{"id":"informator-maturalny-wos-2008/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-wos-2008","number":"24","points":10,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (10 pkt)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej tekst i wykonaj polecenia (24.1.-24.3.).\nO jakości prawa\nWarunkiem funkcjonowania państwa prawa jest odpowiedni poziom kultury prawnej\ni świadomości prawnej społeczeństwa. Możemy mieć doskonałe prawo i znakomite instytucje\npubliczne, jednak nie będą stąd płynęły żadne pozytywne efekty, jeśli owe instytucje i prawo\nnie natrafią na właściwe otoczenie społeczne, na tych, którzy jako adresaci prawa prawo to\nrozumieją i przejawiają wolę jego akceptowania oraz na tych, którzy - będąc wykonawcami\nprawa czynić to będą w dobrej wierze, z przekonaniem służenia innym, a nie wyłącznie\nswym własnym partykularnym interesom.\nPrawo\nw\npaństwie\nprawa\nma\nstać\nsię\ninstrumentem\nwolności,\nskutecznie\nprzeciwdziałającym arbitralności, nieprzewidywalności, niepewności działań organów władzy\npublicznej. Ma ono wyrażać podstawowe wartości, jakimi kieruje się społeczeństwo,\nrozstrzygać konflikty, jakie na tle realizacji tych wartości powstają, oraz stanowić skuteczny\ninstrument wyrażania własnych interesów przez poszczególne osoby i grupy.\nWypada skonstatować, że żyjemy od kilkunastu lat w państwie prawa, a to już - samo\nprzez się narzuca pewien sposób myślenia o roli prawa i państwa oraz sposobie jego\nfunkcjonowania, a przede wszystkim o zasadzie, jakiej podporządkowane są relacje pomiędzy\nwładzą publiczną a jednostką. Nie wystarczy rozumieć i wiedzieć, czym są poszczególne\nregulacje prawne, jaki jest ich sens. W państwie prawa trzeba przede wszystkim znać całą\nstrukturę, metodę, wedle której cała ta skomplikowana maszyneria funkcjonuje.\n40\nWielkość i urok państwa prawa polega na tym, że prawo pisane przez duże „P” wyznacza rolę\ni status prawa pisanego przez małe „p” i że w konsekwencji w sam system zostały wpisane\nmechanizmy samoobrony i usuwania patologii. Ten system może zadziałać jednak tylko\nwtedy, kiedy dla jego uczestników zrozumiała jest wewnętrzna zasada, konstrukcja\ni aksjologia systemu. Tylko ci prawnicy, którzy rozumieją istotę państwa prawa, będą\nw stanie zapewnić korzystanie z przynoszonych przez taki model benefitów (dobrodziejstw).\nDzisiaj trudno sobie wyobrazić kompetentnego jurystę (prawnika), który przy nawet\nbardzo dogmatycznie zawikłanych problemach nie usiłowałby spojrzeć na uprawianą przez\nsiebie dziedzinę z perspektywy norm ponadustawowych, ogólnych zasad i wartości systemu.\nOcena konstytucyjności prawa nie jest bowiem już dzisiaj (i nawet nie powinna być)\nwyłącznym zadaniem sądu konstytucyjnego, ale jeśli ma funkcjonować realnie w systemie,\nwymaga zaangażowania po stronie każdego, kto prawem się zajmuje i podejmuje decyzje o\njego stosowaniu.[ ]\nOwa szersza perspektywa oglądu obowiązującego prawa to, co nazywa się\npromieniowaniem konstytucji na wszystkie dziedziny prawa staje się wielką szansą i może\nprowadzić' do stopniowej ewolucji całego systemu w kierunku sprzyjającym bardziej\nludziom, ich wolności i potrzebom.\nM. Safjan, Prawa Polska, Warszawa 2005\n24.1. (3 pkt)\nNapisz, jakimi zasadami, według autora, powinni kierować się funkcjonariusze\npubliczni, zarówno adresaci, jak i wykonawcy prawa (podaj trzy przykłady).\n24.2. (3 pkt)\nNapisz, jakie są zadania prawników w państwie prawa (wymień trzy).\n41\n24.3. (4 pkt)\nWyjaśnij, jak rozumiesz twierdzenie autora, że w państwie prawa prawo przez duże\n„P” wyznacza rolę i status prawa pisanego przez małe „p”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"24.1. Według autora funkcjonariusze publiczni - zarówno adresaci, jak i wykonawcy prawa - powinni kierować się m.in.: potrzebą służenia innym (a nie własnym partykularnym interesom), działaniem w dobrej wierze, oraz niekierowaniem się prywatą przy stosowaniu i wykonywaniu prawa.\n24.2. Zadania prawników w państwie prawa: znajomość całej struktury i metody funkcjonowania systemu prawnego (a nie tylko poszczególnych regulacji), ocenianie prawa z perspektywy norm ponadustawowych, konstytucji oraz ogólnych zasad i wartości systemu, a także rozumienie wewnętrznej zasady, konstrukcji i aksjologii (wartości) systemu państwa prawa.\n24.3. Twierdzenie to oznacza, że obowiązywanie i ważność konkretnych przepisów prawa („prawa przez małe p”) zależy od ich zgodności z nadrzędnymi wartościami, zasadami konstytucyjnymi i ogólną aksjologią systemu („prawem przez duże P” - czyli Konstytucją i podstawowymi zasadami sprawiedliwości, słuszności i moralności). Prawo pisane „z dużej litery” wyznacza więc ramy, sens i granice, w jakich tworzone i interpretowane jest prawo szczegółowe, a przepisy z nim sprzeczne tracą swoją legitymizację.","image":"img/informator-maturalny-wos-2008/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2008","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 24. (10 pkt)
Przeczytaj zamieszczony poniżej tekst i wykonaj polecenia (24.1.-24.3.).
O jakości prawa
Warunkiem funkcjonowania państwa prawa jest odpowiedni poziom kultury prawnej
i świadomości prawnej społeczeństwa. Możemy mieć doskonałe prawo i znakomite instytucje
publiczne, jednak nie będą stąd płynęły żadne pozytywne efekty, jeśli owe instytucje i prawo
nie natrafią na właściwe otoczenie społeczne, na tych, którzy jako adresaci prawa prawo to
rozumieją i przejawiają wolę jego akceptowania oraz na tych, którzy - będąc wykonawcami
prawa czynić to będą w dobrej wierze, z przekonaniem służenia innym, a nie wyłącznie
swym własnym partykularnym interesom.
Prawo
w
państwie
prawa
ma
stać
się
instrumentem
wolności,
skutecznie
przeciwdziałającym arbitralności, nieprzewidywalności, niepewności działań organów władzy
publicznej. Ma ono wyrażać podstawowe wartości, jakimi kieruje się społeczeństwo,
rozstrzygać konflikty, jakie na tle realizacji tych wartości powstają, oraz stanowić skuteczny
instrument wyrażania własnych interesów przez poszczególne osoby i grupy.
Wypada skonstatować, że żyjemy od kilkunastu lat w państwie prawa, a to już - samo
przez się narzuca pewien sposób myślenia o roli prawa i państwa oraz sposobie jego
funkcjonowania, a przede wszystkim o zasadzie, jakiej podporządkowane są relacje pomiędzy
władzą publiczną a jednostką. Nie wystarczy rozumieć i wiedzieć, czym są poszczególne
regulacje prawne, jaki jest ich sens. W państwie prawa trzeba przede wszystkim znać całą
strukturę, metodę, wedle której cała ta skomplikowana maszyneria funkcjonuje.
40
Wielkość i urok państwa prawa polega na tym, że prawo pisane przez duże „P” wyznacza rolę
i status prawa pisanego przez małe „p” i że w konsekwencji w sam system zostały wpisane
mechanizmy samoobrony i usuwania patologii. Ten system może zadziałać jednak tylko
wtedy, kiedy dla jego uczestników zrozumiała jest wewnętrzna zasada, konstrukcja
i aksjologia systemu. Tylko ci prawnicy, którzy rozumieją istotę państwa prawa, będą
w stanie zapewnić korzystanie z przynoszonych przez taki model benefitów (dobrodziejstw).
Dzisiaj trudno sobie wyobrazić kompetentnego jurystę (prawnika), który przy nawet
bardzo dogmatycznie zawikłanych problemach nie usiłowałby spojrzeć na uprawianą przez
siebie dziedzinę z perspektywy norm ponadustawowych, ogólnych zasad i wartości systemu.
Ocena konstytucyjności prawa nie jest bowiem już dzisiaj (i nawet nie powinna być)
wyłącznym zadaniem sądu konstytucyjnego, ale jeśli ma funkcjonować realnie w systemie,
wymaga zaangażowania po stronie każdego, kto prawem się zajmuje i podejmuje decyzje o
jego stosowaniu.[ ]
Owa szersza perspektywa oglądu obowiązującego prawa to, co nazywa się
promieniowaniem konstytucji na wszystkie dziedziny prawa staje się wielką szansą i może
prowadzić' do stopniowej ewolucji całego systemu w kierunku sprzyjającym bardziej
ludziom, ich wolności i potrzebom.
M. Safjan, Prawa Polska, Warszawa 2005
24.1. (3 pkt)
Napisz, jakimi zasadami, według autora, powinni kierować się funkcjonariusze
publiczni, zarówno adresaci, jak i wykonawcy prawa (podaj trzy przykłady).
24.2. (3 pkt)
Napisz, jakie są zadania prawników w państwie prawa (wymień trzy).
41
24.3. (4 pkt)
Wyjaśnij, jak rozumiesz twierdzenie autora, że w państwie prawa prawo przez duże
„P” wyznacza rolę i status prawa pisanego przez małe „p”.

