{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"8","points":4,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: współczesny\nczłowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90\nwyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\n84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nAutorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego\nczłowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się,\nże sztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia\nprzykładami zastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią\nna jego decyzje. Łukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór\nczłowieka naśladuje jego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nOba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)\nna człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi\nsię, że AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi\nnatomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja\nmoże zrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie\nzastąpi człowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.\n[72 wyrazy]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 85\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nAleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą\npodobnie jak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie\ninna. Będzie działała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja\nbędzie trudna do kontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji,\nuważa, że sztuczna inteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom,\nnp. przy wykonywaniu prac domowych.\n[66 wyrazów]\n86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWiązka 2.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nMarcin Adamczak\nArchitektura i przypadek\nPrzypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie\nniejako z dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana\nz precyzyjnym rysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej,\nze skomplikowanymi rachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych\nzałożeń z przypadkiem łączyć się nie może.\nI rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy\nopisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był\ntakże artykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca\nna miejsce i przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków\narchitekta, którzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają\nmiejsce zamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice,\nmieszkań dostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych\n„maszyn do mieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez\n„ekonomiczny racjonalizm, planowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i\nodpowiedzialności oraz nieodwołujące się do jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […].\nAustralijczyk zamiast „maszyn do mieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia\nspołecznej hierarchii i zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.\nMaynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach\nmieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję\ni brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest\njak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0\nbudowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […],\nmających przypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach,\nzdecydowanie łatwiej kojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu\ndźwigów znajdujących się obok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt\nbudowli składającej się z modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców,\npotencjalnie mogąc przeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ\nmodułów mógłby sprzyjać socjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności.\nMobilność modułów pozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej\nbudowli, przemieszczenie się i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji\nw innej dzielnicy lub innym mieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty\nprojektu: jego egalitarność (osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł\nprzemieszcza się w kilkudniowych odstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym\nczasie staje się prestiżowym penthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz\nwspólnotowe podejmowanie decyzji co do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie\ngo do potrzeb mieszkańców. Zmiany […] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami\nczynników - byłyby losowe, a z drugiej strony - podlegały wspólnym uzgodnieniom\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 87\nmieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak w praktyce miałyby się do siebie te dwie\nsprzeczne jednak zasady. […]\nCorb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt\nnieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów\ndeterminowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym\ngłębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas\ndom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest\nokreślanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej\nniż kolekcjonowane wiersze czy płyty.\nNa podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu\nwobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.\n1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.\n2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.\nTekst 2.\nRafał Szrajber\nGry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej\nPrzestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie\nwiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania\ntechniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką\nprzestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach\npodstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za\nreprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące\nprzestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez\nużytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości\npodobnie - autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana\nwspółczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie,\nutrzymany natomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]\nBudowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej\nrzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach,\nktóre w czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez\nodbiorcę. Z uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje\nprzestrzenne. Wraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej\nrealnie w coraz szerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki\npogodowe itp.). […] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w\nświecie wygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach\nczasowych i historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować\nzachodzące w tej przestrzeni zmiany. […]\nBardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości\nkulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu\npozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz\ndodać do samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości.\n[…]\nDzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla\ngraczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPo interesująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać,\ntakże w niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin's\nCreed II, czy jej kontynuacji w postaci Assassin's Creed Brotherhood, ukazał graczom\nwspaniałe miasta - Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można\ntam nie tylko obcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi\nwejść na dach i kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu,\nczęsto połączone z samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da\nVinci w grze Assassin's Creed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo\nciekawy sposób poprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego\nsukcesu tej gry. Na jej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie\nfilm. […]\nW wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,\njednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form\nz uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając\nsię poprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.\nPrzedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym\nw obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze\nnamiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich\npotencjału oraz właściwości.\nNa podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna\nprzestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”\n2011, nr 1.\nZadanie 1. (0-2)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nArchitektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne\nwpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.\nP\nF\n2.\nWykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań\narchitektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.