{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 3. (0-35)\nMelancholia - choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy\nw literaturze.\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nNuda towarzyszy nam niemal codziennie: w szkole, kiedy lekcja\nnie jest interesująca, podczas rodzinnego spotkania, kiedy ciotki\ni wujkowie opowiadają stare, wielokrotnie słyszane historie, w domu.\nWyzwala w nas często trudne do opisania emocje. Sprawia nawet, że\npogrążamy się w smutku i znużeniu. Nuda często prowadzi do\nmelancholii, czasem również do choroby duszy. Nie motywuje do\ndziałania. Literatura przedstawia różne jej oblicza: od apatii, bierności,\naż do depresji.\nCiągłe powtarzanie tych samych czynności sprawia, że stają się\nzwyczajnie nudne. Pojawia się rutyna. Taki właśnie efekt znudzenia\ncodziennością obserwujemy w zachowaniu ludowej bohaterki, Zosi,\njednego z duchów przywołanych w II części „Dziadów” Adama\nMickiewicza. Zosia cierpi z powodu braku nowych doświadczeń,\no czym świadczą słowa: „Przecież nie wiem, skąd ta nuda: \\\nWyglądam kogoś za każdym szelestem, \\ Ach, i zawsze sama\njestem!”. Dziewczynie po śmierci brakuje chłopców, którzy ją kiedyś\nadorowali. Teraz jest pogrążona w melancholii, samotności. Nikt się\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 221\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\no nią nie troszczy. Tę rutynę trudno jest jej przełamać bez pomocy\nz zewnątrz.\nPodobna sytuacja zachodzi w przypadku dzieci - Józia i Rózi.\nMają dość nużącej beztroski:\n„Zbytkiem słodyczy na ziemi \\ Jesteśmy nieszczęśliwemi.”\nPrzyczyną nudy może więc być zarówno niedostatek, jak\ni nadmiar czegoś. Mimo że czas „Aniołków” jest urozmaicony,\nwszystko wydaje się przewidywalne, a co za tym idzie - nieciekawe:\n„Lecz choć wszystkiego dostatek, \\ Dręczy nas nuda i trwoga.”\nZarówno dzieci, jak i Zosia, chociaż z różnych etycznych\npowodów, znajdują się w zawieszeniu między światami, gdzie panują\nnuda i melancholia, będące konsekwencjami postaw i okoliczności,\njakie miały miejsce za życia bohaterów: niezaznania cierpienia,\nlekceważenia miłości. Myślenie to, wywiedzione z ludowej moralności,\npokazuje nudę jako stan sprzeczny z pełnią człowieczeństwa.\nDo pewnego stopnia podobnych przyczyn znudzenia możemy\ndoszukiwać się w sytuacji Izabeli Łęckiej, bohaterki „Lalki” Bolesława\nPrusa. Dochodzą do nich powody wynikające z uwarunkowań\nspołecznych. Przygnębienie Izabeli związane jest z rutyną\ncodzienności panny z wyższych sfer (krytycznie przedstawionych\nw powieści), niedocenianiem pracy jako lekarstwa na nudę, wreszcie\nnieprzystawaniem marzeń (jak tego o miłości Apollina) zepsutej\narystokratki do rzeczywistości. Jej apatia ma swoje źródło w miałkiej,\negocentrycznej, pozbawionej głębszego sensu egzystencji, typowej,\nwg Prusa, dla wielu ludzi z tej sfery. Wartość życia panny Łęckiej\nzdaje się zależeć od ilości adoratorów i pozycji w salonach\narystokracji. Jest jak porcelanowa lalka bez uczuć, a melancholia\nw końcu staje się chorobą jej duszy, z czego sama nie zdaje sobie\nsprawy, ale zatruwała nią otoczenie. Takie postawy znudzonych\nżyciem arystokratów możemy obserwować także w innych\npowieściach pozytywistycznych. To na przykład Zygmunt Korczyński\ni Teofil Różyc w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, kontestujący\nwszystko, co ich otacza, ze wszystkiego niezadowoleni. Tak\nwykreowani bohaterowie stanowią przeciwieństwo rzutkich,\nhołdujących pracy i obowiązkom bohaterów tych powieści (Stanisława\nWokulskiego, Heleny Stawskiej w „Lalce”,X czy Jana Bohatyrowicza\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nint.\n222 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\nw „Nad Niemnem”). Ich znudzenie życiem w takim zestawieniu\nuświadamia czytelnikowi destrukcyjny wpływ melancholii na człowieka\ni jego stosunek do świata.