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

24.1. Według autora funkcjonariusze publiczni - zarówno adresaci, jak i wykonawcy prawa - powinni kierować się m.in.: potrzebą służenia innym (a nie własnym partykularnym interesom), działaniem w dobrej wierze, oraz niekierowaniem się prywatą przy stosowaniu i wykonywaniu prawa.
24.2. Zadania prawników w państwie prawa: znajomość całej struktury i metody funkcjonowania systemu prawnego (a nie tylko poszczególnych regulacji), ocenianie prawa z perspektywy norm ponadustawowych, konstytucji oraz ogólnych zasad i wartości systemu, a także rozumienie wewnętrznej zasady, konstrukcji i aksjologii (wartości) systemu państwa prawa.
24.3. Twierdzenie to oznacza, że obowiązywanie i ważność konkretnych przepisów prawa („prawa przez małe p”) zależy od ich zgodności z nadrzędnymi wartościami, zasadami konstytucyjnymi i ogólną aksjologią systemu („prawem przez duże P” - czyli Konstytucją i podstawowymi zasadami sprawiedliwości, słuszności i moralności). Prawo pisane „z dużej litery” wyznacza więc ramy, sens i granice, w jakich tworzone i interpretowane jest prawo szczegółowe, a przepisy z nim sprzeczne tracą swoją legitymizację.

"}]}