{"id":"informator-maturalny-wos-2008/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-wos-2008","number":"25","points":15,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (15 pkt)\nNapisz list otwarty do redakcji, w którym przedstawisz i uzasadnisz swoje stanowisko\nw sprawie toczącej się dyskusji na temat zaostrzenia kar jako sposobu walki\nz przestępczością. W liście zwróć szczególną uwagę na aspekty prawne, polityczne,\nspołeczne i ekonomiczne. Wykorzystaj materiały źródłowe (co najmniej trzy), które\nzostały zamieszczone w teście.\n42\n43\nOCENIANIE\nPOZIOM PODSTAWOWY\nZasady oceniania:\n- za rozwiązanie zadań z arkusza na poziomie podstawowym można uzyskać maksymalnie\n100 punktów,\n- model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych); uznaje\nsię każdą inną pełną i poprawną merytorycznie odpowiedź, przyznając za nią maksymalną\nliczbę punktów,\n- za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty,\n- za zadania otwarte, oceniane w skali 0 - 1, punkt przyznaje się wyłącznie za odpowiedź\nw pełni poprawną,\n- za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,\nile prawidłowych elementów odpowiedzi przedstawił zdający,\n- jeśli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech, itp.) niż wynika z polecenia w\nzadaniu, ocenie podlega tylko tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nwymaganych w poleceniu,\n- jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe) świadczą o zupełnym braku\nzrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej odpowiedzi,\nodpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nZadanie\nSchemat punktowania\nNr\nzadania\nCzęść\nzadania\nSchemat oceniania\nPunkty za poszczególne\nczęści zadania\nLiczba pkt za\nzadanie\n1\nA, C\npo 1 pkt za każde poprawne\nwskazanie cechy państwa\n2 pkt\n2\nA\n1 pkt\n3\nB, C, G, H\npo 1 pkt za każde poprawne\nwskazanie organizacji\n4 pkt\n4\nC\n1 pkt\n1 pkt\n5\n1 - C, 2 - B, 3 - A\n1 pkt za uporządkowanie\nhierarchiczne źródeł prawa\n1 pkt\n6\n1 - B, 2 - D, 3 - C, 4 - A\n1 pkt za uporządkowanie\nchronologiczne\n1 pkt\n7\n1 - D, 2 - E, 3 - A, 4 - C\n1 pkt za każde poprawne\nprzyporządkowanie\n4 pkt\n8\n1 - TAK, 2 - TAK, 3 - NIE, 4 - TAK,\n5 - NIE, 6 - TAK, 7 - NIE\n1 pkt za każde poprawne\nwskazanie\n7 pkt\n9\nA) - 5, B) - 1, C) - 3, D) - 2\npo 1 pkt za każde poprawne\nprzyporządkowanie\n4 pkt\n10\nAWS - Akcja Wyborcza Solidarność\nSDPL- Socjaldemokracja Polska\nUPR - Unia Polityki Realnej\npo 1 pkt za każdą poprawną\nodpowiedź\n3 pkt\n11\nNazwa zjawiska - bezrobocie.\nPrzyczyny bezrobocia:\nA) kulturowo-społeczne, np. niedostosowanie\nkwalifikacji ludzi do wymogów rynku pracy,\nB) ekonomiczno-gospodarcze, np. upadek\nwielkich zakładów przemysłowych i\npaństwowych gospodarstw rolnych,\n1 pkt za podanie nazwy\nzjawiska,\n1 pkt za podanie jednej\nprzyczyny z każdej\nkategorii\n5 pkt\n44\nC) prawne, np. nieskuteczność uregulowań\nprawnych dotyczących walki z bezrobociem,\nD) polityczne, np. transformacja ustrojowa.\n12\nNp:\nReferendum, inicjatywa ludowa.\n1 pkt za każde prawidłowe\nwskazanie\n2 pkt za dwa wskazania\n2 pkt\n13\nNp:\nPolska Akcja Humanitarna\nAmnesty International\n1 pkt za każde prawidłowe\nwskazanie\n2 pkt za dwa wskazania\n2 pkt\n14\n1 - E, 2 - A, 3 - C, 4 - B, 5 - D\n1 pkt za poprawne ułożenie\nelementów w logicznym\nciągu\n1 pkt\n15\nWiększość społeczeństwa posiada swoją\nreprezentację polityczną w parlamencie, a więc\nskład polityczny parlamentu odzwierciedla\nukład sił politycznych w państwie.\n2 pkt za pełną odpowiedź,\n1 pkt za wskazanie jednego\nelementu\n2 pkt\n16\ngmina\n1 pkt\n17\n1) Trybunał Konstytucyjny\n2) Trybunał Stanu\n3) Rzecznik Praw Obywatelskich\n4) Sąd Najwyższy\n5) Najwyższa Izba Kontroli\npo 1 pkt za każde\nprawidłowe uzupełnienie\n5 pkt\n18\nA - terroryzm, B - ubóstwo, C - konflikty\nzbrojne, D - zanieczyszczenie środowiska\npo1 pkt za każdy poprawny\npodpis rysunku\n4 pkt\n1\nZmniejsza się liczba przestępstw przeciwko\nzdrowiu i życiu człowieka, wzrasta liczba\nkradzieży.\n1 pkt\n2 2004 rok - kradzież\n1 pkt\n3 Zabójstwo, 2004\n1 pkt\n4 Uszkodzenie ciała\n1 pkt\n19\n5\nPrzestępstwa\nprzeciwko\nżyciu\ni\nzdrowiu\nmobilizują\nspołeczeństwo\ndo\nudzielania\ninformacji\norganom\nścigania,\njest\nduże\npotępienie tych czynów i presja społeczna\nmobilizująca organy ścigania do skutecznych\ndziałań. Kradzieże określane często jako czyny\no małej szkodliwości nie uruchamiają takich sił\ni środków.\n2 pkt\n6 pkt\n20\n1. B, 2. D, 3. A, 4. C\npo 1 pkt za każde\nprawidłowe\nprzyporządkowanie\n4 pkt\n1 Zbrodnia, występek.\n1 pkt\n2 Zasadami humanitaryzmu i poszanowania\ngodności człowieka.\n1 pkt\n21\n3 Np. Grzywna, przepadek przedmiotów,\nnawiązka, świadczenie pieniężne.\n1 pkt za podanie dwóch\nprzykładów,\n2 pkt za podanie trzech\nprzykładów\n4 pkt\n22\nFakty: 1,2,5\nOpinie: 3,4,6,7\npo 1 pkt za każde poprawne\nwskazanie faktów,\npo 1 pkt za każde poprawne\nwskazanie opinii\n7 pkt\n45\n1\nNp. W Polsce nie stosuje się kary śmierci,\nponieważ Polska ratyfikowała Protokół nr 6\ndo Konwencji o ochronie praw człowieka\ni podstawowych wolności.\n1 pkt\n2\nNp. za czyny popełnione w czasie wojny\n1 pkt\n3\nPo ratyfikacji umowy międzynarodowej staje\nsię ona obowiązującym prawem wewnętrznym\npaństwa.\n1 pkt\n23\n4\nPrezydent Rzeczypospolitej Polskiej\n[Prezydent RP]\n1 pkt\n4 pkt\n1\nNp.\n-potrzeba służenia innym\n-postępowanie w dobrej wierze\n-niekierowanie się prywatą\n0-3 pkt\n2\n-znajomość struktury i metody funkcjonowania\nprawa\n-ocena prawa z perspektywy norm\nponadustawowych, konstytucji, zasad\ni wartości systemu\n-rozumienie zasad konstytucyjnych\ni aksjologii systemu państwa i prawa\n0-3 pkt\n24\n3\nWażność i obowiązywanie prawa przez małe\n„p” zależy od jego zgodności ze\nsprawiedliwością, słusznością, zasadami\nmoralnymi, prawem przez duże „P”\n0-4 pkt\n10 pkt\n1\nZgodność formy wypowiedzi z sytuacją\nkomunikacyjną.\n0-1 pkt\n2\nJasno sformułowane stanowisko i jego\nuzasadnienie.\n0-2 pkt\n3\nUwzględnienie w treści pracy argumentów:\n-prawnych,\n-politycznych,\n-społecznych,\n-ekonomicznych.\n0-8 pkt\n4\nWłaściwe dobranie i wykorzystanie źródeł.\n0-3 pkt\n25\n5\nForma pracy: jednorodna stylistycznie,\npoprawna pod względem leksykalnym,\nortograficznym i interpunkcyjnym, czytelne\npismo, zachowanie akapitów i marginesów.\n0-1 pkt\n15 pkt\n47\ndysleksja\nEGZAMIN MATURALNY\nZ WIEDZY\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPOZIOM ROZSZERZONY\nCzas pracy 180 minut\nInstrukcja dla zdającego\n1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13 stron (zadania\n1-21). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu\nnadzorującego egzamin.\n2. Rozwiązania zadań zamieść w miejscu na to przeznaczonym.\n3. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym\ntuszem/atramentem.\n4. Nie używaj korektora, a błędne zapisy przekreśl.\n5. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.\n6. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.\nNie wpisuj żadnych znaków w części przeznaczonej\ndla egzaminatora.\n7. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.\nZamaluj\npola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne\nzaznaczenie otocz kółkiem\ni zaznacz właściwe.\nŻyczymy powodzenia!\nZa rozwiązanie\nwszystkich zadań\nmożna otrzymać\nłącznie\n50 punktów\nWypełnia zdający przed\nrozpoczęciem pracy\nPESEL ZDAJĄCEGO\nKOD\nZDAJĄCEGO\nMiejsce\nna naklejkę\nz kodem szkoły\n48\nCzęść I\nZadania testowe\nZadanie 1. (1 pkt)\nWybierz stwierdzenie, które odpowiada prawnej ocenie opisanej sytuacji.