{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"8","points":4,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów zredaguj syntetyzującą notatkę na temat: współczesny\nczłowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90\nwyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nstanowiska obu\nautorów nie są\nze sobą\nzestawione albo\nsą zestawione\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\n76 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nAutorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego\nczłowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się, że\nsztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia przykładami\nzastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią na jego decyzje.\nŁukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór człowieka naśladuje\njego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nOba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)\nna człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi się,\nże AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi\nnatomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja może\nzrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie zastąpi\nczłowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.\n[72 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nAleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą podobnie\njak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie inna. Będzie\ndziałała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja będzie trudna do\nkontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji, uważa, że sztuczna\ninteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom, np. przy wykonywaniu\nprac domowych.\n[66 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77\nWiązka 2.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nMarcin Adamczak\nArchitektura i przypadek\nPrzypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie niejako\nz dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana z precyzyjnym\nrysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej, ze skomplikowanymi\nrachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych założeń z przypadkiem\nłączyć się nie może.\nI rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy\nopisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był także\nartykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca na miejsce\ni przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków architekta,\nktórzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają miejsce\nzamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice, mieszkań\ndostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych „maszyn do\nmieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez „ekonomiczny racjonalizm,\nplanowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i odpowiedzialności oraz nieodwołujące się\ndo jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […]. Australijczyk zamiast „maszyn do\nmieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia społecznej hierarchii\ni zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.\nMaynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach\nmieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję\ni brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest\njak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0\nbudowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […], mających\nprzypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach, zdecydowanie łatwiej\nkojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu dźwigów znajdujących się\nobok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt budowli składającej się\nz modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców, potencjalnie mogąc\nprzeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ modułów mógłby sprzyjać\nsocjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności. Mobilność modułów\npozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej budowli, przemieszczenie\nsię i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji w innej dzielnicy lub innym\nmieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty projektu: jego egalitarność\n(osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł przemieszcza się w kilkudniowych\nodstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym czasie staje się prestiżowym\npenthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz wspólnotowe podejmowanie decyzji\nco do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie go do potrzeb mieszkańców. Zmiany\n[…] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami czynników - byłyby losowe, a z drugiej\nstrony - podlegały wspólnym uzgodnieniom mieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak\nw praktyce miałyby się do siebie te dwie sprzeczne jednak zasady. […]\n78 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nCorb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt\nnieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów\ndeterminowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym\ngłębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas\ndom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest\nokreślanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej\nniż kolekcjonowane wiersze czy płyty.\nNa podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu\nwobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.\n1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.\n2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.\nTekst 2.\nRafał Szrajber\nGry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej\nPrzestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie\nwiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania\ntechniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką\nprzestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach\npodstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za\nreprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące\nprzestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez\nużytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości podobnie\n- autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana\nwspółczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie, utrzymany\nnatomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]\nBudowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej\nrzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach, które\nw czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez odbiorcę.\nZ uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje przestrzenne.\nWraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie w coraz\nszerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki pogodowe itp.).\n[…] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w świecie\nwygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach czasowych\ni historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować zachodzące w tej\nprzestrzeni zmiany. […]\nBardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości\nkulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu\npozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz dodać\ndo samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości. […]\nDzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla\ngraczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy. Po\ninteresująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać, także\nw niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin's Creed II,\nczy jej kontynuacji w postaci Assassin's Creed Brotherhood, ukazał graczom wspaniałe miasta\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79\n- Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można tam nie tylko\nobcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi wejść na dach\ni kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu, często połączone\nz samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da Vinci w grze Assassin's\nCreed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo ciekawy sposób\npoprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego sukcesu tej gry. Na\njej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie film. […]\nW wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,\njednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form\nz uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając się\npoprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.\nPrzedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym\nw obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze\nnamiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich\npotencjału oraz właściwości.\nNa podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna\nprzestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”\n2011, nr 1.\nZadanie 1. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nArchitektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne\nwpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.\nP\nF\n2.\nWykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań\narchitektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.\nP\nF\n3.\nAutorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym\ntreści niejednoznaczne.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPoprawna odpowiedź\nP P F\nZadanie 2. (0-2)\nCzy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń architektoniczną\nza element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników? Uzasadnij swoją\nodpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nObaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń\natrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni, która\nzaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie architektonicznych\nrozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni funkcje edukacyjne.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nZgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest\nelementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna\ndecyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np. średniowiecznych\nczy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych postaciach z danego\nokresu kulturowego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nZadanie 3. (0-1)\nRafał\nSzrajber\nuważa,\nże\nw\nprzestrzeni\narchitektonicznej\nznajdują\nswoje\nodzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki\nspołeczne. Czy sąd ten znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?\nOdpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie obu odniesień wskazanych w tekście drugim\ndo tekstu pierwszego.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie jednego z odniesień wskazanych w tekście\ndrugim do tekstu pierwszego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nSąd Rafała Szrajbera dotyczący odzwierciedlenia w przestrzeni architektonicznej\nuwarunkowań techniczno-technologicznych i stosunków społecznych znajduje potwierdzenie\nw tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak uważa, że rozwój technologii\nbudowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb 2.0. Autor stwierdza też, że\nnowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów do tworzenia nowych kompleksów\nbudowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej hierarchii.\n82 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 4. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają cechy\nwspólne.\nArgument 1.:\nArgument 2.:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Doskonalenie umiejętności retorycznych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n10) […] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów z odniesieniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu z odniesieniem do obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nArgument 1. Wspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie\nrzeczywistym jest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które\nzaspakajają potrzeby każdego człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\nArgument 2. Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym\ncharakteryzuje sięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie\nprzypominających formy znane z tradycji.\nZadanie 5. (0-3)\nZ każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym\ni rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij odpowiedź.\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nTekst 2.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\n84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem.\n2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nstarannie, wygodnych,\nzniekształcone,\nzdegenerowane\nutopijność, nieskrępowaną,\nbrawurę\nTekst 2.\nnajważniejszych,\njednoznaczny\nbardzo, atrakcyjne\nRozstrzygnięcie: w tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym\nz tekstów w inny sposób.\nUzasadnienie: W obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą\nautorzy. Różnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa\nnacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,\na w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające\npozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.\nZadanie 6. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać, że\nistnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”\nw funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 85\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMarcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się\nwykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe\nrozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.\nZadanie 7. (0-1)\nWypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię, że\nprzeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje\nużytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\n86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 87\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- architektura nadaje grze namiastkę edukacyjności\n- wygenerować atrakcyjne otoczenie\n- ukazał graczom wspaniałe miasta\n- dodać do samej rozgrywki wartości dodane\n- przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie\nZadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: funkcje architektury\nw życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 89\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nOba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną\nwspółcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak\npodkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców\nwynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury\nw grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny\nkreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie\npotrzeb człowieka.\n[64 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nObaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście architektura\ninspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych, zniwelowaniu\nróżnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły. W drugim tekście -\njest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych rozwiązaniach, czego\nprzykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura pokazuje nasze miejsce\nw społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest czymś więcej niż zabawa\nukazana przez Szrajbera.\n[67 wyrazów]\n90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nObaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia ona\nróżnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin\nAdamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla\nzaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał Szrajber\nnatomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych, wprowadzających\ngraczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje zaspakajanie funkcji\nestetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.