{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2015/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2015","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.\nLabirynt - przestrzeń zapraszająca do odkryć czy pułapka bez wyjścia? Rozważ\nproblem, odwołując się do podanego fragmentu opowiadania Brunona Schulza i innego\ntekstu kultury.\nBruno Schulz\nSKLEPY CYNAMONOWE\nJest lekkomyślnością nie do darowania wysyłać w taką noc młodego chłopca z misją\nważną i pilną, albowiem w jej półświetle zwielokrotniają się, plączą i wymieniają jedne\nz drugimi ulice. Otwierają się w głębi miasta, żeby tak rzec, ulice podwójne, ulice sobowtóry,\nulice kłamliwe i zwodne. [ ]\nW taką noc niepodobna iść Podwalem ani żadną inną z ciemnych ulic, które są\nodwrotną stroną, niejako podszewką czterech linij rynku, i nie przypomnieć sobie, że o tej\npóźnej porze bywają czasem jeszcze otwarte niektóre z owych osobliwych a tyle nęcących\nsklepów, o których zapomina się w dnie zwyczajne. Nazywam je sklepami cynamonowymi\ndla ciemnych boazeryj tej barwy, którymi są wyłożone. [ ]\nTrzeba się było zapuścić według mego obliczenia w boczną uliczkę, minąć dwie albo\ntrzy przecznice, ażeby osiągnąć ulicę nocnych sklepów. To oddalało mnie od celu, ale można\nbyło nadrobić spóźnienie, wracając drogą na Żupy Solne.\nUskrzydlony pragnieniem zwiedzenia sklepów cynamonowych, skręciłem w wiadomą\nmi ulicę i leciałem więcej aniżeli szedłem, bacząc, by nie zmylić drogi. Tak minąłem już\ntrzecią czy czwartą przecznicę, a upragnionej ulicy wciąż nie było. W dodatku nawet\nkonfiguracja ulic nie odpowiadała oczekiwanemu obrazowi. Sklepów ani śladu. Szedłem\nulicą, której domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie zamknięte, ślepe\nodblaskiem księżyca. Po drugiej stronie tych domów musi prowadzić właściwa ulica,\nod której te domy są dostępne - myślałem sobie. Z niepokojem przyspieszałem kroku,\nrezygnując w duchu z myśli zwiedzenia sklepów. Byle tylko wydostać się stąd prędko\nw znane okolice miasta. Zbliżałem się do wylotu, pełen niepokoju, gdzie też ona mnie\nwyprowadzi.\nBruno Schulz, Sklepy cynamonowe, [w:] tenże, Opowiadania. Wybór esejów i listów,\noprac. J. Jarzębski, Wrocław 1989.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. Uczeń:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […];\n1.2) [ ] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna 27\nII. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera [ ];\n3.1) wykorzystuje w interpretacji elementy znaczące dla odczytania sensu utworu (np. słowa\nklucze);\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich;\n3.4) odczytuje treści [ ] symboliczne utworu.\nIII. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:\n1.1) tworzy dłuższy tekst […] mówiony […] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasady spójności znaczeniowej i logicznej;\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje,\ndokonuje selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie);\n1.4) publicznie wygłasza przygotowaną przez siebie wypowiedź, dbając o dźwiękową\nwyrazistość przekazu (w tym także tempo mowy i donośność głosu).\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nWPROWADZENIE\nLabirynt w literaturze ma znaczenie symboliczne. Oznacza:\n sytuację, z której człowiek nie potrafi znaleźć wyjścia, jest więc znakiem zagubienia;\n przestrzeń zapraszającą do odkryć (chęć odkrywania, poznawania czegoś nowego wpisana\njest w ludzką naturę).\nTEZA\nLabirynt jest dla człowieka pułapką bez wyjścia.\nARGUMENTY\nOdwołania do prozy Schulza:\na) Motyw labiryntu u Schulza zwykle związany jest z nocą. Noc symbolizuje mroczne strony\nludzkiej natury.\nb) Labirynt tworzą „zwielokrotnione, plączące się i wymieniające jedne z drugimi ulice”.\nStruktura miasta w opowiadaniu jest labiryntem, metaforycznym odwzorowaniem przeżyć\nbohatera. Błądzenie po mieście symbolizuje wysiłek dotarcia do takich prawd, które budzą\nw bohaterze lęk i niepokój.