący pracy<br>zarobkowej<br>7565<br>4,3<br>10145<br>3,6<br>43302<br>10,8<br>Wyrobnicy<br>11599<br>13,2<br>15411<br>8,8<br>20905<br>7,5<br>13914<br>3,5<br>Zajęcia bliżej<br>nieokreślone<br>Różni bez<br>określonego<br>zajęcia<br>3326<br>3,8<br>2360<br>1,3<br>2523<br>0,9<br>6382<br>1,6<br>Razem<br>88027 100,0 175592<br>100,0<br>280043<br>100,0<br>402121 100,0<br>Źródło: J. Michalewicz, Elementy demografii historycznej, Warszawa 1979, s. 143;<br>M. Nietyksza, Ludność Warszawy, [w:] Wielkomiejski rozwój Warszawy do roku 1918, red. I. Pietrzak-Pawłowska,<br>Warszawa 1973, s. 98-99<br>A. Wymień dwa działy zajęć, których udział procentowy w ogólnym zatrudnieniu<br>w Warszawie w roku 1921 był największy.<br>B. Określ, jak w latach 1869-1921 zmieniał się udział procentowy zatrudnionych<br>w dziale „służba domowa i usługi osobiste” w stosunku do ogółu czynnych zawodowo<br>w Warszawie.<br>75<br>Zadanie 14. (2 pkt)<br>Przyjrzyj się poniższej mapie i wykonaj polecenia A i B.<br>A. Podkreśl właściwą odpowiedź.<br>Mapa przedstawia terytorium podległe III Rzeszy i jej europejskim sojusznikom<br>1.<br>w maju 1940 roku.<br>2.<br>w czerwcu 1941 roku.<br>3.<br>w lutym 1943 roku.<br>4.<br>w czerwcu 1944 roku.<br>B. Uzasadnij swoją odpowiedź, podając jeden argument.<br>76<br>Zadanie 15. (1 pkt)<br>Podaj daty roczne wydarzeń z dziejów Polski Ludowej, do których odnoszą się poniższe<br>teksty. Wpisz je w odpowiednich rubrykach tabeli (A, B, C) obok cytowanych tekstów.<br>Cytowany tekst<br>Rok<br>A. Czerwony Radom pamiętam siny, jak zbite pałką ludzkie plecy,<br>szosę E-7, na dworcach gliny, jakieś pieniądze, jakieś adresy.<br>Strach w ludzkich oczach, upokorzenie, w spotniałych palcach<br>świstki wyroków, pamięć odbitą na ścieżkach zdrowia, listy<br>z więzienia, lekarz, adwokat.<br>B. Wprowadzili żołnierza<br>Na to czeskie Psie Pole<br>Z nowym hasłem<br>Za waszą i naszą niewolę.<br>C. Chłopcy z Grabówka, chłopcy z Chylonii,<br>Dzisiaj milicja użyła broni,<br>Dzielnieśmy stali, celnie rzucali.<br>Janek Wiśniewski padł.<br>Na drzwiach ponieśli go Świętojańską<br>Naprzeciw glinom, naprzeciw tankom.<br>Chłopcy stoczniowcy, pomścijcie druha,<br>Janek Wiśniewski padł.<br>Źródło: materiały Ośrodka Karta<br>77<br>Miasta europejskie od starożytności do czasów współczesnych<br>CZĘŚĆ II<br>ZADANIA ZWIĄZANE Z ANALIZĄ ŹRÓDEŁ WIEDZY HISTORYCZNEJ<br>(10 punktów)<br>Zapoznaj się z materiałami źródłowymi (źródła A - H). Następnie odpowiedz na pytania<br>zamieszczone w Arkuszu odpowiedzi (zadania 16 - 22).<br>MIASTA W STAROŻYTNOŚCI<br>Źródło A<br>Arystoteles, Polityka<br>przekł. L. Piotrowicz, Kraków 1964, księga VII, Rozdział V, s. 298 i Rozdział X, s. 312 - 313 i 214<br>Jeżeli miasto ma mieć zapewnione położenie, jakiego by sobie życzyć należało, to<br>musi ono być dobrze położone zarówno w stosunku do lądu, jak i do morza. Chodzi tu<br>o jeden podany [ ] wzgląd: miasto dla celów wzajemnej pomocy musi mieć ścisłą łączność<br>z wszystkimi miejscowościami kraju. Dalszy wzgląd dotyczy wygodnego przewozu<br>zbieranych plonów [ ].