Zadanie 50. (0-1)
Zapoznaj się z poniższymi tekstami.
Tekst 1.
George Orwell
Rok 1984
Za plecami Winstona głos płynący z teleekranu wciąż trajkotał o wytopie surówki
i przekroczeniu Dziewiątego Planu Trzyletniego. Teleekran służył równocześnie za odbiornik
i nadajnik, dostatecznie czuły, żeby wychwycić każdy dźwięk głośniejszy od zniżonego szeptu;
co więcej, jak długo Winston pozostawał w zasięgu metalowej płyty, był nie tylko słyszalny,
lecz także widoczny. Nikt oczywiście nie wiedział, czy w danym momencie jest obserwowany.
Snuto jedynie domysły, jak często i według jakich zasad Policja Myśli prowadzi inwigilację. Nie
sposób też było wykluczyć, że przez cały czas nadzoruje wszystkich. Tak czy inaczej, mogła
się włączyć w dowolny kanał, kiedy tylko chciała. Pozostawało więc żyć z założeniem - i żyło
się, z nawyku, który przeszedł w odruch - iż każde słowo jest podsłuchiwane, a każdy ruch
pilnie śledzony, chyba że w pomieszczeniu panuje akurat mrok.
George Orwell, Rok 1984, Warszawa 2014.
Tekst 2.
https://culture.pl/pl/artykul/czas-apokalipsy-i-swinie-z-bagaznika-prl-w-10-zdjeciach-chrisa-niedenthala6
6 Chris Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie) - polski fotograf, laureat wielu nagród międzynarodowych.
Fotografia wykonana została w Warszawie 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po wprowadzeniu stanu wojennego.
Żołnierze i warszawiacy stoją przed kinem Moskwa, na którym wisi plakat wyświetlanego wówczas filmu Francisa
Forda Coppoli Czas Apokalipsy.
200 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023
W kontekście powieści George’a Orwella wyjaśnij symboliczne znaczenie fotografii
Chrisa Niedenthala. W uzasadnieniu odwołaj się do obu tekstów kultury.
Wymagania ogólne
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
\nróżnych poziomach […].
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Zasady oceniania
1 pkt - za poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii odwołujące się do obu tekstów.
0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt
Fotografię oraz powieść Rok 1984 łączy wszechobecna inwigilacja mieszkańców. Czołg
wskazuje na kontrolę i stosowaną przez rząd przemoc, co widać na zdjęciu. W książce
partia prowadzi ciągłą kontrolę. Również kontrolę ludzi - ich zachowania, wypowiedzi.
Również kulturę przedstawia tylko odpowiednią politycznie, co na fotografii prezentują
żołnierze i czołg przed kinem.
Fotografia Czas Apokalipsy Niedenthala ukazuje rzeczywistość w PRL-u, warszawskie
kino „Moskwa” i stojące przed nim grono żołnierzy i czołg, który stacjonował i kontrolował
społeczeństwo po wprowadzeniu stanu wojennego niczym w powieści Orwella”1984”,
w której Policja Myśli prowadziła ciągłą inwigilację i nadzór mieszkańców. Zarówno
w powieści Georga Orwella, jak i w czasie stanu wojennego naruszano prawa człowieka.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 201
Fotografia Chrisa Niedenthala „Czas Apokalipsy” przedstawia czołg i uzbrojonych żołnierzy stojących przed warszawskim kinem „Moskwa”, na którym widnieje plakat filmu Francisa Forda Coppoli o tym właśnie tytule - zdjęcie zrobione zostało dzień po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce (13 grudnia 1981 r.). W kontekście powieści George'a Orwella „Rok 1984” fotografia ta symbolicznie ukazuje rzeczywistość państwa totalitarnego, w którym obywatele są nieustannie kontrolowani i inwigilowani, a wolność jednostki zostaje brutalnie ograniczona przez militarny aparat władzy - podobnie jak w powieści Winston Smith żyje w świecie wszechobecnej inwigilacji Policji Myśli, tak mieszkańcy Warszawy w grudniu 1981 r. znaleźli się pod kontrolą wojska, a ich codzienne życie (uosobione przez zwyczajne, cywilne kino) zostało brutalnie zderzone z realnością państwowej przemocy - tytuł filmu na plakacie staje się złowieszczą, ironiczną zapowiedzią nadchodzącej apokalipsy wolności obywatelskiej.
\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii odwołujące się do obu tekstów kultury. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
"}]}