{"id":"informator-maturalny-historia-2015/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-historia-2015","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-2)\nPodaj, którego z władców - uwzględnionych w tablicy genealogicznej - dotyczy\nzamieszczony poniżej tekst, i określ dwa czynniki wpływające na różnorodność ocen\ntego władcy.\nW ciągu swych 86 lat życia i 68 lat panowania cesarz dorównał trzem pokoleniom.\nDzieciństwo i młodość przypadły mu na czasy absolutyzmu [ ]. Jego wiek dojrzały to czasy\nkonstytucyjnego liberalizmu [ ]. Starość wypadła mu na czasy [ ] masowych ruchów\nspołecznych i rozwijającego się nacjonalizmu [ ].\nJego czasy i otoczenie, jego działalność i jej skutki - oto temat ogromnej liczby prac\nnaukowych, półnaukowych i zgoła publicystycznych. W tej rozległej bibliografii nie brak\nsądów skrajnych, od pełnego uwielbienia do surowej krytyki. Różnorodność tych ocen\nwynika nie tylko z faktu, że badane zagadnienia inaczej rysują się z perspektywy\nSchönbrunnu, inaczej z zamku królewskiego w Budzie [ ], z Hradczan czy wreszcie\nz Wawelu. Komplikuje ją wielość barw, w jakich występują autorzy i badacze: od czarno-\nżółtej [barwy dynastii] do czerwonej.\nŹródło: S. Grodziski, ( ), Warszawa 1983, str. 181.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej oraz dziejów\nojczystych; dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje rodzaje źródeł;\nocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie interpretacje historii i ich przyczyny.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z historii od roku szkolnego 2014/2015\nWymagania szczegółowe\nIV.3.2. Ideologie XIX w.\nZdający wyjaśnia związki pomiędzy ideologiami liberalnymi i nacjonalistycznymi\na europejskimi ruchami niepodległościowymi i zjednoczeniowymi, omawia [ ] Wiosnę\nLudów [ ].\nIV.6.1. Europa i świat w XIX w.\nZdający charakteryzuje kierunki przemian społecznych i politycznych w państwach\neuropejskich […].\nRozwiązanie\nFranciszek Józef [I]\nZdający może uwzględnić:\n czynnik narodowościowy,\n czynnik ideologiczny,\n czas, w którym powstały biografie.\nSchemat punktowania\n2 pkt - 1 pkt za rozpoznanie władcy i 1 pkt za dwa czynniki,\nktóre wpływają na opinię historyków o tej postaci.\n0 pkt - za błędne odpowiedzi lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nodpowiedzi zdających\nW tekście jest mowa o Franciszku\nJózefie I. Na różnorodność ocen tego\ncesarza mogły mieć wpływ zarówno\npoglądy polityczne autorów,\njak i ich narodowość.\n2 pkt - zdający\nrozpoznał władcę\ni podał dwa różne\npoprawne czynniki.\nAutor tekstu pisze o Franciszku\nJózefie. Badacze życia i dokonań\ntego władcy pochodzili z różnych\npaństw, a to miało wpływ na ocenę\ncesarza.\n1 pkt - zdający\nrozpoznał władcę,\nale podał tylko jeden\nczynnik.\nMateriał do zadania 14.\nHenryk Kamieński, O prawdach żywotnych narodu polskiego (1844 r.)\nSchodząc do przyczyn upadku Polski, nie będziemy się zadawać w długie historyczne\nrozbiory, lecz w ogólności chcemy je oznaczyć [ ]. Naród wielki, jakim jesteśmy, nie mógł\nupaść, jak skutkiem własnej niemocy; przyczyny, więc pierwotne naszych rozbiorów\ni poniżenia w nas samych leżały […].\nDo wysokiego stopnia dojść musiała nasza słabość, kiedy nas podbili i zawojowali\nwrogi bardzo nieznaczącymi siłami [ ]. Gdyby cały naród był wrzał zapałem niepodległości\ni miłości ojczyzny, byłby wobec grożącego niebezpieczeństwa siły swoje wszystkie połączył,\na tak żaden podbój nie byłby się stał podobnym, a wróg, który by śmiał na kraj nasz nastąpić,\nznalazłby niezawodne zniszczenie, ziemia wolna by się pod jego stopami zapaliła\ni pochłonęła go niezawodnie [ ].\nŹródło: Polska myśl demokratyczna w ciągu wieków. Antologia, Warszawa 1987, str. 132-133.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 41","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tekst dotyczy cesarza Franciszka Józefa I (panował 68 lat, 1848–1916, co pasuje do opisanego w tekście panowania obejmującego trzy różne epoki polityczne — absolutyzm, liberalizm konstytucyjny i okres masowych ruchów społecznych i nacjonalizmu).\n\nNa różnorodność ocen tego władcy wpływały m.in.:\n- czynnik narodowościowy — inaczej oceniano cesarza z perspektywy Wiednia (Schönbrunn), inaczej z Budapesztu, Pragi (Hradczany) czy Krakowa (Wawel), a więc z punktu widzenia różnych narodów wielonarodowej monarchii;\n- czynnik ideologiczny/polityczny — autorzy o różnych poglądach politycznych („od czarno-żółtej barwy dynastii do czerwonej”, czyli od monarchistów po socjalistów) oceniali panowanie cesarza odmiennie;\n- czas powstania biografii i opracowań — oceny formułowane w różnych okresach historycznych różniły się od siebie.","image":"img/informator-maturalny-historia-2015/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 13. (0-2)
