{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/43","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"43","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 43. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nGeorge Orwell\nRok 1984\nZa plecami Winstona głos płynący z teleekranu wciąż trajkotał o wytopie surówki\ni przekroczeniu Dziewiątego Planu Trzyletniego. Teleekran służył równocześnie za odbiornik\ni nadajnik, dostatecznie czuły, żeby wychwycić każdy dźwięk głośniejszy od zniżonego\nszeptu; co więcej, jak długo Winston pozostawał w zasięgu metalowej płyty, był nie tylko\nsłyszalny, lecz także widoczny. Nikt oczywiście nie wiedział, czy w danym momencie jest\nobserwowany. Snuto jedynie domysły, jak często i według jakich zasad Policja Myśli\nprowadzi inwigilację. Nie sposób też było wykluczyć, że przez cały czas nadzoruje\nwszystkich. Tak czy inaczej, mogła się włączyć w dowolny kanał, kiedy tylko chciała.\nPozostawało więc żyć z założeniem - i żyło się, z nawyku, który przeszedł w odruch -\niż każde słowo jest podsłuchiwane, a każdy ruch pilnie śledzony, chyba że w pomieszczeniu\npanuje akurat mrok.\nGeorge Orwell, Rok 1984, Warszawa 2019.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 191\nTekst 2.\nChris Niedenthal1\nhttps://culture.pl/pl/artykul/czas-apokalipsy-i-swinie-z-bagaznika-prl-w-10-zdjeciach-chrisa-niedenthala\n1 Chris Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie) - polski fotograf, laureat wielu nagród\nmiędzynarodowych. Fotografia wykonana została w Warszawie 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po\nwprowadzeniu stanu wojennego. Żołnierze i warszawiacy stoją przed kinem Moskwa, na którym wisi plakat\nwyświetlanego wówczas filmu Francisa Forda Coppoli Czas Apokalipsy.\nW kontekście powieści Rok 1984 George’a Orwella wyjaśnij symboliczne znaczenie\nfotografii Chrisa Niedenthala. W odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów kultury.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\n192 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii w kontekście powieści Rok 1984.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nFotografię oraz powieść Rok 1984 łączy wszechobecna inwigilacja mieszkańców. Czołg\nwskazuje na kontrolę i stosowaną przez rząd przemoc, co widać na zdjęciu. W książce\npartia prowadzi ciągłą kontrolę. Również kontrolę ludzi - ich zachowania, wypowiedzi.\nRównież kulturę przedstawia tylko odpowiednią politycznie, co na fotografii prezentują\nżołnierze i czołg przed kinem.\nFotografia Czas Apokalipsy Niedenthala ukazuje rzeczywistość w PRL-u, warszawskie\nkino „Moskwa” i stojące przed nim grono żołnierzy i czołg, który stacjonował\ni kontrolował społeczeństwo po wprowadzeniu stanu wojennego niczym w powieści\nOrwella „1984”, w której Policja Myśli prowadziła ciągłą inwigilację i nadzór\nmieszkańców. Zarówno w powieści George’a Orwella, jak i w czasie stanu wojennego\nnaruszano prawa człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fotografia Chrisa Niedenthala symbolicznie ukazuje wszechobecną inwigilację i kontrolę obywateli przez totalitarną (lub autorytarną) władzę, analogiczną do tej opisanej w powieści Rok 1984. Widoczny na zdjęciu transporter opancerzony i żołnierze stacjonujący przed kinem „Moskwa” w dniu wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, na tle plakatu filmu „Czas Apokalipsy”, oddają atmosferę permanentnej obserwacji, zagrożenia i braku wolności obywateli – podobnie jak w powieści Orwella, gdzie mieszkańcy Oceanii żyją w nieustannym przeświadczeniu, że każde ich słowo i ruch mogą być podsłuchiwane i śledzone przez Policję Myśli. Oba teksty kultury łączy więc obraz państwa sprawującego totalną kontrolę nad społeczeństwem za pomocą siły i strachu.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-43.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":190,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 43. (0-1)<br>Zapoznaj się z poniższymi tekstami.