{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-1)\nO systemie partyjnym jednego z państw\nPartia […] realizuje zasadę „demokratycznej dyktatury ludu” opierającą się na „sojuszu klasy\nrobotniczej i chłopstwa oraz drobnej burżuazji miejskiej” „pod kierunkiem klasy robotniczej\npoprzez partię komunistyczną”. Formalnie obok […] [tej partii] istnieją inne ugrupowania\ntworzące „systemem współpracy partii demokratycznych” […]. Partia komunistyczna jest\nzrośnięta z instytucjami państwowymi. Partyjne wydziały nadzorują nie tylko państwowe\nprzedsiębiorstwa, lecz także kluczowe think-tanki, sądy, media, wszystkie uznane przez\npaństwo religie, uniwersytety i inne instytucje edukacyjne, a także wywierają bezpośredni\nwpływ na organizacje pozarządowe i niektóre przedsiębiorstwa prywatne. Partia kontroluje\nrównież osiem tzw. partii demokratycznych, mianując ich przywódców i finansując je.\nNa podstawie: A. Grzywacz, Ł. Zamęcki, Kultura-Gospodarka-Polityka […], Warszawa 2016, s. 111.\nRozstrzygnij, czy system partyjny przedstawiony w tekście to system partyjny\npaństwa demokratycznego. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczpospolitej. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega demokratyczne państwo prawne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawionego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny (nie\nma realnej konkurencji międzypartyjnej), co jest warunkiem demokracji. Mamy w nim do\nczynienia z zawłaszczeniem instytucji państwa przez partię komunistyczną.\n36\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Opisanego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny, ponieważ brak w nim realnej konkurencji międzypartyjnej (partie \"demokratyczne\" są kontrolowane, finansowane i obsadzane personalnie przez partię komunistyczną), co jest warunkiem koniecznym demokracji. Mamy tu do czynienia z zawłaszczeniem instytucji państwowych przez partię komunistyczną.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Zadanie 13. (0-1)
O systemie partyjnym jednego z państw
Partia […] realizuje zasadę „demokratycznej dyktatury ludu” opierającą się na „sojuszu klasy
robotniczej i chłopstwa oraz drobnej burżuazji miejskiej” „pod kierunkiem klasy robotniczej
poprzez partię komunistyczną”. Formalnie obok […] [tej partii] istnieją inne ugrupowania
tworzące „systemem współpracy partii demokratycznych” […]. Partia komunistyczna jest
zrośnięta z instytucjami państwowymi. Partyjne wydziały nadzorują nie tylko państwowe
przedsiębiorstwa, lecz także kluczowe think-tanki, sądy, media, wszystkie uznane przez
państwo religie, uniwersytety i inne instytucje edukacyjne, a także wywierają bezpośredni
wpływ na organizacje pozarządowe i niektóre przedsiębiorstwa prywatne. Partia kontroluje
również osiem tzw. partii demokratycznych, mianując ich przywódców i finansując je.
Na podstawie: A. Grzywacz, Ł. Zamęcki, Kultura-Gospodarka-Polityka […], Warszawa 2016, s. 111.
Rozstrzygnij, czy system partyjny przedstawiony w tekście to system partyjny
państwa demokratycznego. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie -
Uzasadnienie -
Wymagania ogólne
I. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od
fałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:

\n
  1. ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].
\n

III. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń
według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:

\n
  1. […] formułuje oceny i je uzasadnia […].
\n

Wymaganie szczegółowe
XI. Ustrój i system polityczny III Rzeczpospolitej. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia, na czym polega demokratyczne państwo prawne.
\n

Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.
0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Rozstrzygnięcie - Nie.
Uzasadnienie - Przedstawionego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny (nie
ma realnej konkurencji międzypartyjnej), co jest warunkiem demokracji. Mamy w nim do
czynienia z zawłaszczeniem instytucji państwa przez partię komunistyczną.
36
Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku
szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027

","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"

Rozstrzygnięcie - Nie.
Uzasadnienie - Opisanego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny, ponieważ brak w nim realnej konkurencji międzypartyjnej (partie "demokratyczne" są kontrolowane, finansowane i obsadzane personalnie przez partię komunistyczną), co jest warunkiem koniecznym demokracji. Mamy tu do czynienia z zawłaszczeniem instytucji państwowych przez partię komunistyczną.

"}]}