{"id":"informator-maturalny-historia-2015/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-historia-2015","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-2)\nWyjaśnij przyczyny spadku eksportu przez Gdańsk, uwzględniając informacje ze źródeł\n1-4.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje rodzaje źródeł;\nocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie interpretacje historii i ich przyczyny.\nWymagania szczegółowe\nIII. 6.1.2 Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy oświeceniowe i rozbiory.\nZdający charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii wobec Rzeczypospolitej i wskazuje\nprzejawy osłabienia suwerenności państwa polskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 33\nRozwiązanie\nZdający powinien w odpowiedzi uwzględnić informację o pierwszym\nrozbiorze Polski oraz traktatach handlowych i wyjaśnić wpływ zmian\nterytorialnych i ceł wprowadzonych traktatami na spadek eksportu\nzboża przez Gdańsk oraz uwzględnić nieprzestrzeganie ustaleń\ntraktatów handlowych, nieuczciwe postępowanie zaborcy pruskiego.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - 1 pkt za poprawne wyjaśnienie przyczyn spadku eksportu\nzwiązanych ze zmianami terytorialnymi i barierami celnymi\nwynikającymi z traktatu rozbiorowego i traktatów handlowych oraz\n1 pkt za uwzględnienie w odpowiedzi informacji o postępowaniu\nzaborcy pruskiego (łamanie ustaleń traktatowych, nieuczciwość\ncelników).\n1 pkt - za wyjaśnienie bez uwzględnienia informacji\no nieprzestrzeganiu zapisów traktatowych przez zaborcę.\n0 pkt - za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nodpowiedzi\nzdających\nI rozbiór Polski „odciął” Gdańsk\nod Rzeczypospolitej. Zmiany terytorialne\nutrudniały handel zbożem, a wysokie cła\nna towary - eksportowane z Polski przez\nterytorium pruskie do Gdańska - pobierane\nprzez Prusaków na granicach, a także\npodwyższanie opłat, nieuczciwość celników,\nczyniły nieopłacalnym wywóz towarów\nprzez Gdańsk.\n2 pkt - zdający\nprawidłowo wyjaśnił\nprzyczyny,\nuwzględniając dwa\nelementy: czynnik\nterytorialny i problem\nceł, oraz odniósł się\ndo łamania ustaleń\ntraktatowych.\nW wyniku I rozbioru Polski został\nutrudniony kontakt z Gdańskiem, ponieważ\nRzeczpospolita straciła Wielkopolskę\ni Pomorze Gdańskie. Zmiany terytorialne\nutrudniały handel zbożem, bo zaborca\nnałożył wysokie cła na towary przewożone\ndo portu w Gdańsku.\n1 pkt - zdający wyjaśnił\nprzyczynę zjawiska,\npomijając informację\no łamaniu ustaleń\ntraktatu handlowego.\nPolska straciła Gdańsk w wyniku\npierwszego rozbioru. Zaborca nałożył\nbardzo wysokie opłaty na towary\nprzywożone do Gdańska.\n0 pkt - zdający popełnił\nbłąd merytoryczny\ndotyczący informacji,\nktóra ma kluczowe\n(istotne) znaczenie\ndla wyjaśnienia\nproblemu.\nW wyniku I rozbioru Polski w 1772 r.\nwprowadzono cła.\n0 pkt - zdający nie\nwyjaśnił problemu.\n34 Informator o egzaminie maturalnym z historii od roku szkolnego 2014/2015\nMateriały do zadania 11.\nŹródło 1. Miedzioryt przedstawiający wjazd Napoleona do Warszawy w 1807 r.\nŹródło: A. Nieuważny, My z Napoleonem, Wrocław 1999, str. 37.\nŹródło 2. Andrzej Zahorski, Napoleon - człowiek wieku [fragment]\nZostała po nim legenda i antylegenda. W ich ujęciu rysuje się jako prekursor postępu,\nrealizator haseł rewolucji, bądź jako antychryst [ ]. Dla jednych jest kontynuatorem,\ndla drugich pogromcą rewolucji [ ]. Rządy jego zapłodniły wyobraźnię mas ludzkich,\nbo próbując tworzyć nową syntezę dwóch epok, przetłumaczył milionom prostych ludzi\ndostępne dotychczas tylko dla elity umysłowej idee Wielkiej Rewolucji Francuskiej.