<br>Przy budowie domów prywatnych uchodzi za rzecz piękniejszą i odpowiedniejszą<br>ze względów praktycznych, jeśli są one rozmieszczone w linii prostej, wedle nowego sposobu<br>budowania Hippodamosa1[ ].<br>Żądać, by miast nie otaczać murami, to tak, jakby szukać dogodnego do napaści<br>położenia [ ], a mury muszą być w odpowiednich miejscach zaopatrzone w strażnice i wieże.<br>Natomiast przybytki poświęcone czci bogów i najprzedniejsze budynki, w których<br>władze spożywają posiłki, najwygodniej jest pomieścić na odpowiednim miejscu razem [ ].<br>Właściwe to będzie takie miejsce, które dostatecznie uwidocznia przeznaczenie budowli,<br>a obronnością przewyższa sąsiednie części miasta.<br>Poniżej tego miejsca dobrze jest urządzić plac rynkowy [ ].<br>MIASTA W DOBIE RENESANSU<br>Źródło B<br>Plany miast: Palma Nuova i Zamość<br>a)<br>Palma Nuova, plan miasta włoskiego architekta V. Scamozziego, wybudowanego we Włoszech w końcu XVI w. [w:] J. Wróbel,<br>Odnaleźć przeszłość. Od starożytności do 1815 r. , Warszawa 2002, s. 258<br>b)<br>Zamość, miasto zaprojektowane w 1570 r. przez włoskiego architekta Bernarda Morando [w:] T. Cegielski, K. Zielińska,<br>Historia. Dzieje nowożytne. Podręcznik dla szkół średnich klasy II liceum ogólnokształcącego, Warszawa 1991, s. 95<br>1 Hippodamos z Miletu (V w. p.n.e.), architekt w Atenach z czasów Peryklesa, ustalił kanon greckiej urbanistyki.<br>Sławę zawdzięczał wprowadzeniu regularnego planu miasta z centralnie usytuowaną agorą i prostokątną siecią<br>ulic zorientowanych według stron świata<br>78<br>a) Palma Nuova<br>b) Zamość<br>79<br>Źródło C<br>Ratusz w Poznaniu<br>Źródło: http://www.poznan.com/images/ratusz.gif<br>pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1550-1561 w stylu renesansowym przez Jana Baptystę Quadro z Lugano<br>Źródło D<br>Gdańsk w 1568 roku<br>Relacja o stanie Polski złożona papieżowi Piusowi V przez nuncjusza jego Fulwiusza Ruggieri u dworu Zygmunta Augusta roku 1568<br>[w:] M. Ferenc, Epoka nowożytna. Teksty źródłowe. Tematy lekcji i zagadnienia do historii w szkole średniej, s. 88-89<br>Fulwiusz Ruggieri nuncjusz papieski w Polsce w latach 1566-1568<br>Całe atoli handlu [ ] skupienie jest w Gdańsku, porcie nad Morzem Bałtyckim,<br>należącym do króla polskiego. W miesiącu sierpniu odbywa się tu wielki jarmark od św.<br>Dominika czternaście dni i dłużej trwający, na który zbierają się Niemcy, Francuzi,<br>Flamandy, Anglicy, [ ] i wtedy zawija do portu przeszło 400 okrętów naładowanych winem<br>francuskim i hiszpańskim, jedwabiem, oliwą, [ ]. Zastają w Gdańsku magazyny pełne<br>pszenicy, żyta i innego zboża, lnu, konopi, wosku, miodu, potażu2, drzewa do budowy,<br>solonej wołowiny i innych drobniejszych rzeczy [ ] Zboże zaś i inne płody zbywające dla<br>potrzeb krajowych spławiają do Gdańska na wiosnę i przedają hurtem kupcom gdańskim [ ]<br>a że oni tylko sami mogą prowadzić ten handel, są niezmiernie bogaci [ ].<br>2 Potaż - węglan potasu, drobny proszek stosowany do wyrobu szkła, mydła, środków piorących<br>oraz w farbiarstwie.