<br>Tekst 1.<br>George Orwell<br>Rok 1984<br>Za plecami Winstona głos płynący z teleekranu wciąż trajkotał o wytopie surówki<br>i przekroczeniu Dziewiątego Planu Trzyletniego. Teleekran służył równocześnie za odbiornik<br>i nadajnik, dostatecznie czuły, żeby wychwycić każdy dźwięk głośniejszy od zniżonego<br>szeptu; co więcej, jak długo Winston pozostawał w zasięgu metalowej płyty, był nie tylko<br>słyszalny, lecz także widoczny. Nikt oczywiście nie wiedział, czy w danym momencie jest<br>obserwowany. Snuto jedynie domysły, jak często i według jakich zasad Policja Myśli<br>prowadzi inwigilację. Nie sposób też było wykluczyć, że przez cały czas nadzoruje<br>wszystkich. Tak czy inaczej, mogła się włączyć w dowolny kanał, kiedy tylko chciała.<br>Pozostawało więc żyć z założeniem - i żyło się, z nawyku, który przeszedł w odruch -<br>iż każde słowo jest podsłuchiwane, a każdy ruch pilnie śledzony, chyba że w pomieszczeniu<br>panuje akurat mrok.<br>George Orwell, Rok 1984, Warszawa 2019.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 191<br>Tekst 2.<br>Chris Niedenthal1<br>https://culture.pl/pl/artykul/czas-apokalipsy-i-swinie-z-bagaznika-prl-w-10-zdjeciach-chrisa-niedenthala<br>1 Chris Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie) - polski fotograf, laureat wielu nagród<br>międzynarodowych. Fotografia wykonana została w Warszawie 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po<br>wprowadzeniu stanu wojennego. Żołnierze i warszawiacy stoją przed kinem Moskwa, na którym wisi plakat<br>wyświetlanego wówczas filmu Francisa Forda Coppoli Czas Apokalipsy.<br>W kontekście powieści Rok 1984 George’a Orwella wyjaśnij symboliczne znaczenie<br>fotografii Chrisa Niedenthala. W odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów kultury.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia</li></ol>\n<p>o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na</li></ol>\n<p>różnych poziomach […].<br>192 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści […] symboliczne […];</li><li>wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].</li><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie</li></ol>\n<p>sztuki.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii w kontekście powieści Rok 1984.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br>Fotografię oraz powieść Rok 1984 łączy wszechobecna inwigilacja mieszkańców. Czołg<br>wskazuje na kontrolę i stosowaną przez rząd przemoc, co widać na zdjęciu. W książce<br>partia prowadzi ciągłą kontrolę. Również kontrolę ludzi - ich zachowania, wypowiedzi.<br>Również kulturę przedstawia tylko odpowiednią politycznie, co na fotografii prezentują<br>żołnierze i czołg przed kinem.<br>Fotografia Czas Apokalipsy Niedenthala ukazuje rzeczywistość w PRL-u, warszawskie<br>kino „Moskwa” i stojące przed nim grono żołnierzy i czołg, który stacjonował<br>i kontrolował społeczeństwo po wprowadzeniu stanu wojennego niczym w powieści<br>Orwella „1984”, w której Policja Myśli prowadziła ciągłą inwigilację i nadzór<br>mieszkańców. Zarówno w powieści George’a Orwella, jak i w czasie stanu wojennego<br>naruszano prawa człowieka.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Fotografia Chrisa Niedenthala symbolicznie ukazuje wszechobecną inwigilację i kontrolę obywateli przez totalitarną (lub autorytarną) władzę, analogiczną do tej opisanej w powieści Rok 1984. Widoczny na zdjęciu transporter opancerzony i żołnierze stacjonujący przed kinem „Moskwa” w dniu wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, na tle plakatu filmu „Czas Apokalipsy”, oddają atmosferę permanentnej obserwacji, zagrożenia i braku wolności obywateli – podobnie jak w powieści Orwella, gdzie mieszkańcy Oceanii żyją w nieustannym przeświadczeniu, że każde ich słowo i ruch mogą być podsłuchiwane i śledzone przez Policję Myśli. Oba teksty kultury łączy więc obraz państwa sprawującego totalną kontrolę nad społeczeństwem za pomocą siły i strachu.</p>"}]}