\n[65 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 91\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około miliarda\nlat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak duże, że\nniektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową. W popularnych\nopracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na Ziemi.\nTeoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent oraz\nzmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie straciła\nzdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował coś\nzobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się nieprzezroczysty\ni już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła. Wysunięto dwa możliwe\nrozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego oceanu (na przykład wokół\njakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest taka, że lód mógł się tworzyć\nw taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem zdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła, że\npowinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze strony\nstopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie tektonice.\nZgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się przez\nwarstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg i przywróciły\natmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego superzlodowacenia zbiegł się\nw czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na Ziemi, aczkolwiek panujące\nwówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej wiosny. W miarę ocieplenia się\nZiemia\nprzechodziła\nprawdopodobnie\nfazę\nnajburzliwszej\npogody,\nz\nhuraganami\nwywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami o nieopisanej intensywności.\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe formy\nżycia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza obecna\n92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się na\nkontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki zlodowacenia\ni dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych okresach emituje\nwięcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale brak dowodów, że\nsłońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze obszary,\ni kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się w stronę\nszerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych fizycznych\nczynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych obszarów\nprzestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano jednak,\nże różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły przyczynę epok\nzlodowacenia. […]\nNiektórzy\nz\nnaukowców\nupatrywali\nprzyczyny\nzlodowacenia\nw\nzmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia, przypisywano\nciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach bliskich powierzchni\nZiemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien wskutek parowania obniżyć się wiele stóp. Takie parowanie oceanów, po którym\nnastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby\nwytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 93\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\ncześć Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę na\npołudnie od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) […] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa ich funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, iż słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel\nVelikovsky\nposzczególne\nakapity\nswojego\ntekstu\nrozpoczyna\nsformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.\nOkreśl, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n2) analizuje strukturę tekstu […];\n3) rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 95\n\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”\nsprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\n\nPod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących\nzlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.\nZadanie 3. (0-1)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę\nzlodowaceń Ziemi? Uzasadnij odpowiedź na podstawie obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn zlodowacenia\nw sposób przekonujący.\n96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając\nnaukowy\nproblem\nzlodowaceń,\nImmanuel\nVelikovsky\ntwierdzi:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie wykazano\nistnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego spowodować taki\nefekt. Na podstawie obu tekstów ustal, czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się\nz zacytowanym stwierdzeniem. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca uwagę\nm.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze o kilku\nhipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje wywody\npodobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat przeszłości Ziemi,\nnatomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 97\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nZadanie 5. (0-2)\nNa podstawie tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że prowadzenie\nbadań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem „zaskakującej\ntajemnicy” życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky pisze\njednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych wątków,\nstanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin A. Ronan nie\nwyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna wiedza na temat\ntych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić z całkowitą pewnością”\nmożna wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych badań, ale Conan nie\nstwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\nZadanie 6. (0-2)\nCzy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 99\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovsky’ego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian klimatycznych,\ngeologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych zlodowaceń,\nstwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”. Do podobnych\nwniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\n100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 101\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nokreślonego w\ntemacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach Ziemi.\nObaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują weryfikować\nstawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół fenomenu\npowtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska: zlodowacenie -\nocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast roztrząsa z pozycji\nróżnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy przyznają, że\nwspółczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\n102\nInformator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, tłumaczących przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[59 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami\n103\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 1. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nKsięga Rodzaju\n124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta\npełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak. 25Bóg uczynił różne rodzaje\ndzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre.\n26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje\nnad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi\nzwierzętami pełzającymi po ziemi!»\n27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,\nna obraz Boży go stworzył:\nstworzył mężczyznę i niewiastę.\nKsięga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 1989.\nTekst 2.\nMichał Anioł\nStworzenie Adama\nKaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.\nRozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki sam,\njak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\noraz innych tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca rozstrzygnięcie i uzasadnienie z odwołaniem się do\nobu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała\nAnioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast fresk\nprzedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Fragment Genesis sugeruje także, że\nstworzeniu człowieka towarzyszyły zwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować, natomiast\nna fresku nie widać żadnej zwierzyny. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga\nRodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.\n Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek\nzostał stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad\nwszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej mocy,\nw tym panowanie nad florą i fauną.\n Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga\npowołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 105\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykładowa notatka syntetyzująca (ok. 75 wyrazów):\n\nAutorzy zgodnie dostrzegają, że współczesny człowiek otacza sztuczną inteligencję nadmiernym, często nieuzasadnionym zachwytem i lękiem zarazem, przypisując jej cechy niemal nadludzkie. Aleksandra Stanisławska ostrzega przed niekontrolowanym rozwojem AI, przywołując słowa Stephena Hawkinga, i wzywa do refleksji, zanim człowiek straci nad nią kontrolę. Łukasz Lamża natomiast ironizuje na temat uczłowieczania AI, podkreślając, że jej rzeczywiste możliwości są przez ludzi przeceniane, a dyskusja o niej bywa nadmiernie filozoficzna. Obaj autorzy postulują racjonalne, krytyczne podejście do tematu.\n\nUwaga: liczba wyrazów mieści się w wymaganym przedziale 60-90.\n\nZasady oceniania (na podstawie tabeli z informatora), kryterium treści:\nA. Przedstawienie stanowiska każdego autora - notatka powinna zawierać stanowisko obu autorów wobec AI, oparte na kluczowych dla tematu informacjach, ujęte na odpowiednim poziomie uogólnienia (bez nadmiernego cytowania).\nB. Zestawienie stanowisk obu autorów - notatka powinna poprawnie wskazywać punkty wspólne i/lub rozbieżne aspekty zagadnienia ujęte w obu tekstach.\nOcena punktowa (3 pkt - spełnione kryteria A i B na najwyższym poziomie uogólnienia; 2 pkt - kryteria A i B spełnione, ale poziom uogólnienia zaburzony, lub spełnione jedno kryterium na poziomie dla 3 pkt; 1 pkt - notatka spełnia kryteria częściowo/na niższym poziomie; 0 pkt - notatka nie spełnia żadnego z kryteriów) - maksymalnie 3 pkt za treść. Dodatkowy, niezależny 1 pkt przyznawany jest za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną wypowiedzi (łącznie 0-4 pkt). Przekroczenie dozwolonej liczby wyrazów (60-90) obniża liczbę punktów za treść o jeden poziom.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":74,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów zredaguj syntetyzującą notatkę na temat: współczesny<br>człowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90<br>wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,<br>ortograficzna i interpunkcyjna.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 75<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>3 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>2 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, na<br>odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>stanowiska obu<br>autorów nie są<br>ze sobą<br>zestawione albo<br>są zestawione<br>niepoprawnie;<br>nie wskazano<br>np. punktów<br>76 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych<br>albo różnych<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Autorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego<br>człowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się, że<br>sztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia przykładami<br>zastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią na jego decyzje.<br>Łukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór człowieka naśladuje<br>jego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.<br>[67 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Oba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)<br>na człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi się,<br>że AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi<br>natomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja może<br>zrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie zastąpi<br>człowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.<br>[72 wyrazy]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Aleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą podobnie<br>jak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie inna. Będzie<br>działała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja będzie trudna do<br>kontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji, uważa, że sztuczna<br>inteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom, np. przy wykonywaniu<br>prac domowych.<br>[66 wyrazów]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 77<br>Wiązka 2.<br>Przeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj<br>tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono<br>inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.<br>Tekst 1.<br>Marcin Adamczak<br>Architektura i przypadek<br>Przypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie niejako<br>z dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana z precyzyjnym<br>rysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej, ze skomplikowanymi<br>rachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych założeń z przypadkiem<br>łączyć się nie może.<br>I rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy<br>opisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był także<br>artykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca na miejsce<br>i przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków architekta,<br>którzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają miejsce<br>zamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice, mieszkań<br>dostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych „maszyn do<br>mieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez „ekonomiczny racjonalizm,<br>planowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i odpowiedzialności oraz nieodwołujące się<br>do jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […]. Australijczyk zamiast „maszyn do<br>mieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia społecznej hierarchii<br>i zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.<br>Maynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach<br>mieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję<br>i brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest<br>jak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0<br>budowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […], mających<br>przypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach, zdecydowanie łatwiej<br>kojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu dźwigów znajdujących się<br>obok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt budowli składającej się<br>z modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców, potencjalnie mogąc<br>przeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ modułów mógłby sprzyjać<br>socjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności. Mobilność modułów<br>pozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej budowli, przemieszczenie<br>się i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji w innej dzielnicy lub innym<br>mieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty projektu: jego egalitarność<br>(osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł przemieszcza się w kilkudniowych<br>odstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym czasie staje się prestiżowym<br>penthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz wspólnotowe podejmowanie decyzji<br>co do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie go do potrzeb mieszkańców. Zmiany<br>[…] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami czynników - byłyby losowe, a z drugiej<br>strony - podlegały wspólnym uzgodnieniom mieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak<br>w praktyce miałyby się do siebie te dwie sprzeczne jednak zasady. […]<br>78 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Corb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt<br>nieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów<br>determinowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym<br>głębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas<br>dom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest<br>określanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej<br>niż kolekcjonowane wiersze czy płyty.