{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-rozszerzony/zad/Temat 4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-rozszerzony","number":"Temat 4","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 4. (0-35)\nOto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są ciepłe jeszcze groby, próchno\ni mierzwa. Prastare historie. Siedem warstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce.\n(Bruno Schulz, Wiosna)\nRozważ, jakie znaczenie dla odczytania sensu dzieła literackiego ma wykreowana\nw nim przestrzeń. Punktem wyjścia do rozważań uczyń cytowany fragment\nopowiadania Wiosna Brunona Schulza.\nW pracy odwołaj się do:\nznanych Ci fragmentów Procesu Franza Kafki\ninnych utworów literackich\nwybranego kontekstu.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 13-14 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 15-33 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\nKażdy człowiek żyje w konkretnej przestrzeni, na którą\nnieustannie wywiera wpływ, a ona na niego - jesteśmy jej częścią,\na ona staje się częścią nas. Podobnie jest z dziełami literackimi -\nwykreowana w nich rzeczywistość również nie pozostaje bez\nznaczenia dla odczytania sensu książki. Najczęściej ukazana przez\nautora przestrzeń ma za zadanie pogłębiać portret psychologiczny\numiejscowionego w niej bohatera, przekazywać pewne symboliczne\ntreści lub skłaniać do refleksji nad głębszym sensem czytanych słów.\n„Oto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są\nciepłe jeszcze groby, próchno i mierzwa. Prastare historie. Siedem\nwarstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce”.‿\nW twórczości Schulza przestrzeń odgrywa znaczącą rolę. Choć nie\njest to ujęte wprost, wiadomo, że wydarzenia opisane w opowiadaniu\n„Wiosna” mają miejsce w Drohobyczu - prowincjonalnym mieście,\ngdzie mieszkał Schulz. Tekst stanowi poniekąd symboliczną\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 65\nsp.\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\nautobiografię, a poprzez wykreowaną przestrzeń autor przybliża\nczytelnikowi swoją osobę, własny sposób postrzegania świata takim,\njakiego pragnął, a jakim, jak przekonał się w dalszym życiu, świat nie\nbył. Schulz opisuje przestrzeń widzianą oczami dziecka, które\ndostrzega w nim to, co niesamowite i niedostępne dla oka innych\nludzi, następuje tu wręcz „mityzacja rzeczywistości”. Miasto będące\nniejako centrum wszechświata jest ukazane wraz ze swoimi\nzakamarkami w konwencji onirycznej - miejsca przechodzą płynnie\nz jednychX stając się innymiX i mieszają się ze sobą w swego rodzaju\nlabirynt. Wszystkie te zabiegi sprawiają, że przestrzeń pozostaje\nniedomknięta, co pozwala czytelnikowi poszerzać ją wedle własnych\nodczuć.\nKoncepcja przedstawienia świata jako labiryntu pojawia się\nrównież u Franza Kafki w „Procesie”, jednak w tym przypadku\nprzestrzeń ta zdecydowanie napawa poczuciem zagrożenia.\nWydarzenia rozgrywają się w ciasnych, nieprzyjemnych\ni niedoświetlonych pomieszczeniach łączących się w pewną „sieć”,\nw której łatwo się zgubić. Nie bez znaczenia pozostaje też\nrozpoczynająca się już na schodach do pomieszczeń sądowych\nduchota, która zdaje się nie przeszkadzać urzędnikom. Przedstawiona\nrzeczywistość jest absurdalna, a sam Józef K. czuje się w niej\nuwięziony. Klaustrofobiczna przestrzeń ukazana przez autora\nodpowiada wewnętrznym odczuciom bohatera. Kafkowski labirynt jest\nuniwersalnym zobrazowaniem człowieka zagubionego na drodze\nwłasnego życia.\n[ W „Cierpieniach młodego Wertera” autorstwa Goethego natura\njest niejako pejzażem duszy głównego bohatera - odzwierciedla jego\nstany emocjonalne. Dolina pełna życia i słońca wiosną, jesienią staje\nsię ponura, wręcz przerażająca. Dokładnie to samo przeżywa na\nprzestrzeni roku młodzieniec: podczas wiosennych i letnich miesięcy\nodczuwa radość z poznania Lotty i spędzanego w jej towarzystwie\nczasu, jednak z nadejściem jesieni, kiedy rozumie, że nigdy nie\npołączy się z odnalezioną bratnią duszą, pogrąża się w smutku wraz\nz otaczającą go przyrodą. Dopełnieniem tej zależności między\nWerterem a przestrzenią są stare orzechy - ich ścięcie oznacza dla\nbohatera, że nic nie będzie już tak jak dawniej. Goethe pokazał w ten\nint. jęz. int.