\nK.K. Art.278 § 2. Kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy\nw celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy\ndo lat 5.\nOpis sytuacji\nJanek ściągnął z Internetu nową grę komputerową wraz z kodem, który umożliwia instalację\ni uruchomienie programu bez kupna wymaganej licencji. Dziewczyna Janka odmówiła grania\nw tę grę. Stwierdziła, że została ona zdobyta w sposób bezprawny. Janek poczuł się dotknięty\ntą uwagą, uznając, że ceny gier komputerowych są zbyt wysokie, by kupować je legalnie.\nA) Janek zdobył program i kod umożliwiający jego instalację bez kupna licencji od autora,\nw związku z czym odniósł konkretną korzyść majątkową.\nB) Janek uzyskał program, który nie był cudzy, skoro można go było bez problemu zdobyć\nw Internecie.\nC) Janek zdobył program i kod umożliwiający jego instalację bez kupna licencji od autora,\nale ponieważ program i kod były powszechnie dostępne do ściągnięcia w Internecie, nie\nodniósł on specjalnej korzyści majątkowej.\nZadanie 2. (1 pkt)\nPodkreśl\nnazwę\ndokumentu\nstanowiącego\npodstawę\nprawną\npowołania\ni funkcjonowania Organizacji Narodów Zjednoczonych.\nA) Karta Atlantycka\nB) Deklaracja Narodów Zjednoczonych\nC) Karta Narodów Zjednoczonych\nD) Powszechna Deklaracja Praw Człowieka\nZadanie 3. (1 pkt)\nUporządkuj chronologicznie pełnienie funkcji Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej\nPolskiej przez następujące osoby:\nA) Waldemar Pawlak\nB) Tadeusz Mazowiecki\nC) Jan Olszewski\nD) Jan Krzysztof Bielecki\nOdp.: 1 2 3 4\n49\nZadanie 4. (1 pkt)\nPojęciu utożsamienia odpowiada znaczeniem pojęcie\nA) tożsamość.\nB) mentalność.\nC) identyfikacja.\nD) unifikacja.\nZadanie 5. (2 pkt)\nZaznacz, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe, wpisując poniżej P (zdania\nprawdziwe) lub F (zdania fałszywe).\nIntegracja europejska\nA. Przed wejściem Polski do UE największym odbiorcą pomocy regionalnej (fundusze\nstrukturalne i fundusze spójności) była Hiszpania.\nB. Największym terytorialnie państwem UE jest Francja, ale pod względem liczby\nludności pierwsze miejsce zajmują Włochy.\nC. Przed 1 maja 2004 roku ostatnie rozszerzenie UE miało miejsce w 1986 i dotyczyło\npaństw położonych na Półwyspie Iberyjskim.\nD. Komisja Europejska jest organem „rządowym” UE, ale - inaczej niż rządy większości\npaństw europejskich w stosunkach z ich parlamentami - nie może być odwołana przez\nParlament Europejski w trybie votum nieufności.\nE. Unia walutowa, utworzona przez 12 państw UE, powstała ostatecznie 1 stycznia 2002\nroku, co oznaczało realizację ostatniego etapu harmonogramu przewidzianego\nw traktacie nicejskim z grudnia 2000 roku.\nF. Spośród państw, które wstąpiły do UE 1 maja 2004 roku najwyższy poziom dochodu\nnarodowego per capita ma Słowenia.\nA) - B) - C) - D) - E) - F) -\nZadanie 6. (1 pkt)\nWymień dwie cechy państwa prawa.\n1\n2\nZadanie 7. (1 pkt)\nJednym z najważniejszych problemów społecznych współczesnej Polski jest bezrobocie.\nPodaj przyczynę społeczno-gospodarczą i prawno-polityczną tego zjawiska:\na) społeczno - gospodarcza\n50\nb) prawno - polityczna\nZadanie 8. (1 pkt)\nWyjaśnij w jednym zdaniu, na czym polega ustawodawcza inicjatywa ludowa.\nZadanie 9. (1 pkt)\nNapisz, co jest zaletą, a co wadą ordynacji proporcjonalnej. Podaj po jednym\nprzykładzie.\nzaleta\nwada\nZadanie 10. (1 pkt)\nNapisz, co jest podstawową jednostką terytorialną we współczesnej Polsce.\n51\nZadanie 11 . (2 pkt)\nNazwij problemy współczesnego świata, które zostały przedstawione na rysunkach\nSzymona Kobylińskiego.\nA)\nB)\nSzymon Kobyliński, Mówiąc między nami,1982\nZadanie 12. (3 pkt)\nNa mapie pod cyframi 1, 2 i 3 kryją się nazwy państw. Uzupełnij tabelę, wpisując\nodpowiednio ich nazwy oraz dopisując uczestników konfliktów, które miały miejsce\nna ich terytoriach po 1990 roku.\n1\n3\n2\n52\nZadanie 13. (2 pkt)\nNiżej zamieszczone zostały wykresy zawierające dane dotyczące podziału liczby głosów\n(w procentach) w Radzie Unii Europejskiej według traktatu nicejskiego (2002 r.) oraz\nwedług projektu Konstytucji UE (2003 r.). Wykorzystując zamieszczone poniżej dane,\nwykonaj polecenie.\nKto ile może: Nicea kontra Konstytucja\n2,9\n3,48\n1,16\n3,48\n2,03\n1,16\n2,03\n8,41\n3,48\n7,83\n3,77\n2,03\n1,69\n2,13\n0,16\n2,15\n1,11\n0,31\n1,06\n12,22\n2,19\n8,19\n3,25\n0,77\n0\n5\n10\n15\n20\nAustria\nBelgia\nCypr\nCzechy\nDania\nEstonia\nFinlandia\nFrancja\nGrecja\nHiszpania\nHolandia\nIrlandia\ndane w procentach\npaństwa\nwg traktatu nicejskiego\nwg projektu konstytucji\nŹródło: „Gazeta Wyborcza” z 29.09.2003 r.\n2,03\n1,16\n1,16\n0,87\n8,41\n7,83\n3,48\n2,03\n1,16\n2,9\n3,48\n8,41\n8,41\n0,77\n0,09\n0,52\n0,08\n17,12\n8,07\n2,04\n1,13\n0,42\n1,86\n2,11\n12,14\n11,99\n0\n5\n10\n15\n20\nLitwa\nLuksemburg\nŁotwa\nMalta\nNiemcy\nPolska\nPortugalia\nSłowacja\nSłowenia\nSzwecja\nWęgry\nWlk. Brytania\nWłochy\ndane w procentach\npaństwa\nwg traktatu nicejskiego\nwg projektu konstytucji\nLp.\nNazwa państwa\nStrony konfliktu\n1.\n2.\n3.\n53\nNapisz, jak zmieniłaby się siła głosu Polski według traktatu nicejskiego i projektu\nKonstytucji UE oraz wyjaśnij, dlaczego rząd tak stanowczo bronił ustaleń z Nicei.\nA. Zmiana siły głosu Polski -\nB. Wyjaśnienie -\nZadanie 14. (1 pkt)\nZaznacz zdania prawdziwe lub fałszywe, wpisując odpowiednio P (prawdziwe) lub F\n(fałszywe) obok zamieszczonego zdania.\nZdania\nP lub F\nA)\nWszczęcie postępowania cywilnego następuje po wniesieniu do sądu\npodania czyli pisma procesowego.\nB)\nApelacja - to prawo odwołania się od wyroku sądu pierwszej instancji.\nC)\nPowód - to osoba, która wszczyna proces karny przez wniesienie\npowództwa do sądu.\nD)\nPozwany - to przeciwnik procesowy powoda.\nE)\nKasacja - to odwołanie się od orzeczenia sądu I lub II instancji do sądu\napelacyjnego.\nZadanie 15 (1 pkt)\nDo charakterystyki postaw określających stosunek do narodu dopisz w odpowiednim\nmiejscu ich nazwy.\nCharakterystyka\nPostawa\nA. Poszanowanie i umiłowanie ojczyzny, stawianie dobra\nkraju ponad interes osobisty połączone z szacunkiem dla\ninnych narodów i kultur.\nB. Przekonanie, że wartością nadrzędną jest własny naród.\nW zależności od sytuacji politycznej i historycznej może służyć\ndo osiągania dobrych lub złych celów.\nC. Bezkrytyczny stosunek do własnego narodu,\nniedostrzeganie jego wad i wyolbrzymianie zalet. Pogarda lub\nnienawiść do innych narodów.\nD. Uznanie, że ojczyzną człowieka jest cały świat. Bierny\nstosunek do tradycji, kultury i interesów własnego narodu,\nbrak poczucia współodpowiedzialności za jego losy.\n54\nCzęść II\nAnaliza źródeł\nZadanie 16. (2pkt)\nNa podstawie przedstawionych danych wykonaj polecenie zamieszczone na następnej\nstronie.\nWyniki badań dotyczące oceny funkcjonowania\ninstytucji i organów państwowych\n60,9\n78,5\n69,7\n57,8\n27,6\n25,6\n25,4\n24,6\n22,4\n5,2\n13,4\n20,6\n41,1\n38,1\n42\n41,7\n16,7\n16,2\n16,9\n21,6\n31,3\n36,3\n32,6\n33,7\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nKościół\nRzymskokatolicki\nPolskie Radio\nTelewizja\nPubliczna\nPrezydent\nRząd\nSenat\nSądy\nSejm\ndane w procentach\ndobrze\nźle\ntrudno powiedzieć\nŹródło: Badanie CBOS (2002 r.)\n55\nA. Wśród wyżej wskazanych organów władzy państwowej wskaż ten, który uzyskał\nnajwięcej pozytywnych ocen i ten, który uzyskał ich najmniej:\nnajwięcej\nnajmniej\nB. Wymień wszystkie instytucje, w przypadku których oceny pozytywne przeważały nad\nnegatywnymi.\nZadanie 17. (2 pkt)\nPrzeczytaj tekst i na jego podstawie wykonaj polecenie.\nCzy sprawiedliwość wystarcza?