<br>80<br>MIASTA W WIEKU PARY, WĘGLA I STALI (XIX WIEK)<br>Źródło E<br>Europejskie miasto w roku 1490 i to samo miasto w roku 1840<br>Leonardo Benevolo, Miasto w dziejach Europy, przekł. H. Cieśla, Warszawa 1995, s. 177<br>Źródło F<br>B. Lutomski, Wieś i miasto<br>Tygodnik Ilustrowany, 1893, nr 160 [w:] Miasto i kultura polska doby przemysłowej, red. H. Imbs, Wrocław 1988, s. 106<br>Bolesław Lutomski (1861-1944), publicysta związany z różnymi pismami warszawskimi; zajmował się krytyką literacką, estetyką<br>i problematyką społeczną<br>Kamienne więzienia zwane miastami sfałszowały i wykoszlawiły naturę ludzką,<br>przygniotły wyobraźnię, spowodowały nieodzowny ferment duszy, zatruły płuca [ ]. Nad<br>morzem proletariatu dumnie w nich sterczą pałace, fabryki i uniwersytety. [ ] Najgorsze<br>instynkty ludzkie wyszły na jaw w miejskim zbiorowisku ludzkim [ ] pisał Leopardi3:<br>„W miastach wielkich nie widzisz piękna, bo nie ma tam dla niego miejsca. Nie widzisz także<br>prawdy, bo tam każda rzecz jest udana i błaha. Tak, że można rzec, iż nie widzisz, nie<br>słyszysz, nie oddychasz niczym prócz fałszu i brzydotą, co dla umysłu głębszego i szlachetnych<br>największą jest męczarnią”.<br>3 Leopardi Giacomo (1798-1837), poeta włoski, w 1887 r. ukazał się jego Wybór pism wierszem i prozą<br>w przekładzie E. Porębowicza.<br>81<br>MIASTA W XX STULECIU<br>Źródło G<br>W. Majakowski, Manifest futurystyczny4 (1913 r.)<br>[w:] Ibidem, s. 112<br>Włodzimierz Majakowski (1893-1930) poeta rosyjski<br>[ ] Cały kulturalny świat współczesny przekształca się w ogromne gigantyczne<br>miasto. Miasto zastępuje przyrodę i żywioł. Miasto samo staje się żywiołem, w którego łonie<br>rodzi się nowy, miejski człowiek. Telefony, aeroplany, ekspresy, windy, maszyny rotacyjne,<br>trotuary, kominy fabryczne, kamienne bryły domów, sadza i dym - oto elementy piękna<br>w nowej miejskiej naturze. Częściej oglądamy latarnię elektryczną niż stary romantyczny<br>księżyc. My mieszczuchy nie mamy lasów, pól, kwiatów - nam bliskie są tunele ulic z ich<br>ruchem, szumem, hałasem, migotaniem, wiecznym kołowrotem. Najważniejsze, że zmienił<br>się rytm życia. Wszystko mknie błyskawicznie, galopem, jak na taśmie filmowej.[ ]<br>Źródło H<br>Vratislavia- Breslau-Wrocław<br>N. Davies, R. Moorhouse, Vratislavia. Breslau.Wrocław. Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego, Kraków 2002,<br>s. 27 i 533<br>[ ] Dzieje stolicy Śląska [zawierają] - esencję rozmaitych doświadczeń, które<br>ukształtowały Europę Środkową: bogatą mieszankę narodowości i kultur; niemiecki Drang<br>nach Osten i powrót Słowian; szczególnie ważną rolę Żydów; burzliwe losy władców<br>imperialnych; a wreszcie w czasach nam bliższych - złowieszczą obecność zarówno<br>hitlerowców, jak i stalinistów.<br>[ ] Raport przygotowany w listopadzie 1998 roku przez młodą Amerykankę<br>z University of Virginia był wyraźnie optymistyczny. W sferze gospodarczej Wrocław<br>skutecznie przyciągał kapitał zagraniczny. W mieście powstało ponad tysiąc spółek<br>z udziałem zagranicznych inwestorów, z tego dwie trzecie w przemyśle wytwórczym.