\njęz.\njęz.\n66 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2024/2025\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nsposób związek człowieka z naturą i pogłębił portret psychologiczny\nmłodzieńca.\nInną funkcję pełni przestrzeń ukazana przez Josepha Conrada\nw „Jądrze ciemności”. Sporo uwagi autor poświęcił opisowi natury\npodczas podróży Marlowa: bardzo ważne są tu rzeka, porośnięte\ncienistą zielenią brzegi czy mgła. Wszystkie te elementy składają się\nna metaforyczny obraz podróży człowieka w głąb siebie - do tego, co\nw nim pierwotne i skrzętnie ukryte, stłumione. Nieprzebyte ściany\nzieleni wzdłuż brzegów pokazująX jak bardzo potrafimy być obcy dla\nsamych siebie. Rzeka jest kręta, pełna skał, wirów i innych mało\nprzyjemnych niespodzianek, ponieważ nigdy nie wiemyX do czego\nmożemy być zdolni i powoli poznając siebieX często dokonujemy\nsmutnych czy wręcz przerażających odkryć. Z kolei mgła otaczająca\nraz po raz parowiec Marlowa to przedstawienie tego, co uniemożliwia\nczłowiekowi poznawanie siebie i mąci jego myśli, by nie wiedział,\nktórędy ma dalej podążać na drodze poszukiwania prawdy o sobie.\nConrad, opisując przyrodę pośrodku afrykańskiego lądu, ułatwia\nodczytanie symbolicznego znaczenia podróży w górę rzeki.\nJak widać, przestrzeń w dziele literackim nie jest tylko miejscem,\nw którym bohater mieszka, czy które odwiedza - nie można przenieść\nbohatera do innej rzeczywistości tak, by pozostał niezmieniony.\nRównież wydarzenia, gdyby rozegrały się gdzieś indziejX nabrałyby\ninnego wydźwięku. Przestrzeń wykreowana przez autora ułatwia\nodnalezienie treści metaforycznej i skłania do konkretnych refleksji\nw kontekście ukazanych zdarzeń, a często stanowi też element\ncharakterystyki pośredniej bohatera, dzięki czemu czytelnik może\nzrozumieć go w pełni. [657 wyrazów]\nint.\nint.\nint.\nint.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Procesu Franza Kafki)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie opowiadanie Wiosna\nBrunona Schulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako elementu świata\nprzedstawionego oddającego osobowość autora i wpływającego na sposób\nwidzenia świata przez bohatera, ukazanie przestrzeni jako labiryntu);\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 67\nprzestrzeni jako ciasnej klatki ograniczającej wolność bohatera) oraz do Cierpień\nmłodego Wertera J. W. Goethego (natura otaczająca człowieka jako przestrzeń\noddająca wewnętrzne przeżycia bohatera, pejzaż jego duszy)\nfunkcjonalną analizę przestrzeni jako obrazu duszy bohatera pogłębia kontekst\nliteracki, jakim jest funkcjonalna interpretacja Jądra ciemności Conrada\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich i wykorzystanie kontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n3 zaburzenia spójności, pierwsze wewnątrzakapitowe, drugie pomiędzy akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 4 błędy językowe obniżają ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n32 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\nPrzestrzeń otacza każdego z nas i każdy z nas na co dzień kreuje\nją wokół siebie. Nieustannie otaczamy się różnymi rzeczami.\nGromadzimy to, co jest nam niezbędne, ale i to, czego tak naprawdę\nnie potrzebujemy. W ten sposób tworzymy „labirynty wnętrza”, a świat\nnaokoło nas staje się „magazynami i spichrzami rzeczy”. Bruno Schulz\nskłania nas jednak do smutnej refleksji, przypominając, że wszystkie\nrzeczy materialne przeminą i że doświadczyły już tego pokolenia\nprzed nami. Autor przedstawia świat jako warstwy, nawiązując do Troi.