<br>Na podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu<br>wobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.<br>1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.<br>2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.<br>Tekst 2.<br>Rafał Szrajber<br>Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej<br>Przestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie<br>wiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania<br>techniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką<br>przestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach<br>podstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za<br>reprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące<br>przestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez<br>użytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości podobnie</p>\n<ul><li>autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana</li></ul>\n<p>współczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie, utrzymany<br>natomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]<br>Budowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej<br>rzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach, które<br>w czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez odbiorcę.<br>Z uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje przestrzenne.<br>Wraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie w coraz<br>szerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki pogodowe itp.).<br>[…] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w świecie<br>wygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach czasowych<br>i historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować zachodzące w tej<br>przestrzeni zmiany. […]<br>Bardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości<br>kulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu<br>pozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz dodać<br>do samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości. […]<br>Dzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla<br>graczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy. Po<br>interesująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać, także<br>w niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin&#x27;s Creed II,<br>czy jej kontynuacji w postaci Assassin&#x27;s Creed Brotherhood, ukazał graczom wspaniałe miasta<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 79</p>\n<ul><li>Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można tam nie tylko</li></ul>\n<p>obcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi wejść na dach<br>i kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu, często połączone<br>z samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da Vinci w grze Assassin&#x27;s<br>Creed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo ciekawy sposób<br>poprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego sukcesu tej gry. Na<br>jej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie film. […]<br>W wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,<br>jednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form<br>z uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając się<br>poprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.<br>Przedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym<br>w obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze<br>namiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich<br>potencjału oraz właściwości.<br>Na podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna<br>przestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”<br>2011, nr 1.<br>Zadanie 1. (0-1)<br>Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,<br>jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Architektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne<br>wpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.<br>P<br>F<br>2.<br>Wykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań<br>architektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.<br>P<br>F<br>3.<br>Autorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym<br>treści niejednoznaczne.<br>P<br>F<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>80 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Poprawna odpowiedź<br>P P F<br>Zadanie 2. (0-2)<br>Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń architektoniczną<br>za element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników? Uzasadnij swoją<br>odpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Obaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń<br>atrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni, która<br>zaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie architektonicznych<br>rozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni funkcje edukacyjne.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Zgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest<br>elementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna<br>decyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np. średniowiecznych<br>czy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych postaciach z danego<br>okresu kulturowego.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 81<br>Zadanie 3. (0-1)<br>Rafał<br>Szrajber<br>uważa,<br>że<br>w<br>przestrzeni<br>architektonicznej<br>znajdują<br>swoje<br>odzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki<br>społeczne. Czy sąd ten znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?<br>Odpowiedź uzasadnij.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie obu odniesień wskazanych w tekście drugim<br>do tekstu pierwszego.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie jednego z odniesień wskazanych w tekście<br>drugim do tekstu pierwszego.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Sąd Rafała Szrajbera dotyczący odzwierciedlenia w przestrzeni architektonicznej<br>uwarunkowań techniczno-technologicznych i stosunków społecznych znajduje potwierdzenie<br>w tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak uważa, że rozwój technologii<br>budowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb 2.0. Autor stwierdza też, że<br>nowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów do tworzenia nowych kompleksów<br>budowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej hierarchii.<br>82 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Zadanie 4. (0-2)<br>Na podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:<br>Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają cechy<br>wspólne.<br>Argument 1.:<br>Argument 2.:<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Doskonalenie umiejętności retorycznych […].</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>[…] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów z odniesieniem do obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu z odniesieniem do obu tekstów.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Argument 1. Wspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie<br>rzeczywistym jest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które<br>zaspakajają potrzeby każdego człowieka.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 83<br>Argument 2. Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym<br>charakteryzuje sięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie<br>przypominających formy znane z tradycji.<br>Zadanie 5. (0-3)<br>Z każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym<br>i rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij odpowiedź.<br>Słownictwo o charakterze<br>wartościującym<br>Przykład 1.<br>Przykład 2.<br>Tekst 1.<br>Tekst 2.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych</li></ol>\n<p>w strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Zróżnicowanie języka. Zdający:</li><li>rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].</li></ol>\n<p>84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Zasady oceniania<br>3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz<br>z uzasadnieniem.<br>2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie<br>wraz z uzasadnieniem.<br>1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz<br>z uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt<br>Słownictwo o charakterze<br>wartościującym<br>Przykład 1.<br>Przykład 2.<br>Tekst 1.<br>starannie, wygodnych,<br>zniekształcone,<br>zdegenerowane<br>utopijność, nieskrępowaną,<br>brawurę<br>Tekst 2.<br>najważniejszych,<br>jednoznaczny<br>bardzo, atrakcyjne<br>Rozstrzygnięcie: w tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym<br>z tekstów w inny sposób.<br>Uzasadnienie: W obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą<br>autorzy. Różnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa<br>nacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,<br>a w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające<br>pozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.<br>Zadanie 6. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać, że<br>istnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”<br>w funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 85<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Marcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się<br>wykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe<br>rozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.<br>Zadanie 7. (0-1)<br>Wypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię, że<br>przeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje<br>użytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].</li></ol>\n<p>86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 87<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>architektura nadaje grze namiastkę edukacyjności</li><li>wygenerować atrakcyjne otoczenie</li><li>ukazał graczom wspaniałe miasta</li><li>dodać do samej rozgrywki wartości dodane</li><li>przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie</li></ul>\n<p>Zadanie 8. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: funkcje architektury<br>w życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,<br>ortograficzna i interpunkcyjna.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych.<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>3 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>2 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, na<br>odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 89<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie;<br>nie wskazano<br>np. punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych<br>albo różnych<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Oba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną<br>współcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak<br>podkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców<br>wynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury<br>w grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny<br>kreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie<br>potrzeb człowieka.<br>[64 wyrazy]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Obaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście architektura<br>inspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych, zniwelowaniu<br>różnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły. W drugim tekście -<br>jest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych rozwiązaniach, czego<br>przykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura pokazuje nasze miejsce<br>w społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest czymś więcej niż zabawa<br>ukazana przez Szrajbera.<br>[67 wyrazów]<br>90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Obaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia ona<br>różnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin<br>Adamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla<br>zaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał Szrajber<br>natomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych, wprowadzających<br>graczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje zaspakajanie funkcji<br>estetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.<br>[65 wyrazów]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 91<br>Wiązka 3.<br>Przeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj<br>tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono<br>inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.<br>Tekst 1.<br>Colin A. Ronan<br>Epoka lodowcowa<br>W okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się<br>regularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie<br>zdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około miliarda<br>lat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak duże, że<br>niektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową. W popularnych<br>opracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.<br>Słowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na Ziemi.<br>Teoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent oraz<br>zmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie straciła<br>zdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.<br>Temperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety<br>zamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach<br>geograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.<br>Istnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód<br>był wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco<br>sugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią<br>cyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały<br>fotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował coś<br>zobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się nieprzezroczysty<br>i już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła. Wysunięto dwa możliwe<br>rozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego oceanu (na przykład wokół<br>jakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest taka, że lód mógł się tworzyć<br>w taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem zdarza w naturalnych warunkach.<br>Jeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki<br>sposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła, że<br>powinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze strony<br>stopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie tektonice.<br>Zgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się przez<br>warstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg i przywróciły<br>atmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego superzlodowacenia zbiegł się<br>w czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na Ziemi, aczkolwiek panujące<br>wówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej wiosny. W miarę ocieplenia się<br>Ziemia<br>przechodziła<br>prawdopodobnie<br>fazę<br>najburzliwszej<br>pogody,<br>z<br>huraganami<br>wywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami o nieopisanej intensywności.<br>W tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie<br>oceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe formy<br>życia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza obecna<br>92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić<br>z całkowitą pewnością.