{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"21","points":7,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-7)\nMateriał 1. Fragment ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 17. Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub\nw języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa\nsię na zasadach i w trybie określonych w ustawie […] o systemie oświaty […].\nArt. 18. 1. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu\nwspierania:\n1) działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej\nmniejszości;\n2) integracji obywatelskiej i społecznej.\n2. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub\npodmiotowe […].\n4. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu\njednostki samorządu terytorialnego organizacjom i instytucjom, realizującym zadania służące\nochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości lub integracji\nobywatelskiej i społecznej.\n5. Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje mniejszości\nlub mające istotne znaczenie dla kultury mniejszości instytucje kulturalne.\nDz.U. 2005, nr 17, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 17 kwietnia 2024 r.).\nMateriał 2. Tekst publicystyczny o Wietnamczykach w Polsce\nPierwsi obywatele Wietnamu, którzy przyjechali studiować w naszym kraju, pojawili się na\npoczątku lat 50-tych [XX wieku], w odpowiedzi Polski na apel ONZ o udzielenie pomocy\nedukacyjnej krajom rozwijającym się. […] Polska była więc dla przybyszów z Wietnamu\nkrajem atrakcyjnym, do którego jechali[,] wiedząc, że będą mile widziani. Obraz\nWietnamczyka w Polsce kształtował się jako obraz osoby zdolnej, pracowitej, uprzejmej\ni spokojnej. Studenci ci po ukończeniu nauki zobowiązani byli do powrotu do kraju, jednak\nwielu z nich pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny (niejednokrotnie z obywatelami\npolskimi), rozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś to oni - dobrze\nwykształceni [i dobrze] usytuowani materialnie, absolwenci polskich uczelni tworzą elitę\nwietnamskiej diaspory w Polsce. […]\n[W latach 90. ubiegłego wieku] możemy mówić o drugiej fali imigracji Wietnamczyków do\nPolski, której rozkwit przypada na lata 1994-1997. […] W chwili obecnej nie jesteśmy\nw stanie określić dokładnej liczby migrantów wietnamskich zamieszkujących na stałe\nw Polsce. […] Różne źródła wskazują na liczbę od 20 000 do nawet 40 000 osób. […]\nDiaspora wietnamska zamieszkuje przeważnie w dużych miastach, takich jak Warszawa,\ngdzie skupia się ok. 2/3 ogółu, dalej można wymienić[:] Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków,\nWrocław i Zieloną Górę. Społeczność ta jest zróżnicowana pod względem wieku,\nwykształcenia, religii, jednak nie przeszkadza jej to w tworzeniu dość hermetycznego\nśrodowiska […].\nStarsi migranci, pomimo zamieszkiwania w Polsce już kilka lub kilkanaście lat, jak i osoby\nzróżnicowane wiekowo, których pobyt nie przekracza jednego roku, znają tylko podstawowe\nsłowa w języku polskim. Sytuacja jest inna w przypadku osób w średnim i młodym wieku,\nktóre często, wykształcone w polskich szkołach, operują językiem polskim w niemniejszym\nstopniu niż językiem ojczystym. […]\n54\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nObok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także centrum kultury\nwietnamskiej. Budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały z funduszy prywatnych\njednego z zamożnych migrantów […].\nP. Staniszewska, Kultura i życie religijne migrantów wietnamskich w Polsce, „Nurt SVD” 2012, nr 46, s. 84-92.\nJako osoba reprezentująca organizację Wietnamczyków w Polsce przygotuj\nwystąpienie na temat funkcjonowania tej grupy mniejszościowej. Z wykorzystaniem\nobu materiałów w tym wystąpieniu:\n- przedstaw - odnosząc się do ustawowego definiowania - argumenty za uznaniem\nWietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość (właściwego typu)\noraz zgłoś postulat korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego\nstatusu;\n- przedstaw - wynikające z praw człowieka - możliwości działań członków grupy\nmniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości\nkulturowej oraz uzasadnij, że uzyskanie statusu mniejszości właściwego typu\ngwarantowałoby większą ochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;\n- zaproponuj działania organizacji (którą reprezentujesz) na rzecz: rozwoju\ntożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz integracji\nspołecznej i obywatelskiej - działania możliwe po uzyskaniu przez tę grupę statusu\nmniejszości właściwego typu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\n56\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych […] aspektach życia społecznego\n[…].