\nTroja bowiem odkrywana była warstwami. W dziewiętnastym wieku\ndotarł do niej fascynat opowieści o tajemniczym mieście, w którym\nodbyła się wojna o Helenę - Henryk Schliemann. Później jednak\nokazało się, że Troja, którą odkrył, pochodzi z zupełnie innych czasów,\nże jest to jej inna warstwa. Nasze pokolenie tworzy warstwę\n68 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2024/2025\nsp.\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\nprzestrzeni, którą niedługo przykryje kolejna warstwa, sprawiając, że\nnasza odejdzie w zapomnienie.\nPrzestrzeń w opowiadaniach Schulza, jak i w jego rysunkach,\nstanowi jeden z kluczy do interpretacji. Artysta tworzy ją bardzo\nswobodnie. Jest oniryczna i surrealistyczna. Jej niezwykłość można\nzaobserwować chociażby w opowiadaniu „Sklepy cynamonowe”.\nGłówny bohater wędruje po znanym sobie mieście, które stopniowo\nstaje się dla niego coraz bardziej obce. ‿Inspiracją dla miasta\nz opowiadania był dla Schulza rodzinny Drohobycz. Opisywana\nw „Sklepach cynamonowych” przestrzeń jest w ciągłym ruchu, wnętrze\nłączy się z tymX co na zewnątrz. Zmiany w przestrzeni i zderzenie\nz nieznanym to metafora dorastania i poznawania świata po odejściu\nspod opieki rodziców. Tak kreowana przestrzeń staje się zatem\nlabiryntem, w którym narrator próbuje odnaleźć drogę nie tylko do\ncentrum świata, ale do własnego jestestwa, do istoty bytu, pełni\nzrozumienia świata i samego siebie. To labirynt w dwóch wymiarach,\ndwa pokłady labiryntu - zewnętrzy i wewnętrzny.\nIstotna dla pełnego zrozumienia tekstu jest również przestrzeń\nstworzona przez Franza Kafkę w „Procesie”. Podobnie jak u Schulza\npanuje tu atmosfera snu. Przestrzeń jest oniryczna i nieokreślona.\nBrak sprecyzowanego miejsca akcji nadaje treści uniwersalny\ncharakter. Każde pomieszczenie, w którym przebywa Józef K.\nw trakcie trwania swojego procesu, przyjmuje formę labiryntu.\nOtwierane drzwi prowadzą do następnych drzwi. Takie odczuwanie\nprzestrzeni podkreśla zagubienie i całkowitą bezradność bohatera.\nBudowa sądu, w którym panuje niemożliwa do zniesienia duchota,\nstwarza atmosferę grozy i wywołuje niepokój. Sprawia również\nwrażenieX jakoby coś nieustannie miało władzę nad bohaterem\ni kontrolowało jego postępowanie. „Proces” to powieść o bezsilności\nczłowieka wrzuconego do labiryntu świata, w którym bohater nie\ndecyduje o niczym, zostaje podporządkowany pseudo autorytetom\ni rozpaczliwie próbuje wziąć odpowiedzialność za swoje czyny i za\nswoje życie. Przytłaczająca aura, która panuje wokół Józefa K.X jest\nznakiem jego podległości i bezradności, obrazem samotności\nczłowieka osaczonego w labiryncie.\njęz.\njęz.\nint.\nint.\nort.\nint.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 69\nsp.\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\nCiekawą koncepcję przestrzeni zaproponowała w swoim dziele\n„Prawiek i inne czasy” Olga Tokarczuk. Autorka umieściła tytułową\nmiejscowość Prawiek w centrum całego wszechświata, co umieszcza\nrównież w centrum ludzkie wartości i doświadczenia. Magia Prawieku\npolega na tym, że jest to sfera sacrum - bezpieczna dla wszystkich,\nktórzy znajdą się w środku. Jego granice są tajemnicze, a mieszkańcy\nżyją w świadomości, że poza nimi czyha na nich niebezpieczeństwo.\nOpuszczenie Prawieku nie jest jednak proste - droga prowadząca do\nwyjścia to labirynt, który ma chronić nieroztropnych przed\nniebezpieczeństwem. To przekonanie potwierdza się zresztą\nu wszystkich bohaterów, którzy z własnej woli lub pod przymusem\ndecydują się opuścić Prawiek. Tokarczuk zamyka w Prawieku różne\narchetypy ludzkich zachowań i po kolei nam je przedstawia. Ważnym\nelementem przestrzeni w tej powieści jest natura, która ma baśniowy\ncharakter osiągnięty dzięki licznym personifikacjom. Natura wpływa\nrównież bezpośrednio na życie ludzi w Prawieku. Nazywają oni\nmijające lata: rokiem jabłoni bądź grusz, co oznacza albo lata\ndynamicznego rozwoju, albo spokoju. Otoczenie w „Prawieku” jest\nmityczne. Mityzacja rzeczywistości pozwala Tokarczuk ukazać ukryte\npiękno banalnego świata, co było głównym założeniem realizmu\nmagicznego, którego autorka jest przedstawicielką.