\nP\nF\n3.\nAutorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym\ntreści niejednoznaczne.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 89\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPPF\nZadanie 2. (0-2)\nCzy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń\narchitektoniczną za element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników?\nUzasadnij odpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nObaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń\natrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni,\nktóra zaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie\narchitektonicznych rozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni\nfunkcje edukacyjne.\n90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nZgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest\nelementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna\ndecyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np.\nśredniowiecznych czy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych\npostaciach z danego okresu kulturowego.\nZadanie 3. (0-2)\nRafał Szrajber uważa, że w przestrzeni architektonicznej znajdują swoje\nodzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki\nspołeczne. Czy ten sąd znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?\nUzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające oba\nelementy cytatu z tekstu 2.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające\njeden element cytatu z tekstu 2.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nTen sąd znajduje potwierdzenie w tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak\nuważa, że rozwój technologii budowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb\n2.0. Autor stwierdza też, że nowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 91\ndo tworzenia nowych kompleksów budowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej\nhierarchii.\nZadanie 4. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają\ncechy wspólne.\nArgument 1.:\nArgument 2.:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n4. Doskonalenie umiejętności retorycznych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n9) […] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu na podstawie obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nArgument 1.\nWspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym\njest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które zaspakajają\npotrzeby każdego człowieka.\nArgument 2.\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym charakteryzuje\nsięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie przypominających formy\nznane z tradycji.\nZadanie 5. (0-3)\nZ każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym\ni rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij\nodpowiedź.\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nTekst 2.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 93\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem.\n2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne\nrozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nstarannie, wygodnych,\nzniekształcone,\nzdegenerowane\nutopijność, nieskrępowaną,\nbrawurę\nTekst 2.\nnajważniejszych,\njednoznaczny\nbardzo, atrakcyjne\nRozstrzygnięcie:\nW tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym z tekstów w inny\nsposób.\nUzasadnienie:\nW obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą autorzy.\nRóżnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa\nnacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,\na w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające\npozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.\n94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 6. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać,\nże istnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”\nw funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMarcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się\nwykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe\nrozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.\nZadanie 7. (0-1)\nWypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię,\nże przeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje\nużytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 95\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\narchitektura nadaje grze namiastkę edukacyjności\nwygenerować atrakcyjne otoczenie\nukazał graczom wspaniałe miasta\ndodać do samej rozgrywki wartości dodane\nprzestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie\nZadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: funkcje architektury\nw życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\n96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 97\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\n98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\ni zorganizowaną\ncałość\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nOba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną\nwspółcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak\npodkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców\nwynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury\nw grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny\nkreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie\npotrzeb człowieka.\n[64 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nObaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście\narchitektura inspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych,\nzniwelowaniu różnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły.\nW drugim tekście - jest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych\nrozwiązaniach, czego przykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura\npokazuje nasze miejsce w społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest\nczymś więcej niż zabawa ukazana przez Szrajbera.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nObaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia\nona różnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin\nAdamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla\nzaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał\nSzrajber natomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych,\nwprowadzających graczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje\nzaspakajanie funkcji estetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.\n[65 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 99\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około\nmiliarda lat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak\nduże, że niektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową.\nW popularnych opracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na\nZiemi. Teoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent\noraz zmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie\nstraciła zdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował\ncoś zobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się\nnieprzezroczysty i już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła.\nWysunięto dwa możliwe rozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego\noceanu (na przykład wokół jakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest\ntaka, że lód mógł się tworzyć w taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem\nzdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła,\nże powinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze\nstrony stopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie\ntektonice. Zgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się\nprzez warstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg\ni przywróciły atmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego\nsuperzlodowacenia zbiegł się z czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na\nZiemi, aczkolwiek panujące wówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej\nwiosny. W miarę ocieplenia się Ziemia przechodziła prawdopodobnie fazę najburzliwszej\npogody, z huraganami wywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami\no nieopisanej intensywności.