[ ]<br>Dolnośląska Izba Handlowa nawiązała specjalne kontakty z Wiesbaden i Dreznem<br>(Niemcy), Bredą (Holandia), Poitiers (Francja) i Charlotte (Stany Zjednoczone). Na podobną<br>skalę prowadzono wymianę kulturalną. [ ] Różnorodne imprezy w ramach „Dni Saksonii”<br>we Wrocławiu [czerwiec 1998] stanowiły kontynuację wymiany między Wrocławiem<br>a Dreznem [ ]. Celem deklarowanym przez organizatorów była „budowa naszej części<br>wspólnego Europejskiego Domu”. [ ]<br>4 Futuryści - awangardowy kierunek w sztuce, w pierwszym ćwierćwieczu XX w.<br>82<br>ARKUSZ ODPOWIEDZI<br>na podstawie źródeł A i B<br>Zadanie 16. (1 pkt)<br>Podaj dwa argumenty uzasadniające tezę, że architekci renesansowi w poszukiwaniu<br>idealnej kompozycji miasta czerpali z wzorców antycznych.<br>ƒ<br>ƒ<br>na podstawie źródła B<br>Zadanie 17. (1 pkt)<br>Porównaj plan Zamościa z planem miasta Palma Nuova. Wykaż w dwóch punktach<br>podobieństwo ich koncepcji urbanistycznych.<br>ƒ<br>ƒ<br>na podstawie źródła C oraz wiedzy pozaźródłowej<br>Zadanie 18. (1 pkt)<br>Wymień dwa, widoczne na ilustracji, elementy charakterystyczne dla stylu<br>renesansowego.<br>ƒ<br>ƒ<br>na podstawie źródła D i wiedzy pozaźródłowej<br>Zadanie 19. (1 pkt)<br>Wyjaśnij, jaką rolę pełnił Gdańsk w gospodarce Rzeczypospolitej w XVI wieku. Podaj<br>dwa przykłady.<br>ƒ<br>ƒ<br>83<br>na podstawie źródła E oraz wiedzy pozaźródłowej<br>Zadanie 20. (2 pkt)<br>Porównaj ilustracje.<br>A. Podaj dwa przykłady zmian w wyglądzie miasta w 1840 r. w porównaniu z 1490 r.<br>ƒ<br>ƒ<br>B. Sformułuj wiosek mówiący o zmianie charakteru miasta.<br>na podstawie źródeł F i G<br>Zadanie 21. (2 pkt)<br>Wyjaśnij, na czym polegają podobieństwa i różnice w sposobie postrzegania miasta<br>wielkoprzemysłowego przez obu autorów.<br>A. Podobieństwo:<br>B. Różnica:<br>na podstawie źródła H oraz wiedzy pozaźródłowej<br>Zadanie 22. (2 pkt)<br>A. Podaj czynnik decydujący o rozwoju Wrocławia w przeszłości.<br>B. Podaj czynnik decydujący o rozwoju współczesnego Wrocławia.<br>84<br>CZĘŚĆ III<br>ZADANIE ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI (20 punktów)<br>Zadanie 23. (20 pkt)<br>Zadanie zawiera dwa tematy. Wybierz jeden z nich do opracowania.<br>Temat I<br>Przedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy.<br>Temat II<br>Scharakteryzuj proces powstawania i rozwoju miast w średniowiecznej Polsce.<br>Wybieram temat<br>W tym miejscu zdający ma ok. 4 stron na napisanie krótkiego wypracowania.<br>85<br>OCENIANIE<br>POZIOM ROZSZERZONY<br>Zasady oceniania:<br>¾ za rozwiązanie wszystkich zadań z arkusza dla poziomu rozszerzonego można uzyskać<br>maksymalnie 50 punktów (za rozwiązanie zadań testowych [zadania 1.-15.]</p>\n<ul><li>20 punktów, za rozwiązanie zadań związanych z analizą źródeł [zadania 16.-22.]