\nNiewątpliwie przestrzeń jest niezwykle ważnym elementem\nkażdego utworu literackiego na drodze do zrozumienia jego sensu.\nMoże ona skłaniać do refleksji nad przemijaniem lub być metaforą\nzmian zachodzących w życiu człowieka. Może tworzyć atmosferę\nutworu niezbędną do poznania odczuć bohatera, być narzędziem\nrealizmu, czy w końcu przedstawić czytelnikowi inną stronę świata,\nz którym spotyka się na co dzień. Taka przestrzeń ma najczęściej\nznamiona labiryntu, w którym bohater poszukuje drogi swojego życia.\nJest ona także narzędziem, które pomaga autorowi tworzyć,\na czytelnikowi odkrywać różne kierunki interpretacji. Bez niej dzieło\nbyłoby niezdolne do przekazania zamierzonego przesłania.\n[697 wyrazów]\njęz.\njęz.\njęz.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2024/2025\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Sklepy cynamonowe -\nwybrane opowiadanie Brunona Schulza, Proces Franza Kafki)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Sklepy cynamonowe\nBrunona Schulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako labiryntu, odniesienie\nkoncepcji przestrzeni do pokładów i warstw w kreacji świata przedstawionego,\npełne wnioskowanie argumentacyjne dotyczące funkcji przestrzeni); również\nw pełni funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja\nprzestrzeni i jej roli w życiu bohatera) oraz do Prawieku i innych czasów Olgi\nTokarczuk (baśniowość i mitologizacja przestrzeni, uniwersalizacja znaczeń)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst kulturowy - znaczenie różnych\npokładów przestrzeni w przypadku mitologicznej Troi i odniesienie do tych\nznaczeń w interpretacji opowiadania Schulza\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich i wykorzystanie kontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\npierwsze zaburzenie spójności wynika z braku powiązania treści w akapicie, drugie -\nz nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach (linijki 50-56)\nczasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 5 błędów językowych obniża ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n33 punkty\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 71","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-rozszerzony/zad-Temat_4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":64,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Temat 4. (0-35)<br>Oto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są ciepłe jeszcze groby, próchno<br>i mierzwa. Prastare historie. Siedem warstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce.<br>(Bruno Schulz, Wiosna)<br>Rozważ, jakie znaczenie dla odczytania sensu dzieła literackiego ma wykreowana<br>w nim przestrzeń. Punktem wyjścia do rozważań uczyń cytowany fragment<br>opowiadania Wiosna Brunona Schulza.<br>W pracy odwołaj się do:<br>znanych Ci fragmentów Procesu Franza Kafki<br>innych utworów literackich<br>wybranego kontekstu.<br>Wymagania ogólne i szczegółowe<br>Wykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na<br>s. 13-14 Informatora.<br>Zasady oceniania<br>Opis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się<br>na s. 15-33 Informatora.<br>Przykładowe ocenione rozwiązania<br>Przykład 1.<br>Błędy<br>rzeczowe,<br>błędy<br>w kompozycji<br>Błędy językowe<br>(w tym<br>stylistyczne),<br>ortograficzne<br>i interpunkcyjne<br>sp.<br>sp.<br>01<br>02<br>03<br>04<br>05<br>06<br>07<br>08<br>09<br>10<br>11<br>12<br>13<br>14<br>15<br>Każdy człowiek żyje w konkretnej przestrzeni, na którą<br>nieustannie wywiera wpływ, a ona na niego - jesteśmy jej częścią,<br>a ona staje się częścią nas. Podobnie jest z dziełami literackimi -<br>wykreowana w nich rzeczywistość również nie pozostaje bez<br>znaczenia dla odczytania sensu książki. Najczęściej ukazana przez<br>autora przestrzeń ma za zadanie pogłębiać portret psychologiczny<br>umiejscowionego w niej bohatera, przekazywać pewne symboliczne<br>treści lub skłaniać do refleksji nad głębszym sensem czytanych słów.