\n100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe\nformy życia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza\nobecna wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek\nstwierdzić z całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się\nna kontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki\nzlodowacenia i dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych\nokresach emituje więcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale\nbrak dowodów, że słońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze\nobszary, i kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się\nw stronę szerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych\nfizycznych czynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych\nobszarów przestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano\njednak, że różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły\nprzyczynę epok zlodowacenia. […]\nNiektórzy z naukowców upatrywali przyczyny zlodowacenia w zmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia,\nprzypisywano ciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach\nbliskich powierzchni Ziemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien wskutek parowania obniżyć się o wiele stóp1. Takie parowanie oceanów, po którym\nnastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby\nwytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 101\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\nczęść Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę\nna południe od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) […] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa [jej] funkcje w tekście oraz rozumie\nwartościujący charakter.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n102 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, że słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel Velikovsky poszczególne akapity swojego tekstu rozpoczyna\nsformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.\nOkreśl, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n2) analizuje strukturę tekstu […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n• Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 103\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali\nsię” sprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\nPod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących\nzlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.\nZadanie 3. (0-2)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę\nzlodowaceń Ziemi? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i wyjaśnienie, jaką przyczynę zlodowaceń Ziemi wskazano\nw jednym z tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn\nzlodowacenia w sposób przekonujący.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając naukowy problem zlodowaceń, Immanuel Velikovsky stwierdza:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie\nwykazano istnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego\nspowodować taki efekt. Czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się z zacytowanym\nstwierdzeniem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca\nuwagę m.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze\no kilku hipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje\nwywody podobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat\nprzeszłości Ziemi, natomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia\ntej kwestii”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 105\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nZadanie 5. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że\nprowadzenie badań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem\nzaskakującej tajemnicy życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky\npisze jednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych\nwątków, stanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin\nA. Ronan nie wyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna\n106 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością” można wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych\nbadań, ale Conan nie stwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\nZadanie 6. (0-2)\nCzy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? W uzasadnieniu\nodpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 107\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovsky’ego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian\nklimatycznych, geologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych\nzlodowaceń, stwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”.\nDo podobnych wniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\n108 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 109\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\n110 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach\nZiemi. Obaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują\nweryfikować stawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół\nfenomenu powtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska:\nzlodowacenie - ocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast\nroztrząsa z pozycji różnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy\nprzyznają, że współczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, które tłumaczą przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[60 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 111\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 1. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nKsięga Rodzaju\n124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło,\nzwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak: 25Bóg uczynił\nróżne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział\nBóg, że były dobre.\n26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech\npanuje nad rybami morskimi, nad ptactwem podniebnym, nad bydłem, nad ziemią i nad\nwszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!»\n27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,\nna obraz Boży go stworzył:\nstworzył mężczyznę i niewiastę.\nKsięga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 2016.\nTekst 2.\nMichał Anioł\nStworzenie Adama\nKaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.\nRozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki\nsam, jak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\n112 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\noraz innych tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do jednego dzieła.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n• Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała\nAnioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast\nfresk przedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Na fresku nie widać żadnej zwierzyny,\na o niej mowa we fragmencie Biblii. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga\nRodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.\n• Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek\nzostał stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad\nwszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej\nmocy, w tym panowanie nad florą i fauną.\n• Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga\npowołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nTe obrazy się różnią. Fragment Genesis sugeruje, że stworzeniu człowieka towarzyszyły\nzwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 113\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Oba teksty podejmują temat postrzegania AI przez współczesnego człowieka. Aleksandra Stanisławska twierdzi, że powszechne wyobrażenia o AI mają rodowód mityczny, i wyraża obawę przed niekontrolowanym rozwojem technologii, powołując się na ostrzeżenia Stephena Hawkinga oraz wzywając do szerokiej, także filozoficznej, dyskusji nad tym zagadnieniem. Łukasz Lamża natomiast ironicznie odnosi się do przypisywania AI cech ludzkich (świadomości, umysłu), dostrzegając w niej raczej odbicie natury człowieka niż autonomiczną, groźną siłę, i sceptycznie traktuje filozoficzne rozważania na ten temat.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":82,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: współczesny<br>człowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90<br>wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna<br>i interpunkcyjna.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 83</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Gramatyka języka polskiego. Zdający:</li><li>wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni</li></ol>\n<p>w […] tworzeniu własnych wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania notatki syntetyzującej<br>Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za<br>poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 3<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 2<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście,<br>na odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>ALBO<br>notatka<br>przedstawia<br>niepełne<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie; nie<br>wskazano np.<br>punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych albo<br>różnych aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub<br>interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Uwaga.<br>Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Autorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego<br>człowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się,<br>że sztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia<br>przykładami zastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią<br>na jego decyzje. Łukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór<br>człowieka naśladuje jego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.