\nPrzetłumaczył je na język codziennej praktyki wyrażający się w kodeksie, ujednoliceniu miar\ni wag, w zmianie położenia chłopstwa, w budowie nowego społeczeństwa i wreszcie\nw romantycznej wizji nowego Imperium Romanum - Stanów Zjednoczonych Europy,\nktórych budowę przedsiębrał. [ ] Geniusz Napoleona zawsze będzie działał na wyobraźnię\nludzką, rozpalał namiętności, budził zaciekłe spory. [ ] Jedni uważać będą jego losy\nza przestrogę, uzasadniając, że obrał drogę zbrodni i klęski, a inni wywodzić będą, iż był\nprekursorem postępu, dobroczyńcą ludzkości, męczennikiem, „człowiekiem wieku”,\nwskrzesicielem Polski.\nŹródło: Europa i świat w epoce napoleońskiej, pod red. M. Senkowskiej-Gluck, Warszawa 1988, str. 88-89.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 35","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Spadek eksportu zboża przez Gdańsk po 1771 r. wynikał z dwóch powiązanych przyczyn.\n\nPo pierwsze, z I rozbioru Polski (1772 r.) — Prusy zagarnęły Pomorze Gdańskie i Wielkopolskę, odcinając Gdańsk (pozostający formalnie przy Rzeczypospolitej) od reszty kraju kordonem granicznym oraz wprowadzając wysokie cła na towary przewożone przez terytorium pruskie do portu gdańskiego — co czyniło handel przez Gdańsk znacznie droższym i mniej opłacalnym.\n\nPo drugie, z nieuczciwego postępowania zaborcy pruskiego, który łamał postanowienia traktatów handlowych — jak wynika ze źródeł 3. i 4., pobierano cła znacznie wyższe niż ustalone w traktacie (zamiast 12% nawet dwu-, trzykrotnie więcej), zawyżano wyceny towarów (np. pszenicy), a kupcy (jak wspomniany p. Trzeciak) płacili wielokrotnie więcej niż przewidywała taryfa. Ta samowola celna dodatkowo zniechęcała kupców do wysyłania towarów do Gdańska.","image":"img/informator-maturalny-historia-2015/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Wyjaśnij przyczyny spadku eksportu przez Gdańsk, uwzględniając informacje ze źródeł<br>1-4.<br>Wymagania ogólne<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje rodzaje źródeł;<br>ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego; dostrzega wielość<br>perspektyw badawczych oraz wielorakie interpretacje historii i ich przyczyny.<br>Wymagania szczegółowe<br>III. 6.1.2 Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy oświeceniowe i rozbiory.<br>Zdający charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii wobec Rzeczypospolitej i wskazuje<br>przejawy osłabienia suwerenności państwa polskiego.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 33<br>Rozwiązanie<br>Zdający powinien w odpowiedzi uwzględnić informację o pierwszym<br>rozbiorze Polski oraz traktatach handlowych i wyjaśnić wpływ zmian<br>terytorialnych i ceł wprowadzonych traktatami na spadek eksportu<br>zboża przez Gdańsk oraz uwzględnić nieprzestrzeganie ustaleń<br>traktatów handlowych, nieuczciwe postępowanie zaborcy pruskiego.<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - 1 pkt za poprawne wyjaśnienie przyczyn spadku eksportu<br>związanych ze zmianami terytorialnymi i barierami celnymi<br>wynikającymi z traktatu rozbiorowego i traktatów handlowych oraz<br>1 pkt za uwzględnienie w odpowiedzi informacji o postępowaniu<br>zaborcy pruskiego (łamanie ustaleń traktatowych, nieuczciwość<br>celników).<br>1 pkt - za wyjaśnienie bez uwzględnienia informacji<br>o nieprzestrzeganiu zapisów traktatowych przez zaborcę.<br>0 pkt - za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe<br>odpowiedzi<br>zdających<br>I rozbiór Polski „odciął” Gdańsk<br>od Rzeczypospolitej. Zmiany terytorialne<br>utrudniały handel zbożem, a wysokie cła<br>na towary - eksportowane z Polski przez<br>terytorium pruskie do Gdańska - pobierane<br>przez Prusaków na granicach, a także<br>podwyższanie opłat, nieuczciwość celników,<br>czyniły nieopłacalnym wywóz towarów<br>przez Gdańsk.