\nc) Labirynt składa się z realnych elementów świata przedstawionego: topografii miasta\nw nocy, domów oraz przyrody, które dziecięca psychika odrealnia, deformuje („ulice\npodwójne, ulice sobowtóry, ulice kłamliwe i zwodne”), tworzy przestrzeń groźną\ni nieprzyjazną („domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie\nzamknięte, ślepe odblaskiem księżyca”).\nd) Bohater chce spełnić swoje marzenie obejrzenia sklepów cynamonowych nocą, szuka\nwłaściwej ulicy, ale w końcu nocne miasto zaczyna budzić w nim niepokój i lęk, więc\nporzuca swoje zamiary i ucieka („przyspieszyłem kroku”).\ne) W opowiadaniu labirynt wydaje się jednocześnie zamknięty i otwarty; bohater jest\nciekawy, co zobaczy dalej, jakby wiodła go jakaś tajemnicza, ale też wroga siła.\n28 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2014/2015\nOdwołania do innego utworu:\na) W Procesie F. Kafki Józef K. błądzi, szukając tajemniczego sądu. Odwiedza pokoje,\nbiura, strychy, rupieciarnie, korytarze (miejsca ciemne i duszne, nieprzyjazne).\nJego wędrówka jest próbą poszukiwania instytucji, która go oskarża, ale jednocześnie\nodkrywania prawdy o samym sobie.\nb) Błądzenie Józefa K. po przestrzeni labiryntu ma na celu odnalezienie odpowiedzi\nna pytanie o istotę winy. Początkowo Józef K. czuje się niewinny, wydaje mu się,\nże aresztowanie jest pomyłką, ale potem ulega systemowi, który go osacza,\ndoprowadzając do śmierci.\nc) Wędrówka po ciemnych i nieprzyjemnych wnętrzach jest jednocześnie symbolem\nzagubienia bohatera.\nd) Opisując świat przedstawiony, Kafka posługuje się absurdem, co dodatkowo wpływa\nna pesymistyczną wymowę utworu.\nPODSUMOWANIE\nLabirynt u Schulza i Kafki został przedstawiony jako przestrzeń wroga i nieprzyjazna,\npułapka bez wyjścia.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nWSTĘP\nLabirynt w kulturze pokazywany jest w różnorodny sposób. Motyw ten wywodzi się\nz mitologii greckiej. Mitologicznym budowniczym labiryntu był Dedal, pracujący dla króla\nMinosa. Zbudował gmach z plątaniną korytarzy przeznaczony dla potwora Minotaura.\nZAŁOŻENIE\nLabirynt - niebezpieczeństwo, ale i szansa na odkrycie czegoś nowego, nieznanego\ni ciekawego.\nARGUMENTY\nOpowiadanie Schulza\na) przestrzeń labiryntu:\n oniryczna kreacja świata;\n przestrzeń odkrywana dzięki ciekawości i odwadze dziecka;\nb) cel wędrówki po labiryncie:\n poszukiwanie mitycznych i tajemniczych sklepów cynamonowych;\n misja zlecona przez ojca jako bodziec do wędrówki;\nc) oddziaływanie labiryntu na wyobraźnię dziecka:\n skrajne emocje (lęk, niepokój, ciekawość) towarzyszące procesowi samodzielnego,\nwytrwałego poznawania rzeczywistości.\n„Imię róży” Umberta Eco:\na) przestrzeń labiryntu - biblioteki:\n skomplikowana budowa stanowiąca barierę ochronną przed zdobyciem dostępu\ndo wiedzy zawartej w zgromadzonych w opactwie księgach;\n przestrzeń nieprzyjazna dla obcych, strzeżona przez mnicha Jorge i bibliotekarza\nMalachiasza.\nb) cel wędrówki i motywacja bohatera:\n poznanie zbiorów biblioteki;\n ciekawość, chęć poznania ukrywanej wiedzy;\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna 29\n odnalezienie 2. tomu Poetyki Arystotelesa o komedii, będącego, według Wilhelma\nz Baskerville, przyczyną morderstw w opactwie;\nc) oddziaływanie labiryntu na wyobraźnię bohaterów:\n strach przezwyciężony przez ciekawość; zachwyt ujrzanymi zbiorami ksiąg;\n nagrodzenie trudu pokonania labiryntu - zobaczenie zbiorów, dotknięcie cennych\nksiąg i wyniesienie z palącej się biblioteki niektórych woluminów.\nWNIOSEK\nPostawy bohaterów przywołanych tekstów łączy wytyczenie sobie celu i dążenie do niego\nbez względu na niesprzyjające okoliczności. Labirynt jest dla człowieka szansą na odkrycie\nczegoś nowego, nieznanego. Stanowi dla niego wyzwanie, pozwala wykazać się\nkreatywnością.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2015/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2015","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 2.