<br>[67 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Oba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)<br>na człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi<br>się, że AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi<br>natomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja<br>może zrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie<br>zastąpi człowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.<br>[72 wyrazy]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 85<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Aleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą<br>podobnie jak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie<br>inna. Będzie działała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja<br>będzie trudna do kontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji,<br>uważa, że sztuczna inteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom,<br>np. przy wykonywaniu prac domowych.<br>[66 wyrazów]<br>86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Wiązka 2.<br>Przeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj<br>tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono<br>inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.<br>Tekst 1.<br>Marcin Adamczak<br>Architektura i przypadek<br>Przypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie<br>niejako z dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana<br>z precyzyjnym rysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej,<br>ze skomplikowanymi rachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych<br>założeń z przypadkiem łączyć się nie może.<br>I rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy<br>opisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był<br>także artykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca<br>na miejsce i przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków<br>architekta, którzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają<br>miejsce zamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice,<br>mieszkań dostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych<br>„maszyn do mieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez<br>„ekonomiczny racjonalizm, planowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i<br>odpowiedzialności oraz nieodwołujące się do jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […].<br>Australijczyk zamiast „maszyn do mieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia<br>społecznej hierarchii i zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.<br>Maynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach<br>mieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję<br>i brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest<br>jak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0<br>budowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […],<br>mających przypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach,<br>zdecydowanie łatwiej kojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu<br>dźwigów znajdujących się obok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt<br>budowli składającej się z modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców,<br>potencjalnie mogąc przeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ<br>modułów mógłby sprzyjać socjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności.<br>Mobilność modułów pozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej<br>budowli, przemieszczenie się i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji<br>w innej dzielnicy lub innym mieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty<br>projektu: jego egalitarność (osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł<br>przemieszcza się w kilkudniowych odstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym<br>czasie staje się prestiżowym penthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz<br>wspólnotowe podejmowanie decyzji co do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie<br>go do potrzeb mieszkańców. Zmiany […] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami<br>czynników - byłyby losowe, a z drugiej strony - podlegały wspólnym uzgodnieniom<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 87<br>mieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak w praktyce miałyby się do siebie te dwie<br>sprzeczne jednak zasady. […]<br>Corb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt<br>nieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów<br>determinowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym<br>głębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas<br>dom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest<br>określanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej<br>niż kolekcjonowane wiersze czy płyty.<br>Na podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu<br>wobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.<br>1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.<br>2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.<br>Tekst 2.<br>Rafał Szrajber<br>Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej<br>Przestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie<br>wiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania<br>techniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką<br>przestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach<br>podstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za<br>reprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące<br>przestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez<br>użytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości<br>podobnie - autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana<br>współczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie,<br>utrzymany natomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]<br>Budowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej<br>rzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach,<br>które w czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez<br>odbiorcę. Z uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje<br>przestrzenne. Wraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej<br>realnie w coraz szerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki<br>pogodowe itp.). […] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w<br>świecie wygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach<br>czasowych i historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować<br>zachodzące w tej przestrzeni zmiany. […]<br>Bardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości<br>kulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu<br>pozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz<br>dodać do samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości.<br>[…]<br>Dzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla<br>graczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy.<br>88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Po interesująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać,<br>także w niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin&#x27;s<br>Creed II, czy jej kontynuacji w postaci Assassin&#x27;s Creed Brotherhood, ukazał graczom<br>wspaniałe miasta - Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można<br>tam nie tylko obcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi<br>wejść na dach i kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu,<br>często połączone z samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da<br>Vinci w grze Assassin&#x27;s Creed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo<br>ciekawy sposób poprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego<br>sukcesu tej gry. Na jej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie<br>film. […]<br>W wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,<br>jednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form<br>z uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając<br>się poprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.<br>Przedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym<br>w obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze<br>namiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich<br>potencjału oraz właściwości.<br>Na podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna<br>przestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”<br>2011, nr 1.<br>Zadanie 1. (0-2)<br>Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,<br>jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Architektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne<br>wpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.<br>P<br>F<br>2.