<br>2 pkt - zdający<br>prawidłowo wyjaśnił<br>przyczyny,<br>uwzględniając dwa<br>elementy: czynnik<br>terytorialny i problem<br>ceł, oraz odniósł się<br>do łamania ustaleń<br>traktatowych.<br>W wyniku I rozbioru Polski został<br>utrudniony kontakt z Gdańskiem, ponieważ<br>Rzeczpospolita straciła Wielkopolskę<br>i Pomorze Gdańskie. Zmiany terytorialne<br>utrudniały handel zbożem, bo zaborca<br>nałożył wysokie cła na towary przewożone<br>do portu w Gdańsku.<br>1 pkt - zdający wyjaśnił<br>przyczynę zjawiska,<br>pomijając informację<br>o łamaniu ustaleń<br>traktatu handlowego.<br>Polska straciła Gdańsk w wyniku<br>pierwszego rozbioru. Zaborca nałożył<br>bardzo wysokie opłaty na towary<br>przywożone do Gdańska.<br>0 pkt - zdający popełnił<br>błąd merytoryczny<br>dotyczący informacji,<br>która ma kluczowe<br>(istotne) znaczenie<br>dla wyjaśnienia<br>problemu.<br>W wyniku I rozbioru Polski w 1772 r.<br>wprowadzono cła.<br>0 pkt - zdający nie<br>wyjaśnił problemu.<br>34 Informator o egzaminie maturalnym z historii od roku szkolnego 2014/2015<br>Materiały do zadania 11.<br>Źródło 1. Miedzioryt przedstawiający wjazd Napoleona do Warszawy w 1807 r.<br>Źródło: A. Nieuważny, My z Napoleonem, Wrocław 1999, str. 37.<br>Źródło 2. Andrzej Zahorski, Napoleon - człowiek wieku [fragment]<br>Została po nim legenda i antylegenda. W ich ujęciu rysuje się jako prekursor postępu,<br>realizator haseł rewolucji, bądź jako antychryst [ ]. Dla jednych jest kontynuatorem,<br>dla drugich pogromcą rewolucji [ ]. Rządy jego zapłodniły wyobraźnię mas ludzkich,<br>bo próbując tworzyć nową syntezę dwóch epok, przetłumaczył milionom prostych ludzi<br>dostępne dotychczas tylko dla elity umysłowej idee Wielkiej Rewolucji Francuskiej.<br>Przetłumaczył je na język codziennej praktyki wyrażający się w kodeksie, ujednoliceniu miar<br>i wag, w zmianie położenia chłopstwa, w budowie nowego społeczeństwa i wreszcie<br>w romantycznej wizji nowego Imperium Romanum - Stanów Zjednoczonych Europy,<br>których budowę przedsiębrał. [ ] Geniusz Napoleona zawsze będzie działał na wyobraźnię<br>ludzką, rozpalał namiętności, budził zaciekłe spory. [ ] Jedni uważać będą jego losy<br>za przestrogę, uzasadniając, że obrał drogę zbrodni i klęski, a inni wywodzić będą, iż był<br>prekursorem postępu, dobroczyńcą ludzkości, męczennikiem, „człowiekiem wieku”,<br>wskrzesicielem Polski.<br>Źródło: Europa i świat w epoce napoleońskiej, pod red. M. Senkowskiej-Gluck, Warszawa 1988, str. 88-89.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 35</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Spadek eksportu zboża przez Gdańsk po 1771 r. wynikał z dwóch powiązanych przyczyn.</p>\n<p>Po pierwsze, z I rozbioru Polski (1772 r.) — Prusy zagarnęły Pomorze Gdańskie i Wielkopolskę, odcinając Gdańsk (pozostający formalnie przy Rzeczypospolitej) od reszty kraju kordonem granicznym oraz wprowadzając wysokie cła na towary przewożone przez terytorium pruskie do portu gdańskiego — co czyniło handel przez Gdańsk znacznie droższym i mniej opłacalnym.</p>\n<p>Po drugie, z nieuczciwego postępowania zaborcy pruskiego, który łamał postanowienia traktatów handlowych — jak wynika ze źródeł 3. i 4., pobierano cła znacznie wyższe niż ustalone w traktacie (zamiast 12% nawet dwu-, trzykrotnie więcej), zawyżano wyceny towarów (np. pszenicy), a kupcy (jak wspomniany p. Trzeciak) płacili wielokrotnie więcej niż przewidywała taryfa. Ta samowola celna dodatkowo zniechęcała kupców do wysyłania towarów do Gdańska.</p>"}]}