\n„Trudno nie stwierdzić, że w świecie współczesnym zostało rozbudzone na wielką\nskalę poczucie sprawiedliwości. Z pewnością też ono jeszcze bardziej uwydatnia to wszystko,\nco ze sprawiedliwością jest sprzeczne zarówno w stosunkach między ludźmi, pomiędzy\ngrupami społecznymi czy ‘klasami’, jak też pomiędzy poszczególnymi narodami, państwami,\nwreszcie systemami politycznymi, czy też całymi tak zwanymi światami. Ów głęboki\ni wieloraki nurt, u podstaw którego świadomość współczesnych ludzi postawiła\nsprawiedliwość, świadczy o etycznym charakterze owych napięć i zmagań, które przenikają\nświat. [ ]\nTrudno wszakże nie zauważyć, iż bardzo często programy, które biorą początek w idei\nsprawiedliwości, które mają służyć jej urzeczywistnieniu we współżyciu ludzi, ludzkich grup\ni społeczeństw, ulegają w praktyce wypaczeniu. Chociaż więc w dalszym ciągu na tę samą\nideę sprawiedliwości się powołują, doświadczenie wskazuje na to, że nad sprawiedliwością\nwzięły górę inne negatywne siły, takie jak zawziętość, nienawiść czy nawet okrucieństwo.\nWówczas chęć zniszczenia przeciwnika, narzucenia mu całkowitej zależności, ograniczenia\njego wolności, staje się istotnym motywem działania; jest to sprzeczne z istotą\nsprawiedliwości, która sama z siebie zmierza do ustalenia równości i prawidłowego podziału\npomiędzy partnerami sporu. Ten rodzaj nadużycia samej idei sprawiedliwości oraz\npraktycznego jej wypaczania świadczy o tym, jak dalekie od sprawiedliwości może stać się\ndziałanie ludzkie, nawet jeśli podjęte jest w imię sprawiedliwości. [ ]\nDoświadczenie przeszłości i współczesności wskazuje na to, że sprawiedliwość sama\nnie wystarcza, że - co więcej - może doprowadzić do zaprzeczenia i zniweczenia samej\nsiebie, jeśli nie dopuści do kształtowania życia ludzkiego w różnych jego wymiarach owej\ngłębszej mocy, jaką jest miłość. To przecież doświadczenie dziejowe pozwoliło, między\ninnymi, na sformułowanie twierdzenia: summum ius - summa iniuria (najwyższe prawo -\nnajwyższym bezprawiem). Twierdzenie to nie deprecjonuje sprawiedliwości, nie pomniejsza\nznaczenia porządku na niej budowanego, wskazuje tylko w innym aspekcie na tę samą\npotrzebę sięgania do głębszych jeszcze sił ducha, które warunkują porządek sprawiedliwości.\nŹródło: Jan Paweł II, Encyklika Dives in misericordia, pkt 12.\n56\nNa postawione w tytule tekstu pytanie autor odpowiada: „sprawiedliwość sama\nnie wystarcza”. Dlaczego? Odpowiedz na pytanie, formułując na podstawie tekstu dwa\nargumenty.\nZadanie 18. (3 pkt)\nNa podstawie zamieszczonego tekstu wykonaj polecenie.\nTraktat ustanawiający Konstytucję dla Europy\nTytuł I\nDefinicja i cele Unii\nArtykuł I-2. Wartości Unii\nUnia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji,\nrówności, państwa prawa, jak również poszanowania praw człowieka, w tym osób należących\ndo mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym\nna pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości\nkobiet i mężczyzn.\nArtykuł I-5. Stosunki między Unią a Państwami Członkowskimi\n1. Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Konstytucji, jak również ich\ntożsamość narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi\ni konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu lokalnego i regionalnego. Szanuje\npodstawowe funkcje państwa, w tym mające na celu zapewnienie jego integralności\nterytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego.\n[ ]\nTytuł III\nKompetencje Unii\nArt. I-11. Zasady podstawowe\n[ ] 3. Zgodnie z zasadą pomocniczości, Unia w dziedzinach, które nie należą do jej\nwyłącznej kompetencji, podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim\ncele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez\nPaństwa Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym,\njeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego\nosiągnięcie na poziomie Unii.\n4. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres i forma działania Unii nie wykracza poza to,\nco jest konieczne do osiągnięcia celów Konstytucji. [ ]\n57\nWyjaśnij,\njakie\nzałożenia\nleżą\nu\npodstaw\nzasady\npomocniczości\ni\nzasady\nproporcjonalności działania Unii Europejskiej w odniesieniu do Państw Członkowskich.\nZadanie 19. (1 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenie.\nCzyje cele, które wartości\n„Konkretna wizja kształtu relacji między obywatelami nakłada na władzę publiczną\nokreślone ograniczenia odnośnie motywów regulacji. Wyraża je tytułowy dylemat: czyje cele\ni które wartości mają być przez prawo realizowane i zabezpieczone, decydujący dla\nrozstrzygnięcia o kształcie i granicach dopuszczalnej instrumentalizacji prawa. Spór ten\nmożna sprowadzić do dyskusji dotyczącej trzech zasad, sformułowanych pierwotnie przez\nJ.S. Milla. Stosownie do pierwszej z nich, wolność jednostki może być ograniczona wówczas,\ngdy ta swym zachowaniem wyrządza krzywdę innym (tzw. zasada krzywdy). Należy\nją rozumieć jako zasadę oderwaną w maksymalnie możliwy sposób od wartościowania. Dwie\nnastępne to zasada prawnego moralizmu i paternalizmu. Ich całkowite zanegowanie będzie\noznaczało zakaz udziału państwa odpowiednio: w kształtowaniu wśród obywateli przekonań\nświatopoglądowych, etycznych lub religijnych (np. o niemoralności bigamii) oraz nakazaniu\nobywatelom czegokolwiek, co byłoby konieczne ze względu na ich własne dobro (przejawia\nsię to np. w potencjalnym braku obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa lub zakazu\nzażywania narkotyków). Każda z tych zasad stanowi w istocie płaszczyznę, na której\nw określonej społeczności balansuje się rolę wartości indywidualnych ze wspólnotowymi.\nNawet w skrajnie liberalnej społeczności zajdzie potrzeba ochrony porządku, bezpieczeństwa\ni własności - a zatem konieczność zgody na zasadę krzywdy i częściowej zgody na zasadę\nprawnego moralizmu (w postaci kształtowania przekonania o wartości własności prywatnej,\nwolności jednostki w sprawach moralnych itp.), jako podstawy ograniczenia całkowitej\nwolności jednostki.\nDopuszczalność motywów regulacji i zakresu instrumentalnego posługiwania się\nprawem zależy - jak widać - od konkretnej decyzji na obowiązujący nas wszystkich ideał\netyczny. Gdyby ze względu na wspomniane wspólnotowe dążenia liberalnych społeczeństw\nwspółczesnych zgodzić się zatem na zaproponowaną kompromisową wizję kształtowania\nstosunków między ludźmi, będzie można posłużyć się prawem dla gwarantowania autonomii,\nwolności i prywatności, ujętych w schemat pluralizmu i wzajemnego szacunku. Procedura\nrealizowania tego kształtu społeczeństwa nada prawu potrzebną legitymizację, przy czym\nkonkretne rozwiązania prawne i sposób wykładni przepisów będą musiały przejść test\nkrytycznej oceny moralnej, zwłaszcza pod kątem praw człowieka oraz wartości dla prawa\nwewnętrznych - celowości, uczciwości, sprawiedliwości, słuszności itp. W ten sposób,\ntworzenie prawa stało się tam również instrumentem wypełnienia obowiązku, na który\nwskazuje Ronald Dworkin, mówiąc, że «rządzący muszą traktować obywateli z respektem\ni szacunkiem».\nŹródło: M. Królikowski, Czyje cele, które wartości, „Rzeczpospolita” nr 83, 08.04.2003 r.\n58\nPodaj interpretację pojęcia dobra wspólnego według jednej z zasad ograniczania\nwolności jednostki w społeczeństwie.\nZadanie 20. (2 pkt)\nPrzeczytaj zamieszczone teksty i na ich podstawie wykonaj polecenie.