<br>Colin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.<br>Tekst 2.<br>Immanuel Velikovsky<br>Epoki zlodowacenia<br>Jak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały<br>lodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się na<br>kontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]<br>Zaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki zlodowacenia<br>i dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych okresach emituje<br>więcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale brak dowodów, że<br>słońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.<br>Inni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze obszary,<br>i kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się w stronę<br>szerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych fizycznych<br>czynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych obszarów<br>przestrzeni.<br>Niektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna<br>zmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano jednak,<br>że różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły przyczynę epok<br>zlodowacenia. […]<br>Niektórzy<br>z<br>naukowców<br>upatrywali<br>przyczyny<br>zlodowacenia<br>w<br>zmniejszeniu<br>początkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia, przypisywano<br>ciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach bliskich powierzchni<br>Ziemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.<br>Inni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską<br>i powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla<br>w atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].<br>Wszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić<br>najważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce<br>znaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest<br>wynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane<br>tylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla<br>wytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu<br>powinien wskutek parowania obniżyć się wiele stóp. Takie parowanie oceanów, po którym<br>nastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby<br>wytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować<br>parowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich<br>szybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że<br>„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą<br>tajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.<br>Nieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,<br>ale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego<br>pokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 93<br>południowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego<br>z półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych<br>szerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą<br>cześć Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]<br>Lodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach<br>wysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka<br>zlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę na<br>południe od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.<br>Immanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.<br>1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.<br>Zadanie 1. (0-1)<br>Wyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu<br>tekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>[…] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa ich funkcje w tekście i rozumie</li></ol>\n<p>wartościujący charakter.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br><br>Ironia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, iż słowo<br>„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt<br>łagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi<br>w tamtym okresie.<br><br>Ironia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów<br>o przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony<br>z określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste<br>warunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.<br>Zadanie 2. (0-1)<br>Immanuel<br>Velikovsky<br>poszczególne<br>akapity<br>swojego<br>tekstu<br>rozpoczyna<br>sformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.<br>Określ, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>analizuje strukturę tekstu […];</li><li>rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach.</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:</li><li>rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br> Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli<br>dowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 95<br><br>W tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”<br>sprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.<br><br>Pod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących<br>zlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.<br>Zadanie 3. (0-1)<br>Czy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę<br>zlodowaceń Ziemi? Uzasadnij odpowiedź na podstawie obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Nie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania<br>zlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez<br>wyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn zlodowacenia<br>w sposób przekonujący.<br>96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Zadanie 4. (0-2)<br>Rozważając<br>naukowy<br>problem<br>zlodowaceń,<br>Immanuel<br>Velikovsky<br>twierdzi:<br>Zaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie wykazano<br>istnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego spowodować taki<br>efekt. Na podstawie obu tekstów ustal, czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się<br>z zacytowanym stwierdzeniem. Odpowiedź uzasadnij.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Colin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.<br>Wnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj<br>autorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca uwagę<br>m.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze o kilku<br>hipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje wywody<br>podobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat przeszłości Ziemi,<br>natomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii”.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 97<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Ronan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie<br>można przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.<br>Velikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy<br>przedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić<br>coś ostatecznie.<br>Zadanie 5. (0-2)<br>Na podstawie tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że prowadzenie<br>badań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem „zaskakującej<br>tajemnicy” życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Nie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky pisze<br>jednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych wątków,<br>stanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin A. Ronan nie<br>wyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna wiedza na temat<br>tych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić z całkowitą pewnością”<br>można wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych badań, ale Conan nie<br>stwierdza tego wprost.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Moim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky<br>stwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań<br>naukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast<br>Colin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska<br>autorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.