{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-1)\nMax Weber o roli pracy\nTym, czego żąda Bóg, nie jest praca jako taka, lecz racjonalna praca w zawodzie.\nW purytańskiej idei zawodu nacisk spoczywa zawsze na tym metodycznym charakterze\nascezy zawodowej, nie zaś - jak u Lutra - na przyjęciu losu, jaki Bóg nieodwołalnie\nwyznaczył człowiekowi […]. Bogactwo jest czymś wątpliwym tylko wtedy, kiedy stanowi\npokusę do lenistwa i do korzystania z grzesznych rozkoszy życia, dążenie do niego zaś tylko\nwówczas, gdy zdobywa się je, by prowadzić później beztroskie i wesołe życie. Jednakże jako\nrezultat wypełniania obowiązku zawodowego jest ono nie tylko moralnie dozwolone, lecz\nwręcz zalecane […]. Pragnienie ubóstwa […] jest równoznaczne z pragnieniem choroby; jest\nono godne nagany jako próżniacze i uwłacza chwale Boga.\nM. Weber, Etyka protestancka a duch kapitalizmu, Warszawa 2011, s. 119.\nWyjaśnij, na czym polegał - według autora tekstu - związek między etyką purytańską\na rozwojem kapitalizmu.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) wyjaśnia […] gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania i następstwa\nreformacji.\nPoziom rozszerzony\nXVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:\n3) charakteryzuje przemiany kapitalistyczne w życiu gospodarczym Europy\nZachodniej XVI i XVII w.\n42 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie związku.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nEtyka purytańska odznaczała się - według Webera - kultem pracy jako obowiązku\nzawodowego. Bogactwo jako efekt wytężonej pracy purytanie postrzegali pozytywnie,\nnadawali mu moralny wymiar. Zatem religijnie usprawiedliwione dążenie do zamożności\naktywizowało purytanów w ich przedsiębiorczości. Służyło zatem rozwojowi kapitalizmu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Według autora etyka purytańska nakazywała traktować pracę zawodową jako religijny obowiązek (ascezę zawodową) wykonywany metodycznie i racjonalnie. Bogactwo będące owocem takiej pracy było moralnie akceptowane, a nawet zalecane, o ile nie służyło próżniactwu i rozkoszom, lecz było efektem wypełniania obowiązku - natomiast ubóstwo i lenistwo były potępiane. Tak rozumiana religijna sankcja dla dążenia do zysku poprzez wytężoną, zdyscyplinowaną pracę i pomnażanie majątku stała się jednym z motorów rozwoju nowożytnego kapitalizmu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 16. (0-1)<br>Max Weber o roli pracy<br>Tym, czego żąda Bóg, nie jest praca jako taka, lecz racjonalna praca w zawodzie.<br>W purytańskiej idei zawodu nacisk spoczywa zawsze na tym metodycznym charakterze<br>ascezy zawodowej, nie zaś - jak u Lutra - na przyjęciu losu, jaki Bóg nieodwołalnie<br>wyznaczył człowiekowi […]. Bogactwo jest czymś wątpliwym tylko wtedy, kiedy stanowi<br>pokusę do lenistwa i do korzystania z grzesznych rozkoszy życia, dążenie do niego zaś tylko<br>wówczas, gdy zdobywa się je, by prowadzić później beztroskie i wesołe życie. Jednakże jako<br>rezultat wypełniania obowiązku zawodowego jest ono nie tylko moralnie dozwolone, lecz<br>wręcz zalecane […]. Pragnienie ubóstwa […] jest równoznaczne z pragnieniem choroby; jest<br>ono godne nagany jako próżniacze i uwłacza chwale Boga.<br>M. Weber, Etyka protestancka a duch kapitalizmu, Warszawa 2011, s. 119.<br>Wyjaśnij, na czym polegał - według autora tekstu - związek między etyką purytańską<br>a rozwojem kapitalizmu.<br>Wymagania ogólne<br>II. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega</li></ol>\n<p>zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;</p>\n<ol><li>[…] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:</p>\n<ol><li>dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu</li></ol>\n<p>historycznego;</p>\n<ol><li>dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych</li></ol>\n<p>źródeł wiedzy.<br>Wymagania szczegółowe<br>Poziom podstawowy<br>XVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia […] gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania i następstwa</li></ol>\n<p>reformacji.<br>Poziom rozszerzony<br>XVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje przemiany kapitalistyczne w życiu gospodarczym Europy</li></ol>\n<p>Zachodniej XVI i XVII w.<br>42 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026<br>oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie związku.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Etyka purytańska odznaczała się - według Webera - kultem pracy jako obowiązku<br>zawodowego. Bogactwo jako efekt wytężonej pracy purytanie postrzegali pozytywnie,<br>nadawali mu moralny wymiar. Zatem religijnie usprawiedliwione dążenie do zamożności<br>aktywizowało purytanów w ich przedsiębiorczości. Służyło zatem rozwojowi kapitalizmu.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Według autora etyka purytańska nakazywała traktować pracę zawodową jako religijny obowiązek (ascezę zawodową) wykonywany metodycznie i racjonalnie. Bogactwo będące owocem takiej pracy było moralnie akceptowane, a nawet zalecane, o ile nie służyło próżniactwu i rozkoszom, lecz było efektem wypełniania obowiązku - natomiast ubóstwo i lenistwo były potępiane. Tak rozumiana religijna sankcja dla dążenia do zysku poprzez wytężoną, zdyscyplinowaną pracę i pomnażanie majątku stała się jednym z motorów rozwoju nowożytnego kapitalizmu.</p>"}]}