Podaj, którego z władców - uwzględnionych w tablicy genealogicznej - dotyczy
zamieszczony poniżej tekst, i określ dwa czynniki wpływające na różnorodność ocen
tego władcy.
W ciągu swych 86 lat życia i 68 lat panowania cesarz dorównał trzem pokoleniom.
Dzieciństwo i młodość przypadły mu na czasy absolutyzmu [ ]. Jego wiek dojrzały to czasy
konstytucyjnego liberalizmu [ ]. Starość wypadła mu na czasy [ ] masowych ruchów
społecznych i rozwijającego się nacjonalizmu [ ].
Jego czasy i otoczenie, jego działalność i jej skutki - oto temat ogromnej liczby prac
naukowych, półnaukowych i zgoła publicystycznych. W tej rozległej bibliografii nie brak
sądów skrajnych, od pełnego uwielbienia do surowej krytyki. Różnorodność tych ocen
wynika nie tylko z faktu, że badane zagadnienia inaczej rysują się z perspektywy
Schönbrunnu, inaczej z zamku królewskiego w Budzie [ ], z Hradczan czy wreszcie
z Wawelu. Komplikuje ją wielość barw, w jakich występują autorzy i badacze: od czarno-
żółtej [barwy dynastii] do czerwonej.
Źródło: S. Grodziski, ( ), Warszawa 1983, str. 181.
Wymagania ogólne
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej oraz dziejów
ojczystych; dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów
historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega
zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje rodzaje źródeł;
ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego; dostrzega wielość
perspektyw badawczych oraz wielorakie interpretacje historii i ich przyczyny.
40 Informator o egzaminie maturalnym z historii od roku szkolnego 2014/2015
Wymagania szczegółowe
IV.3.2. Ideologie XIX w.
Zdający wyjaśnia związki pomiędzy ideologiami liberalnymi i nacjonalistycznymi
a europejskimi ruchami niepodległościowymi i zjednoczeniowymi, omawia [ ] Wiosnę
Ludów [ ].
IV.6.1. Europa i świat w XIX w.
Zdający charakteryzuje kierunki przemian społecznych i politycznych w państwach
europejskich […].
Rozwiązanie
Franciszek Józef [I]
Zdający może uwzględnić:
 czynnik narodowościowy,
 czynnik ideologiczny,
 czas, w którym powstały biografie.
Schemat punktowania
2 pkt - 1 pkt za rozpoznanie władcy i 1 pkt za dwa czynniki,
które wpływają na opinię historyków o tej postaci.
0 pkt - za błędne odpowiedzi lub brak odpowiedzi.
Przykładowe
odpowiedzi zdających
W tekście jest mowa o Franciszku
Józefie I. Na różnorodność ocen tego
cesarza mogły mieć wpływ zarówno
poglądy polityczne autorów,
jak i ich narodowość.
2 pkt - zdający
rozpoznał władcę
i podał dwa różne
poprawne czynniki.
Autor tekstu pisze o Franciszku
Józefie. Badacze życia i dokonań
tego władcy pochodzili z różnych
państw, a to miało wpływ na ocenę
cesarza.
1 pkt - zdający
rozpoznał władcę,
ale podał tylko jeden
czynnik.
Materiał do zadania 14.
Henryk Kamieński, O prawdach żywotnych narodu polskiego (1844 r.)
Schodząc do przyczyn upadku Polski, nie będziemy się zadawać w długie historyczne
rozbiory, lecz w ogólności chcemy je oznaczyć [ ]. Naród wielki, jakim jesteśmy, nie mógł
upaść, jak skutkiem własnej niemocy; przyczyny, więc pierwotne naszych rozbiorów
i poniżenia w nas samych leżały […].
Do wysokiego stopnia dojść musiała nasza słabość, kiedy nas podbili i zawojowali
wrogi bardzo nieznaczącymi siłami [ ]. Gdyby cały naród był wrzał zapałem niepodległości
i miłości ojczyzny, byłby wobec grożącego niebezpieczeństwa siły swoje wszystkie połączył,
a tak żaden podbój nie byłby się stał podobnym, a wróg, który by śmiał na kraj nasz nastąpić,
znalazłby niezawodne zniszczenie, ziemia wolna by się pod jego stopami zapaliła
i pochłonęła go niezawodnie [ ].
Źródło: Polska myśl demokratyczna w ciągu wieków. Antologia, Warszawa 1987, str. 132-133.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 41

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

Tekst dotyczy cesarza Franciszka Józefa I (panował 68 lat, 1848–1916, co pasuje do opisanego w tekście panowania obejmującego trzy różne epoki polityczne — absolutyzm, liberalizm konstytucyjny i okres masowych ruchów społecznych i nacjonalizmu).

\n

Na różnorodność ocen tego władcy wpływały m.in.:

\n"}]}