Zadanie 19. (0-2)
Zapoznaj się z poniższymi tekstami.
Tekst 1.
Daniel Naborowski
Na toż
Dzień jeden drugi goni i potem zostawa
Tam, skąd wiek wszytkokrotny odwrotu nie dawa.
Żaden dzień i godzina bez szkody nie bywa
Człowieku, który ze dniem zarówno upływa.
Karmią byt nasz godziny, która leci snadnie;
Więcej się ten nie wraca, kto z regestru spadnie;
Już w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy.
Na to masz zawsze pomnieć, o człowiecze hardy:
Dwakroć żyje, kto żyjąc umrzeć się gotuje;
Umiera dwakroć, kto się śmiertelnym nie czuje.
Daniel Naborowski, Na toż, [w:] tenże, Poezje, Warszawa 1961.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 145
Tekst 2.
Jacob Woutersz Vosmaer
Wazon z kwiatami
Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, 1613.
Jaki motyw łączy obraz Jacoba Woutersza Vosmaera Wazon z kwiatami i wiersz
Daniela Naborowskiego Na toż? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu dzieł.
146 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025
Wymagania ogólne
I. Kształcenie literackie i kulturowe
tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.
\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
Zasady oceniania
2 pkt - podanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz trafne
uzasadnienie odnoszące się do obrazu i do wiersza.
1 pkt - podanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz trafne
uzasadnienie odnoszące się do obrazu albo do wiersza.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt
Obraz z wierszem łączy motyw „memento mori”. W wierszu jest on widoczny
w stwierdzeniach takich jak: „w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy”. Wiersz
przypomina o ludzkiej śmiertelności. Obraz również ukazuje ten motyw poprzez kwiaty,
które zwiędły, opadły. Niektóre kwiaty są piękne, lecz później zwiędną, co ma
symbolizować śmierć.
Motyw, który łączy zarówno obraz „wazon z kwiatami”, jak i wiersz „Na toż”, to
upływający czas, który nigdy się nie zatrzyma, nie zawróci. Na obrazie możemy
zauważyć kwiaty, które już od pewnego czasu są w wazonie, niektóre z nich prezentują
się lepiej, inne gorzej, wiele z nich już usycha, obumiera. W podobny sposób ukazany
jest człowiek, dla którego nieuniknione jest starzenie się, a także śmierć.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt
Obraz i wiersz Naborowskiego łączy motyw przemijającego czasu, topos wanitatywny.
Na obrazie można ujrzeć opadłe, zwiędłe kwiaty, a także te, które już zupełnie nie rosną
(i ich płatki na stole).
Łączy je motyw bezwzględnego przemijania - kwiaty na obrazie, choć tworzyły piękną
mozaikę kolorów, więdną pod naporem czasu, tak jak życie - jest marne, naznaczone
naszą śmiertelnością i krótkie - jak twierdzi Naborowski.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 147
Motyw, który łączy zarówno obraz „Wazon z kwiatami”, jak i wiersz „Na toż”, to upływający, nieubłagany czas oraz przemijanie (motyw vanitas). Na obrazie widoczne są kwiaty w różnym stadium – jedne świeże i piękne, inne już więdnące i opadające, co symbolizuje nieuchronne przemijanie piękna i życia. Podobnie w wierszu Naborowski przypomina o nieustannym upływie czasu i śmiertelności człowieka („Dzień jeden drugi goni i potem zostawa […] Żaden dzień i godzina bez szkody nie bywa”), wskazując, że każdy przeżyty dzień przybliża człowieka do śmierci – tak jak więdnące kwiaty na obrazie.
"}]}