{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"23","points":5,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-5)\nPropozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce\nWprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:\n• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,\n• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,\n• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,\n• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,\n• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,\n• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.\nProponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.\nOsoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,\nnatomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka\nnastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.\nDochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia\npowinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów\npaństwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie\nstanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje\npracowników, w innowacje, w rozwój firmy.\nNa podstawie: […].pl\nPrzygotuj - z pozycji liberalizmu - wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP, będące\ngłosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych. W swej\nwypowiedzi odnieś się także do przedstawionej powyżej propozycji oraz stanu\nobecnego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.\n66\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 67\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych i gospodarczych aspektach życia\nspołecznego, ze szczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w\nodniesieniu do Polski, z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych).\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie […].\nWymagania szczegółowe\nVIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:\n3) charakteryzuje główne współczesne kierunki myśli politycznej (konserwatyzm,\nliberalizm, nacjonalizm, socjalizm, chrześcijańską demokrację); wskazuje ich polski\nkontekst […].\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n20) wyjaśnia pojęcie finansów publicznych; przedstawia modele polityki gospodarczej\npaństwa […];\n21) przedstawia źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków budżetowych\nw Rzeczypospolitej Polskiej.\nZasady oceniania\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym\naspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału\nźródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących\npodatku dochodowego od osób fizycznych.\n2) Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia\nliberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.\n68\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązanie\nPanie Marszałku! Wysoka Izbo!\nFunkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema\nróżnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie\njest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się\nz nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,\nale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że\nwiększe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.\ndzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.\nPropozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma\nw zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu\npodnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są\nw mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze\nzarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych\nrocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do\nuciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do\nprzenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne\nstawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt\nodwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.\nPostulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem\ndeklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym\nsystemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -\nobniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii\nwprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających\nkosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie\nniewysoka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 69\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z wiedzy\no społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie przedstawione w rozdziale\n1. Opis egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie dotyczą również egzaminu dla\nabsolwentów niesłyszących. Ponadto zdający niesłyszący przystępują do egzaminu\nmaturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb wynikających z ich\nniepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Dostosowanie formy egzaminu\nmaturalnego z wiedzy o społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących polega na\nprzygotowaniu odpowiednich arkuszy, w których uwzględnia się zmianę sposobu\nformułowania treści niektórych zadań i poleceń. Takie zmiany dotyczą zamiany\npojedynczych słów, zwrotów lub całych zdań - jeśli mogłyby one być niezrozumiałe lub\nbłędnie zrozumiane przez osoby niesłyszące. Jednak takie zmiany nie mogą wpływać na\nmerytoryczną treść zadania ani dotyczyć terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy.\nSzczegółowe informacje z tym związane określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej\nKomisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału zostały przedstawione przykładowe zadania, które ilustrują\nsposób dostosowania niektórych zadań wybranych z rozdziału 2. Przykładowe zadania\nz rozwiązaniami. Zachowano tę samą numerację zadań.\n70\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZADANIA TESTOWE\nZadanie 2. (0-2)\nTabela. Własna pozycja w porównaniu do pozycji rodziców i dziadków\nCzy w porównaniu z Pana(i)\nrodzicami/dziadkami Pana(i)\npozycja społeczna jest wyższa,\nniższa czy też mniej więcej taka\nsama?\nPozycja społeczna respondentów w porównaniu\nz pozycjami\nrodziców\ndziadków\n1999\n2004\n2013\n1999\n2004\n2013\nw procentach\nZdecydowanie wyższa\n13\n48\n12\n45\n12\n42\n24\n59\n23\n55\n23\n57\nRaczej wyższa\n35\n33\n30\n35\n32\n34\nMniej więcej taka sama\n37\n37 36 36 40 40\n18\n18 18\n18 18 18\nRaczej niższa\n9\n11\n13\n15\n14\n16\n7\n9\n11\n14\n9\n11\nZdecydowanie niższa\n2\n2\n2\n2\n3\n2\nTrudno powiedzieć\n5\n5\n4\n4\n2\n2\n14\n14 15\n15 14 14\nNa podstawie: Postrzeganie własnego miejsca w strukturze społecznej,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2013, nr 163.\nZadanie 2.1. (0-1)\nCytując dane liczbowe z badania z 1999 roku, sformułuj wniosek na temat\npostrzegania - przez większość respondentów - międzypokoleniowej ruchliwości\nspołecznej w swojej rodzinie.