{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nOświecenie „odkryło człowieka”. Stanął on w centrum zainteresowania tzw. popularnej filozofii,\nnauki, sztuki i polityki. [ ] Nadchodziło więc według opinii współczesnych królestwo Rozumu,\nzracjonalizowanego, bo opartego na doświadczeniu, „porządku fizyczno-moralnego”, wszelkie\nzaś fakty z przeszłości uznane za pozytywne zaliczane były do jego prehistorii.\nMieczysław Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1988.\nTekst 2\nAdam Mickiewicz\nRomantyczność (fragmenty)\n- «Tyżeś to w nocy? - To ty, Jasieńku!\nAch! i po śmierci kocha!\nTutaj, tutaj, pomaleńku,\nCzasem1 usłyszy macocha!\nNiech sobie słyszy… już nie ma ciebie,\nJuż po twoim pogrzebie!\nTy już umarłeś? Ach! ja się boję!\nCzego się boję mego Jasieńka?\nAch, to on! lica twoje, oczki twoje!\nTwoja biała sukienka!\n[ ]\nTak się dziewczyna z kochankiem pieści,\nBieży za nim, krzyczy, pada;\nNa ten upadek, na krzyk boleści,\nSkupia się ludzi gromada.\n«Mówcie pacierze! - krzyczy prostota -\nTu jego dusza być musi.\nJasio być musi przy swej Karusi,\nOn ją kochał za żywota!»\n[…]\n150 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nI ja to słyszę, i ja tak wierzę,\nPłaczę i mówię pacierze.\n- «Słuchaj dzieweczko!» - krzyknie śród zgiełku\nStarzec, i na lud zawoła:\n„Ufajcie memu oku i szkiełku,\nNic tu nie widzę dokoła.\n- Duchy karczemnej tworem gawiedzi,\nW głupstwa wywarzone kuźni;\nDziewczyna duby smalone2 bredzi,\nA gmin rozumowi bluźni».\n«Dziewczyna czuje, - odpowiadam skromnie -\nA gawiedź wierzy głęboko:\nCzucie i wiara silniej mówi do mnie,\nNiż mędrca szkiełko i oko».\n[styczeń 1821]\nAdam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tenże, Dzieła poetyckie, t.1, Wiersze, oprac. Czesław Zgorzelski,\nWarszawa 1981.\n1 Czasem (z białorus.) - a nuż, może przypadkiem.\n2 Duby smalone - głupstwa, brednie, rzeczy zmyślone.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 25. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do tekstu o oświeceniu oraz fragmentu „Romantyczności” Adama Mickiewicza (0-2 pkt razem):\n\n25.1. Światopogląd oświecenia opierał się na kulcie rozumu, racjonalnym, empirycznym poznaniu opartym na doświadczeniu zmysłowym i obserwacji („porządek fizyczno-moralny”, „królestwo Rozumu”) - liczyło się to, co możliwe do zweryfikowania rozumowo i naukowo. Światopogląd romantyzmu odrzucał prymat rozumu na rzecz uczucia, wiary, intuicji i doświadczeń pozazmysłowych (duchowych, ludowych, irracjonalnych) - o prawdzie miały świadczyć czucie i wiara, a nie tylko rozumowa obserwacja („szkiełko i oko”).\n\n25.2. Dewiza ludzi oświecenia: „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła”.\nDewiza ludzi romantyzmu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, / Niż mędrca szkiełko i oko”.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (25.1 i 25.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":149,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 25. (0-2)
Zapoznaj się z poniższymi tekstami.
Tekst 1.
Oświecenie „odkryło człowieka”. Stanął on w centrum zainteresowania tzw. popularnej filozofii,
nauki, sztuki i polityki. [ ] Nadchodziło więc według opinii współczesnych królestwo Rozumu,
zracjonalizowanego, bo opartego na doświadczeniu, „porządku fizyczno-moralnego”, wszelkie
zaś fakty z przeszłości uznane za pozytywne zaliczane były do jego prehistorii.
Mieczysław Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1988.
Tekst 2
Adam Mickiewicz
Romantyczność (fragmenty)

\n\n

Ach! i po śmierci kocha!
Tutaj, tutaj, pomaleńku,
Czasem1 usłyszy macocha!
Niech sobie słyszy… już nie ma ciebie,
Już po twoim pogrzebie!
Ty już umarłeś? Ach! ja się boję!
Czego się boję mego Jasieńka?
Ach, to on! lica twoje, oczki twoje!
Twoja biała sukienka!
[ ]
Tak się dziewczyna z kochankiem pieści,
Bieży za nim, krzyczy, pada;
Na ten upadek, na krzyk boleści,
Skupia się ludzi gromada.
«Mówcie pacierze! - krzyczy prostota -
Tu jego dusza być musi.
Jasio być musi przy swej Karusi,
On ją kochał za żywota!»
[…]
150 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023
I ja to słyszę, i ja tak wierzę,
Płaczę i mówię pacierze.

\n\n

Starzec, i na lud zawoła:
„Ufajcie memu oku i szkiełku,
Nic tu nie widzę dokoła.

\n\n

W głupstwa wywarzone kuźni;
Dziewczyna duby smalone2 bredzi,
A gmin rozumowi bluźni».
«Dziewczyna czuje, - odpowiadam skromnie -
A gawiedź wierzy głęboko:
Czucie i wiara silniej mówi do mnie,
Niż mędrca szkiełko i oko».
[styczeń 1821]
Adam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tenże, Dzieła poetyckie, t.1, Wiersze, oprac. Czesław Zgorzelski,
Warszawa 1981.
1 Czasem (z białorus.) - a nuż, może przypadkiem.
2 Duby smalone - głupstwa, brednie, rzeczy zmyślone.

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

Zadanie 25. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do tekstu o oświeceniu oraz fragmentu „Romantyczności” Adama Mickiewicza (0-2 pkt razem):

\n

25.1. Światopogląd oświecenia opierał się na kulcie rozumu, racjonalnym, empirycznym poznaniu opartym na doświadczeniu zmysłowym i obserwacji („porządek fizyczno-moralny”, „królestwo Rozumu”) - liczyło się to, co możliwe do zweryfikowania rozumowo i naukowo. Światopogląd romantyzmu odrzucał prymat rozumu na rzecz uczucia, wiary, intuicji i doświadczeń pozazmysłowych (duchowych, ludowych, irracjonalnych) - o prawdzie miały świadczyć czucie i wiara, a nie tylko rozumowa obserwacja („szkiełko i oko”).

\n

25.2. Dewiza ludzi oświecenia: „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła”.
Dewiza ludzi romantyzmu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, / Niż mędrca szkiełko i oko”.

\n

Zasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (25.1 i 25.2), łącznie 0-2 pkt.

"}]}