\n„Partie - pozbawione etosu, bez tradycji, skupione na własnej rywalizacji -\npozmieniały się na wyższych szczeblach władzy w grupy wielkich interesów, a w biura\npośrednictwa pracy na szczeblach niskich. Polskie partie stały się organizacjami\npartyzanckimi: nie mają stałych garnizonów, strategii, zaplecza, regulaminów, nastawione są\nna improwizowane ataki i obronę. Oddziałom wystarczy jakiś jeden prosty znak\nidentyfikacji, osoba lidera, hasło, wspólne doświadczenia. Celem akcji jest zajęcie instytucji\npublicznych i opanowanie miejscowej ludności.[…] Tym też można tłumaczyć niezwykle\nsilną personifikację polskiej polityki, a raczej jej witryn. To liderzy (dowódcy) partyjni dają\ntwarz swoim partiom, to z nimi wyborcy, a raczej respondenci kojarzą partyjne szyldy, hasła\ni zawołania, łatwiej identyfikują swoje sympatie i antypatie. Z jednej strony, więc silne\npozycje przywódców w ich partiach są oznaką słabości tychże partii, z drugiej są oznaką\nniedowładu całego systemu politycznego, którego znakami identyfikacyjnymi są namaszczani\nliderzy i wodzowie, a nie treści i sensy polityczne […] Są wielorakie koszta takiej polityki.\nOdrywa się ona od rzeczywistości, od życia, realizuje się w permanentnej walce, o miejsca\nw parlamencie przede wszystkim, metodami najbardziej skutecznymi, czyli medialnymi\ni sondażowymi. Robi się w ten sposób coraz bardziej cyniczna, zwłaszcza od 2001 r. Można\nzaryzykować taką tezę, że w pierwszym okresie, w latach 1989-1993, polska polityka była\nw największym stopniu misyjna, podporządkowana wielkim celom i służąca bardzo udatnie\nwielkiej reformie i przemianie. Później weszła ona w fazę pragmatyczną, co zapewne było\nwymogiem czasu i warunków. Niestety, od połowy kadencji AWS, a już zdecydowanie po\nzwycięstwie Leszka Millera, przemieniła się w politykę cyniczną, w której cele zostały\npodporządkowane instrumentom i socjotechnice - z opłakanymi skutkami i nie bez chętnego\nudziału w tego rodzaju polityce opozycji. Istniejąca geografia polityczna nijak nie pasuje do\ngeografii problemów Polski i jej obywateli”.\nŹródło: J. Paradowska, J. Baczyński, Wyborcy bez wyboru, „Polityka”, 17 (2449), 2004, s. 3-8.\n„Sądząc z wyniku wyborów nastąpiło przesunięcie sympatii ideowych Polaków\nw kierunku wartości konserwatywnych, tradycyjnych, gdzie liczy się bezpieczeństwo, także\nsocjalne, porządek, surowe prawo i mniejsza niż dotąd tolerancja wobec obyczajowych\nekstrawagancji i mniejszości seksualnych. Okazało się, że wzorce politycznej poprawności,\nspołeczeństwa otwartego, laickiego, nierepresyjnego, lansowane przez część wielkomiejskiej\ninteligencji, nie były przekonujące.\nUgrupowania postulujące swobody obyczajowe, liberalizację aborcji, rozważenie\nmożliwości formalizacji związków homoseksualnych poniosły sromotną porażkę. Podobnie\njak ci, którzy wyraźnie bronili III RP, Okrągłego Stołu, ustrojowej i gospodarczej\ntransformacji, dotychczasowej prywatyzacji.[…] III RP odchodziła poniewierana, niemodna,\nschyłkowa. Na topie znalazły się rozliczenia, lustrowanie, dekomunizowanie, oskarżenia\n59\ni groźby: Jeszcze chwila, a się z wami porachujemy, obudzicie się w innej Polsce, gdzie już\nnie będziecie tacy mądrzy.\nNigdy dotąd wybory nie były tak silnie powiązane z atmosferą rewolucyjnego\nprzełomu.[…] Teraz po raz pierwszy prawicowe partie szły do wyborów z postulatami\ncałkowitego zanegowania przeszłości, wręcz unieważnienia dorobku ustrojowych przemian.\nI niezależnie od tego, w jakim stopniu zrealizują te obietnice, takie właśnie hasła okazały się\nzwycięskie. Czyli tego wyborcy oczekują, jeśli akt wyborczy ma cokolwiek znaczyć”.\nŹródło: M. Janicki, W. Władyka, Mniejszość wybrała większość, ,,Polityka”, 39 (2523) 2005, s. 6-7.\nPrzedstaw dwa skutki kryzysu systemu partyjnego w Polsce.\nCzęść III\nZadanie rozszerzonej wypowiedzi\nZadanie 21. (20 pkt)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"List otwarty do redakcji\n\nSzanowna Redakcjo,\n\nw związku z toczącą się w Państwa gazecie dyskusją na temat zaostrzenia kar jako sposobu walki z przestępczością, pragnę przedstawić swoje stanowisko: samo zaostrzanie kar nie jest skutecznym ani wystarczającym narzędziem ograniczania przestępczości, a rozwiązania tego problemu należy szukać przede wszystkim w sprawności organów ścigania, jakości prawa oraz działaniach społeczno-ekonomicznych.\n\nPo pierwsze - aspekt prawny. Kodeks karny już dziś przewiduje szeroki katalog kar i środków karnych (grzywnę, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, a nawet dożywocie), stosowanych z uwzględnieniem zasady humanitaryzmu i poszanowania godności człowieka (art. 3 k.k.). Jak wskazują dane Komendy Głównej Policji, wykrywalność zabójstw sięga ponad 90%, podczas gdy wykrywalność kradzieży to zaledwie ok. 20%. Skoro sprawca kradzieży w czterech na pięć przypadków w ogóle nie zostaje ujęty, samo podniesienie ustawowego zagrożenia karą niewiele zmieni - kara odstrasza tylko wtedy, gdy przestępca liczy się z realną szansą jej poniesienia. Dlatego skuteczniejsze niż zaostrzanie sankcji byłoby usprawnienie pracy policji i wymiaru sprawiedliwości oraz podniesienie wykrywalności przestępstw przeciwko mieniu.\n\nPo drugie - aspekt polityczny. Postulat zaostrzenia kar bywa chętnie wykorzystywany przez polityków jako łatwe hasło wyborcze, odpowiadające emocjom społecznym (badania PBS pokazują, że czterech na pięciu obywateli domaga się surowszych kar), lecz rzadko idzie w parze z rzeczywistą reformą wymiaru sprawiedliwości. Polityka karna powinna opierać się na rzetelnej diagnozie przyczyn przestępczości, a nie wyłącznie na chęci zdobycia poparcia wyborców.\n\nPo trzecie - aspekt społeczny. Jak zauważa Igor Miecik w tekście „Nie kupuj kradzionego”, znaczna część społeczeństwa akceptuje drobną przestępczość, kupując towary pochodzące z kradzieży „na bazarze czy u znajomego”. Dopóki nie zmieni się świadomość prawna i moralna obywateli - a więc dopóki popyt na kradzione towary będzie się utrzymywał - surowsze przepisy nie wyeliminują problemu u źródła. Potrzebna jest edukacja prawna i budowanie kultury poszanowania prawa i cudzej własności.\n\nPo czwarte - aspekt ekonomiczny. Znaczna część przestępstw przeciwko mieniu ma podłoże ekonomiczne - bezrobocie i trudna sytuacja materialna części społeczeństwa sprzyjają drobnym kradzieżom. Zaostrzanie kar bez jednoczesnego ograniczania bezrobocia i poprawy warunków życia najuboższych będzie jedynie leczeniem objawów, a nie przyczyn przestępczości. Ponadto zwiększenie liczby i długości wyroków pozbawienia wolności generuje wysokie koszty dla budżetu państwa (utrzymanie więzień), które można by przeznaczyć na prewencję i resocjalizację.\n\nReasumując, opowiadam się przeciwko traktowaniu zaostrzenia kar jako głównego środka walki z przestępczością. Skuteczniejsza polityka kryminalna powinna łączyć podniesienie wykrywalności przestępstw, rzetelną edukację prawną społeczeństwa, ograniczanie bezrobocia i wykluczenia społecznego oraz stabilne, przewidywalne prawo, zamiast opierać się wyłącznie na podnoszeniu wysokości sankcji karnych.\n\nZ poważaniem,\nCzytelnik","image":"img/informator-maturalny-wos-2008/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2008","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 25. (15 pkt)
Napisz list otwarty do redakcji, w którym przedstawisz i uzasadnisz swoje stanowisko
w sprawie toczącej się dyskusji na temat zaostrzenia kar jako sposobu walki
z przestępczością. W liście zwróć szczególną uwagę na aspekty prawne, polityczne,
społeczne i ekonomiczne. Wykorzystaj materiały źródłowe (co najmniej trzy), które
zostały zamieszczone w teście.
42
43
OCENIANIE
POZIOM PODSTAWOWY
Zasady oceniania:

\n\n

100 punktów,

\n\n

sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych); uznaje
się każdą inną pełną i poprawną merytorycznie odpowiedź, przyznając za nią maksymalną
liczbę punktów,

\n\n

w pełni poprawną,

\n\n

ile prawidłowych elementów odpowiedzi przedstawił zdający,

\n\n

zadaniu, ocenie podlega tylko tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest
wymaganych w poleceniu,

\n\n

zrozumienia omawianego zagadnienia i zaprzeczają logice udzielonej odpowiedzi,
odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.
Zadanie
Schemat punktowania
Nr
zadania
Część
zadania
Schemat oceniania
Punkty za poszczególne
części zadania
Liczba pkt za
zadanie
1
A, C
po 1 pkt za każde poprawne
wskazanie cechy państwa
2 pkt
2
A
1 pkt
3
B, C, G, H
po 1 pkt za każde poprawne
wskazanie organizacji
4 pkt
4
C
1 pkt
1 pkt
5
1 - C, 2 - B, 3 - A
1 pkt za uporządkowanie
hierarchiczne źródeł prawa
1 pkt
6
1 - B, 2 - D, 3 - C, 4 - A
1 pkt za uporządkowanie
chronologiczne
1 pkt
7
1 - D, 2 - E, 3 - A, 4 - C
1 pkt za każde poprawne
przyporządkowanie
4 pkt
8
1 - TAK, 2 - TAK, 3 - NIE, 4 - TAK,
5 - NIE, 6 - TAK, 7 - NIE
1 pkt za każde poprawne
wskazanie
7 pkt
9
A) - 5, B) - 1, C) - 3, D) - 2
po 1 pkt za każde poprawne
przyporządkowanie
4 pkt
10
AWS - Akcja Wyborcza Solidarność
SDPL- Socjaldemokracja Polska
UPR - Unia Polityki Realnej
po 1 pkt za każdą poprawną
odpowiedź
3 pkt
11
Nazwa zjawiska - bezrobocie.
Przyczyny bezrobocia:
A) kulturowo-społeczne, np. niedostosowanie
kwalifikacji ludzi do wymogów rynku pracy,
B) ekonomiczno-gospodarcze, np. upadek
wielkich zakładów przemysłowych i
państwowych gospodarstw rolnych,
1 pkt za podanie nazwy
zjawiska,
1 pkt za podanie jednej
przyczyny z każdej
kategorii
5 pkt
44
C) prawne, np. nieskuteczność uregulowań
prawnych dotyczących walki z bezrobociem,
D) polityczne, np. transformacja ustrojowa.
12
Np:
Referendum, inicjatywa ludowa.
1 pkt za każde prawidłowe
wskazanie
2 pkt za dwa wskazania
2 pkt
13
Np:
Polska Akcja Humanitarna
Amnesty International
1 pkt za każde prawidłowe
wskazanie
2 pkt za dwa wskazania
2 pkt
14
1 - E, 2 - A, 3 - C, 4 - B, 5 - D
1 pkt za poprawne ułożenie
elementów w logicznym
ciągu
1 pkt
15
Większość społeczeństwa posiada swoją
reprezentację polityczną w parlamencie, a więc
skład polityczny parlamentu odzwierciedla
układ sił politycznych w państwie.
2 pkt za pełną odpowiedź,
1 pkt za wskazanie jednego
elementu
2 pkt
16
gmina
1 pkt
17

\n
  1. Trybunał Konstytucyjny
  2. Trybunał Stanu
  3. Rzecznik Praw Obywatelskich
  4. Sąd Najwyższy
  5. Najwyższa Izba Kontroli
\n

po 1 pkt za każde
prawidłowe uzupełnienie
5 pkt
18
A - terroryzm, B - ubóstwo, C - konflikty
zbrojne, D - zanieczyszczenie środowiska
po1 pkt za każdy poprawny
podpis rysunku
4 pkt
1
Zmniejsza się liczba przestępstw przeciwko
zdrowiu i życiu człowieka, wzrasta liczba
kradzieży.
1 pkt
2 2004 rok - kradzież
1 pkt
3 Zabójstwo, 2004
1 pkt
4 Uszkodzenie ciała
1 pkt
19
5
Przestępstwa
przeciwko
życiu
i
zdrowiu
mobilizują
społeczeństwo
do
udzielania
informacji
organom
ścigania,
jest
duże
potępienie tych czynów i presja społeczna
mobilizująca organy ścigania do skutecznych
działań. Kradzieże określane często jako czyny
o małej szkodliwości nie uruchamiają takich sił
i środków.
2 pkt
6 pkt
20

\n
  1. B, 2. D, 3. A, 4. C
\n

po 1 pkt za każde
prawidłowe
przyporządkowanie
4 pkt
1 Zbrodnia, występek.
1 pkt
2 Zasadami humanitaryzmu i poszanowania
godności człowieka.
1 pkt
21
3 Np. Grzywna, przepadek przedmiotów,
nawiązka, świadczenie pieniężne.
1 pkt za podanie dwóch
przykładów,
2 pkt za podanie trzech
przykładów
4 pkt
22
Fakty: 1,2,5
Opinie: 3,4,6,7
po 1 pkt za każde poprawne
wskazanie faktów,
po 1 pkt za każde poprawne
wskazanie opinii
7 pkt
45
1
Np. W Polsce nie stosuje się kary śmierci,
ponieważ Polska ratyfikowała Protokół nr 6
do Konwencji o ochronie praw człowieka
i podstawowych wolności.
1 pkt
2
Np. za czyny popełnione w czasie wojny
1 pkt
3
Po ratyfikacji umowy międzynarodowej staje
się ona obowiązującym prawem wewnętrznym
państwa.
1 pkt
23
4
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
[Prezydent RP]
1 pkt
4 pkt
1
Np.
-potrzeba służenia innym
-postępowanie w dobrej wierze
-niekierowanie się prywatą
0-3 pkt
2
-znajomość struktury i metody funkcjonowania
prawa
-ocena prawa z perspektywy norm
ponadustawowych, konstytucji, zasad
i wartości systemu
-rozumienie zasad konstytucyjnych
i aksjologii systemu państwa i prawa
0-3 pkt
24
3
Ważność i obowiązywanie prawa przez małe
„p” zależy od jego zgodności ze
sprawiedliwością, słusznością, zasadami
moralnymi, prawem przez duże „P”
0-4 pkt
10 pkt
1
Zgodność formy wypowiedzi z sytuacją
komunikacyjną.
0-1 pkt
2
Jasno sformułowane stanowisko i jego
uzasadnienie.
0-2 pkt
3
Uwzględnienie w treści pracy argumentów:
-prawnych,
-politycznych,
-społecznych,
-ekonomicznych.
0-8 pkt
4
Właściwe dobranie i wykorzystanie źródeł.
0-3 pkt
25
5
Forma pracy: jednorodna stylistycznie,
poprawna pod względem leksykalnym,
ortograficznym i interpunkcyjnym, czytelne
pismo, zachowanie akapitów i marginesów.
0-1 pkt
15 pkt
47
dysleksja
EGZAMIN MATURALNY
Z WIEDZY
O SPOŁECZEŃSTWIE
POZIOM ROZSZERZONY
Czas pracy 180 minut
Instrukcja dla zdającego

\n
  1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13 stron (zadania
\n

1-21). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu
nadzorującego egzamin.