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n8) charakteryzuje zmiany w strukturze narodowościowej Polski po 1939 r. oraz ich\nkulturowe, polityczne i społeczne konsekwencje;\n10) charakteryzuje obecną politykę państwa polskiego wobec mniejszości narodowych\ni etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, wychodząc od\npostanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;\n12) wyjaśnia kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich;\nwykazuje, że rodzaj stosowanej polityki państwa w różnym stopniu i kierunku wpływa\nna te zjawiska.\nIV. Społeczeństwa i socjalizacja. Zdający:\n4) wyjaśnia pojęcie kapitału społecznego i charakteryzuje jego znaczenie dla rozwoju\npaństwa i społeczeństwa.\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nVI. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:\n2) podaje współczesne przykłady funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego\nw Polsce;\n5) opracowuje projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej.\nVII. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie. Zdający:\n2) charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich\nw XX i XXI w.\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna. Zdający:\n1) wyjaśnia, co oznacza być […] członkiem innej wspólnoty narodowej / etnicznej […];\n4) wymienia mieszkające w Polsce […] grupy migrantów (w tym uchodźców) i lokalizuje\nmiejsca ich zwartego zamieszkiwania; przedstawia - za Konstytucją Rzeczypospolitej\nPolskiej - prawa przysługujące etnicznym grupom mniejszościowym;\n5) uzasadnia, że można pogodzić różne tożsamości społeczno-kulturowe (regionalną,\nnarodową / etniczną, państwową / obywatelską, europejską); rozpoznaje przejawy\nksenofobii, w tym rasizmu […], oraz uzasadnia potrzebę przeciwstawiania się tym\nzjawiskom.\n58\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni\ni z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie\nze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze\ni logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu\nw pełni i z dwoma - częściowo.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) przedstawienie - z odniesieniem do ustawowego definiowania - argumentów za\nuznaniem Wietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość narodową oraz\nzgłoszenie postulatu korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego statusu;\n2) przedstawienie - wynikających z praw człowieka - możliwości działań członków grupy\nmniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości kulturowej\noraz uzasadnienie, że uzyskanie statusu mniejszości narodowej gwarantowałoby większą\nochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;\n3) przedstawienie propozycji działań organizacji (w której reprezentanta wcielił się zdający)\nna rzecz: rozwoju tożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz\nintegracji społecznej i obywatelskiej - działań możliwych po uzyskaniu przez tę grupę\nstatusu mniejszości narodowej.\nPrzykładowa odpowiedź\nJako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że\nprzedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na\nogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny,\nrozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś oni, my - ich potomkowie -\njesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.\nAkulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób\nistotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły\ncharakteru wietnamskiego. Dążymy także do ich zachowania. Zarówno dawni migranci i ich\npotomkowie, jak i Wietnamczycy - przedstawiciele migracji z okresu III RP mają świadomość\nwłasnej historycznej wspólnoty narodowej, są ukierunkowani na jej wyrażanie i ochronę.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59\nUbiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom statusu mniejszości narodowej\n(jako że naród wietnamski ma własne państwo). Postulujemy zatem, by w odpowiedniej\nustawie zmienić przepis o konieczności zamieszkiwania Polski przez minimum 100 lat na lat\n70. Uzyskanie tego statusu pozwoliłoby wzmocnić nie tylko tożsamość naszej grupy\nmniejszościowej, ale i działać na rzecz integracji obywatelskiej i akulturacji do polskości tych\nprzedstawicieli naszej grupy, którzy nie mówią lub słabo mówią w języku polskim.\nStatus mniejszości narodowej umożliwiałby wprowadzenie do kilku szkół lub jednej szkoły\nw każdym większym mieście, gdzie nasza grupa mieszka (Warszawa, Łódź, Szczecin,\nGdańsk, Kraków, Wrocław i Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz nauki historii\ni kultury naszej mniejszości. Z pewnością sprzyjałoby to umocnieniu używania literackiej\nformy naszego języka oraz dało nam większe poczucie świadomości historycznej. Bez\nstatusu mniejszości narodowej staramy się chronić własną tożsamość, wychowywać dzieci\nw naszej, wietnamskiej kulturze. Mamy stowarzyszenia czy ośrodki kulturalne -\nprzypomnijmy, że obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także\ncentrum kultury wietnamskiej, ale budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały\nz funduszy prywatnych. Korzystamy zatem z klasycznych uprawnień wynikających z praw\ni wolności człowieka.