</li><li>10 punktów i za zadanie rozszerzonej odpowiedzi [zadanie 23.] - 20 punktów)</li></ul>\n<p>¾ model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem<br>sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych)<br>¾ za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty<br>¾ za zadanie otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt<br>wyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną<br>¾ jeśli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika z polecenia<br>w zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), o ilu<br>mówi polecenie<br>¾ jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe) świadczą o zupełnym braku<br>zrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej prawidłowej<br>odpowiedzi, odpowiedź taką egzaminator ocenia na zero punktów .<br>Zadania 1. - 15. - test sprawdzający wiadomości i umiejętności - 20 punktów<br>ZADANIE<br>SCHEMAT<br>PUNKTOWANIA<br>Numer<br>zadania<br>Części<br>zadania<br>SCHEMAT ODPOWIEDZI<br>Punkty za<br>poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>1.<br>wskazanie trzech źródeł: 1, 2, 5<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za poprawne podanie<br>trzech źródeł.<br>1<br>2.<br>A. Egipt<br>B. Izrael (Judea)<br>C. Rzym<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne<br>odpowiedzi.<br>1<br>3.<br>C.<br>1<br>4.<br>A. - 1<br>B. - 3<br>C. - 5<br>D. - 2<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne<br>odpowiedzi.<br>1<br>86<br>ZADANIE<br>SCHEMAT<br>PUNKTOWANIA<br>Numer<br>zadania<br>Części<br>zadania<br>SCHEMAT ODPOWIEDZI<br>Punkty za<br>poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>5.<br>A. - 3<br>B. - 1<br>C. - 5<br>D. - 4<br>E. - 6<br>F. - 2<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za poprawne<br>uporządkowanie w czasie.<br>1<br>6.<br>A. Koszyce, Ludwik Węgierski<br>B. Nieszawa (może podać Cerekwica lub<br>Cerekwica i Nieszawa), Kazimierz<br>Jagiellończyk<br>C. Piotrków, Jan Olbracht<br>Gdy zdający poprawnie i w pełni zidentyfikuje<br>dwa przywileje należy przyznać 1 punkt,<br>gdy całość zadania jest poprawna otrzymuje<br>2 punkty.<br>2<br>7.<br>A. - fałsz<br>B. - prawda<br>C. - prawda<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne<br>odpowiedzi.<br>1<br>8.<br>Zdający powinien wskazać zależność między<br>religią/etyką<br>protestancką<br>a<br>narodzinami<br>kapitalizmu lub zwrócić uwagę na zależność<br>między reformacją a kapitalizmem.<br>1<br>9.<br>A. Hieronim biskup włocławski<br>B. Jan kasztelan poznański<br>1<br>1<br>2<br>10.<br>Przykładowe odpowiedzi:<br>9 Ekspansja<br>państwa<br>brandenbursko-<br>pruskiego w okresie XVII-XVIII w.<br>9 Rozwój<br>terytorialny<br>Brandenburgii<br>i Królestwa<br>Pruskiego<br>w<br>latach<br>1648 (1657)-1795<br>Uwaga: Do przydzielenia punktu konieczne jest<br>podanie przez zdającego tytułu z poprawnym<br>określeniem tematu i poprawnym określeniem<br>czasu.<br>1<br>11.<br>A. - 5<br>B. - 3<br>C. - 2<br>D. - 1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wszystkie<br>poprawne odpowiedzi.<br>1<br>87<br>ZADANIE<br>SCHEMAT<br>PUNKTOWANIA<br>Numer<br>zadania<br>Części<br>zadania<br>SCHEMAT ODPOWIEDZI<br>Punkty za<br>poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>12.<br>Przykładowe wnioski:<br>9 Oba rysunki opisują hierarchię społeczną<br>społeczeństw francuskiego i rosyjskiego.<br>9 Oba rysunki zawierają krytykę stosunków<br>społecznych.<br>Zdający za każdy poprawny wniosek otrzymuje<br>po 1 punkcie.<br>2<br>A.