<br>„Oto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są<br>ciepłe jeszcze groby, próchno i mierzwa. Prastare historie. Siedem<br>warstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce”.‿<br>W twórczości Schulza przestrzeń odgrywa znaczącą rolę. Choć nie<br>jest to ujęte wprost, wiadomo, że wydarzenia opisane w opowiadaniu<br>„Wiosna” mają miejsce w Drohobyczu - prowincjonalnym mieście,<br>gdzie mieszkał Schulz. Tekst stanowi poniekąd symboliczną<br>jęz.<br>Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 65<br>sp.<br>16<br>17<br>18<br>19<br>20<br>21<br>22<br>23<br>24<br>25<br>26<br>27<br>28<br>29<br>30<br>31<br>32<br>33<br>34<br>35<br>36<br>37<br>38<br>39<br>40<br>41<br>42<br>43<br>44<br>45<br>46<br>47<br>48<br>49<br>50<br>51<br>autobiografię, a poprzez wykreowaną przestrzeń autor przybliża<br>czytelnikowi swoją osobę, własny sposób postrzegania świata takim,<br>jakiego pragnął, a jakim, jak przekonał się w dalszym życiu, świat nie<br>był. Schulz opisuje przestrzeń widzianą oczami dziecka, które<br>dostrzega w nim to, co niesamowite i niedostępne dla oka innych<br>ludzi, następuje tu wręcz „mityzacja rzeczywistości”. Miasto będące<br>niejako centrum wszechświata jest ukazane wraz ze swoimi<br>zakamarkami w konwencji onirycznej - miejsca przechodzą płynnie<br>z jednychX stając się innymiX i mieszają się ze sobą w swego rodzaju<br>labirynt. Wszystkie te zabiegi sprawiają, że przestrzeń pozostaje<br>niedomknięta, co pozwala czytelnikowi poszerzać ją wedle własnych<br>odczuć.<br>Koncepcja przedstawienia świata jako labiryntu pojawia się<br>również u Franza Kafki w „Procesie”, jednak w tym przypadku<br>przestrzeń ta zdecydowanie napawa poczuciem zagrożenia.<br>Wydarzenia rozgrywają się w ciasnych, nieprzyjemnych<br>i niedoświetlonych pomieszczeniach łączących się w pewną „sieć”,<br>w której łatwo się zgubić. Nie bez znaczenia pozostaje też<br>rozpoczynająca się już na schodach do pomieszczeń sądowych<br>duchota, która zdaje się nie przeszkadzać urzędnikom. Przedstawiona<br>rzeczywistość jest absurdalna, a sam Józef K. czuje się w niej<br>uwięziony. Klaustrofobiczna przestrzeń ukazana przez autora<br>odpowiada wewnętrznym odczuciom bohatera. Kafkowski labirynt jest<br>uniwersalnym zobrazowaniem człowieka zagubionego na drodze<br>własnego życia.<br>[ W „Cierpieniach młodego Wertera” autorstwa Goethego natura<br>jest niejako pejzażem duszy głównego bohatera - odzwierciedla jego<br>stany emocjonalne. Dolina pełna życia i słońca wiosną, jesienią staje<br>się ponura, wręcz przerażająca. Dokładnie to samo przeżywa na<br>przestrzeni roku młodzieniec: podczas wiosennych i letnich miesięcy<br>odczuwa radość z poznania Lotty i spędzanego w jej towarzystwie<br>czasu, jednak z nadejściem jesieni, kiedy rozumie, że nigdy nie<br>połączy się z odnalezioną bratnią duszą, pogrąża się w smutku wraz<br>z otaczającą go przyrodą. Dopełnieniem tej zależności między<br>Werterem a przestrzenią są stare orzechy - ich ścięcie oznacza dla<br>bohatera, że nic nie będzie już tak jak dawniej. Goethe pokazał w ten<br>int. jęz. int.<br>jęz.<br>jęz.<br>66 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym<br>od roku szkolnego 2024/2025<br>52<br>53<br>54<br>55<br>56<br>57<br>58<br>59<br>60<br>61<br>62<br>63<br>64<br>65<br>66<br>67<br>68<br>69<br>70<br>71<br>72<br>73<br>74<br>75<br>76<br>77<br>78<br>sposób związek człowieka z naturą i pogłębił portret psychologiczny<br>młodzieńca.<br>Inną funkcję pełni przestrzeń ukazana przez Josepha Conrada<br>w „Jądrze ciemności”. Sporo uwagi autor poświęcił opisowi natury<br>podczas podróży Marlowa: bardzo ważne są tu rzeka, porośnięte<br>cienistą zielenią brzegi czy mgła. Wszystkie te elementy składają się<br>na metaforyczny obraz podróży człowieka w głąb siebie - do tego, co<br>w nim pierwotne i skrzętnie ukryte, stłumione. Nieprzebyte ściany<br>zieleni wzdłuż brzegów pokazująX jak bardzo potrafimy być obcy dla<br>samych siebie. Rzeka jest kręta, pełna skał, wirów i innych mało<br>przyjemnych niespodzianek, ponieważ nigdy nie wiemyX do czego<br>możemy być zdolni i powoli poznając siebieX często dokonujemy<br>smutnych czy wręcz przerażających odkryć. Z kolei mgła otaczająca<br>raz po raz parowiec Marlowa to przedstawienie tego, co uniemożliwia<br>człowiekowi poznawanie siebie i mąci jego myśli, by nie wiedział,<br>którędy ma dalej podążać na drodze poszukiwania prawdy o sobie.