Labirynt - przestrzeń zapraszająca do odkryć czy pułapka bez wyjścia? Rozważ
problem, odwołując się do podanego fragmentu opowiadania Brunona Schulza i innego
tekstu kultury.
Bruno Schulz
SKLEPY CYNAMONOWE
Jest lekkomyślnością nie do darowania wysyłać w taką noc młodego chłopca z misją
ważną i pilną, albowiem w jej półświetle zwielokrotniają się, plączą i wymieniają jedne
z drugimi ulice. Otwierają się w głębi miasta, żeby tak rzec, ulice podwójne, ulice sobowtóry,
ulice kłamliwe i zwodne. [ ]
W taką noc niepodobna iść Podwalem ani żadną inną z ciemnych ulic, które są
odwrotną stroną, niejako podszewką czterech linij rynku, i nie przypomnieć sobie, że o tej
późnej porze bywają czasem jeszcze otwarte niektóre z owych osobliwych a tyle nęcących
sklepów, o których zapomina się w dnie zwyczajne. Nazywam je sklepami cynamonowymi
dla ciemnych boazeryj tej barwy, którymi są wyłożone. [ ]
Trzeba się było zapuścić według mego obliczenia w boczną uliczkę, minąć dwie albo
trzy przecznice, ażeby osiągnąć ulicę nocnych sklepów. To oddalało mnie od celu, ale można
było nadrobić spóźnienie, wracając drogą na Żupy Solne.
Uskrzydlony pragnieniem zwiedzenia sklepów cynamonowych, skręciłem w wiadomą
mi ulicę i leciałem więcej aniżeli szedłem, bacząc, by nie zmylić drogi. Tak minąłem już
trzecią czy czwartą przecznicę, a upragnionej ulicy wciąż nie było. W dodatku nawet
konfiguracja ulic nie odpowiadała oczekiwanemu obrazowi. Sklepów ani śladu. Szedłem
ulicą, której domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie zamknięte, ślepe
odblaskiem księżyca. Po drugiej stronie tych domów musi prowadzić właściwa ulica,
od której te domy są dostępne - myślałem sobie. Z niepokojem przyspieszałem kroku,
rezygnując w duchu z myśli zwiedzenia sklepów. Byle tylko wydostać się stąd prędko
w znane okolice miasta. Zbliżałem się do wylotu, pełen niepokoju, gdzie też ona mnie
wyprowadzi.
Bruno Schulz, Sklepy cynamonowe, [w:] tenże, Opowiadania. Wybór esejów i listów,
oprac. J. Jarzębski, Wrocław 1989.
Wymagania ogólne i szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji. Uczeń:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […];
1.2) [ ] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna 27
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera [ ];
3.1) wykorzystuje w interpretacji elementy znaczące dla odczytania sensu utworu (np. słowa
klucze);
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich;
3.4) odczytuje treści [ ] symboliczne utworu.
III. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń:
1.1) tworzy dłuższy tekst […] mówiony […] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasady spójności znaczeniowej i logicznej;
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje,
dokonuje selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie);
1.4) publicznie wygłasza przygotowaną przez siebie wypowiedź, dbając o dźwiękową
wyrazistość przekazu (w tym także tempo mowy i donośność głosu).
Przykładowa realizacja zadania (1)
WPROWADZENIE
Labirynt w literaturze ma znaczenie symboliczne. Oznacza:
 sytuację, z której człowiek nie potrafi znaleźć wyjścia, jest więc znakiem zagubienia;
 przestrzeń zapraszającą do odkryć (chęć odkrywania, poznawania czegoś nowego wpisana
jest w ludzką naturę).
TEZA
Labirynt jest dla człowieka pułapką bez wyjścia.
ARGUMENTY
Odwołania do prozy Schulza:
a) Motyw labiryntu u Schulza zwykle związany jest z nocą. Noc symbolizuje mroczne strony
ludzkiej natury.
b) Labirynt tworzą „zwielokrotnione, plączące się i wymieniające jedne z drugimi ulice”.