\nMarazm, poczucie bezsensu życia miewały też źródła\nświatopoglądowe (schopenhaueryzm) i towarzyszyły na przykład\nmłodopolskim dekadentom. W połączeniu z końcem wieku,\nniepewnością jutra wywoływały stan przygnębienia. Widać to między\ninnymi w wierszu „Deszcz jesienny” Leopolda Staffa. Nastrój\nbudowany jest w tekście poprzez powtarzający się motyw jesiennego\ndeszczu. Jednostajność, dekadencka nastrojowość pogłębiają\npoczucie bezsensu życia i ilustrują chorobę duszy. Brak miłości\ni przygnębienie rysują przed oczami bohatera lirycznego świat\nw czarnych barwach. Melancholia jest wszechogarniająca; ze stanu\nnudy, beznadziejności istnienia nie ma ucieczki. Choroba duszy\nczłowieka końca XIX wieku powoduje, że jest samotny:\n„Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny\nKto? Nie wiem Ktoś odszedł i jestem samotny ”\nBohater liryczny wiersza stanowi jedność z otaczającą go\nrzeczywistością. Nuda w wierszu „Deszcz jesienny” obezwładnia,\nzabiera nadzieję, zamyka w marazmie.\nPodsumowując, nuda potrafi przybierać różne formy: od\nniegroźnego, chwilowego rozdrażnienia, przez melancholię, aż po\npoważną chorobę duszy. Okazuje się, że nudę wywołują różne\nprzyczyny, wydawałoby się, że nie ma między nimi niczego\nzbieżnego. Stan ten może dotykać zarówno tych, którzy żyją\nw dostatku i komforcie, jak i tych, którym brakuje wszystkiego.\n[645 wyrazów]\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa,\nDziadów cz. II Adama Mickiewicza)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera błędu kardynalnego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Lalkę Bolesława Prusa\n(funkcjonalna analiza postawy Izabeli Łęckiej, określenie przyczyn nudy, która\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 223\npanuje w życiu kobiety, wnioskowanie argumentacyjne dotyczące postawy i stanu\nemocjonalnego bohaterki powieści Prusa), również w pełni funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Dziadów cz. II (funkcjonalna analiza przyczyn nudy\nu wybranych postaci dramatu)\nfunkcjonalnie wykorzystany kontekst literacki (problematyka wiersza Leopolda\nStaffa Deszcz jesienny) oraz historycznoliteracki - odniesienie do dekadentyzmu\njako postawy towarzyszącej człowiekowi końca wieku XIX)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich oraz kontekstu interpretacyjnego\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.\nŁącznie\n34 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\nWszystkie emocjeX targające bohaterem od wewnątrz, stanowią\nuzasadnione źródło pobudek do podejmowanych działań. Jednak\nczym jest dla niego melancholia, która wprawia w stan zawieszenia?\nCzy może być również motywacją, czy wręcz przeciwnie - podjęcie\nsię czynów może zachodzić tylko i wyłącznie po wyrwaniu się\nz impasu? Literatura przedstawia sentymentalność niejednoznacznie,\nwszakże jedno nie wyklucza drugiego, natomiast, jeśli melancholia już\nskłania do działania, nie są to czyny, które miałyby zmienić bieg spraw\nna lepsze.\nPowszechny obraz nostalgii skłania się ku definicji choroby duszy.\nCzłowiek oceniony na podstawie zachowania, który nie daje po sobie\nint. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n224 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nsp.\nsp.\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\nznać chęci do życia, słusznie uważany jest za chorego, aczkolwiek\nniewątpliwie uzasadniony jest wzajemny wpływ na siebie ciała i duszy.\nNa tej podstawie można wywnioskować, że wszelkie boleści duszy,X\npowodują negatywne skutki zachodzące w ciele, ale równie ważne\njest to, że skutki mogą przekładać się na działania.\nDowodem tego w literaturze jest Raskolnikow ze „Zbrodni i kary”\nFiodora Dostojewskiego. Procesy zachodzące w jego umyśle skłoniły\ngo do wdrożenia w rzeczywistość określonego celu. Miało to odbicie\nrównież na jego zdrowiu. Raskolnikow całymi dniami spał, nie\nopuszczał pokoju i dolegała mu gorączka. Jego melancholiaX\ntowarzysząca mu przed zabójstwem lichwiarki, była swoistą\nmotywacją do działania. Bohater pogrążający się w apatii, snujący się\ncałymi godzinami po nabrzeżach Newy, nieznajdujący dla siebie\nmiejsca, zaczyna popadać w swoisty obłęd, a ten stan sprzyja\npodejmowaniu decyzji o zabójstwie i wcieleniu w życie poglądów\no wyższości jednych i niższości innych ludzi. Prześladujące myśli nie\npozwoliły mu kontynuować dotychczasowego życia bez\nrozstrzygnięcia targającego nim dylematu. Niezaprzeczalnie jego stan\nbył nade wszystko chorobą duszy, do której doprowadziła\nmelancholia.