<br>Zadanie 6. (0-2)<br>Czy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują<br>Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? Odpowiedź<br>uzasadnij, odwołując się do obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,</li></ol>\n<p>a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza</li></ol>\n<p>i<br>hierarchizuje<br>informacje<br>z<br>tekstów,<br>np.<br>publicystycznych,<br>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 99<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Konkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj<br>stwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz<br>następujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela<br>Velikovsky’ego jest „tajemnicą”.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Konkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione<br>dowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian klimatycznych,<br>geologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych zlodowaceń,<br>stwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”. Do podobnych<br>wniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.<br>Zadanie 7. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: badania naukowe<br>nad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,<br>ortograficzna i interpunkcyjna.<br>100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach</li></ol>\n<p>[…].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>3 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>2 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>przekroczona<br>została<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 101<br>określonego<br>w temacie<br>notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, na<br>odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>określonego w<br>temacie notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie;<br>nie wskazano<br>np. punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych<br>albo różnych<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie<br>notatki ujętych<br>w tekstach obu<br>autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują<br>usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Tematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach Ziemi.<br>Obaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują weryfikować<br>stawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół fenomenu<br>powtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska: zlodowacenie -<br>ocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast roztrząsa z pozycji<br>różnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy przyznają, że<br>współczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.<br>[71 wyrazów]<br>102<br>Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Podstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak<br>możliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy<br>piszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, tłumaczących przyczyny, przebieg i zanik<br>zlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi<br>i geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych<br>Ziemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.<br>[59 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Ronan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na<br>dystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń<br>i ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania<br>nad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami<br>biologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest<br>niewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.<br>[67 wyrazów]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami<br>103<br>Część 2. Test historycznoliteracki<br>Zadanie 1. (0-1)<br>Zapoznaj się z poniższymi tekstami.<br>Tekst 1.<br>Księga Rodzaju<br>124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta<br>pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak. 25Bóg uczynił różne rodzaje<br>dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre.<br>26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje<br>nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi<br>zwierzętami pełzającymi po ziemi!»<br>27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,<br>na obraz Boży go stworzył:<br>stworzył mężczyznę i niewiastę.<br>Księga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 1989.<br>Tekst 2.<br>Michał Anioł<br>Stworzenie Adama<br>Kaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.<br>Rozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki sam,<br>jak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.<br>104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych</li></ol>\n<p>tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich</li></ol>\n<p>oraz innych tekstów kultury.<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];</li><li>rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];</li><li>wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].</li><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca rozstrzygnięcie i uzasadnienie z odwołaniem się do<br>obu dzieł.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br> Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała<br>Anioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast fresk<br>przedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Fragment Genesis sugeruje także, że<br>stworzeniu człowieka towarzyszyły zwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować, natomiast<br>na fresku nie widać żadnej zwierzyny. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga<br>Rodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.<br> Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek<br>został stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad<br>wszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej mocy,<br>w tym panowanie nad florą i fauną.<br> Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga<br>powołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 105<br>Zadanie 2. (0-2)<br>Zapoznaj się z poniższym obrazem.<br>Léon Bonnat<br>Hiob<br>1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Przykładowa notatka syntetyzująca (ok. 75 wyrazów):</p>\n<p>Autorzy zgodnie dostrzegają, że współczesny człowiek otacza sztuczną inteligencję nadmiernym, często nieuzasadnionym zachwytem i lękiem zarazem, przypisując jej cechy niemal nadludzkie. Aleksandra Stanisławska ostrzega przed niekontrolowanym rozwojem AI, przywołując słowa Stephena Hawkinga, i wzywa do refleksji, zanim człowiek straci nad nią kontrolę. Łukasz Lamża natomiast ironizuje na temat uczłowieczania AI, podkreślając, że jej rzeczywiste możliwości są przez ludzi przeceniane, a dyskusja o niej bywa nadmiernie filozoficzna. Obaj autorzy postulują racjonalne, krytyczne podejście do tematu.</p>\n<p>Uwaga: liczba wyrazów mieści się w wymaganym przedziale 60-90.</p>\n<p>Zasady oceniania (na podstawie tabeli z informatora), kryterium treści:<br>A. Przedstawienie stanowiska każdego autora - notatka powinna zawierać stanowisko obu autorów wobec AI, oparte na kluczowych dla tematu informacjach, ujęte na odpowiednim poziomie uogólnienia (bez nadmiernego cytowania).<br>B. Zestawienie stanowisk obu autorów - notatka powinna poprawnie wskazywać punkty wspólne i/lub rozbieżne aspekty zagadnienia ujęte w obu tekstach.<br>Ocena punktowa (3 pkt - spełnione kryteria A i B na najwyższym poziomie uogólnienia; 2 pkt - kryteria A i B spełnione, ale poziom uogólnienia zaburzony, lub spełnione jedno kryterium na poziomie dla 3 pkt; 1 pkt - notatka spełnia kryteria częściowo/na niższym poziomie; 0 pkt - notatka nie spełnia żadnego z kryteriów) - maksymalnie 3 pkt za treść. Dodatkowy, niezależny 1 pkt przyznawany jest za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną wypowiedzi (łącznie 0-4 pkt). Przekroczenie dozwolonej liczby wyrazów (60-90) obniża liczbę punktów za treść o jeden poziom.</p>"}]}