\nUważamy jednak, że jako wieloletni obywatele Polski powinniśmy korzystać ze swoistej akcji\nafirmatywnej, którą państwo polskie - w zgodzie z normami prawa wewnętrznego\ni międzynarodowego - daje mniejszościom narodowym i etnicznym. Przyznanie statusu\nmniejszości narodowej umożliwiłoby także uzyskanie dotacji podmiotowych i celowych dla\nnaszej organizacji, a mamy wiele pomysłów na rzecz ochrony, zachowania i rozwoju\ntożsamości kulturowej polskich Wietnamczyków, a także na rzecz integracji obywatelskiej\ni społecznej. Wydaje się, że organizacja dni kultury wietnamskiej realizowałaby oba cele -\nzarówno rozwijałaby tożsamość polskich Wietnamczyków, jak i poprzez pokazanie tejże\nkultury obywatelom Polski z większości etnicznej (oraz innych niż wietnamska narodowości\nmniejszościowych) pozwalałaby na lepsze zrozumienie naszej kultury, a co za tym idzie -\ndawała integrację. Podobnie dwoistą rolę (także z uwagi na słabszą znajomość języka\npolskiego przez tych z nas, którzy nie uczyli się w polskiej szkole) mogłoby wypełniać\nczasopismo naszej mniejszości, w którym wszelkie teksty byłyby dwujęzyczne - polskie\ni wietnamskie. A to tylko dwa z naszych pomysłów.\n60\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że przedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na ogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny, rozpoczynało pracę i wychowywało dzieci. Dziś jesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.\n\nAkulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób istotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły charakteru wietnamskiego, a które dążymy do zachowania. Zarówno dawni migranci i ich potomkowie, jak i Wietnamczycy z fali migracji okresu III RP mają świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i dążą do jej wyrażania oraz ochrony. Ubiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom w Polsce statusu mniejszości narodowej (nasz naród posiada bowiem własne państwo - Wietnam). Postulujemy przy tym zmianę jednego z ustawowych warunków uzyskania tego statusu - skrócenie wymaganego okresu zamieszkiwania na terytorium RP, tak by uwzględniał on realny czas obecności naszej społeczności w Polsce.\n\nUzyskanie statusu mniejszości narodowej wzmocniłoby nie tylko naszą tożsamość, ale i ułatwiło integrację obywatelską tych przedstawicieli naszej grupy, którzy słabo znają język polski. Korzystając z praw i wolności człowieka (wolności zrzeszania się, wolności kultywowania własnej kultury i religii), już dziś staramy się chronić naszą tożsamość - prowadzimy stowarzyszenia i ośrodki kulturalne, np. obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze funkcjonuje centrum kultury wietnamskiej, utrzymywane jednak wyłącznie z prywatnych funduszy naszych rodaków. Status mniejszości narodowej umożliwiłby jednak coś więcej - wprowadzenie w szkołach, w miastach o największym skupisku naszej społeczności (Warszawa, Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków, Wrocław, Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz historii i kultury Wietnamu, co dałoby dzieciom i młodzieży systemową, a nie wyłącznie rodzinną, ochronę tożsamości kulturowej.\n\nUzyskanie statusu mniejszości narodowej otworzyłoby też drogę do dotacji celowych i podmiotowych z budżetu państwa oraz samorządów. Nasza organizacja planowałaby przeznaczyć takie środki między innymi na doroczne dni kultury wietnamskiej, które jednocześnie rozwijałyby tożsamość kulturową Wietnamczyków w Polsce i - poprzez prezentację tej kultury większości Polaków oraz innym mniejszościom - sprzyjały integracji społecznej i obywatelskiej. Drugim naszym pomysłem jest wydawanie dwujęzycznego (polsko-wietnamskiego) czasopisma mniejszości, które pełniłoby podobną, podwójną rolę - umacniałoby tożsamość i język wspólnoty, a zarazem ułatwiało integrację osób słabiej znających język polski.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":53,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 21. (0-7)<br>Materiał 1. Fragment ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej<br>Art. 17. Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub<br>w języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa<br>się na zasadach i w trybie określonych w ustawie […] o systemie oświaty […].<br>Art. 18. 1. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu<br>wspierania:</p>\n<ol><li>działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej</li></ol>\n<p>mniejszości;</p>\n<ol><li>integracji obywatelskiej i społecznej.</li><li>Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub</li></ol>\n<p>podmiotowe […].