\nZasady oceniania\n1 pkt -sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nW odczuciu większości respondentów ich pozycja jest wyższa w odniesieniu zarówno do ich\ndziadków (59% wskazań, większość bezwzględna), jak i do własnych rodziców (48%,\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 71\nwiększość względna). Zatem można wnioskować o przekonaniu większości respondentów\no awansie społecznym własnego pokolenia, a pośrednio - także o awansie społecznym\npokolenia rodziców.\nZadanie 2.2. (0-1)\nNa podstawie wykresu oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. W latach 1999-2013 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\nwyższa niż pozycja społeczna ich dziadków, systematycznie malał.\nP\nF\n2. W latach 1999-2004 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\n„raczej niższa” niż pozycja ich dziadków, wzrósł o ponad 40%.\nP\nF\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych ocen.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. P\nZadanie 4. (0-2)\nWykres. Wskazania badanych do polecenia: Proszę wymienić mieszkające w Polsce\nmniejszości narodowe lub etniczne, wszystkie, które Pan(i) pamięta.\nNa wykresie wskazano procent osób wymieniających daną kategorię; badani mogli wymienić\ndowolną liczbę mniejszości. Wykres przedstawia 7 najczęściej wybieranych kategorii.\nNa podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 3.\n8%\n12%\n12%\n21%\n31%\n34%\n40%\nLitwini\nRosjanie\nBiałorusini\nŻydzi\nNiemcy\nUkraińcy\nRomowie\n72\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 4.1. (0-1)\nPrzepisz z wykresu nazwę mniejszości, która w Polsce ma status mniejszości\netnicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRomowie\nZadanie 4.2. (0-1)\nZdecyduj, czy to prawda, że im większa liczebność danej mniejszości narodowej lub\netnicznej w Polsce, tym większa jej znajomość przez ankietowanych. Decyzję\nuzasadnij, odnosząc się do dwóch mniejszości, których nazwy są na wykresie.\nDecyzja -\nUzasadnienie -\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie - Najczęściej wskazywano Romów, których jest kilkanaście tysięcy,\na Niemców, których jest kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy procent ankietowanych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 73\nZadanie 5. (0-3)\nMapa Polski. Procent osób niepracujących w wieku produkcyjnym, które mogą i chcą\npracować w 2013 roku (według województw i podregionów)\nNa mapie jako podregiony zaznaczono także miasta z największą liczbą ludności, m.in.:\nWarszawę, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań.\nMały Rocznik Statystyczny Polski 2014, Warszawa 2014, s. 163.\nZadanie 5.1. (0-1)\nNapisz nazwy tylko tych województw, w których przedstawiony procent\nniepracujących we wszystkich podregionach jest w takim samym przedziale.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n- lubuskie\n- podkarpackie\n74\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 5.2. (0-1)\nCytując dane, napisz wniosek dotyczący współczynnika społeczno-ekonomicznego\nwe wszystkich ukazanych na mapie miastach z największą liczbą ludności. Porównaj\nten współczynnik ze współczynnikami z sąsiadujących z nimi podregionów.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nStopa bezrobocia w każdym z zaznaczonych większych miast jest mniejsza niż\nw sąsiadujących z nimi podregionach. Na mapie zaznaczono stopę bezrobocia w sześciu\nprzedziałach, a różnice między wielkimi miastami a wskazanymi regionami to różnice\nsięgające od jednej do czterech takich kategorii.\nZadanie 5.3. (0-1)\nWymień dwa działania, jakie podejmują władze Rzeczypospolitej Polskiej w celu\nzmniejszenia współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.\nZasady oceniania\n1 pkt - wymienienie dwóch właściwych działań.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Do polityki aktywnej wobec bezrobocia należą w Polsce roboty publiczne i prace\ninterwencyjne.\n2. Można skorzystać z tzw. płatnego stażu u pracodawcy, który jest opłacany ze środków\npublicznych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75\nZadanie 8. (0-1)\nFragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw\nPar. 6. Do zadań własnych samorządu Sołectwa należy w szczególności: […]\n2. opiniowanie kierunków rozwoju infrastruktury Sołectwa […],\n5. inicjowanie działań* na rzecz przestrzegania prawa, porządku publicznego oraz\nbezpieczeństwa mieszkańców […],\n7. dążenie do poprawy stanu sanitarnego, porządku i estetyki Sołectwa,\n8. tworzenie warunków do zabaw i rozwoju kulturalnego oraz sprawności fizycznej,\n9. troska o zieleń i środowisko naturalne,\n10. kształtowanie dobrych stosunków sąsiedzkich i pomocy w rozstrzyganiu sporów\nsąsiedzkich.\nZałącznik nr 9 do Uchwały Nr XVIII/112/2004 […], bip.lomianki.pl\n* Inicjowanie działań - tu: organizowanie działań.\nZdecyduj, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy\nprzedstawiony statut, jest wójt. Decyzję uzasadnij.\nDecyzja -\nUzasadnienie -\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawiono status sołectwa, a w tej jednostce pomocniczej organem\nwykonawczym jest sołtys, natomiast wójt to organ wykonawczy samorządu gminy wiejskiej.\n76\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 10. (0-2)\nTabele. Wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku (uwzględniono komitety, które\nuzyskały ponad 5% głosów w skali kraju)\nWybory 2001 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w %\nLiczba mandatów w Sejmie RP\nKKW SLD - UP\n41,04\n216\nKWW PO\n12,68\n65\nKW Samoobrona RP\n10,20\n53\nKW PiS\n9,50\n44\nKW PSL\n8,98\n42\nKW LPR\n7,87\n38\nKKW AWSP\n5,60\n0\nWybory 2015 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w % Liczba mandatów w Sejmie RP\nKW PiS\n37,58\n235\nKW PO RP\n24,09\n138\nKWW Kukiz’15\n8,81\n42\nKW Nowoczesna Ryszarda Petru\n7,60\n28\nKKW Zjednoczona Lewica\n7,55\n0\nKW PSL\n5,13\n16\nNa podstawie: pkw.gov.pl\nO ordynacji wyborczej w Rzeczypospolitej Polskiej\nW znowelizowanej w 2002 r. ordynacji wyborczej powrócono do metody d’Hondta przy\nprzeliczaniu głosów na mandaty, co wpłynęło na dość znaczne [większe niż przy\ndotychczasowej metodzie] nadreprezentacje partii, które w wyborach uzyskały najlepsze\nwyniki […] [a także na niedoreprezetacje partii z mniejszymi wynikami].\n„Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2013:\n„Problemy Społeczne, Polityczne i Prawne”, s. 48.\nUzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna - sformułuj trzy argumenty\nna podstawie danych z tabel dotyczących wyborów z 2001 i 2015 roku.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77\nZasady oceniania\n2 pkt - sformułowanie trzech właściwych argumentów.\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. W 2001 roku SLD - UP uzyskało lepszy wynik wyborczy niż PiS w 2015 roku, a otrzymało\nznacznie mniej mandatów.