<br>Wykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań<br>architektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.<br>P<br>F<br>3.<br>Autorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym<br>treści niejednoznaczne.<br>P<br>F<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 89<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>PPF<br>Zadanie 2. (0-2)<br>Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń<br>architektoniczną za element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników?<br>Uzasadnij odpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Obaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń<br>atrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni,<br>która zaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie<br>architektonicznych rozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni<br>funkcje edukacyjne.<br>90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Zgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest<br>elementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna<br>decyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np.<br>średniowiecznych czy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych<br>postaciach z danego okresu kulturowego.<br>Zadanie 3. (0-2)<br>Rafał Szrajber uważa, że w przestrzeni architektonicznej znajdują swoje<br>odzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki<br>społeczne. Czy ten sąd znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?<br>Uzasadnij odpowiedź.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające oba<br>elementy cytatu z tekstu 2.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające<br>jeden element cytatu z tekstu 2.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Ten sąd znajduje potwierdzenie w tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak<br>uważa, że rozwój technologii budowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb<br>2.0. Autor stwierdza też, że nowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 91<br>do tworzenia nowych kompleksów budowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej<br>hierarchii.<br>Zadanie 4. (0-2)<br>Na podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:<br>Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają<br>cechy wspólne.<br>Argument 1.:<br>Argument 2.:<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Doskonalenie umiejętności retorycznych […].</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>[…] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu na podstawie obu tekstów.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Argument 1.<br>Wspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym<br>jest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które zaspakajają<br>potrzeby każdego człowieka.<br>Argument 2.<br>Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym charakteryzuje<br>sięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie przypominających formy<br>znane z tradycji.<br>Zadanie 5. (0-3)<br>Z każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym<br>i rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij<br>odpowiedź.<br>Słownictwo o charakterze<br>wartościującym<br>Przykład 1.<br>Przykład 2.<br>Tekst 1.<br>Tekst 2.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych</li></ol>\n<p>w strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 93<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Zróżnicowanie języka. Zdający:</li><li>rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie<br>wraz z uzasadnieniem.<br>2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne<br>rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.<br>1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie<br>wraz z uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt<br>Słownictwo o charakterze<br>wartościującym<br>Przykład 1.<br>Przykład 2.<br>Tekst 1.<br>starannie, wygodnych,<br>zniekształcone,<br>zdegenerowane<br>utopijność, nieskrępowaną,<br>brawurę<br>Tekst 2.<br>najważniejszych,<br>jednoznaczny<br>bardzo, atrakcyjne<br>Rozstrzygnięcie:<br>W tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym z tekstów w inny<br>sposób.<br>Uzasadnienie:<br>W obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą autorzy.<br>Różnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa<br>nacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,<br>a w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające<br>pozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.<br>94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Zadanie 6. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać,<br>że istnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”<br>w funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Marcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się<br>wykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe<br>rozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.<br>Zadanie 7. (0-1)<br>Wypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię,<br>że przeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje<br>użytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 95<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>architektura nadaje grze namiastkę edukacyjności<br>wygenerować atrakcyjne otoczenie<br>ukazał graczom wspaniałe miasta<br>dodać do samej rozgrywki wartości dodane<br>przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie<br>Zadanie 8. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: funkcje architektury<br>w życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna<br>i interpunkcyjna.<br>96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Gramatyka języka polskiego. Zdający:</li><li>wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni</li></ol>\n<p>w […] tworzeniu własnych wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania notatki syntetyzującej<br>Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za<br>poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 97<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 3<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 2<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście,<br>na odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>ALBO<br>notatka<br>przedstawia<br>niepełne<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie; nie<br>wskazano np.<br>punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych albo<br>różnych aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>i zorganizowaną<br>całość<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub<br>interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Uwaga.<br>Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Oba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną<br>współcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak<br>podkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców<br>wynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury<br>w grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny<br>kreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie<br>potrzeb człowieka.<br>[64 wyrazy]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Obaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście<br>architektura inspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych,<br>zniwelowaniu różnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły.<br>W drugim tekście - jest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych<br>rozwiązaniach, czego przykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura<br>pokazuje nasze miejsce w społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest<br>czymś więcej niż zabawa ukazana przez Szrajbera.<br>[67 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Obaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia<br>ona różnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin<br>Adamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla<br>zaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał<br>Szrajber natomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych,<br>wprowadzających graczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje<br>zaspakajanie funkcji estetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.<br>[65 wyrazów]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 99<br>Wiązka 3.<br>Przeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj<br>tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono<br>inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.<br>Tekst 1.<br>Colin A. Ronan<br>Epoka lodowcowa<br>W okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się<br>regularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie<br>zdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około<br>miliarda lat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak<br>duże, że niektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową.<br>W popularnych opracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.