Zadanie 13. (0-1)
Zapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.
Anonim tzw. Gall
Kronika polska
Za jego bowiem czasów nie tylko komesowie, lecz nawet ogół rycerstwa nosił łańcuchy
złote niezmiernej wagi; tak opływali [wszyscy] w nadmiar pieniędzy. Niewiasty zaś dworskie
tak chodziły obciążone złotymi koronami, koliami, łańcuchami na szyję, naramiennikami,
złotymi frędzlami i klejnotami, że gdyby ich drudzy nie podtrzymywali, nie mogłyby udźwigać
tego ciężaru kruszców. A takiej jeszcze wziętości udzielił Bóg Bolesławowi i tak wszyscy byli
jego widoku spragnieni, że jeśli przypadkiem oddalił kogoś sprzed swego oblicza na krótki
czas za niewielkie jakieś przestępstwo, to choć tenże zażywał wolności i swych dóbr, jednak
jak długo nie był przywrócony do łaski i możności oglądania go, uważał się nie za żyjącego,
lecz zmarłego, nie za wolnego, lecz zamkniętego w więzieniu.
Wieśniaków swych również nie napędzał, jak surowy pan, do robocizny, lecz jak łagodny
ojciec pozwalał im żyć w spokoju. Wszędzie bowiem miał swoje miejsca postoju i służby dla
siebie ściśle określone i nie lubił [przebywać] jak Numida1 w namiotach lub na polach, lecz
najczęściej przemieszkiwał w miastach i w grodach. A ilekroć przenosił miejsce pobytu
z jednego miasta do drugiego, to rozpuściwszy na pograniczu jednych włodarzy i rządców,
zastępował ich innymi. I żaden wędrowiec ani pracownik nie ukrywał podczas jego przemarszu
wołów ani owiec, lecz przejeżdżającego witał radośnie biedny i bogaty, i cały kraj spieszył go
oglądać.
[…]
Skoro tedy król Bolesław odszedł z tego świata, złoty wiek zmienił się w ołowiany, Polska,
przedtem królowa, strojna w koronę błyszczącą złotem i drogimi kamieniami, siedzi w popiele
odziana we wdowie szaty; dźwięk cytry - w płacz, radość - w smutek, a głos instrumentów
zmienił się w westchnienia. Istotnie przez cały ów rok nikt w Polsce nie urządził publicznej
uczty, nikt ze szlachty, ani mąż, ani niewiasta, nie ustroił się w uroczyste szaty, ani klaskania,
ani dźwięku cytry nie słyszano po gospodach, żadna dziewczęca piosenka, żaden głos radości
nie rozbrzmiewał po drogach. I tego przez rok przestrzegali wszyscy powszechnie, lecz
szlachetni mężowie i niewiasty skończyli żałobę po Bolesławie dopiero wraz z życiem.
Z odejściem tedy króla Bolesława spośród żywych zdało się, że pokój i radość oraz dostatek
odeszły razem z nim z Polski.
Anonim tzw. Gall, Kronika polska, Wrocław 1989.
1 Numidowie - koczownicze plemię w starożytnej Afryce.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 127
Jakie elementy tekstu wskazują na to, że Kronika polska jest utworem pochwalnym?
Wymagania ogólne
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
\nróżnych poziomach: dosłownym […].
III. Tworzenie wypowiedzi
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
programowej jako lektury obowiązkowe;
\nIII. Tworzenie wypowiedzi.
\nZasady oceniania
1 pkt - poprawne wskazanie dwóch elementów decydujących o pochwalnym charakterze
utworu.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt
Liczne hiperbole pochwalające króla oraz liczne epitety pozytywne.
Hiperbolizacja zalet króla Bolesława oraz sprawowanych przez niego rządów. Mowa
o bogactwie panującym na dworze królewskim. Łagodne przedstawienie postaci oraz jego
stosunku do swych podanych.
Mitologizacja Bolesława jako łagodnego ojca, obraz króla, którego kocha cały lud, zwrot
do czytelnika, aby „opłakać śmierć” króla.
Pozytywnie nacechowane określenia króla, podkreślanie szczęścia i dobrobytu za jego
panowania, ostatnie zdanie tekstu - bezpośrednie określenie jako pochwała.
Wskazują na to epitety, jak „wielki”, które przypisywane są królowi. Poza tym utwór
zawiera opis dobrodziejstw, jakich doświadczają poddani dzięki wielkiemu królowi. Po
jego śmierci wszystko popadnie w melancholię.
128 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023
O pochwalnym charakterze „Kroniki polskiej” świadczą m.in.: liczne hiperbole i epitety wartościujące pozytywnie, wyolbrzymiające zalety i bogactwo panowania Bolesława (np. opis złotych łańcuchów, koron, niezmiernego bogactwa dworu), a także mitologizacja postaci króla jako łagodnego, sprawiedliwego i kochanego przez lud władcy, podkreślanie powszechnego żalu i żałoby całego kraju po jego śmierci oraz bezpośrednie, pochwalne komentarze narratora na temat jego rządów i cnót.
\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wskazanie dwóch elementów decydujących o pochwalnym charakterze utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
"}]}