\n2. Wynik PO z 2015 roku proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie 111 mandatów, a partia ta\notrzymała ich o 27 więcej.\n3. Nowoczesna w 2015 roku przy zbliżonym wyniku do LPR z 2001 roku uzyskała o 10\nmandatów mniej.\nZadanie 15. (0-2)\nFragment deklaracji dotyczącej praw człowieka\nZWAŻYWSZY*, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw\nwszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju\nświata,\nZWAŻYWSZY*, że nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do\naktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, i że ogłoszono uroczyście\njako najwznioślejszy** cel ludzkości dążenie do zbudowania takiego świata, w którym ludzie\nkorzystać będą z wolności […] przekonań oraz z wolności od strachu i nędzy […],\nPRZETO ZGROMADZENIE OGÓLNE ogłasza uroczyście […] [niniejszą deklarację] jako\nwspólny najwyższy cel wszystkich ludów i wszystkich narodów […].\nwww.unic.un.org.pl\n* zważywszy - uwzględniając\n** najwznioślejszy - najważniejszy\nO prawach człowieka\nPrawa człowieka zrodziły się w środowisku państw […] wywodzących się z kultury\neuropejskiej. […] Tymczasem różne części świata rozwijają się swoim własnym rytmem,\ntraktując tradycje polityczne, prawne i kulturowe jako czynnik integrujący społeczność\nlokalną. Uniwersalny charakter praw przyjętych z inspiracji Zachodu na gruncie Narodów\nZjednoczonych nie wystarcza, aby własne obyczaje i tradycje zapomnieć i odrzucić. [ ]\nTradycji kulturowych przestrzega się nie tylko w zachowaniach społecznych, ale uwzględnia\nje także miejscowe prawo. Jeśli przy tym jeszcze niedawno wydawało się, że następuje\nuniwersalizacja wzorców kulturowych i dominującym staje się zachodni sposób myślenia, to\nod kilku lat obserwować można tendencje powrotu do korzeni, podkreślanie odrębności\ni brak zgody na bezkrytyczne przyjmowanie koncepcji zachodnich. Próby ich\nupowszechnienia coraz częściej traktowane są w kategoriach działań o charakterze\nimperialnym […].\nG. Michałowska, Prawa człowieka i ich ochrona, Warszawa 2000, s. 115-117.\n78\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie fragmentu deklaracji i tekstu napisz argument i kontrargument do tezy:\nprawa człowieka mają charakter uniwersalny.\nArgument -\nKontrargument -\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego argumentu i kontrargumentu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nArgument - Źródłem praw i wolności człowieka jest godność osoby ludzkiej, dlatego też prawa\nczłowieka mają charakter powszechny.\nKontrargument - Prawa człowieka zrodziły się w kręgu państw zachodnich i nie uwzględniają\ntradycji innych kultur.\nZadanie 15.2. (0-1)\nNapisz nazwę deklaracji, której fragment zacytowano.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPowszechna Deklaracja Praw Człowieka\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79\nZadanie 20. (0-3)\nPrzepisy prawne z jednej z polskich konstytucji\nArt. 2. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu\nw zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej - Prezydent\nRzeczypospolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości\n- niezawisłe Sądy.\nArt. 10. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sejmowi. […]\nArt. 20. Posłowie są przedstawicielami całego Narodu i nie są krępowani* żadnymi\ninstrukcjami wyborców.\nArt. 35. Każdy projekt ustawy przez Sejm uchwalony będzie przekazany Senatowi do\nrozpatrzenia. Jeżeli Senat nie podniesie** w ciągu 30 dni od dnia doręczenia mu\nuchwalonego projektu ustawy żadnych przeciwko niemu zarzutów - Prezydent\nRzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy. […] Jeżeli Sejm zmiany przez Senat\nproponowane uchwali zwykłą większością albo odrzuci większością 11/20 głosujących -\nPrezydent Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy w brzmieniu ustalonym ponowną\nuchwałą Sejmu***.\nArt. 39. Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat siedem bezwzględną większością\ngłosów Sejm i Senat połączone w Zgromadzenie Narodowe. […]\nDz.U. […], nr 44, poz. 267 [pisownię uwspółcześniono].\n* krępowani - tu: ograniczeni\n** nie podniesie - tu: nie będzie miał\n*** w brzmieniu ustalonym - tu: tak jak zdecydowano\nZadanie 20.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź.\nZacytowane przepisy prawne zamieszczono w\nA. małej konstytucji z 1919 roku.\nB. konstytucji marcowej z 1921 roku.\nC. konstytucji kwietniowej z 1935 roku.\nD. konstytucji lipcowej z 1952 roku.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\n80\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 20.2. (0-2)\nZdecyduj, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych\nfragmentów aktu prawnego była ważniejsza niż w obecnie obowiązującej Konstytucji\nRP. Decyzję uzasadnij, korzystając z dwóch zacytowanych przepisów prawnych\ni odnosząc się do obecnych uregulowań w tym zakresie.\nDecyzja -\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem dwóch właściwych argumentów.\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem jednego właściwego argumentu ALBO\nsformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie (dwa spośród):\n1. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP był wybierany przez Zgromadzenie\nNarodowe, a obecnie jest w wyborach powszechnych, co czyni jego legitymizację władzy\nsilniejszą.\n2. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP nie posiadał prawa inicjatywy\nustawodawczej, a obecnie je posiada.\n3. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP musiał zarządzić ogłoszenie ustawy\nuchwalonej przez Sejm, a obecnie dysponuje prawem tzw. weta zawieszającego (oraz\nmoże odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej\nzgodności z Konstytucją RP).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nZADANIA ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI\nZadanie 23. (0-5)\nPropozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce\nWprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:\n• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,\n• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,\n• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,\n• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,\n• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,\n• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.\nProponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.\nOsoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,\nnatomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka\nnastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.\nDochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia\npowinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów\npaństwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie\nstanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje\npracowników, w innowacje, w rozwój firmy.\nNa podstawie: […].pl\nPrezentując poglądy liberalne, napisz wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP,\nbędące głosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych.\nW swej wypowiedzi uwzględnij powyższą propozycję oraz obecne rozwiązania\nsystemu podatkowego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.\nZasady oceniania\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym\naspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.\n82\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału\nźródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących\npodatku dochodowego od osób fizycznych.\n2) Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia\nliberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPanie Marszałku! Wysoka Izbo!\nFunkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema\nróżnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie\njest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się\nz nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,\nale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że\nwiększe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.\ndzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.\nPropozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma\nw zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu\npodnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są\nw mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze\nzarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych\nrocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do\nuciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do\nprzenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne\nstawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt\nodwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.\nPostulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem\ndeklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym\nsystemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -\nobniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii\nwprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających\nkosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie\nniewysoka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Panie Marszałku! Wysoka Izbo!\n\nFunkcjonujemy w kraju, w którym obowiązuje podatek dochodowy o konstrukcji progresywnej (dwie stawki podatkowe). Z punktu widzenia liberalizmu, a więc i wolności jednostki oraz jej prawa do owoców własnej pracy, takie rozwiązanie nie jest właściwe. Rozumiem motywy, jakimi kierują się zwolennicy progresji, lecz się z nimi nie zgadzam. Uważam, że wysokie opodatkowanie najlepiej zarabiających nie sprzyja rozwojowi gospodarczemu, lecz karze tych, którzy osiągnęli swoją pozycję dzięki ciężkiej pracy, edukacji i przedsiębiorczości, a wyższe podatki zniechęcają do dalszej aktywności zawodowej i inwestycyjnej.\n\nPrzedstawiona nam dziś propozycja idzie w kierunku dokładnie przeciwnym niż postulowany przeze mnie - wprowadza aż sześć stawek podatkowych, z których najwyższa wynosi 75% od nadwyżki ponad 500 000 zł. W zamierzeniu autorów ma to zmniejszać nierówności społeczne i być sygnałem dla firm, by inwestowały w pensje pracowników, a nie w wynagrodzenia zarządów. Uważam to rozumowanie za błędne. Tak drastyczne stawki, nawet jeśli formalnie dotyczą wąskiej grupy najbogatszych, w praktyce prowadzą do ucieczki kapitału i podatników w szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do przenoszenia rezydencji podatkowej poza granice kraju - takie negatywne skutki notowano również przy mniej drastycznych podwyżkach w innych państwach opiekuńczych. Co więcej, wbrew zapewnieniom autorów propozycji, wzrost obciążeń odczułyby również osoby o dochodach średnich, np. rzędu 60-85 tysięcy złotych rocznie. Wprowadzenie sześciu progów oznaczałoby też skomplikowanie systemu podatkowego, wzrost kosztów jego administrowania oraz spadek konsumpcji, a więc pośrednio - także dochodów innych podmiotów gospodarczych.\n\nW związku z tym apeluję do Wysokiej Izby o rozważenie wprowadzenia w Polsce podatku liniowego - jednej, niewysokiej stawki podatkowej obowiązującej wszystkich podatników niezależnie od wysokości dochodu. Takie rozwiązanie jest zgodne z zasadą równości wobec prawa, ogranicza możliwości unikania opodatkowania, upraszcza system podatkowy i pozostawia większą swobodę ekonomiczną obywatelom, przy czym - z uwagi na wysokość dochodów - i tak zapewnia, że osoby lepiej zarabiające odprowadzają do budżetu państwa kwotowo znacznie wyższe podatki niż osoby o niższych dochodach. Dziękuję.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":65,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 23. (0-5)<br>Propozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce<br>Wprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:<br>• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,<br>• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,<br>• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,<br>• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,<br>• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,<br>• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.<br>Proponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.<br>Osoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,<br>natomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka<br>nastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.<br>Dochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia<br>powinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów<br>państwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie<br>stanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje<br>pracowników, w innowacje, w rozwój firmy.<br>Na podstawie: […].pl<br>Przygotuj - z pozycji liberalizmu - wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP, będące<br>głosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych. W swej<br>wypowiedzi odnieś się także do przedstawionej powyżej propozycji oraz stanu<br>obecnego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.<br>66<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 67<br>Wymagania ogólne<br>I. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od<br>fałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:</p>\n<ol><li>ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych i gospodarczych aspektach życia</li></ol>\n<p>społecznego, ze szczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w<br>odniesieniu do Polski, z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych).<br>II. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania<br>moralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według<br>słuszności, pożytku i szkody. Zdający:</p>\n<ol><li>ocenia zjawiska życia społecznego.</li></ol>\n<p>III. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń<br>według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:</p>\n<ol><li>buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny</li></ol>\n<p>i je uzasadnia, uczestniczy w debacie […].<br>Wymagania szczegółowe<br>VIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje główne współczesne kierunki myśli politycznej (konserwatyzm,</li></ol>\n<p>liberalizm, nacjonalizm, socjalizm, chrześcijańską demokrację); wskazuje ich polski<br>kontekst […].<br>XI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia pojęcie finansów publicznych; przedstawia modele polityki gospodarczej</li></ol>\n<p>państwa […];</p>\n<ol><li>przedstawia źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków budżetowych</li></ol>\n<p>w Rzeczypospolitej Polskiej.<br>Zasady oceniania<br>5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu.<br>4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -<br>częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze<br>zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.<br>3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym<br>aspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.<br>2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.<br>1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.<br>0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału</li></ol>\n<p>źródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących<br>podatku dochodowego od osób fizycznych.</p>\n<ol><li>Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia</li></ol>\n<p>liberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.<br>68<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Panie Marszałku! Wysoka Izbo!<br>Funkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema<br>różnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie<br>jest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się<br>z nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,<br>ale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że<br>większe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.<br>dzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.<br>Propozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma<br>w zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu<br>podnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są<br>w mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze<br>zarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych<br>rocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do<br>uciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do<br>przenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne<br>stawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt<br>odwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.<br>Postulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem<br>deklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym<br>systemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -<br>obniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii<br>wprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających<br>kosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie<br>niewysoka.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 69<br>3.<br>Informacja o egzaminie maturalnym z wiedzy<br>o społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących<br>Informacje o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie przedstawione w rozdziale</p>\n<ol><li>Opis egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie dotyczą również egzaminu dla</li></ol>\n<p>absolwentów niesłyszących. Ponadto zdający niesłyszący przystępują do egzaminu<br>maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb wynikających z ich<br>niepełnosprawności.<br>Dostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów<br>niesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Dostosowanie formy egzaminu<br>maturalnego z wiedzy o społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących polega na<br>przygotowaniu odpowiednich arkuszy, w których uwzględnia się zmianę sposobu<br>formułowania treści niektórych zadań i poleceń. Takie zmiany dotyczą zamiany<br>pojedynczych słów, zwrotów lub całych zdań - jeśli mogłyby one być niezrozumiałe lub<br>błędnie zrozumiane przez osoby niesłyszące. Jednak takie zmiany nie mogą wpływać na<br>merytoryczną treść zadania ani dotyczyć terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy.<br>Szczegółowe informacje z tym związane określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej<br>Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form<br>przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.<br>W dalszej części tego rozdziału zostały przedstawione przykładowe zadania, które ilustrują<br>sposób dostosowania niektórych zadań wybranych z rozdziału 2. Przykładowe zadania<br>z rozwiązaniami. Zachowano tę samą numerację zadań.<br>70<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>ZADANIA TESTOWE<br>Zadanie 2. (0-2)<br>Tabela. Własna pozycja w porównaniu do pozycji rodziców i dziadków<br>Czy w porównaniu z Pana(i)<br>rodzicami/dziadkami Pana(i)<br>pozycja społeczna jest wyższa,<br>niższa czy też mniej więcej taka<br>sama?<br>Pozycja społeczna respondentów w porównaniu<br>z pozycjami<br>rodziców<br>dziadków<br>1999<br>2004<br>2013<br>1999<br>2004<br>2013<br>w procentach<br>Zdecydowanie wyższa<br>13<br>48<br>12<br>45<br>12<br>42<br>24<br>59<br>23<br>55<br>23<br>57<br>Raczej wyższa<br>35<br>33<br>30<br>35<br>32<br>34<br>Mniej więcej taka sama<br>37<br>37 36 36 40 40<br>18<br>18 18<br>18 18 18<br>Raczej niższa<br>9<br>11<br>13<br>15<br>14<br>16<br>7<br>9<br>11<br>14<br>9<br>11<br>Zdecydowanie niższa<br>2<br>2<br>2<br>2<br>3<br>2<br>Trudno powiedzieć<br>5<br>5<br>4<br>4<br>2<br>2<br>14<br>14 15<br>15 14 14<br>Na podstawie: Postrzeganie własnego miejsca w strukturze społecznej,<br>„Komunikat z Badań CBOS” 2013, nr 163.<br>Zadanie 2.1. (0-1)<br>Cytując dane liczbowe z badania z 1999 roku, sformułuj wniosek na temat<br>postrzegania - przez większość respondentów - międzypokoleniowej ruchliwości<br>społecznej w swojej rodzinie.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt -sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>W odczuciu większości respondentów ich pozycja jest wyższa w odniesieniu zarówno do ich<br>dziadków (59% wskazań, większość bezwzględna), jak i do własnych rodziców (48%,<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 71<br>większość względna). Zatem można wnioskować o przekonaniu większości respondentów<br>o awansie społecznym własnego pokolenia, a pośrednio - także o awansie społecznym<br>pokolenia rodziców.