<br>Słowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na<br>Ziemi. Teoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent<br>oraz zmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie<br>straciła zdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.<br>Temperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety<br>zamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach<br>geograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.<br>Istnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód<br>był wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco<br>sugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią<br>cyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały<br>fotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował<br>coś zobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się<br>nieprzezroczysty i już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła.<br>Wysunięto dwa możliwe rozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego<br>oceanu (na przykład wokół jakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest<br>taka, że lód mógł się tworzyć w taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem<br>zdarza w naturalnych warunkach.<br>Jeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki<br>sposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła,<br>że powinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze<br>strony stopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie<br>tektonice. Zgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się<br>przez warstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg<br>i przywróciły atmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego<br>superzlodowacenia zbiegł się z czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na<br>Ziemi, aczkolwiek panujące wówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej<br>wiosny. W miarę ocieplenia się Ziemia przechodziła prawdopodobnie fazę najburzliwszej<br>pogody, z huraganami wywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami<br>o nieopisanej intensywności.<br>100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>W tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie<br>oceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe<br>formy życia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza<br>obecna wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek<br>stwierdzić z całkowitą pewnością.<br>Colin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.<br>Tekst 2.<br>Immanuel Velikovsky<br>Epoki zlodowacenia<br>Jak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały<br>lodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się<br>na kontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]<br>Zaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki<br>zlodowacenia i dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych<br>okresach emituje więcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale<br>brak dowodów, że słońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.<br>Inni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze<br>obszary, i kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się<br>w stronę szerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych<br>fizycznych czynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych<br>obszarów przestrzeni.<br>Niektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna<br>zmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano<br>jednak, że różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły<br>przyczynę epok zlodowacenia. […]<br>Niektórzy z naukowców upatrywali przyczyny zlodowacenia w zmniejszeniu<br>początkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia,<br>przypisywano ciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach<br>bliskich powierzchni Ziemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.<br>Inni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską<br>i powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla<br>w atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].<br>Wszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić<br>najważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce<br>znaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest<br>wynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane<br>tylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla<br>wytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu<br>powinien wskutek parowania obniżyć się o wiele stóp1. Takie parowanie oceanów, po którym<br>nastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby<br>wytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować<br>parowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich<br>szybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że<br>„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą<br>tajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 101<br>Nieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,<br>ale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego<br>pokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę<br>południowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego<br>z półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych<br>szerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą<br>część Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]<br>Lodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach<br>wysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka<br>zlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę<br>na południe od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.<br>Immanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.<br>1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.<br>Zadanie 1. (0-1)<br>Wyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu<br>tekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>[…] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa [jej] funkcje w tekście oraz rozumie</li></ol>\n<p>wartościujący charakter.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>102 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br>Ironia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, że słowo<br>„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt<br>łagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi<br>w tamtym okresie.<br>Ironia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów<br>o przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony<br>z określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste<br>warunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.<br>Zadanie 2. (0-1)<br>Immanuel Velikovsky poszczególne akapity swojego tekstu rozpoczyna<br>sformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.<br>Określ, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>analizuje strukturę tekstu […];</li><li>[…] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:</li><li>rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt<br>• Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli<br>dowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 103<br>W tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali<br>się” sprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.<br>Pod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących<br>zlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.<br>Zadanie 3. (0-2)<br>Czy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę<br>zlodowaceń Ziemi? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i wyjaśnienie, jaką przyczynę zlodowaceń Ziemi wskazano<br>w jednym z tekstów.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Nie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania<br>zlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez<br>wyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn<br>zlodowacenia w sposób przekonujący.<br>104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Zadanie 4. (0-2)<br>Rozważając naukowy problem zlodowaceń, Immanuel Velikovsky stwierdza:<br>Zaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie<br>wykazano istnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego<br>spowodować taki efekt. Czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się z zacytowanym<br>stwierdzeniem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Colin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.<br>Wnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj<br>autorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca<br>uwagę m.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze<br>o kilku hipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje<br>wywody podobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat<br>przeszłości Ziemi, natomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia<br>tej kwestii”.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 105<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Ronan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie<br>można przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.