{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/49","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"49","points":2,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 49. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstu.\nAndrzej Stasiuk\nMiejsce\nFragment 1.\nBardzo szybko się uwinęli. W dwa miesiące. Pozostał prostokąt szarej, gliniastej ziemi.\nW lesistym i bezludnym pejzażu ta nagość wygląda jak płatek zdartej skóry. W przyszłym\nroku, pierwszy raz po dwustu latach, wyrośnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy - one\nnajprędzej zjawiają się w miejscach porzuconych przez ludzi.\n- Co tu było? - zapytał mnie mężczyzna. Miał plecak, w ręku mapę, a na szyi aparat\nfotograficzny.\n- Cerkiew - odpowiedziałem.\n- I co się stało?\n- Nic. Zabrali ją do muzeum.\n- Całą?\n- Całą, ale po kawałku.\nFragment 2.\nByło coś wzruszającego w nieporadnych polichromiach, które odwzorowywały kamienne\ngzymsy, kolumny i pilastry - dalekie wspomnienie świątyń Jerozolimy i Konstantynopola,\nmoże wyobrażenie Nowego Jeruzalem.\nZ czasem opuszczona cerkiew zaczęła pochylać się na bok. Wilgoć nadjadła północne\npodwaliny. Pomiędzy belkami rysowały się szpary. Spod cienkiej warstwy wapiennego tynku\nprzezierało próchno, delikatny złotawy pył. Myślałem, że jest to znak zwycięstwa\nnietrwałości. Ale to przecież żywe bakterie, roztocza i owady pokonywały iluzoryczny\nmarmur.\nKonserwatorzy przynieśli ze sobą zapach śmierci. […]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 203\nNie jestem miłośnikiem ruin. Ale wizja odnowionej świątyni stojącej pomiędzy innymi\ndomami i sprzętami tak samo wyjętymi z ich czasu i miejsca ma w sobie skazę\njednowymiarowości. […] Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest\npunktem i nieuchwytną przestrzenią. Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją\nzabrano.\nMężczyzna zamknął futerał aparatu.\n- A w którym miejscu było wejście? - zapytał.\n- Tu. Stoi pan na progu.\nAndrzej Stasiuk, Miejsce, [w:] tenże, Opowieści galicyjskie, Wołowiec 2012.\nNa podstawie zamieszczonych fragmentów Miejsca Andrzeja Stasiuka uzasadnij, że\nautor łączy w opowiadaniu realistyczny opis z metafizyczną refleksją. Uzasadnienie\nzilustruj dwoma przykładami z tekstu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje w utworze literackim elementy […] realizmu;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz […] zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi, estetycznymi.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane jednym przykładem z tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n204 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi\nRealistyczny opis pejzażu łączy się z historią o sukcesywnie zabieranej cerkwi, która\nmoże być źródłem metafizycznej refleksji i błahości religii. Opis świątyń i procesu ich\nprzemiany połączony został z refleksją o nietrwałości, przemijaniu, jednowymiarowości\nw przywracaniu obrazu przeszłości.\nRozmowa bohaterów jest wyjątkowo przyziemna i błaha, a refleksja dotyczy ilości pracy\nludzkiej poświęconej budowie cerkwi i trudowi ludzkiemu.\nOpis realistyczny łączy się w opowiadaniu z metafizyczną refleksją poprzez snucie\nopowieści o cerkwi, przedstawienie jej przeszłości z elementami refleksyjności oraz\nzestawienie jej z teraźniejszością jako miejsca, w którym zamiast świątyni będzie rosła\ntrawa. Widać to szczególnie w opisie powolnego procesu niszczenia katedry\n(metafizyczna refleksja) oraz rozmowy narratora z turystą (realistyczny opis).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 205\nCzęść 3. Wypracowanie\nTematy wypracowań będą poprzedzone szczegółowymi wytycznymi.\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\nW wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie\ni je uzasadnij.\nW rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich oraz\ndo wybranych kontekstów (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego,\nkulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego,\negzystencjalnego, politycznego, społecznego).\nJednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur\nwymienionych na początku arkusza egzaminacyjnego.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.\n206 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Andrzej Stasiuk łączy w opowiadaniu realistyczny, konkretny, rzeczowy opis rzeczywistości (przestrzeni, przedmiotów, rozmów bohaterów) z głębszą, metafizyczną refleksją nad naturą miejsca, pamięci i przemijania.\n\nPrzykład 1.: Realistyczny opis rozbiórki cerkwi i lakoniczna, chłodna rozmowa narratora z turystą („Cerkiew. – I co się stało? – Nic. Zabrali ją do muzeum. – Całą? – Całą, ale po kawałku”) łączy się z metafizyczną refleksją nad tym, czym w istocie jest miejsce – narrator stwierdza, że „miejsca nie można przenieść”, bo „Miejsce nie ma wymiarów. Jest punktem i nieuchwytną przestrzenią”, sugerując, że mimo fizycznego zniknięcia budowli, sama esencja miejsca (jego sacrum, historia) wciąż w jakiś sposób tam pozostaje.\n\nPrzykład 2.: Realistyczny, niemal naukowy opis niszczenia opuszczonej cerkwi przez wilgoć, bakterie i owady, pokonujące „iluzoryczny marmur” polichromii, prowadzi do metafizycznej refleksji narratora o naturze przemijania i „znaku zwycięstwa nietrwałości” nad tym, co ludzkie i sakralne – konfrontacji trwałości natury z ulotnością ludzkich dzieł i wiary.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-49.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":202,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 49. (0-2)<br>Zapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstu.<br>Andrzej Stasiuk<br>Miejsce<br>Fragment 1.<br>Bardzo szybko się uwinęli. W dwa miesiące. Pozostał prostokąt szarej, gliniastej ziemi.<br>W lesistym i bezludnym pejzażu ta nagość wygląda jak płatek zdartej skóry. W przyszłym<br>roku, pierwszy raz po dwustu latach, wyrośnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy - one<br>najprędzej zjawiają się w miejscach porzuconych przez ludzi.</p>\n<ul><li>Co tu było? - zapytał mnie mężczyzna. Miał plecak, w ręku mapę, a na szyi aparat</li></ul>\n<p>fotograficzny.</p>\n<ul><li>Cerkiew - odpowiedziałem.</li><li>I co się stało?</li><li>Nic. Zabrali ją do muzeum.</li><li>Całą?</li><li>Całą, ale po kawałku.</li></ul>\n<p>Fragment 2.<br>Było coś wzruszającego w nieporadnych polichromiach, które odwzorowywały kamienne<br>gzymsy, kolumny i pilastry - dalekie wspomnienie świątyń Jerozolimy i Konstantynopola,<br>może wyobrażenie Nowego Jeruzalem.<br>Z czasem opuszczona cerkiew zaczęła pochylać się na bok. Wilgoć nadjadła północne<br>podwaliny. Pomiędzy belkami rysowały się szpary. Spod cienkiej warstwy wapiennego tynku<br>przezierało próchno, delikatny złotawy pył. Myślałem, że jest to znak zwycięstwa<br>nietrwałości. Ale to przecież żywe bakterie, roztocza i owady pokonywały iluzoryczny<br>marmur.<br>Konserwatorzy przynieśli ze sobą zapach śmierci. […]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 203<br>Nie jestem miłośnikiem ruin. Ale wizja odnowionej świątyni stojącej pomiędzy innymi<br>domami i sprzętami tak samo wyjętymi z ich czasu i miejsca ma w sobie skazę<br>jednowymiarowości. […] Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest<br>punktem i nieuchwytną przestrzenią. Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją<br>zabrano.<br>Mężczyzna zamknął futerał aparatu.</p>\n<ul><li>A w którym miejscu było wejście? - zapytał.</li><li>Tu. Stoi pan na progu.</li></ul>\n<p>Andrzej Stasiuk, Miejsce, [w:] tenże, Opowieści galicyjskie, Wołowiec 2012.<br>Na podstawie zamieszczonych fragmentów Miejsca Andrzeja Stasiuka uzasadnij, że<br>autor łączy w opowiadaniu realistyczny opis z metafizyczną refleksją. Uzasadnienie<br>zilustruj dwoma przykładami z tekstu.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia</li></ol>\n<p>o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na</li></ol>\n<p>różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>rozpoznaje w utworze literackim elementy […] realizmu;</li><li>rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek</li></ol>\n<p>z […] zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi, estetycznymi.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.<br>1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane jednym przykładem z tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>204 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Realistyczny opis pejzażu łączy się z historią o sukcesywnie zabieranej cerkwi, która<br>może być źródłem metafizycznej refleksji i błahości religii. Opis świątyń i procesu ich<br>przemiany połączony został z refleksją o nietrwałości, przemijaniu, jednowymiarowości<br>w przywracaniu obrazu przeszłości.<br>Rozmowa bohaterów jest wyjątkowo przyziemna i błaha, a refleksja dotyczy ilości pracy<br>ludzkiej poświęconej budowie cerkwi i trudowi ludzkiemu.<br>Opis realistyczny łączy się w opowiadaniu z metafizyczną refleksją poprzez snucie<br>opowieści o cerkwi, przedstawienie jej przeszłości z elementami refleksyjności oraz<br>zestawienie jej z teraźniejszością jako miejsca, w którym zamiast świątyni będzie rosła<br>trawa. Widać to szczególnie w opisie powolnego procesu niszczenia katedry<br>(metafizyczna refleksja) oraz rozmowy narratora z turystą (realistyczny opis).<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 205<br>Część 3. Wypracowanie<br>Tematy wypracowań będą poprzedzone szczegółowymi wytycznymi.<br>Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.<br>W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie<br>i je uzasadnij.<br>W rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich oraz<br>do wybranych kontekstów (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego,<br>kulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego,<br>egzystencjalnego, politycznego, społecznego).<br>Jednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur<br>wymienionych na początku arkusza egzaminacyjnego.<br>Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.<br>206 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Andrzej Stasiuk łączy w opowiadaniu realistyczny, konkretny, rzeczowy opis rzeczywistości (przestrzeni, przedmiotów, rozmów bohaterów) z głębszą, metafizyczną refleksją nad naturą miejsca, pamięci i przemijania.</p>\n<p>Przykład 1.: Realistyczny opis rozbiórki cerkwi i lakoniczna, chłodna rozmowa narratora z turystą („Cerkiew. – I co się stało? – Nic. Zabrali ją do muzeum. – Całą? – Całą, ale po kawałku”) łączy się z metafizyczną refleksją nad tym, czym w istocie jest miejsce – narrator stwierdza, że „miejsca nie można przenieść”, bo „Miejsce nie ma wymiarów. Jest punktem i nieuchwytną przestrzenią”, sugerując, że mimo fizycznego zniknięcia budowli, sama esencja miejsca (jego sacrum, historia) wciąż w jakiś sposób tam pozostaje.</p>\n<p>Przykład 2.: Realistyczny, niemal naukowy opis niszczenia opuszczonej cerkwi przez wilgoć, bakterie i owady, pokonujące „iluzoryczny marmur” polichromii, prowadzi do metafizycznej refleksji narratora o naturze przemijania i „znaku zwycięstwa nietrwałości” nad tym, co ludzkie i sakralne – konfrontacji trwałości natury z ulotnością ludzkich dzieł i wiary.</p>"}]}