\n
  1. Rozwiązania zadań zamieść w miejscu na to przeznaczonym.
  2. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym
\n

tuszem/atramentem.

\n
  1. Nie używaj korektora, a błędne zapisy przekreśl.
  2. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.
  3. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.
\n

Nie wpisuj żadnych znaków w części przeznaczonej
dla egzaminatora.

\n
  1. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.
\n

Zamaluj
pola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne
zaznaczenie otocz kółkiem
i zaznacz właściwe.
Życzymy powodzenia!
Za rozwiązanie
wszystkich zadań
można otrzymać
łącznie
50 punktów
Wypełnia zdający przed
rozpoczęciem pracy
PESEL ZDAJĄCEGO
KOD
ZDAJĄCEGO
Miejsce
na naklejkę
z kodem szkoły
48
Część I
Zadania testowe
Zadanie 1. (1 pkt)
Wybierz stwierdzenie, które odpowiada prawnej ocenie opisanej sytuacji.
K.K. Art.278 § 2. Kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy
w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy
do lat 5.
Opis sytuacji
Janek ściągnął z Internetu nową grę komputerową wraz z kodem, który umożliwia instalację
i uruchomienie programu bez kupna wymaganej licencji. Dziewczyna Janka odmówiła grania
w tę grę. Stwierdziła, że została ona zdobyta w sposób bezprawny. Janek poczuł się dotknięty
tą uwagą, uznając, że ceny gier komputerowych są zbyt wysokie, by kupować je legalnie.
A) Janek zdobył program i kod umożliwiający jego instalację bez kupna licencji od autora,
w związku z czym odniósł konkretną korzyść majątkową.
B) Janek uzyskał program, który nie był cudzy, skoro można go było bez problemu zdobyć
w Internecie.
C) Janek zdobył program i kod umożliwiający jego instalację bez kupna licencji od autora,
ale ponieważ program i kod były powszechnie dostępne do ściągnięcia w Internecie, nie
odniósł on specjalnej korzyści majątkowej.
Zadanie 2. (1 pkt)
Podkreśl
nazwę
dokumentu
stanowiącego
podstawę
prawną
powołania
i funkcjonowania Organizacji Narodów Zjednoczonych.
A) Karta Atlantycka
B) Deklaracja Narodów Zjednoczonych
C) Karta Narodów Zjednoczonych
D) Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
Zadanie 3. (1 pkt)
Uporządkuj chronologicznie pełnienie funkcji Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej
Polskiej przez następujące osoby:
A) Waldemar Pawlak
B) Tadeusz Mazowiecki
C) Jan Olszewski
D) Jan Krzysztof Bielecki
Odp.: 1 2 3 4
49
Zadanie 4. (1 pkt)
Pojęciu utożsamienia odpowiada znaczeniem pojęcie
A) tożsamość.
B) mentalność.
C) identyfikacja.
D) unifikacja.
Zadanie 5. (2 pkt)
Zaznacz, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe, wpisując poniżej P (zdania
prawdziwe) lub F (zdania fałszywe).
Integracja europejska
A. Przed wejściem Polski do UE największym odbiorcą pomocy regionalnej (fundusze
strukturalne i fundusze spójności) była Hiszpania.
B. Największym terytorialnie państwem UE jest Francja, ale pod względem liczby
ludności pierwsze miejsce zajmują Włochy.
C. Przed 1 maja 2004 roku ostatnie rozszerzenie UE miało miejsce w 1986 i dotyczyło
państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.
D. Komisja Europejska jest organem „rządowym” UE, ale - inaczej niż rządy większości
państw europejskich w stosunkach z ich parlamentami - nie może być odwołana przez
Parlament Europejski w trybie votum nieufności.
E. Unia walutowa, utworzona przez 12 państw UE, powstała ostatecznie 1 stycznia 2002
roku, co oznaczało realizację ostatniego etapu harmonogramu przewidzianego
w traktacie nicejskim z grudnia 2000 roku.
F. Spośród państw, które wstąpiły do UE 1 maja 2004 roku najwyższy poziom dochodu
narodowego per capita ma Słowenia.
A) - B) - C) - D) - E) - F) -
Zadanie 6. (1 pkt)
Wymień dwie cechy państwa prawa.
1
2
Zadanie 7. (1 pkt)
Jednym z najważniejszych problemów społecznych współczesnej Polski jest bezrobocie.
Podaj przyczynę społeczno-gospodarczą i prawno-polityczną tego zjawiska:
a) społeczno - gospodarcza
50
b) prawno - polityczna
Zadanie 8. (1 pkt)
Wyjaśnij w jednym zdaniu, na czym polega ustawodawcza inicjatywa ludowa.
Zadanie 9. (1 pkt)
Napisz, co jest zaletą, a co wadą ordynacji proporcjonalnej. Podaj po jednym
przykładzie.
zaleta
wada
Zadanie 10. (1 pkt)
Napisz, co jest podstawową jednostką terytorialną we współczesnej Polsce.
51
Zadanie 11 . (2 pkt)
Nazwij problemy współczesnego świata, które zostały przedstawione na rysunkach
Szymona Kobylińskiego.
A)
B)
Szymon Kobyliński, Mówiąc między nami,1982
Zadanie 12. (3 pkt)
Na mapie pod cyframi 1, 2 i 3 kryją się nazwy państw. Uzupełnij tabelę, wpisując
odpowiednio ich nazwy oraz dopisując uczestników konfliktów, które miały miejsce
na ich terytoriach po 1990 roku.
1
3
2
52
Zadanie 13. (2 pkt)
Niżej zamieszczone zostały wykresy zawierające dane dotyczące podziału liczby głosów
(w procentach) w Radzie Unii Europejskiej według traktatu nicejskiego (2002 r.) oraz
według projektu Konstytucji UE (2003 r.). Wykorzystując zamieszczone poniżej dane,
wykonaj polecenie.
Kto ile może: Nicea kontra Konstytucja
2,9
3,48
1,16
3,48
2,03
1,16
2,03
8,41
3,48
7,83
3,77
2,03
1,69
2,13
0,16
2,15
1,11
0,31
1,06
12,22
2,19
8,19
3,25
0,77
0
5
10
15
20
Austria
Belgia
Cypr
Czechy
Dania
Estonia
Finlandia
Francja
Grecja
Hiszpania
Holandia
Irlandia
dane w procentach
państwa
wg traktatu nicejskiego
wg projektu konstytucji
Źródło: „Gazeta Wyborcza” z 29.09.2003 r.
2,03
1,16
1,16
0,87
8,41
7,83
3,48
2,03
1,16
2,9
3,48
8,41
8,41
0,77
0,09
0,52
0,08
17,12
8,07
2,04
1,13
0,42
1,86
2,11
12,14
11,99
0
5
10
15
20
Litwa
Luksemburg
Łotwa
Malta
Niemcy
Polska
Portugalia
Słowacja
Słowenia