<br>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Na podstawie wykresu oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest<br>prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.</p>\n<ol><li>W latach 1999-2013 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest</li></ol>\n<p>wyższa niż pozycja społeczna ich dziadków, systematycznie malał.<br>P<br>F</p>\n<ol><li>W latach 1999-2004 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest</li></ol>\n<p>„raczej niższa” niż pozycja ich dziadków, wzrósł o ponad 40%.<br>P<br>F<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych ocen.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>F</li><li>P</li></ol>\n<p>Zadanie 4. (0-2)<br>Wykres. Wskazania badanych do polecenia: Proszę wymienić mieszkające w Polsce<br>mniejszości narodowe lub etniczne, wszystkie, które Pan(i) pamięta.<br>Na wykresie wskazano procent osób wymieniających daną kategorię; badani mogli wymienić<br>dowolną liczbę mniejszości. Wykres przedstawia 7 najczęściej wybieranych kategorii.<br>Na podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych,<br>„Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 3.<br>8%<br>12%<br>12%<br>21%<br>31%<br>34%<br>40%<br>Litwini<br>Rosjanie<br>Białorusini<br>Żydzi<br>Niemcy<br>Ukraińcy<br>Romowie<br>72<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zadanie 4.1. (0-1)<br>Przepisz z wykresu nazwę mniejszości, która w Polsce ma status mniejszości<br>etnicznej.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - wskazanie poprawnej nazwy.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Romowie<br>Zadanie 4.2. (0-1)<br>Zdecyduj, czy to prawda, że im większa liczebność danej mniejszości narodowej lub<br>etnicznej w Polsce, tym większa jej znajomość przez ankietowanych. Decyzję<br>uzasadnij, odnosząc się do dwóch mniejszości, których nazwy są na wykresie.<br>Decyzja -<br>Uzasadnienie -<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Decyzja - Nie.<br>Uzasadnienie - Najczęściej wskazywano Romów, których jest kilkanaście tysięcy,<br>a Niemców, których jest kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy procent ankietowanych.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 73<br>Zadanie 5. (0-3)<br>Mapa Polski. Procent osób niepracujących w wieku produkcyjnym, które mogą i chcą<br>pracować w 2013 roku (według województw i podregionów)<br>Na mapie jako podregiony zaznaczono także miasta z największą liczbą ludności, m.in.:<br>Warszawę, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań.<br>Mały Rocznik Statystyczny Polski 2014, Warszawa 2014, s. 163.<br>Zadanie 5.1. (0-1)<br>Napisz nazwy tylko tych województw, w których przedstawiony procent<br>niepracujących we wszystkich podregionach jest w takim samym przedziale.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie</p>\n<ul><li>lubuskie</li><li>podkarpackie</li></ul>\n<p>74<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zadanie 5.2. (0-1)<br>Cytując dane, napisz wniosek dotyczący współczynnika społeczno-ekonomicznego<br>we wszystkich ukazanych na mapie miastach z największą liczbą ludności. Porównaj<br>ten współczynnik ze współczynnikami z sąsiadujących z nimi podregionów.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.<br>0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Stopa bezrobocia w każdym z zaznaczonych większych miast jest mniejsza niż<br>w sąsiadujących z nimi podregionach. Na mapie zaznaczono stopę bezrobocia w sześciu<br>przedziałach, a różnice między wielkimi miastami a wskazanymi regionami to różnice<br>sięgające od jednej do czterech takich kategorii.<br>Zadanie 5.3. (0-1)<br>Wymień dwa działania, jakie podejmują władze Rzeczypospolitej Polskiej w celu<br>zmniejszenia współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - wymienienie dwóch właściwych działań.<br>0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie</p>\n<ol><li>Do polityki aktywnej wobec bezrobocia należą w Polsce roboty publiczne i prace</li></ol>\n<p>interwencyjne.</p>\n<ol><li>Można skorzystać z tzw. płatnego stażu u pracodawcy, który jest opłacany ze środków</li></ol>\n<p>publicznych.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 75<br>Zadanie 8. (0-1)<br>Fragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw<br>Par. 6. Do zadań własnych samorządu Sołectwa należy w szczególności: […]</p>\n<ol><li>opiniowanie kierunków rozwoju infrastruktury Sołectwa […],</li><li>inicjowanie działań* na rzecz przestrzegania prawa, porządku publicznego oraz</li></ol>\n<p>bezpieczeństwa mieszkańców […],</p>\n<ol><li>dążenie do poprawy stanu sanitarnego, porządku i estetyki Sołectwa,</li><li>tworzenie warunków do zabaw i rozwoju kulturalnego oraz sprawności fizycznej,</li><li>troska o zieleń i środowisko naturalne,</li><li>kształtowanie dobrych stosunków sąsiedzkich i pomocy w rozstrzyganiu sporów</li></ol>\n<p>sąsiedzkich.<br>Załącznik nr 9 do Uchwały Nr XVIII/112/2004 […], bip.lomianki.pl</p>\n<ul><li>Inicjowanie działań - tu: organizowanie działań.</li></ul>\n<p>Zdecyduj, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy<br>przedstawiony statut, jest wójt. Decyzję uzasadnij.<br>Decyzja -<br>Uzasadnienie -<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.<br>0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Decyzja - Nie.<br>Uzasadnienie - Przedstawiono status sołectwa, a w tej jednostce pomocniczej organem<br>wykonawczym jest sołtys, natomiast wójt to organ wykonawczy samorządu gminy wiejskiej.<br>76<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zadanie 10. (0-2)<br>Tabele. Wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku (uwzględniono komitety, które<br>uzyskały ponad 5% głosów w skali kraju)<br>Wybory 2001 roku<br>Komitet<br>Uzyskane głosy w %<br>Liczba mandatów w Sejmie RP<br>KKW SLD - UP<br>41,04<br>216<br>KWW PO<br>12,68<br>65<br>KW Samoobrona RP<br>10,20<br>53<br>KW PiS<br>9,50<br>44<br>KW PSL<br>8,98<br>42<br>KW LPR<br>7,87<br>38<br>KKW AWSP<br>5,60<br>0<br>Wybory 2015 roku<br>Komitet<br>Uzyskane głosy w % Liczba mandatów w Sejmie RP<br>KW PiS<br>37,58<br>235<br>KW PO RP<br>24,09<br>138<br>KWW Kukiz’15<br>8,81<br>42<br>KW Nowoczesna Ryszarda Petru<br>7,60<br>28<br>KKW Zjednoczona Lewica<br>7,55<br>0<br>KW PSL<br>5,13<br>16<br>Na podstawie: pkw.gov.pl<br>O ordynacji wyborczej w Rzeczypospolitej Polskiej<br>W znowelizowanej w 2002 r. ordynacji wyborczej powrócono do metody d’Hondta przy<br>przeliczaniu głosów na mandaty, co wpłynęło na dość znaczne [większe niż przy<br>dotychczasowej metodzie] nadreprezentacje partii, które w wyborach uzyskały najlepsze<br>wyniki […] [a także na niedoreprezetacje partii z mniejszymi wynikami].