Zadanie 20. (0-1)
Przeczytaj poniższy utwór.
Jan Andrzej Morsztyn
Do galerników1
Sonet
Strapieni ludzie, źle się z wami dzieje,
Lecz miłość ze mną okrutniej poczyna:
Was człowiek, a mnie silny bóg zacina,
Wy macie wyniść, jam bez tej nadzieje.
Was spólne słońce, mnie własny jad grzeje,
Was pręt od grzbieta, mnie z serca zacina,
Wam nogi łańcuch, a mnie szyję zgina,
Wam ręka tylko, a mnie dusza mdleje.
Was wiatr, a mnie ból ciska na przemiany,
Was prawo, mnie gwałt trzyma w tym więzieniu,
Wam podczas sternik sfolguje zbłagany,
Ja darmo czekam ulgi w uciążeniu.
A w tym jest mój stan nad wasz niewytrwany,
Że wy na wodzie, ja cierpię w płomieniu.
Jan Andrzej Morsztyn, Do galerników, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1988.
1 Galernik - niewolnik, więzień albo jeniec pracujący przymusowo jako wioślarz na galerze.
Wyjaśnij, na czym polega koncept w wierszu Jana Andrzeja Morsztyna Do galerników.
Wymagania ogólne
I. Kształcenie literackie i kulturowe
142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
jako lektury obowiązkowe.
IV. Samokształcenie.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt
Podmiot liryczny porównuje swoją sytuację - zakochanego do życia galerników. Uważa,
że jest w gorszym położeniu, ponieważ brak mu nadziei, wpływ na jego cierpienie ma Bóg,
cierpi wewnętrznie - na duszy, nie fizycznie jak galernicy, jednak największą różnicą, jaka
dzieli dwóch bohaterów lirycznych, jest cierpienie galernika w wodzie, natomiast podmiotu
Koncept polega na zaskakującym porównaniu cierpienia galerników z cierpieniem
zakochanego człowieka, które normalnie wydaje się nam dość błahe, szczególnie
w zestawieniu z niewolniczą pracą. Tutaj natomiast jest ono pokazane jako o wiele gorsze.
Koncept w wierszu Jana Andrzeja Morsztyna „Do galerników” polega na zaskakującym, paradoksalnym porównaniu cierpienia zakochanego podmiotu lirycznego do niewoli i cierpienia galerników - niewolników przykutych do wioseł galery. Podmiot liryczny, posługując się rozbudowaną, konsekwentnie przeprowadzoną antytezą (wy - ja), przekonuje, że mimo iż to on pozornie jest wolny, jego cierpienie miłosne jest w istocie większe i dotkliwsze niż fizyczna niewola galerników: oni mają nadzieję na wyzwolenie, on jej pozbawiony; oni cierpią fizycznie, on - wewnętrznie, na duszy; oni są w wodzie, on „cierpi w płomieniu” miłosnej udręki. Zaskakujące, pomysłowe zestawienie błahego z pozoru cierpienia zakochanego z autentyczną, dotkliwą niewolą galerników - i wykazanie wyższości tego pierwszego - stanowi typowy dla baroku koncept.
\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
"}]}