<br>Dla roku 1921: przemysł i rzemiosło oraz handel<br>i banki.<br>1<br>13.<br>B.<br>Istota odpowiedzi sprowadza się do uchwycenia<br>tendencji spadkowej.<br>Zdający może ją przedstawić w różnej formie,<br>np.: przytaczając dane roczne, może tylko<br>porównać dane z roku 1921 z danymi z roku<br>1869.<br>1<br>2<br>A.</p>\n<ol><li>(w czerwcu 1944 r.)</li></ol>\n<p>1<br>14.<br>B.<br>Przykładowe odpowiedzi:<br>9 Normandia w rękach aliantów.<br>9 Przebieg linii frontu wschodniego.<br>Uwaga: Zdający<br>otrzymuje<br>punkt<br>za argumentację<br>pod<br>warunkiem<br>udzielenia<br>poprawnej odpowiedzi w części A.<br>1<br>2<br>15.<br>A. 1976 (1976 - 1977)<br>B. 1968<br>C. 1970<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za trzy poprawne<br>odpowiedzi.<br>1<br>88<br>Zadania 16. - 22. - zadania związane z analizą źródeł wiedzy historycznej - 10 punktów<br>ZADANIE<br>SCHEMAT<br>PUNKTOWANIA<br>Numer<br>zadania<br>Części<br>zadania<br>SCHEMAT ODPOWIEDZI<br>Punkty za<br>poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>16.<br>Przykładowe argumenty:<br>9 określony, przemyślany plan<br>9 funkcjonalny układ zabudowy.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za dwa argumenty.<br>1<br>17.<br>Przykładowe podobieństwa:<br>9 zachowanie symetrii, harmonii, porządku<br>9 zabezpieczenie mieszkańców (mury<br>obronne, bastiony, baszty).<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za dwa podobieństwa.<br>1<br>18.<br>Przykładowe elementy:<br>9 loggie arkadowe (arkady)<br>9 dekoracyjna attyka.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za dwa elementy.<br>1<br>19.<br>W odpowiedzi mogą się znaleźć następujące<br>przykłady:<br>9 Gdańsk był wielkim portem morskim<br>Rzeczypospolitej szlacheckiej (Gdańsk<br>„oknem na świat”)<br>9 Gdańsk był portem przeładunkowym<br>towarów, głównie zboża sprowadzanego<br>z głębi kraju.<br>Warunkiem uzyskania 1 punktu jest podanie<br>dwóch przykładów związku z Rzeczypospolitą.<br>1<br>A<br>Przykładowe zmiany w wyglądzie miasta:<br>9 widoczne kominy fabryczne<br>9 rozszerzenie zabudowy poza rzekę.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za podanie dwóch<br>zmian w wyglądzie miasta.<br>1<br>20.<br>B<br>Wniosek<br>powinien<br>zawierać<br>stwierdzenie,<br>że miasto stało się ośrodkiem przemysłowym<br>(zyskało charakter przemysłowy).<br>1<br>2<br>21.<br>A<br>Przykładowe podobieństwo:<br>9 miasto<br>prowadzi<br>do<br>przeobrażeń<br>w psychice człowieka.<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie jednego<br>podobieństwa.<br>1<br>2<br>89<br>ZADANIE<br>SCHEMAT<br>PUNKTOWANIA<br>Numer<br>zadania<br>Części<br>zadania<br>SCHEMAT ODPOWIEDZI<br>Punkty za<br>poszczególne<br>części zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>B<br>Przykładowa różnica:<br>9 stosunek Lutomskiego jest negatywny<br>(miasto jako symbol brzydoty, upadku,<br>degradacji<br>wartości,<br>fałszu,<br>zła),<br>a stosunek Majakowskiego - pozytywny<br>(miasto<br>symbolizuje<br>postęp<br>i nowoczesność).<br>Zdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie jednej<br>różnicy.