<br>„Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2013:<br>„Problemy Społeczne, Polityczne i Prawne”, s. 48.<br>Uzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna - sformułuj trzy argumenty<br>na podstawie danych z tabel dotyczących wyborów z 2001 i 2015 roku.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 77<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - sformułowanie trzech właściwych argumentów.<br>1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych argumentów.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak<br>odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie</p>\n<ol><li>W 2001 roku SLD - UP uzyskało lepszy wynik wyborczy niż PiS w 2015 roku, a otrzymało</li></ol>\n<p>znacznie mniej mandatów.</p>\n<ol><li>Wynik PO z 2015 roku proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie 111 mandatów, a partia ta</li></ol>\n<p>otrzymała ich o 27 więcej.</p>\n<ol><li>Nowoczesna w 2015 roku przy zbliżonym wyniku do LPR z 2001 roku uzyskała o 10</li></ol>\n<p>mandatów mniej.<br>Zadanie 15. (0-2)<br>Fragment deklaracji dotyczącej praw człowieka<br>ZWAŻYWSZY*, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw<br>wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju<br>świata,<br>ZWAŻYWSZY*, że nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do<br>aktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, i że ogłoszono uroczyście<br>jako najwznioślejszy** cel ludzkości dążenie do zbudowania takiego świata, w którym ludzie<br>korzystać będą z wolności […] przekonań oraz z wolności od strachu i nędzy […],<br>PRZETO ZGROMADZENIE OGÓLNE ogłasza uroczyście […] [niniejszą deklarację] jako<br>wspólny najwyższy cel wszystkich ludów i wszystkich narodów […].<br>www.unic.un.org.pl</p>\n<ul><li>zważywszy - uwzględniając</li></ul>\n<p>** najwznioślejszy - najważniejszy<br>O prawach człowieka<br>Prawa człowieka zrodziły się w środowisku państw […] wywodzących się z kultury<br>europejskiej. […] Tymczasem różne części świata rozwijają się swoim własnym rytmem,<br>traktując tradycje polityczne, prawne i kulturowe jako czynnik integrujący społeczność<br>lokalną. Uniwersalny charakter praw przyjętych z inspiracji Zachodu na gruncie Narodów<br>Zjednoczonych nie wystarcza, aby własne obyczaje i tradycje zapomnieć i odrzucić. [ ]<br>Tradycji kulturowych przestrzega się nie tylko w zachowaniach społecznych, ale uwzględnia<br>je także miejscowe prawo. Jeśli przy tym jeszcze niedawno wydawało się, że następuje<br>uniwersalizacja wzorców kulturowych i dominującym staje się zachodni sposób myślenia, to<br>od kilku lat obserwować można tendencje powrotu do korzeni, podkreślanie odrębności<br>i brak zgody na bezkrytyczne przyjmowanie koncepcji zachodnich. Próby ich<br>upowszechnienia coraz częściej traktowane są w kategoriach działań o charakterze<br>imperialnym […].<br>G. Michałowska, Prawa człowieka i ich ochrona, Warszawa 2000, s. 115-117.<br>78<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zadanie 15.1. (0-1)<br>Na podstawie fragmentu deklaracji i tekstu napisz argument i kontrargument do tezy:<br>prawa człowieka mają charakter uniwersalny.<br>Argument -<br>Kontrargument -<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - sformułowanie właściwego argumentu i kontrargumentu.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Argument - Źródłem praw i wolności człowieka jest godność osoby ludzkiej, dlatego też prawa<br>człowieka mają charakter powszechny.<br>Kontrargument - Prawa człowieka zrodziły się w kręgu państw zachodnich i nie uwzględniają<br>tradycji innych kultur.<br>Zadanie 15.2. (0-1)<br>Napisz nazwę deklaracji, której fragment zacytowano.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - podanie poprawnej nazwy.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Powszechna Deklaracja Praw Człowieka<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 79<br>Zadanie 20. (0-3)<br>Przepisy prawne z jednej z polskich konstytucji<br>Art. 2. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu<br>w zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej - Prezydent<br>Rzeczypospolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości</p>\n<ul><li>niezawisłe Sądy.</li></ul>\n<p>Art. 10. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sejmowi. […]<br>Art. 20. Posłowie są przedstawicielami całego Narodu i nie są krępowani* żadnymi<br>instrukcjami wyborców.<br>Art. 35. Każdy projekt ustawy przez Sejm uchwalony będzie przekazany Senatowi do<br>rozpatrzenia. Jeżeli Senat nie podniesie** w ciągu 30 dni od dnia doręczenia mu<br>uchwalonego projektu ustawy żadnych przeciwko niemu zarzutów - Prezydent<br>Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy. […] Jeżeli Sejm zmiany przez Senat<br>proponowane uchwali zwykłą większością albo odrzuci większością 11/20 głosujących -<br>Prezydent Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy w brzmieniu ustalonym ponowną<br>uchwałą Sejmu<em>*</em>.<br>Art. 39. Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat siedem bezwzględną większością<br>głosów Sejm i Senat połączone w Zgromadzenie Narodowe. […]<br>Dz.U. […], nr 44, poz. 267 [pisownię uwspółcześniono].</p>\n<ul><li>krępowani - tu: ograniczeni</li></ul>\n<p>** nie podniesie - tu: nie będzie miał<br><em>*</em> w brzmieniu ustalonym - tu: tak jak zdecydowano<br>Zadanie 20.1. (0-1)<br>Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź.<br>Zacytowane przepisy prawne zamieszczono w<br>A. małej konstytucji z 1919 roku.<br>B. konstytucji marcowej z 1921 roku.<br>C. konstytucji kwietniowej z 1935 roku.<br>D. konstytucji lipcowej z 1952 roku.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.<br>0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>B<br>80<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Zadanie 20.2. (0-2)<br>Zdecyduj, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych<br>fragmentów aktu prawnego była ważniejsza niż w obecnie obowiązującej Konstytucji<br>RP. Decyzję uzasadnij, korzystając z dwóch zacytowanych przepisów prawnych<br>i odnosząc się do obecnych uregulowań w tym zakresie.<br>Decyzja -<br>Uzasadnienie:<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem dwóch właściwych argumentów.<br>1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem jednego właściwego argumentu ALBO<br>sformułowanie dwóch właściwych argumentów.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak<br>odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Decyzja - Nie.<br>Uzasadnienie (dwa spośród):</p>\n<ol><li>Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP był wybierany przez Zgromadzenie</li></ol>\n<p>Narodowe, a obecnie jest w wyborach powszechnych, co czyni jego legitymizację władzy<br>silniejszą.