<br>Conrad, opisując przyrodę pośrodku afrykańskiego lądu, ułatwia<br>odczytanie symbolicznego znaczenia podróży w górę rzeki.<br>Jak widać, przestrzeń w dziele literackim nie jest tylko miejscem,<br>w którym bohater mieszka, czy które odwiedza - nie można przenieść<br>bohatera do innej rzeczywistości tak, by pozostał niezmieniony.<br>Również wydarzenia, gdyby rozegrały się gdzieś indziejX nabrałyby<br>innego wydźwięku. Przestrzeń wykreowana przez autora ułatwia<br>odnalezienie treści metaforycznej i skłania do konkretnych refleksji<br>w kontekście ukazanych zdarzeń, a często stanowi też element<br>charakterystyki pośredniej bohatera, dzięki czemu czytelnik może<br>zrozumieć go w pełni. [657 wyrazów]<br>int.<br>int.<br>int.<br>int.</p>\n<ol><li>Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości</li></ol>\n<p>spełnia formalne warunki:<br>znajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Procesu Franza Kafki)<br>w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu<br>jest wypowiedzią argumentacyjną<br>nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.</p>\n<ol><li>Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt</li></ol>\n<p>w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie opowiadanie Wiosna<br>Brunona Schulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako elementu świata<br>przedstawionego oddającego osobowość autora i wpływającego na sposób<br>widzenia świata przez bohatera, ukazanie przestrzeni jako labiryntu);<br>funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja<br>Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 67<br>przestrzeni jako ciasnej klatki ograniczającej wolność bohatera) oraz do Cierpień<br>młodego Wertera J. W. Goethego (natura otaczająca człowieka jako przestrzeń<br>oddająca wewnętrzne przeżycia bohatera, pejzaż jego duszy)<br>funkcjonalną analizę przestrzeni jako obrazu duszy bohatera pogłębia kontekst<br>literacki, jakim jest funkcjonalna interpretacja Jądra ciemności Conrada<br>bogata argumentacja<br>funkcjonalność omówionych dzieł literackich i wykorzystanie kontekstu<br>interpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.</p>\n<ol><li>Kompozycja wypowiedzi</li></ol>\n<p>3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy<br>zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,<br>jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób<br>wyrazisty i konsekwentny.<br>3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;<br>3 zaburzenia spójności, pierwsze wewnątrzakapitowe, drugie pomiędzy akapitami.<br>3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.</p>\n<ol><li>Język wypowiedzi</li></ol>\n<p>4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych<br>(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację<br>tematu; 4 błędy językowe obniżają ocenę wypowiedzi.<br>4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.<br>4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.<br>Łącznie<br>32 punkty<br>Przykład 2.<br>Błędy<br>rzeczowe,<br>błędy<br>w kompozycji<br>Błędy językowe<br>(w tym<br>stylistyczne),<br>ortograficzne<br>i interpunkcyjne<br>01<br>02<br>03<br>04<br>05<br>06<br>07<br>08<br>09<br>10<br>11<br>12<br>13<br>14<br>Przestrzeń otacza każdego z nas i każdy z nas na co dzień kreuje<br>ją wokół siebie. Nieustannie otaczamy się różnymi rzeczami.<br>Gromadzimy to, co jest nam niezbędne, ale i to, czego tak naprawdę<br>nie potrzebujemy. W ten sposób tworzymy „labirynty wnętrza”, a świat<br>naokoło nas staje się „magazynami i spichrzami rzeczy”. Bruno Schulz<br>skłania nas jednak do smutnej refleksji, przypominając, że wszystkie<br>rzeczy materialne przeminą i że doświadczyły już tego pokolenia<br>przed nami. Autor przedstawia świat jako warstwy, nawiązując do Troi.