\n[ Niewątpliwie melancholia w kontekście słabości doskwiera\nWerterowi z „Cierpień młodego Wertera” Johanna Wolfganga von\nGoethego. Podobnie jak Raskolnikow, Werter jest zmuszony do\npodjęcia nieodwracalnych decyzji, natomiast w przeciwieństwie do\n„Zbrodni i kary” Werter przez długi czas pozostaje bierny, więc stan\njego duszy nie stanowił motywacji do żadnego działania, które\nmogłoby przynieść pozytywne konsekwencje.\n[ Frustracja była nieodłącznym elementem życia tytułowej „Pani\nBovary” Gustawa Flauberta. Główna bohaterka trwała\nw nieszczęśliwym związku, popadała w romanse, które stanowiły dla\nniej iluzję szczęścia, lecz płomień fascynacji wypalał się tak szybko,\njak powstawał. Pełna sprzeczności Pani Bovary była nieustannie\nobciążona poczuciem niespełnienia i brakowało jej choć iskry nadziei\nna szczęśliwy obrót spraw. Życie w ciągłym letargu wykańczało ją od\nśrodka i miało swoje odbicie na jej najbliższych.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 225\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\nRozważając wszystkie argumenty, melancholia nie\nbezpodstawnie jest przedstawiona w literaturze jako choroba duszy.\nW żadnym z przypadków nie przyniosła pozytywnych skutków. Nie\npchnęła do działania żadnego z bohaterów, lecz tylko pogłębiała ich\nproblemową sytuację. Melancholia doprowadziła do zgubnych działań,\nwięc nie może stanowić źródła motywacji, która jest zachęceniem do\nrozwijających czynów. [431 wyrazów]\njęz. ort.\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Zbrodni i kary Fiodora\nDostojewskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\nw przeważającej części jest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Zbrodnię i karę Fiodora\nDostojewskiego (funkcjonalna analiza postawy Raskolnikowa, wskazanie\ni uzasadnienie skutków melancholii bohatera; wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące postawy i stanu emocjonalnego Raskolnikowa); częściowo\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Cierpień młodego Wertera\nJ.W. Goethego (powierzchowna analiza postawy Wertera, brak spójnej\nargumentacji)\nfunkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst (kontekst literacki stanowi odwołanie\ndo postawy Emmy, bohaterki Pani Bovary Gustawa Flauberta)\nzadowalająca argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane częściowo problemowo, częściowo wyłącznie pod względem\nformalnym, linearnie z zachowaniem następstwa omawianych utworów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna, 2 zaburzenia\nspójności w połączeniach między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 23 błędy językowe obniżają\nostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n22 punkty\n226 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":220,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Temat 3. (0-35)
Melancholia - choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy
w literaturze.
W pracy odwołaj się do:
lektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu
egzaminacyjnym
innego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki
wybranych kontekstów.
Wymagania ogólne i szczegółowe
Wykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na
s. 26-28 Informatora.
Zasady oceniania
Opis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się
na s. 34-51 Informatora.
Przykładowe ocenione rozwiązania
Przykład 1.
Błędy
rzeczowe,
błędy
w kompozycji
Błędy językowe
(w tym
stylistyczne),
ortograficzne
i interpunkcyjne
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Nuda towarzyszy nam niemal codziennie: w szkole, kiedy lekcja
nie jest interesująca, podczas rodzinnego spotkania, kiedy ciotki
i wujkowie opowiadają stare, wielokrotnie słyszane historie, w domu.
Wyzwala w nas często trudne do opisania emocje. Sprawia nawet, że
pogrążamy się w smutku i znużeniu. Nuda często prowadzi do
melancholii, czasem również do choroby duszy. Nie motywuje do
działania. Literatura przedstawia różne jej oblicza: od apatii, bierności,
aż do depresji.
Ciągłe powtarzanie tych samych czynności sprawia, że stają się
zwyczajnie nudne. Pojawia się rutyna. Taki właśnie efekt znudzenia
codziennością obserwujemy w zachowaniu ludowej bohaterki, Zosi,
jednego z duchów przywołanych w II części „Dziadów” Adama