Struktura miasta w opowiadaniu jest labiryntem, metaforycznym odwzorowaniem przeżyć
bohatera. Błądzenie po mieście symbolizuje wysiłek dotarcia do takich prawd, które budzą
w bohaterze lęk i niepokój.
c) Labirynt składa się z realnych elementów świata przedstawionego: topografii miasta
w nocy, domów oraz przyrody, które dziecięca psychika odrealnia, deformuje („ulice
podwójne, ulice sobowtóry, ulice kłamliwe i zwodne”), tworzy przestrzeń groźną
i nieprzyjazną („domy nie miały nigdzie bramy wchodowej, tylko okna szczelnie
zamknięte, ślepe odblaskiem księżyca”).
d) Bohater chce spełnić swoje marzenie obejrzenia sklepów cynamonowych nocą, szuka
właściwej ulicy, ale w końcu nocne miasto zaczyna budzić w nim niepokój i lęk, więc
porzuca swoje zamiary i ucieka („przyspieszyłem kroku”).
e) W opowiadaniu labirynt wydaje się jednocześnie zamknięty i otwarty; bohater jest
ciekawy, co zobaczy dalej, jakby wiodła go jakaś tajemnicza, ale też wroga siła.
28 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2014/2015
Odwołania do innego utworu:
a) W Procesie F. Kafki Józef K. błądzi, szukając tajemniczego sądu. Odwiedza pokoje,
biura, strychy, rupieciarnie, korytarze (miejsca ciemne i duszne, nieprzyjazne).
Jego wędrówka jest próbą poszukiwania instytucji, która go oskarża, ale jednocześnie
odkrywania prawdy o samym sobie.
b) Błądzenie Józefa K. po przestrzeni labiryntu ma na celu odnalezienie odpowiedzi
na pytanie o istotę winy. Początkowo Józef K. czuje się niewinny, wydaje mu się,
że aresztowanie jest pomyłką, ale potem ulega systemowi, który go osacza,
doprowadzając do śmierci.
c) Wędrówka po ciemnych i nieprzyjemnych wnętrzach jest jednocześnie symbolem
zagubienia bohatera.
d) Opisując świat przedstawiony, Kafka posługuje się absurdem, co dodatkowo wpływa
na pesymistyczną wymowę utworu.
PODSUMOWANIE
Labirynt u Schulza i Kafki został przedstawiony jako przestrzeń wroga i nieprzyjazna,
pułapka bez wyjścia.
Przykładowa realizacja zadania (2)
WSTĘP
Labirynt w kulturze pokazywany jest w różnorodny sposób. Motyw ten wywodzi się
z mitologii greckiej. Mitologicznym budowniczym labiryntu był Dedal, pracujący dla króla
Minosa. Zbudował gmach z plątaniną korytarzy przeznaczony dla potwora Minotaura.
ZAŁOŻENIE
Labirynt - niebezpieczeństwo, ale i szansa na odkrycie czegoś nowego, nieznanego
i ciekawego.
ARGUMENTY
Opowiadanie Schulza
a) przestrzeń labiryntu:
 oniryczna kreacja świata;
 przestrzeń odkrywana dzięki ciekawości i odwadze dziecka;
b) cel wędrówki po labiryncie:
 poszukiwanie mitycznych i tajemniczych sklepów cynamonowych;
 misja zlecona przez ojca jako bodziec do wędrówki;
c) oddziaływanie labiryntu na wyobraźnię dziecka:
 skrajne emocje (lęk, niepokój, ciekawość) towarzyszące procesowi samodzielnego,
wytrwałego poznawania rzeczywistości.
„Imię róży” Umberta Eco:
a) przestrzeń labiryntu - biblioteki:
 skomplikowana budowa stanowiąca barierę ochronną przed zdobyciem dostępu
do wiedzy zawartej w zgromadzonych w opactwie księgach;
 przestrzeń nieprzyjazna dla obcych, strzeżona przez mnicha Jorge i bibliotekarza
Malachiasza.
b) cel wędrówki i motywacja bohatera:
 poznanie zbiorów biblioteki;
 ciekawość, chęć poznania ukrywanej wiedzy;
Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna 29
 odnalezienie 2. tomu Poetyki Arystotelesa o komedii, będącego, według Wilhelma
z Baskerville, przyczyną morderstw w opactwie;
c) oddziaływanie labiryntu na wyobraźnię bohaterów:
 strach przezwyciężony przez ciekawość; zachwyt ujrzanymi zbiorami ksiąg;
 nagrodzenie trudu pokonania labiryntu - zobaczenie zbiorów, dotknięcie cennych
ksiąg i wyniesienie z palącej się biblioteki niektórych woluminów.
WNIOSEK
Postawy bohaterów przywołanych tekstów łączy wytyczenie sobie celu i dążenie do niego
bez względu na niesprzyjające okoliczności. Labirynt jest dla człowieka szansą na odkrycie
czegoś nowego, nieznanego. Stanowi dla niego wyzwanie, pozwala wykazać się
kreatywnością.

","solutions":[]}