<br>Troja bowiem odkrywana była warstwami. W dziewiętnastym wieku<br>dotarł do niej fascynat opowieści o tajemniczym mieście, w którym<br>odbyła się wojna o Helenę - Henryk Schliemann. Później jednak<br>okazało się, że Troja, którą odkrył, pochodzi z zupełnie innych czasów,<br>że jest to jej inna warstwa. Nasze pokolenie tworzy warstwę<br>68 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym<br>od roku szkolnego 2024/2025<br>sp.<br>15<br>16<br>17<br>18<br>19<br>20<br>21<br>22<br>23<br>24<br>25<br>26<br>27<br>28<br>29<br>30<br>31<br>32<br>33<br>34<br>35<br>36<br>37<br>38<br>39<br>40<br>41<br>42<br>43<br>44<br>45<br>46<br>47<br>48<br>49<br>przestrzeni, którą niedługo przykryje kolejna warstwa, sprawiając, że<br>nasza odejdzie w zapomnienie.<br>Przestrzeń w opowiadaniach Schulza, jak i w jego rysunkach,<br>stanowi jeden z kluczy do interpretacji. Artysta tworzy ją bardzo<br>swobodnie. Jest oniryczna i surrealistyczna. Jej niezwykłość można<br>zaobserwować chociażby w opowiadaniu „Sklepy cynamonowe”.<br>Główny bohater wędruje po znanym sobie mieście, które stopniowo<br>staje się dla niego coraz bardziej obce. ‿Inspiracją dla miasta<br>z opowiadania był dla Schulza rodzinny Drohobycz. Opisywana<br>w „Sklepach cynamonowych” przestrzeń jest w ciągłym ruchu, wnętrze<br>łączy się z tymX co na zewnątrz. Zmiany w przestrzeni i zderzenie<br>z nieznanym to metafora dorastania i poznawania świata po odejściu<br>spod opieki rodziców. Tak kreowana przestrzeń staje się zatem<br>labiryntem, w którym narrator próbuje odnaleźć drogę nie tylko do<br>centrum świata, ale do własnego jestestwa, do istoty bytu, pełni<br>zrozumienia świata i samego siebie. To labirynt w dwóch wymiarach,<br>dwa pokłady labiryntu - zewnętrzy i wewnętrzny.<br>Istotna dla pełnego zrozumienia tekstu jest również przestrzeń<br>stworzona przez Franza Kafkę w „Procesie”. Podobnie jak u Schulza<br>panuje tu atmosfera snu. Przestrzeń jest oniryczna i nieokreślona.<br>Brak sprecyzowanego miejsca akcji nadaje treści uniwersalny<br>charakter. Każde pomieszczenie, w którym przebywa Józef K.<br>w trakcie trwania swojego procesu, przyjmuje formę labiryntu.<br>Otwierane drzwi prowadzą do następnych drzwi. Takie odczuwanie<br>przestrzeni podkreśla zagubienie i całkowitą bezradność bohatera.<br>Budowa sądu, w którym panuje niemożliwa do zniesienia duchota,<br>stwarza atmosferę grozy i wywołuje niepokój. Sprawia również<br>wrażenieX jakoby coś nieustannie miało władzę nad bohaterem<br>i kontrolowało jego postępowanie. „Proces” to powieść o bezsilności<br>człowieka wrzuconego do labiryntu świata, w którym bohater nie<br>decyduje o niczym, zostaje podporządkowany pseudo autorytetom<br>i rozpaczliwie próbuje wziąć odpowiedzialność za swoje czyny i za<br>swoje życie. Przytłaczająca aura, która panuje wokół Józefa K.X jest<br>znakiem jego podległości i bezradności, obrazem samotności<br>człowieka osaczonego w labiryncie.<br>jęz.<br>jęz.<br>int.<br>int.<br>ort.<br>int.<br>Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 69<br>sp.<br>50<br>51<br>52<br>53<br>54<br>55<br>56<br>57<br>58<br>59<br>60<br>61<br>62<br>63<br>64<br>65<br>66<br>67<br>68<br>69<br>70<br>71<br>72<br>73<br>74<br>75<br>76<br>77<br>78<br>79<br>80<br>81<br>Ciekawą koncepcję przestrzeni zaproponowała w swoim dziele<br>„Prawiek i inne czasy” Olga Tokarczuk. Autorka umieściła tytułową<br>miejscowość Prawiek w centrum całego wszechświata, co umieszcza<br>również w centrum ludzkie wartości i doświadczenia. Magia Prawieku<br>polega na tym, że jest to sfera sacrum - bezpieczna dla wszystkich,<br>którzy znajdą się w środku. Jego granice są tajemnicze, a mieszkańcy<br>żyją w świadomości, że poza nimi czyha na nich niebezpieczeństwo.