Mickiewicza. Zosia cierpi z powodu braku nowych doświadczeń,
o czym świadczą słowa: „Przecież nie wiem, skąd ta nuda: \\
Wyglądam kogoś za każdym szelestem, \\ Ach, i zawsze sama
jestem!”. Dziewczynie po śmierci brakuje chłopców, którzy ją kiedyś
adorowali. Teraz jest pogrążona w melancholii, samotności. Nikt się
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 221
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
o nią nie troszczy. Tę rutynę trudno jest jej przełamać bez pomocy
z zewnątrz.
Podobna sytuacja zachodzi w przypadku dzieci - Józia i Rózi.
Mają dość nużącej beztroski:
„Zbytkiem słodyczy na ziemi \\ Jesteśmy nieszczęśliwemi.”
Przyczyną nudy może więc być zarówno niedostatek, jak
i nadmiar czegoś. Mimo że czas „Aniołków” jest urozmaicony,
wszystko wydaje się przewidywalne, a co za tym idzie - nieciekawe:
„Lecz choć wszystkiego dostatek, \\ Dręczy nas nuda i trwoga.”
Zarówno dzieci, jak i Zosia, chociaż z różnych etycznych
powodów, znajdują się w zawieszeniu między światami, gdzie panują
nuda i melancholia, będące konsekwencjami postaw i okoliczności,
jakie miały miejsce za życia bohaterów: niezaznania cierpienia,
lekceważenia miłości. Myślenie to, wywiedzione z ludowej moralności,
pokazuje nudę jako stan sprzeczny z pełnią człowieczeństwa.
Do pewnego stopnia podobnych przyczyn znudzenia możemy
doszukiwać się w sytuacji Izabeli Łęckiej, bohaterki „Lalki” Bolesława
Prusa. Dochodzą do nich powody wynikające z uwarunkowań
społecznych. Przygnębienie Izabeli związane jest z rutyną
codzienności panny z wyższych sfer (krytycznie przedstawionych
w powieści), niedocenianiem pracy jako lekarstwa na nudę, wreszcie
nieprzystawaniem marzeń (jak tego o miłości Apollina) zepsutej
arystokratki do rzeczywistości. Jej apatia ma swoje źródło w miałkiej,
egocentrycznej, pozbawionej głębszego sensu egzystencji, typowej,
wg Prusa, dla wielu ludzi z tej sfery. Wartość życia panny Łęckiej
zdaje się zależeć od ilości adoratorów i pozycji w salonach
arystokracji. Jest jak porcelanowa lalka bez uczuć, a melancholia
w końcu staje się chorobą jej duszy, z czego sama nie zdaje sobie
sprawy, ale zatruwała nią otoczenie. Takie postawy znudzonych
życiem arystokratów możemy obserwować także w innych
powieściach pozytywistycznych. To na przykład Zygmunt Korczyński
i Teofil Różyc w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, kontestujący
wszystko, co ich otacza, ze wszystkiego niezadowoleni. Tak
wykreowani bohaterowie stanowią przeciwieństwo rzutkich,
hołdujących pracy i obowiązkom bohaterów tych powieści (Stanisława
Wokulskiego, Heleny Stawskiej w „Lalce”,X czy Jana Bohatyrowicza
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
int.
222 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
w „Nad Niemnem”). Ich znudzenie życiem w takim zestawieniu
uświadamia czytelnikowi destrukcyjny wpływ melancholii na człowieka
i jego stosunek do świata.
Marazm, poczucie bezsensu życia miewały też źródła
światopoglądowe (schopenhaueryzm) i towarzyszyły na przykład
młodopolskim dekadentom. W połączeniu z końcem wieku,
niepewnością jutra wywoływały stan przygnębienia. Widać to między
innymi w wierszu „Deszcz jesienny” Leopolda Staffa. Nastrój
budowany jest w tekście poprzez powtarzający się motyw jesiennego
deszczu. Jednostajność, dekadencka nastrojowość pogłębiają
poczucie bezsensu życia i ilustrują chorobę duszy. Brak miłości
i przygnębienie rysują przed oczami bohatera lirycznego świat
w czarnych barwach. Melancholia jest wszechogarniająca; ze stanu
nudy, beznadziejności istnienia nie ma ucieczki. Choroba duszy
człowieka końca XIX wieku powoduje, że jest samotny:
„Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny
Kto? Nie wiem Ktoś odszedł i jestem samotny ”
Bohater liryczny wiersza stanowi jedność z otaczającą go
rzeczywistością. Nuda w wierszu „Deszcz jesienny” obezwładnia,
zabiera nadzieję, zamyka w marazmie.
Podsumowując, nuda potrafi przybierać różne formy: od
niegroźnego, chwilowego rozdrażnienia, przez melancholię, aż po
poważną chorobę duszy. Okazuje się, że nudę wywołują różne
przyczyny, wydawałoby się, że nie ma między nimi niczego
zbieżnego. Stan ten może dotykać zarówno tych, którzy żyją
w dostatku i komforcie, jak i tych, którym brakuje wszystkiego.
[645 wyrazów]
jęz.
jęz.