</p>\n<ol><li>Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP nie posiadał prawa inicjatywy</li></ol>\n<p>ustawodawczej, a obecnie je posiada.</p>\n<ol><li>Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP musiał zarządzić ogłoszenie ustawy</li></ol>\n<p>uchwalonej przez Sejm, a obecnie dysponuje prawem tzw. weta zawieszającego (oraz<br>może odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej<br>zgodności z Konstytucją RP).<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 81<br>ZADANIA ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI<br>Zadanie 23. (0-5)<br>Propozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce<br>Wprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:<br>• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,<br>• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,<br>• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,<br>• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,<br>• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,<br>• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.<br>Proponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.<br>Osoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,<br>natomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka<br>nastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.<br>Dochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia<br>powinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów<br>państwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie<br>stanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje<br>pracowników, w innowacje, w rozwój firmy.<br>Na podstawie: […].pl<br>Prezentując poglądy liberalne, napisz wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP,<br>będące głosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych.<br>W swej wypowiedzi uwzględnij powyższą propozycję oraz obecne rozwiązania<br>systemu podatkowego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.<br>Zasady oceniania<br>5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu.<br>4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -<br>częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze<br>zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.<br>3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym<br>aspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.<br>2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.<br>1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.<br>0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.<br>82<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału</li></ol>\n<p>źródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących<br>podatku dochodowego od osób fizycznych.</p>\n<ol><li>Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia</li></ol>\n<p>liberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Panie Marszałku! Wysoka Izbo!<br>Funkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema<br>różnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie<br>jest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się<br>z nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,<br>ale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że<br>większe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.<br>dzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.<br>Propozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma<br>w zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu<br>podnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są<br>w mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze<br>zarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych<br>rocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do<br>uciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do<br>przenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne<br>stawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt<br>odwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.<br>Postulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem<br>deklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym<br>systemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -<br>obniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii<br>wprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających<br>kosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie<br>niewysoka.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 83<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Panie Marszałku! Wysoka Izbo!</p>\n<p>Funkcjonujemy w kraju, w którym obowiązuje podatek dochodowy o konstrukcji progresywnej (dwie stawki podatkowe). Z punktu widzenia liberalizmu, a więc i wolności jednostki oraz jej prawa do owoców własnej pracy, takie rozwiązanie nie jest właściwe. Rozumiem motywy, jakimi kierują się zwolennicy progresji, lecz się z nimi nie zgadzam. Uważam, że wysokie opodatkowanie najlepiej zarabiających nie sprzyja rozwojowi gospodarczemu, lecz karze tych, którzy osiągnęli swoją pozycję dzięki ciężkiej pracy, edukacji i przedsiębiorczości, a wyższe podatki zniechęcają do dalszej aktywności zawodowej i inwestycyjnej.</p>\n<p>Przedstawiona nam dziś propozycja idzie w kierunku dokładnie przeciwnym niż postulowany przeze mnie - wprowadza aż sześć stawek podatkowych, z których najwyższa wynosi 75% od nadwyżki ponad 500 000 zł. W zamierzeniu autorów ma to zmniejszać nierówności społeczne i być sygnałem dla firm, by inwestowały w pensje pracowników, a nie w wynagrodzenia zarządów. Uważam to rozumowanie za błędne. Tak drastyczne stawki, nawet jeśli formalnie dotyczą wąskiej grupy najbogatszych, w praktyce prowadzą do ucieczki kapitału i podatników w szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do przenoszenia rezydencji podatkowej poza granice kraju - takie negatywne skutki notowano również przy mniej drastycznych podwyżkach w innych państwach opiekuńczych. Co więcej, wbrew zapewnieniom autorów propozycji, wzrost obciążeń odczułyby również osoby o dochodach średnich, np. rzędu 60-85 tysięcy złotych rocznie. Wprowadzenie sześciu progów oznaczałoby też skomplikowanie systemu podatkowego, wzrost kosztów jego administrowania oraz spadek konsumpcji, a więc pośrednio - także dochodów innych podmiotów gospodarczych.</p>\n<p>W związku z tym apeluję do Wysokiej Izby o rozważenie wprowadzenia w Polsce podatku liniowego - jednej, niewysokiej stawki podatkowej obowiązującej wszystkich podatników niezależnie od wysokości dochodu. Takie rozwiązanie jest zgodne z zasadą równości wobec prawa, ogranicza możliwości unikania opodatkowania, upraszcza system podatkowy i pozostawia większą swobodę ekonomiczną obywatelom, przy czym - z uwagi na wysokość dochodów - i tak zapewnia, że osoby lepiej zarabiające odprowadzają do budżetu państwa kwotowo znacznie wyższe podatki niż osoby o niższych dochodach. Dziękuję.</p>"}]}