<br>Opuszczenie Prawieku nie jest jednak proste - droga prowadząca do<br>wyjścia to labirynt, który ma chronić nieroztropnych przed<br>niebezpieczeństwem. To przekonanie potwierdza się zresztą<br>u wszystkich bohaterów, którzy z własnej woli lub pod przymusem<br>decydują się opuścić Prawiek. Tokarczuk zamyka w Prawieku różne<br>archetypy ludzkich zachowań i po kolei nam je przedstawia. Ważnym<br>elementem przestrzeni w tej powieści jest natura, która ma baśniowy<br>charakter osiągnięty dzięki licznym personifikacjom. Natura wpływa<br>również bezpośrednio na życie ludzi w Prawieku. Nazywają oni<br>mijające lata: rokiem jabłoni bądź grusz, co oznacza albo lata<br>dynamicznego rozwoju, albo spokoju. Otoczenie w „Prawieku” jest<br>mityczne. Mityzacja rzeczywistości pozwala Tokarczuk ukazać ukryte<br>piękno banalnego świata, co było głównym założeniem realizmu<br>magicznego, którego autorka jest przedstawicielką.<br>Niewątpliwie przestrzeń jest niezwykle ważnym elementem<br>każdego utworu literackiego na drodze do zrozumienia jego sensu.<br>Może ona skłaniać do refleksji nad przemijaniem lub być metaforą<br>zmian zachodzących w życiu człowieka. Może tworzyć atmosferę<br>utworu niezbędną do poznania odczuć bohatera, być narzędziem<br>realizmu, czy w końcu przedstawić czytelnikowi inną stronę świata,<br>z którym spotyka się na co dzień. Taka przestrzeń ma najczęściej<br>znamiona labiryntu, w którym bohater poszukuje drogi swojego życia.<br>Jest ona także narzędziem, które pomaga autorowi tworzyć,<br>a czytelnikowi odkrywać różne kierunki interpretacji. Bez niej dzieło<br>byłoby niezdolne do przekazania zamierzonego przesłania.<br>[697 wyrazów]<br>jęz.<br>jęz.<br>jęz.<br>70 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym<br>od roku szkolnego 2024/2025</p>\n<ol><li>Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości</li></ol>\n<p>spełnia formalne warunki:<br>znajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Sklepy cynamonowe -<br>wybrane opowiadanie Brunona Schulza, Proces Franza Kafki)<br>w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu<br>jest wypowiedzią argumentacyjną<br>nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.</p>\n<ol><li>Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt</li></ol>\n<p>w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Sklepy cynamonowe<br>Brunona Schulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako labiryntu, odniesienie<br>koncepcji przestrzeni do pokładów i warstw w kreacji świata przedstawionego,<br>pełne wnioskowanie argumentacyjne dotyczące funkcji przestrzeni); również<br>w pełni funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja<br>przestrzeni i jej roli w życiu bohatera) oraz do Prawieku i innych czasów Olgi<br>Tokarczuk (baśniowość i mitologizacja przestrzeni, uniwersalizacja znaczeń)<br>funkcjonalnie wykorzystano również kontekst kulturowy - znaczenie różnych<br>pokładów przestrzeni w przypadku mitologicznej Troi i odniesienie do tych<br>znaczeń w interpretacji opowiadania Schulza<br>bogata argumentacja<br>funkcjonalność omówionych dzieł literackich i wykorzystanie kontekstu<br>interpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.</p>\n<ol><li>Kompozycja wypowiedzi</li></ol>\n<p>3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy<br>zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,<br>jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób<br>wyrazisty i konsekwentny.<br>3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;<br>pierwsze zaburzenie spójności wynika z braku powiązania treści w akapicie, drugie -<br>z nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach (linijki 50-56)<br>czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.<br>3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.</p>\n<ol><li>Język wypowiedzi</li></ol>\n<p>4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych<br>(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację<br>tematu; 5 błędów językowych obniża ocenę wypowiedzi.<br>4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.<br>4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.<br>Łącznie<br>33 punkty<br>Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 71</p>","solutions":[]}