\n
  1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości
\n

spełnia formalne warunki:
znajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa,
Dziadów cz. II Adama Mickiewicza)
w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu
jest wypowiedzią argumentacyjną
nie zawiera błędu kardynalnego.

\n
  1. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt
\n

w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Lalkę Bolesława Prusa
(funkcjonalna analiza postawy Izabeli Łęckiej, określenie przyczyn nudy, która
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 223
panuje w życiu kobiety, wnioskowanie argumentacyjne dotyczące postawy i stanu
emocjonalnego bohaterki powieści Prusa), również w pełni funkcjonalnie
wykorzystano odniesienie do Dziadów cz. II (funkcjonalna analiza przyczyn nudy
u wybranych postaci dramatu)
funkcjonalnie wykorzystany kontekst literacki (problematyka wiersza Leopolda
Staffa Deszcz jesienny) oraz historycznoliteracki - odniesienie do dekadentyzmu
jako postawy towarzyszącej człowiekowi końca wieku XIX)
bogata argumentacja
funkcjonalność omówionych dzieł literackich oraz kontekstu interpretacyjnego
świadczą o erudycji zdającego.

\n
  1. Kompozycja wypowiedzi
\n

3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy
zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,
jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób
wyrazisty i konsekwentny.
3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.
3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.