Szwecja
Węgry
Wlk. Brytania
Włochy
dane w procentach
państwa
wg traktatu nicejskiego
wg projektu konstytucji
Lp.
Nazwa państwa
Strony konfliktu
1.
2.
3.
53
Napisz, jak zmieniłaby się siła głosu Polski według traktatu nicejskiego i projektu
Konstytucji UE oraz wyjaśnij, dlaczego rząd tak stanowczo bronił ustaleń z Nicei.
A. Zmiana siły głosu Polski -
B. Wyjaśnienie -
Zadanie 14. (1 pkt)
Zaznacz zdania prawdziwe lub fałszywe, wpisując odpowiednio P (prawdziwe) lub F
(fałszywe) obok zamieszczonego zdania.
Zdania
P lub F
A)
Wszczęcie postępowania cywilnego następuje po wniesieniu do sądu
podania czyli pisma procesowego.
B)
Apelacja - to prawo odwołania się od wyroku sądu pierwszej instancji.
C)
Powód - to osoba, która wszczyna proces karny przez wniesienie
powództwa do sądu.
D)
Pozwany - to przeciwnik procesowy powoda.
E)
Kasacja - to odwołanie się od orzeczenia sądu I lub II instancji do sądu
apelacyjnego.
Zadanie 15 (1 pkt)
Do charakterystyki postaw określających stosunek do narodu dopisz w odpowiednim
miejscu ich nazwy.
Charakterystyka
Postawa
A. Poszanowanie i umiłowanie ojczyzny, stawianie dobra
kraju ponad interes osobisty połączone z szacunkiem dla
innych narodów i kultur.
B. Przekonanie, że wartością nadrzędną jest własny naród.
W zależności od sytuacji politycznej i historycznej może służyć
do osiągania dobrych lub złych celów.
C. Bezkrytyczny stosunek do własnego narodu,
niedostrzeganie jego wad i wyolbrzymianie zalet. Pogarda lub
nienawiść do innych narodów.
D. Uznanie, że ojczyzną człowieka jest cały świat. Bierny
stosunek do tradycji, kultury i interesów własnego narodu,
brak poczucia współodpowiedzialności za jego losy.
54
Część II
Analiza źródeł
Zadanie 16. (2pkt)
Na podstawie przedstawionych danych wykonaj polecenie zamieszczone na następnej
stronie.
Wyniki badań dotyczące oceny funkcjonowania
instytucji i organów państwowych
60,9
78,5
69,7
57,8
27,6
25,6
25,4
24,6
22,4
5,2
13,4
20,6
41,1
38,1
42
41,7
16,7
16,2
16,9
21,6
31,3
36,3
32,6
33,7
0
20
40
60
80
100
Kościół
Rzymskokatolicki
Polskie Radio
Telewizja
Publiczna
Prezydent
Rząd
Senat
Sądy
Sejm
dane w procentach
dobrze
źle
trudno powiedzieć
Źródło: Badanie CBOS (2002 r.)
55
A. Wśród wyżej wskazanych organów władzy państwowej wskaż ten, który uzyskał
najwięcej pozytywnych ocen i ten, który uzyskał ich najmniej:
najwięcej
najmniej
B. Wymień wszystkie instytucje, w przypadku których oceny pozytywne przeważały nad
negatywnymi.
Zadanie 17. (2 pkt)
Przeczytaj tekst i na jego podstawie wykonaj polecenie.
Czy sprawiedliwość wystarcza?
„Trudno nie stwierdzić, że w świecie współczesnym zostało rozbudzone na wielką
skalę poczucie sprawiedliwości. Z pewnością też ono jeszcze bardziej uwydatnia to wszystko,
co ze sprawiedliwością jest sprzeczne zarówno w stosunkach między ludźmi, pomiędzy
grupami społecznymi czy ‘klasami’, jak też pomiędzy poszczególnymi narodami, państwami,
wreszcie systemami politycznymi, czy też całymi tak zwanymi światami. Ów głęboki
i wieloraki nurt, u podstaw którego świadomość współczesnych ludzi postawiła
sprawiedliwość, świadczy o etycznym charakterze owych napięć i zmagań, które przenikają
świat. [ ]
Trudno wszakże nie zauważyć, iż bardzo często programy, które biorą początek w idei
sprawiedliwości, które mają służyć jej urzeczywistnieniu we współżyciu ludzi, ludzkich grup
i społeczeństw, ulegają w praktyce wypaczeniu. Chociaż więc w dalszym ciągu na tę samą
ideę sprawiedliwości się powołują, doświadczenie wskazuje na to, że nad sprawiedliwością
wzięły górę inne negatywne siły, takie jak zawziętość, nienawiść czy nawet okrucieństwo.
Wówczas chęć zniszczenia przeciwnika, narzucenia mu całkowitej zależności, ograniczenia
jego wolności, staje się istotnym motywem działania; jest to sprzeczne z istotą
sprawiedliwości, która sama z siebie zmierza do ustalenia równości i prawidłowego podziału
pomiędzy partnerami sporu. Ten rodzaj nadużycia samej idei sprawiedliwości oraz
praktycznego jej wypaczania świadczy o tym, jak dalekie od sprawiedliwości może stać się
działanie ludzkie, nawet jeśli podjęte jest w imię sprawiedliwości. [ ]
Doświadczenie przeszłości i współczesności wskazuje na to, że sprawiedliwość sama
nie wystarcza, że - co więcej - może doprowadzić do zaprzeczenia i zniweczenia samej
siebie, jeśli nie dopuści do kształtowania życia ludzkiego w różnych jego wymiarach owej
głębszej mocy, jaką jest miłość. To przecież doświadczenie dziejowe pozwoliło, między
innymi, na sformułowanie twierdzenia: summum ius - summa iniuria (najwyższe prawo -
najwyższym bezprawiem). Twierdzenie to nie deprecjonuje sprawiedliwości, nie pomniejsza
znaczenia porządku na niej budowanego, wskazuje tylko w innym aspekcie na tę samą
potrzebę sięgania do głębszych jeszcze sił ducha, które warunkują porządek sprawiedliwości.
Źródło: Jan Paweł II, Encyklika Dives in misericordia, pkt 12.
56
Na postawione w tytule tekstu pytanie autor odpowiada: „sprawiedliwość sama
nie wystarcza”. Dlaczego? Odpowiedz na pytanie, formułując na podstawie tekstu dwa
argumenty.
Zadanie 18. (3 pkt)
Na podstawie zamieszczonego tekstu wykonaj polecenie.
Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy
Tytuł I
Definicja i cele Unii
Artykuł I-2. Wartości Unii
Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji,
równości, państwa prawa, jak również poszanowania praw człowieka, w tym osób należących
do mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym
na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości
kobiet i mężczyzn.
Artykuł I-5. Stosunki między Unią a Państwami Członkowskimi