<br>1<br>A<br>wielokulturowość<br>(różnorodność<br>kulturowa,<br>różnorodność etniczna, religijna, polityczna)<br>ludności zamieszkującej to miasto w przeszłości<br>1<br>22.<br>B<br>związki miasta z innymi państwami w różnych<br>dziedzinach życia (napływ obcego kapitału)<br>1<br>2<br>90<br>Zadanie 23. - zadanie rozszerzonej odpowiedzi - 20 punktów<br>Temat I.<br>Przedstaw rolę miast w kształtowaniu się gospodarki i kultury średniowiecznej Europy.<br>Kryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów<br>Punkty<br>I poziom :<br>Zdający poprawnie umieścił temat w czasie i w przestrzeni. Właściwie zrozumiał<br>temat, przedstawiając miasta jako ośrodki rzemieślniczo-handlowe, posiadające<br>w całej Europie wspólne cechy. Podał jedynie kilka informacji dotyczących<br>specyfiki życia i zajęć mieszkańców. Temat ujął statycznie. Podał kilka, nie<br>zawsze uporządkowanych, przykładów dotyczących roli miast.<br>1-5<br>II poziom:<br>Zdający przedstawił faktografię dotyczącą roli miast w jednej lub kilku<br>dziedzinach życia społecznego (gospodarka, kultura, życie polityczne). Podjął<br>próbę charakterystyki społeczeństwa miejskiego. Wykazał się stosowaniem pojęć<br>niezbędnych do właściwego zrozumienia tematu.<br>6-10<br>III poziom:<br>Zdający przedstawił różnorodne role miast w kształtowaniu się średniowiecznej<br>Europy. Odniósł się do zagadnień związanych z prawem miejskim. Podał<br>przykłady miast, które zdobyły silną pozycję ekonomiczną (np. w płn. Italii,<br>Nadrenii, Flandrii). Przedstawił ożywiony ruch umysłowy w miastach (np. rozkwit<br>uniwersytetów, rozwój drukarstwa, piśmiennictwa, nauki i sztuki). Podjął próbę<br>oceny roli miast jako ośrodków życia gospodarczego i kulturalnego.<br>11-15<br>IV poziom:<br>Zdający wszechstronnie scharakteryzował gospodarczą, społeczną, kulturową sferę<br>działalności miast. Zwrócił uwagę na mecenat mieszczaństwa. Dostrzegł<br>złożoność życia społecznego w mieście. Zasygnalizował wpływ miast na życie<br>polityczne oraz rolę miast w poszukiwaniu nowych dróg rozwoju ekonomicznego<br>(np. odkrycia geograficzne) i w genezie renesansu (humanizm). Ukazał złożoność<br>omawianych zjawisk. Odwołał się do literatury przedmiotu. Przedstawił<br>przemyślane i uzasadnione wnioski końcowe oraz ocenę.<br>16-20<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi<br>egzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę<br>pracy.<br>91<br>Temat II<br>Scharakteryzuj proces powstawania i rozwoju miast w średniowiecznej Polsce.<br>Kryterium szczegółowe dla poszczególnych poziomów<br>Punkty<br>I poziom :<br>Zdający poprawnie umieścił temat w czasie i przestrzeni; podał jedynie kilka<br>elementarnych informacji dotyczących genezy i lokacji w Polsce, świadczących<br>o tym, że zrozumiał temat; podał również kilka nie zawsze uporządkowanych<br>przykładów następstw omawianego procesu.<br>1-5<br>II poziom<br>Zdający poszerzył zakres merytoryczny pracy i wykazał się rozumowaniem<br>historycznym - podał niektóre przyczyny i skutki procesu; podjął próbę<br>charakterystyki warstw społecznych w mieście oraz ich zajęć i wewnętrznej<br>organizacji (cechy, gildie); dość ogólnie zarysował etapy rozwoju miast<br>i powierzchownie<br>przedstawił<br>zasady<br>funkcjonowania<br>prawa<br>miejskiego,<br>uwzględniając kolonizację i lokacje miast.