\n
  1. Język wypowiedzi
\n

4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych
(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację
tematu; 6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.
4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.
4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.
Łącznie
34 punkty
Przykład 2.
Błędy
rzeczowe,
błędy
w kompozycji
Błędy językowe
(w tym
stylistyczne),
ortograficzne
i interpunkcyjne
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
Wszystkie emocjeX targające bohaterem od wewnątrz, stanowią
uzasadnione źródło pobudek do podejmowanych działań. Jednak
czym jest dla niego melancholia, która wprawia w stan zawieszenia?
Czy może być również motywacją, czy wręcz przeciwnie - podjęcie
się czynów może zachodzić tylko i wyłącznie po wyrwaniu się
z impasu? Literatura przedstawia sentymentalność niejednoznacznie,
wszakże jedno nie wyklucza drugiego, natomiast, jeśli melancholia już
skłania do działania, nie są to czyny, które miałyby zmienić bieg spraw
na lepsze.
Powszechny obraz nostalgii skłania się ku definicji choroby duszy.
Człowiek oceniony na podstawie zachowania, który nie daje po sobie
int. jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
224 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025
sp.
sp.
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
znać chęci do życia, słusznie uważany jest za chorego, aczkolwiek
niewątpliwie uzasadniony jest wzajemny wpływ na siebie ciała i duszy.
Na tej podstawie można wywnioskować, że wszelkie boleści duszy,X
powodują negatywne skutki zachodzące w ciele, ale równie ważne
jest to, że skutki mogą przekładać się na działania.
Dowodem tego w literaturze jest Raskolnikow ze „Zbrodni i kary”
Fiodora Dostojewskiego. Procesy zachodzące w jego umyśle skłoniły
go do wdrożenia w rzeczywistość określonego celu. Miało to odbicie
również na jego zdrowiu. Raskolnikow całymi dniami spał, nie
opuszczał pokoju i dolegała mu gorączka. Jego melancholiaX
towarzysząca mu przed zabójstwem lichwiarki, była swoistą
motywacją do działania. Bohater pogrążający się w apatii, snujący się
całymi godzinami po nabrzeżach Newy, nieznajdujący dla siebie
miejsca, zaczyna popadać w swoisty obłęd, a ten stan sprzyja
podejmowaniu decyzji o zabójstwie i wcieleniu w życie poglądów
o wyższości jednych i niższości innych ludzi. Prześladujące myśli nie
pozwoliły mu kontynuować dotychczasowego życia bez
rozstrzygnięcia targającego nim dylematu. Niezaprzeczalnie jego stan
był nade wszystko chorobą duszy, do której doprowadziła
melancholia.
[ Niewątpliwie melancholia w kontekście słabości doskwiera
Werterowi z „Cierpień młodego Wertera” Johanna Wolfganga von
Goethego. Podobnie jak Raskolnikow, Werter jest zmuszony do
podjęcia nieodwracalnych decyzji, natomiast w przeciwieństwie do
„Zbrodni i kary” Werter przez długi czas pozostaje bierny, więc stan
jego duszy nie stanowił motywacji do żadnego działania, które
mogłoby przynieść pozytywne konsekwencje.
[ Frustracja była nieodłącznym elementem życia tytułowej „Pani
Bovary” Gustawa Flauberta. Główna bohaterka trwała
w nieszczęśliwym związku, popadała w romanse, które stanowiły dla
niej iluzję szczęścia, lecz płomień fascynacji wypalał się tak szybko,
jak powstawał. Pełna sprzeczności Pani Bovary była nieustannie
obciążona poczuciem niespełnienia i brakowało jej choć iskry nadziei
na szczęśliwy obrót spraw. Życie w ciągłym letargu wykańczało ją od
środka i miało swoje odbicie na jej najbliższych.
jęz.
int.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
int.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
Przykładowe zadania z rozwiązaniami 225
48
49
50
51
52
53
54
Rozważając wszystkie argumenty, melancholia nie
bezpodstawnie jest przedstawiona w literaturze jako choroba duszy.
W żadnym z przypadków nie przyniosła pozytywnych skutków. Nie
pchnęła do działania żadnego z bohaterów, lecz tylko pogłębiała ich
problemową sytuację. Melancholia doprowadziła do zgubnych działań,
więc nie może stanowić źródła motywacji, która jest zachęceniem do
rozwijających czynów. [431 wyrazów]
jęz. ort.
jęz.
jęz.
jęz.

\n
  1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia
\n

formalne warunki:
znajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Zbrodni i kary Fiodora
Dostojewskiego)
w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu
w przeważającej części jest wypowiedzią argumentacyjną
nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.

\n
  1. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt
\n

w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Zbrodnię i karę Fiodora
Dostojewskiego (funkcjonalna analiza postawy Raskolnikowa, wskazanie
i uzasadnienie skutków melancholii bohatera; wnioskowanie argumentacyjne
dotyczące postawy i stanu emocjonalnego Raskolnikowa); częściowo
funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Cierpień młodego Wertera
J.W. Goethego (powierzchowna analiza postawy Wertera, brak spójnej
argumentacji)
funkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst (kontekst literacki stanowi odwołanie
do postawy Emmy, bohaterki Pani Bovary Gustawa Flauberta)
zadowalająca argumentacja.

\n
  1. Kompozycja wypowiedzi
\n

3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy
zorganizowane częściowo problemowo, częściowo wyłącznie pod względem
formalnym, linearnie z zachowaniem następstwa omawianych utworów.
3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna, 2 zaburzenia
spójności w połączeniach między akapitami.
3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.

\n
  1. Język wypowiedzi
\n

4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych
(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 23 błędy językowe obniżają
ostateczną ocenę wypowiedzi.
4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.
4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.
Łącznie
22 punkty
226 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025

","solutions":[]}