</p>\n<ol><li>Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu</li></ol>\n<p>jednostki samorządu terytorialnego organizacjom i instytucjom, realizującym zadania służące<br>ochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości lub integracji<br>obywatelskiej i społecznej.</p>\n<ol><li>Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje mniejszości</li></ol>\n<p>lub mające istotne znaczenie dla kultury mniejszości instytucje kulturalne.<br>Dz.U. 2005, nr 17, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 17 kwietnia 2024 r.).<br>Materiał 2. Tekst publicystyczny o Wietnamczykach w Polsce<br>Pierwsi obywatele Wietnamu, którzy przyjechali studiować w naszym kraju, pojawili się na<br>początku lat 50-tych [XX wieku], w odpowiedzi Polski na apel ONZ o udzielenie pomocy<br>edukacyjnej krajom rozwijającym się. […] Polska była więc dla przybyszów z Wietnamu<br>krajem atrakcyjnym, do którego jechali[,] wiedząc, że będą mile widziani. Obraz<br>Wietnamczyka w Polsce kształtował się jako obraz osoby zdolnej, pracowitej, uprzejmej<br>i spokojnej. Studenci ci po ukończeniu nauki zobowiązani byli do powrotu do kraju, jednak<br>wielu z nich pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny (niejednokrotnie z obywatelami<br>polskimi), rozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś to oni - dobrze<br>wykształceni [i dobrze] usytuowani materialnie, absolwenci polskich uczelni tworzą elitę<br>wietnamskiej diaspory w Polsce. […]<br>[W latach 90. ubiegłego wieku] możemy mówić o drugiej fali imigracji Wietnamczyków do<br>Polski, której rozkwit przypada na lata 1994-1997. […] W chwili obecnej nie jesteśmy<br>w stanie określić dokładnej liczby migrantów wietnamskich zamieszkujących na stałe<br>w Polsce. […] Różne źródła wskazują na liczbę od 20 000 do nawet 40 000 osób. […]<br>Diaspora wietnamska zamieszkuje przeważnie w dużych miastach, takich jak Warszawa,<br>gdzie skupia się ok. 2/3 ogółu, dalej można wymienić[:] Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków,<br>Wrocław i Zieloną Górę. Społeczność ta jest zróżnicowana pod względem wieku,<br>wykształcenia, religii, jednak nie przeszkadza jej to w tworzeniu dość hermetycznego<br>środowiska […].<br>Starsi migranci, pomimo zamieszkiwania w Polsce już kilka lub kilkanaście lat, jak i osoby<br>zróżnicowane wiekowo, których pobyt nie przekracza jednego roku, znają tylko podstawowe<br>słowa w języku polskim. Sytuacja jest inna w przypadku osób w średnim i młodym wieku,<br>które często, wykształcone w polskich szkołach, operują językiem polskim w niemniejszym<br>stopniu niż językiem ojczystym. […]<br>54<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także centrum kultury<br>wietnamskiej. Budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały z funduszy prywatnych<br>jednego z zamożnych migrantów […].<br>P. Staniszewska, Kultura i życie religijne migrantów wietnamskich w Polsce, „Nurt SVD” 2012, nr 46, s. 84-92.<br>Jako osoba reprezentująca organizację Wietnamczyków w Polsce przygotuj<br>wystąpienie na temat funkcjonowania tej grupy mniejszościowej. Z wykorzystaniem<br>obu materiałów w tym wystąpieniu:</p>\n<ul><li>przedstaw - odnosząc się do ustawowego definiowania - argumenty za uznaniem</li></ul>\n<p>Wietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość (właściwego typu)<br>oraz zgłoś postulat korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego<br>statusu;</p>\n<ul><li>przedstaw - wynikające z praw człowieka - możliwości działań członków grupy</li></ul>\n<p>mniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości<br>kulturowej oraz uzasadnij, że uzyskanie statusu mniejszości właściwego typu<br>gwarantowałoby większą ochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;</p>\n<ul><li>zaproponuj działania organizacji (którą reprezentujesz) na rzecz: rozwoju</li></ul>\n<p>tożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz integracji<br>społecznej i obywatelskiej - działania możliwe po uzyskaniu przez tę grupę statusu<br>mniejszości właściwego typu.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 55<br>56<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57<br>Wymagania ogólne<br>I. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od<br>fałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:</p>\n<ol><li>ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych […] aspektach życia społecznego</li></ol>\n<p>[…].<br>III. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń<br>według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:</p>\n<ol><li>buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny</li></ol>\n<p>i je uzasadnia […].<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Społeczności i wspólnoty. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje zmiany w strukturze narodowościowej Polski po 1939 r. oraz ich</li></ol>\n<p>kulturowe, polityczne i społeczne konsekwencje;</p>\n<ol><li>charakteryzuje obecną politykę państwa polskiego wobec mniejszości narodowych</li></ol>\n<p>i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, wychodząc od<br>postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;</p>\n<ol><li>wyjaśnia kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich;</li></ol>\n<p>wykazuje, że rodzaj stosowanej polityki państwa w różnym stopniu i kierunku wpływa<br>na te zjawiska.<br>IV. Społeczeństwa i socjalizacja. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia pojęcie kapitału społecznego i charakteryzuje jego znaczenie dla rozwoju</li></ol>\n<p>państwa i społeczeństwa.<br>V. Różnice społeczne. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;</li></ol>\n<p>rozważa różne możliwości jego rozwiązania.<br>VI. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:</p>\n<ol><li>podaje współczesne przykłady funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego</li></ol>\n<p>w Polsce;</p>\n<ol><li>opracowuje projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej.</li></ol>\n<p>VII. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich</li></ol>\n<p>w XX i XXI w.<br>(SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, co oznacza być […] członkiem innej wspólnoty narodowej / etnicznej […];</li><li>wymienia mieszkające w Polsce […] grupy migrantów (w tym uchodźców) i lokalizuje</li></ol>\n<p>miejsca ich zwartego zamieszkiwania; przedstawia - za Konstytucją Rzeczypospolitej<br>Polskiej - prawa przysługujące etnicznym grupom mniejszościowym;</p>\n<ol><li>uzasadnia, że można pogodzić różne tożsamości społeczno-kulturowe (regionalną,</li></ol>\n<p>narodową / etniczną, państwową / obywatelską, europejską); rozpoznaje przejawy<br>ksenofobii, w tym rasizmu […], oraz uzasadnia potrzebę przeciwstawiania się tym<br>zjawiskom.<br>58<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zasady oceniania<br>7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu.<br>6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze<br>zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.<br>5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni<br>i z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.<br>4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie<br>ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze<br>i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu<br>w pełni i z dwoma - częściowo.<br>3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo.<br>2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.<br>1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.<br>0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>przedstawienie - z odniesieniem do ustawowego definiowania - argumentów za</li></ol>\n<p>uznaniem Wietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość narodową oraz<br>zgłoszenie postulatu korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego statusu;</p>\n<ol><li>przedstawienie - wynikających z praw człowieka - możliwości działań członków grupy</li></ol>\n<p>mniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości kulturowej<br>oraz uzasadnienie, że uzyskanie statusu mniejszości narodowej gwarantowałoby większą<br>ochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;</p>\n<ol><li>przedstawienie propozycji działań organizacji (w której reprezentanta wcielił się zdający)</li></ol>\n<p>na rzecz: rozwoju tożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz<br>integracji społecznej i obywatelskiej - działań możliwych po uzyskaniu przez tę grupę<br>statusu mniejszości narodowej.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Jako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że<br>przedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na<br>ogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny,<br>rozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś oni, my - ich potomkowie -<br>jesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.<br>Akulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób<br>istotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły<br>charakteru wietnamskiego. Dążymy także do ich zachowania. Zarówno dawni migranci i ich<br>potomkowie, jak i Wietnamczycy - przedstawiciele migracji z okresu III RP mają świadomość<br>własnej historycznej wspólnoty narodowej, są ukierunkowani na jej wyrażanie i ochronę.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 59<br>Ubiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom statusu mniejszości narodowej<br>(jako że naród wietnamski ma własne państwo). Postulujemy zatem, by w odpowiedniej<br>ustawie zmienić przepis o konieczności zamieszkiwania Polski przez minimum 100 lat na lat</p>\n<ol><li>Uzyskanie tego statusu pozwoliłoby wzmocnić nie tylko tożsamość naszej grupy</li></ol>\n<p>mniejszościowej, ale i działać na rzecz integracji obywatelskiej i akulturacji do polskości tych<br>przedstawicieli naszej grupy, którzy nie mówią lub słabo mówią w języku polskim.