<br>Velikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy<br>przedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić<br>coś ostatecznie.<br>Zadanie 5. (0-2)<br>Na podstawie obu tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że<br>prowadzenie badań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem<br>zaskakującej tajemnicy życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Nie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky<br>pisze jednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych<br>wątków, stanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin<br>A. Ronan nie wyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna<br>106 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić<br>z całkowitą pewnością” można wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych<br>badań, ale Conan nie stwierdza tego wprost.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Moim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky<br>stwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań<br>naukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast<br>Colin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska<br>autorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.<br>Zadanie 6. (0-2)<br>Czy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują<br>Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? W uzasadnieniu<br>odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych;</p>\n<ol><li>analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 107<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt<br>Konkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj<br>stwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz<br>następujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela<br>Velikovsky’ego jest „tajemnicą”.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Konkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione<br>dowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian<br>klimatycznych, geologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych<br>zlodowaceń, stwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”.<br>Do podobnych wniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.<br>Zadanie 7. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: badania naukowe<br>nad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna<br>i interpunkcyjna.<br>108 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury</li></ol>\n<p>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych</li></ol>\n<p>poziomach […].<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.</li></ol>\n<p>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,</li></ol>\n<p>popularnonaukowych, naukowych.</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].</li></ol>\n<p>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Gramatyka języka polskiego. Zdający:</li><li>wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni</li></ol>\n<p>w […] tworzeniu własnych wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];</li><li>tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka</li></ol>\n<p>syntetyzująca.<br>Zasady oceniania notatki syntetyzującej<br>Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za<br>poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 3<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla 2<br>pkt, ALE nie<br>została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 109<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście,<br>na odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>ALBO<br>notatka<br>przedstawia<br>niepełne<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie; nie<br>wskazano np.<br>punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych albo<br>różnych aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub<br>interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Uwaga.<br>Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.<br>110 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść<br>Tematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach<br>Ziemi. Obaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują<br>weryfikować stawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół<br>fenomenu powtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska:<br>zlodowacenie - ocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast<br>roztrząsa z pozycji różnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy<br>przyznają, że współczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.<br>[71 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść<br>Podstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak<br>możliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy<br>piszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, które tłumaczą przyczyny, przebieg i zanik<br>zlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi<br>i geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych<br>Ziemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.<br>[60 wyrazów]<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść<br>Ronan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na<br>dystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń<br>i ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania<br>nad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami<br>biologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest<br>niewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.<br>[67 wyrazów]<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 111<br>Część 2. Test historycznoliteracki<br>Zadanie 1. (0-2)<br>Zapoznaj się z poniższymi tekstami.<br>Tekst 1.<br>Księga Rodzaju<br>124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło,<br>zwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak: 25Bóg uczynił<br>różne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział<br>Bóg, że były dobre.<br>26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech<br>panuje nad rybami morskimi, nad ptactwem podniebnym, nad bydłem, nad ziemią i nad<br>wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!»<br>27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,<br>na obraz Boży go stworzył:<br>stworzył mężczyznę i niewiastę.<br>Księga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 2016.<br>Tekst 2.<br>Michał Anioł<br>Stworzenie Adama<br>Kaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.<br>Rozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki<br>sam, jak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.<br>112 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025<br>Wymagania ogólne<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych</li></ol>\n<p>tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].</li></ol>\n<p>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich</li></ol>\n<p>oraz innych tekstów kultury.<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];</li><li>rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];</li><li>wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].</li><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.<br>1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do jednego dzieła.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt<br>• Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała<br>Anioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast<br>fresk przedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Na fresku nie widać żadnej zwierzyny,<br>a o niej mowa we fragmencie Biblii. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga<br>Rodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.<br>• Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek<br>został stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad<br>wszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej<br>mocy, w tym panowanie nad florą i fauną.<br>• Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga<br>powołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.<br>Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt<br>Te obrazy się różnią. Fragment Genesis sugeruje, że stworzeniu człowieka towarzyszyły<br>zwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 113<br>Zadanie 2. (0-2)<br>Zapoznaj się z poniższym obrazem.<br>Léon Bonnat<br>Hiob<br>1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Oba teksty podejmują temat postrzegania AI przez współczesnego człowieka. Aleksandra Stanisławska twierdzi, że powszechne wyobrażenia o AI mają rodowód mityczny, i wyraża obawę przed niekontrolowanym rozwojem technologii, powołując się na ostrzeżenia Stephena Hawkinga oraz wzywając do szerokiej, także filozoficznej, dyskusji nad tym zagadnieniem. Łukasz Lamża natomiast ironicznie odnosi się do przypisywania AI cech ludzkich (świadomości, umysłu), dostrzegając w niej raczej odbicie natury człowieka niż autonomiczną, groźną siłę, i sceptycznie traktuje filozoficzne rozważania na ten temat.</p>"}]}