<br>6-10<br>III poziom:<br>Zdający dokonał trafnej selekcji faktów, scharakteryzował zjawisko w ujęciu<br>dynamicznym, dostrzegł najważniejsze jego etapy i uwzględnił najważniejsze<br>cezury, zaznaczając, że w różnym okresie i w różnych regionach miasta różniły się<br>między sobą swymi funkcjami i wielkością; przedstawił proces nasilonej<br>kolonizacji miejskiej, kształtowania się prawa miejskiego i zdobywania<br>przywilejów lokacyjnych (XIII-XIV w.); dostrzegł złożoność tego procesu; podjął<br>próbę oceny.<br>11-15<br>IV poziom:<br>Zdający konsekwentnie prześledził proces powstawania i rozwój miast w Polsce<br>w okresie średniowiecza i odniósł się do wszystkich jego aspektów: rozwój<br>handlu, rzemiosła, gospodarki towarowo - pieniężnej; powstawanie cechów,<br>samorządów, wykształcenie norm prawnych, powolna emancypacja miast,<br>powstanie nowych grup społecznych, duża mobilność mieszkańców miast; zdający<br>dostrzegł przyczyny tego procesu; sformułował wnioski, dokonał własnej oceny<br>i uwzględnił oceny historiografii.<br>16-20<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi<br>egzaminator będzie uwzględniał również: poprawność językową i stylistyczną oraz estetykę<br>pracy.<br>Centralna Komisja Egzaminacyjna<br>ul Łucka 11, 00-842 Warszawa<br>tel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57<br>www.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl<br>OKE Gdańsk<br>ul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,<br>tel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91<br>www.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl<br>OKE Łódź<br>ul. Praussa 4, 94-203 Łódź<br>tel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52<br>fax. 634 91 54<br>www.komisia.pl komisja@komisja.pl<br>OKE Jaworzno<br>ul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno<br>tel.(0-32) 616 33 99 w.101<br>fax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl<br>oke@oke.jaw.pl<br>OKE Poznań<br>ul. Gronowa 22, 61-655 Poznań<br>tel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41<br>www.oke.poznan.pl<br>sekretariat@oke.poznan.pl<br>OKE Kraków<br>al. F. Focha 39, 30-119 Kraków<br>tel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45<br>www.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl<br>OKE Warszawa<br>ul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa<br>tel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45<br>www.oke.waw.pl info@oke.waw.pl<br>OKE Łomża<br>ul. Nowa 2, 18-400 Łomża<br>Tel/fax. (0-86) 216 44 95<br>www.okelomza.com<br>sekretariat@oke.lomza.com<br>OKE Wrocław<br>ul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław<br>tel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73<br>www.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl<br>OKE<br>GDAŃSK<br>OKE<br>ŁOMŻA<br>OKE<br>WARSZAWA<br>OKE<br>KRAKÓW<br>OKE<br>JAWORZNO<br>OKE<br>ŁÓDŹ<br>OKE<br>WROCŁAW<br>OKE<br>POZNAŃ</p>","solutions":[]}