<br>Status mniejszości narodowej umożliwiałby wprowadzenie do kilku szkół lub jednej szkoły<br>w każdym większym mieście, gdzie nasza grupa mieszka (Warszawa, Łódź, Szczecin,<br>Gdańsk, Kraków, Wrocław i Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz nauki historii<br>i kultury naszej mniejszości. Z pewnością sprzyjałoby to umocnieniu używania literackiej<br>formy naszego języka oraz dało nam większe poczucie świadomości historycznej. Bez<br>statusu mniejszości narodowej staramy się chronić własną tożsamość, wychowywać dzieci<br>w naszej, wietnamskiej kulturze. Mamy stowarzyszenia czy ośrodki kulturalne -<br>przypomnijmy, że obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także<br>centrum kultury wietnamskiej, ale budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały<br>z funduszy prywatnych. Korzystamy zatem z klasycznych uprawnień wynikających z praw<br>i wolności człowieka.<br>Uważamy jednak, że jako wieloletni obywatele Polski powinniśmy korzystać ze swoistej akcji<br>afirmatywnej, którą państwo polskie - w zgodzie z normami prawa wewnętrznego<br>i międzynarodowego - daje mniejszościom narodowym i etnicznym. Przyznanie statusu<br>mniejszości narodowej umożliwiłoby także uzyskanie dotacji podmiotowych i celowych dla<br>naszej organizacji, a mamy wiele pomysłów na rzecz ochrony, zachowania i rozwoju<br>tożsamości kulturowej polskich Wietnamczyków, a także na rzecz integracji obywatelskiej<br>i społecznej. Wydaje się, że organizacja dni kultury wietnamskiej realizowałaby oba cele -<br>zarówno rozwijałaby tożsamość polskich Wietnamczyków, jak i poprzez pokazanie tejże<br>kultury obywatelom Polski z większości etnicznej (oraz innych niż wietnamska narodowości<br>mniejszościowych) pozwalałaby na lepsze zrozumienie naszej kultury, a co za tym idzie -<br>dawała integrację. Podobnie dwoistą rolę (także z uwagi na słabszą znajomość języka<br>polskiego przez tych z nas, którzy nie uczyli się w polskiej szkole) mogłoby wypełniać<br>czasopismo naszej mniejszości, w którym wszelkie teksty byłyby dwujęzyczne - polskie<br>i wietnamskie. A to tylko dwa z naszych pomysłów.<br>60<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Jako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że przedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na ogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny, rozpoczynało pracę i wychowywało dzieci. Dziś jesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.</p>\n<p>Akulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób istotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły charakteru wietnamskiego, a które dążymy do zachowania. Zarówno dawni migranci i ich potomkowie, jak i Wietnamczycy z fali migracji okresu III RP mają świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i dążą do jej wyrażania oraz ochrony. Ubiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom w Polsce statusu mniejszości narodowej (nasz naród posiada bowiem własne państwo - Wietnam). Postulujemy przy tym zmianę jednego z ustawowych warunków uzyskania tego statusu - skrócenie wymaganego okresu zamieszkiwania na terytorium RP, tak by uwzględniał on realny czas obecności naszej społeczności w Polsce.</p>\n<p>Uzyskanie statusu mniejszości narodowej wzmocniłoby nie tylko naszą tożsamość, ale i ułatwiło integrację obywatelską tych przedstawicieli naszej grupy, którzy słabo znają język polski. Korzystając z praw i wolności człowieka (wolności zrzeszania się, wolności kultywowania własnej kultury i religii), już dziś staramy się chronić naszą tożsamość - prowadzimy stowarzyszenia i ośrodki kulturalne, np. obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze funkcjonuje centrum kultury wietnamskiej, utrzymywane jednak wyłącznie z prywatnych funduszy naszych rodaków. Status mniejszości narodowej umożliwiłby jednak coś więcej - wprowadzenie w szkołach, w miastach o największym skupisku naszej społeczności (Warszawa, Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków, Wrocław, Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz historii i kultury Wietnamu, co dałoby dzieciom i młodzieży systemową, a nie wyłącznie rodzinną, ochronę tożsamości kulturowej.</p>\n<p>Uzyskanie statusu mniejszości narodowej otworzyłoby też drogę do dotacji celowych i podmiotowych z budżetu państwa oraz samorządów. Nasza organizacja planowałaby przeznaczyć takie środki między innymi na doroczne dni kultury wietnamskiej, które jednocześnie rozwijałyby tożsamość kulturową Wietnamczyków w Polsce i - poprzez prezentację tej kultury większości Polaków oraz innym mniejszościom - sprzyjały integracji społecznej i obywatelskiej. Drugim naszym pomysłem jest wydawanie dwujęzycznego (polsko-wietnamskiego) czasopisma mniejszości, które pełniłoby podobną, podwójną rolę - umacniałoby tożsamość i język wspólnoty, a zarazem ułatwiało integrację osób słabiej znających język polski.</p>"}]}