\n
  1. Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Konstytucji, jak również ich
\n

tożsamość narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi
i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu lokalnego i regionalnego. Szanuje
podstawowe funkcje państwa, w tym mające na celu zapewnienie jego integralności
terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego.
[ ]
Tytuł III
Kompetencje Unii
Art. I-11. Zasady podstawowe
[ ] 3. Zgodnie z zasadą pomocniczości, Unia w dziedzinach, które nie należą do jej
wyłącznej kompetencji, podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim
cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez
Państwa Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym,
jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego
osiągnięcie na poziomie Unii.

\n
  1. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres i forma działania Unii nie wykracza poza to,
\n

co jest konieczne do osiągnięcia celów Konstytucji. [ ]
57
Wyjaśnij,
jakie
założenia
leżą
u
podstaw
zasady
pomocniczości
i
zasady
proporcjonalności działania Unii Europejskiej w odniesieniu do Państw Członkowskich.
Zadanie 19. (1 pkt)
Na podstawie tekstu wykonaj polecenie.
Czyje cele, które wartości
„Konkretna wizja kształtu relacji między obywatelami nakłada na władzę publiczną
określone ograniczenia odnośnie motywów regulacji. Wyraża je tytułowy dylemat: czyje cele
i które wartości mają być przez prawo realizowane i zabezpieczone, decydujący dla
rozstrzygnięcia o kształcie i granicach dopuszczalnej instrumentalizacji prawa. Spór ten
można sprowadzić do dyskusji dotyczącej trzech zasad, sformułowanych pierwotnie przez
J.S. Milla. Stosownie do pierwszej z nich, wolność jednostki może być ograniczona wówczas,
gdy ta swym zachowaniem wyrządza krzywdę innym (tzw. zasada krzywdy). Należy
ją rozumieć jako zasadę oderwaną w maksymalnie możliwy sposób od wartościowania. Dwie
następne to zasada prawnego moralizmu i paternalizmu. Ich całkowite zanegowanie będzie
oznaczało zakaz udziału państwa odpowiednio: w kształtowaniu wśród obywateli przekonań
światopoglądowych, etycznych lub religijnych (np. o niemoralności bigamii) oraz nakazaniu
obywatelom czegokolwiek, co byłoby konieczne ze względu na ich własne dobro (przejawia
się to np. w potencjalnym braku obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa lub zakazu
zażywania narkotyków). Każda z tych zasad stanowi w istocie płaszczyznę, na której
w określonej społeczności balansuje się rolę wartości indywidualnych ze wspólnotowymi.
Nawet w skrajnie liberalnej społeczności zajdzie potrzeba ochrony porządku, bezpieczeństwa
i własności - a zatem konieczność zgody na zasadę krzywdy i częściowej zgody na zasadę
prawnego moralizmu (w postaci kształtowania przekonania o wartości własności prywatnej,
wolności jednostki w sprawach moralnych itp.), jako podstawy ograniczenia całkowitej
wolności jednostki.
Dopuszczalność motywów regulacji i zakresu instrumentalnego posługiwania się
prawem zależy - jak widać - od konkretnej decyzji na obowiązujący nas wszystkich ideał
etyczny. Gdyby ze względu na wspomniane wspólnotowe dążenia liberalnych społeczeństw
współczesnych zgodzić się zatem na zaproponowaną kompromisową wizję kształtowania
stosunków między ludźmi, będzie można posłużyć się prawem dla gwarantowania autonomii,
wolności i prywatności, ujętych w schemat pluralizmu i wzajemnego szacunku. Procedura
realizowania tego kształtu społeczeństwa nada prawu potrzebną legitymizację, przy czym
konkretne rozwiązania prawne i sposób wykładni przepisów będą musiały przejść test
krytycznej oceny moralnej, zwłaszcza pod kątem praw człowieka oraz wartości dla prawa
wewnętrznych - celowości, uczciwości, sprawiedliwości, słuszności itp. W ten sposób,
tworzenie prawa stało się tam również instrumentem wypełnienia obowiązku, na który
wskazuje Ronald Dworkin, mówiąc, że «rządzący muszą traktować obywateli z respektem
i szacunkiem».
Źródło: M. Królikowski, Czyje cele, które wartości, „Rzeczpospolita” nr 83, 08.04.2003 r.
58
Podaj interpretację pojęcia dobra wspólnego według jednej z zasad ograniczania
wolności jednostki w społeczeństwie.
Zadanie 20. (2 pkt)
Przeczytaj zamieszczone teksty i na ich podstawie wykonaj polecenie.
„Partie - pozbawione etosu, bez tradycji, skupione na własnej rywalizacji -
pozmieniały się na wyższych szczeblach władzy w grupy wielkich interesów, a w biura
pośrednictwa pracy na szczeblach niskich. Polskie partie stały się organizacjami
partyzanckimi: nie mają stałych garnizonów, strategii, zaplecza, regulaminów, nastawione są
na improwizowane ataki i obronę. Oddziałom wystarczy jakiś jeden prosty znak
identyfikacji, osoba lidera, hasło, wspólne doświadczenia. Celem akcji jest zajęcie instytucji
publicznych i opanowanie miejscowej ludności.[…] Tym też można tłumaczyć niezwykle
silną personifikację polskiej polityki, a raczej jej witryn. To liderzy (dowódcy) partyjni dają
twarz swoim partiom, to z nimi wyborcy, a raczej respondenci kojarzą partyjne szyldy, hasła
i zawołania, łatwiej identyfikują swoje sympatie i antypatie. Z jednej strony, więc silne
pozycje przywódców w ich partiach są oznaką słabości tychże partii, z drugiej są oznaką
niedowładu całego systemu politycznego, którego znakami identyfikacyjnymi są namaszczani
liderzy i wodzowie, a nie treści i sensy polityczne […] Są wielorakie koszta takiej polityki.
Odrywa się ona od rzeczywistości, od życia, realizuje się w permanentnej walce, o miejsca
w parlamencie przede wszystkim, metodami najbardziej skutecznymi, czyli medialnymi
i sondażowymi. Robi się w ten sposób coraz bardziej cyniczna, zwłaszcza od 2001 r. Można
zaryzykować taką tezę, że w pierwszym okresie, w latach 1989-1993, polska polityka była
w największym stopniu misyjna, podporządkowana wielkim celom i służąca bardzo udatnie
wielkiej reformie i przemianie. Później weszła ona w fazę pragmatyczną, co zapewne było
wymogiem czasu i warunków. Niestety, od połowy kadencji AWS, a już zdecydowanie po
zwycięstwie Leszka Millera, przemieniła się w politykę cyniczną, w której cele zostały
podporządkowane instrumentom i socjotechnice - z opłakanymi skutkami i nie bez chętnego
udziału w tego rodzaju polityce opozycji. Istniejąca geografia polityczna nijak nie pasuje do
geografii problemów Polski i jej obywateli”.
Źródło: J. Paradowska, J. Baczyński, Wyborcy bez wyboru, „Polityka”, 17 (2449), 2004, s. 3-8.
„Sądząc z wyniku wyborów nastąpiło przesunięcie sympatii ideowych Polaków
w kierunku wartości konserwatywnych, tradycyjnych, gdzie liczy się bezpieczeństwo, także
socjalne, porządek, surowe prawo i mniejsza niż dotąd tolerancja wobec obyczajowych
ekstrawagancji i mniejszości seksualnych. Okazało się, że wzorce politycznej poprawności,
społeczeństwa otwartego, laickiego, nierepresyjnego, lansowane przez część wielkomiejskiej
inteligencji, nie były przekonujące.
Ugrupowania postulujące swobody obyczajowe, liberalizację aborcji, rozważenie
możliwości formalizacji związków homoseksualnych poniosły sromotną porażkę. Podobnie
jak ci, którzy wyraźnie bronili III RP, Okrągłego Stołu, ustrojowej i gospodarczej
transformacji, dotychczasowej prywatyzacji.[…] III RP odchodziła poniewierana, niemodna,
schyłkowa. Na topie znalazły się rozliczenia, lustrowanie, dekomunizowanie, oskarżenia
59
i groźby: Jeszcze chwila, a się z wami porachujemy, obudzicie się w innej Polsce, gdzie już
nie będziecie tacy mądrzy.
Nigdy dotąd wybory nie były tak silnie powiązane z atmosferą rewolucyjnego
przełomu.[…] Teraz po raz pierwszy prawicowe partie szły do wyborów z postulatami
całkowitego zanegowania przeszłości, wręcz unieważnienia dorobku ustrojowych przemian.
I niezależnie od tego, w jakim stopniu zrealizują te obietnice, takie właśnie hasła okazały się
zwycięskie. Czyli tego wyborcy oczekują, jeśli akt wyborczy ma cokolwiek znaczyć”.
Źródło: M. Janicki, W. Władyka, Mniejszość wybrała większość, ,,Polityka”, 39 (2523) 2005, s. 6-7.
Przedstaw dwa skutki kryzysu systemu partyjnego w Polsce.
Część III
Zadanie rozszerzonej wypowiedzi
Zadanie 21. (20 pkt)

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

List otwarty do redakcji

\n

Szanowna Redakcjo,

\n

w związku z toczącą się w Państwa gazecie dyskusją na temat zaostrzenia kar jako sposobu walki z przestępczością, pragnę przedstawić swoje stanowisko: samo zaostrzanie kar nie jest skutecznym ani wystarczającym narzędziem ograniczania przestępczości, a rozwiązania tego problemu należy szukać przede wszystkim w sprawności organów ścigania, jakości prawa oraz działaniach społeczno-ekonomicznych.

\n

Po pierwsze - aspekt prawny. Kodeks karny już dziś przewiduje szeroki katalog kar i środków karnych (grzywnę, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, a nawet dożywocie), stosowanych z uwzględnieniem zasady humanitaryzmu i poszanowania godności człowieka (art. 3 k.k.). Jak wskazują dane Komendy Głównej Policji, wykrywalność zabójstw sięga ponad 90%, podczas gdy wykrywalność kradzieży to zaledwie ok. 20%. Skoro sprawca kradzieży w czterech na pięć przypadków w ogóle nie zostaje ujęty, samo podniesienie ustawowego zagrożenia karą niewiele zmieni - kara odstrasza tylko wtedy, gdy przestępca liczy się z realną szansą jej poniesienia. Dlatego skuteczniejsze niż zaostrzanie sankcji byłoby usprawnienie pracy policji i wymiaru sprawiedliwości oraz podniesienie wykrywalności przestępstw przeciwko mieniu.

\n

Po drugie - aspekt polityczny. Postulat zaostrzenia kar bywa chętnie wykorzystywany przez polityków jako łatwe hasło wyborcze, odpowiadające emocjom społecznym (badania PBS pokazują, że czterech na pięciu obywateli domaga się surowszych kar), lecz rzadko idzie w parze z rzeczywistą reformą wymiaru sprawiedliwości. Polityka karna powinna opierać się na rzetelnej diagnozie przyczyn przestępczości, a nie wyłącznie na chęci zdobycia poparcia wyborców.

\n

Po trzecie - aspekt społeczny. Jak zauważa Igor Miecik w tekście „Nie kupuj kradzionego”, znaczna część społeczeństwa akceptuje drobną przestępczość, kupując towary pochodzące z kradzieży „na bazarze czy u znajomego”. Dopóki nie zmieni się świadomość prawna i moralna obywateli - a więc dopóki popyt na kradzione towary będzie się utrzymywał - surowsze przepisy nie wyeliminują problemu u źródła. Potrzebna jest edukacja prawna i budowanie kultury poszanowania prawa i cudzej własności.

\n

Po czwarte - aspekt ekonomiczny. Znaczna część przestępstw przeciwko mieniu ma podłoże ekonomiczne - bezrobocie i trudna sytuacja materialna części społeczeństwa sprzyjają drobnym kradzieżom. Zaostrzanie kar bez jednoczesnego ograniczania bezrobocia i poprawy warunków życia najuboższych będzie jedynie leczeniem objawów, a nie przyczyn przestępczości. Ponadto zwiększenie liczby i długości wyroków pozbawienia wolności generuje wysokie koszty dla budżetu państwa (utrzymanie więzień), które można by przeznaczyć na prewencję i resocjalizację.

\n

Reasumując, opowiadam się przeciwko traktowaniu zaostrzenia kar jako głównego środka walki z przestępczością. Skuteczniejsza polityka kryminalna powinna łączyć podniesienie wykrywalności przestępstw, rzetelną edukację prawną społeczeństwa, ograniczanie bezrobocia i wykluczenia społecznego oraz stabilne, przewidywalne prawo, zamiast opierać się wyłącznie na podnoszeniu wysokości sankcji karnych.

\n

Z poważaniem,
Czytelnik

"}]}