{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-1)\nO rodzaju budżetu w samorządach terytorialnych\nTekst 1. Budżet obywatelski może w większym stopniu oddziaływać na wyobraźnię\nobywateli i zwiększyć ich zainteresowanie sprawami publicznymi. Do dyspozycji\nmieszkańców oddana jest konkretna suma, o której przeznaczeniu mogą decydować,\na władze zyskują informacje o oczekiwaniach swoich mieszkańców.\nNa podstawie: wroclaw.gazeta.pl\nTekst 2. W Polsce nie istnieje jeden model budżetu obywatelskiego. Każda gmina i każde\nmiasto wprowadzają własne reguły, często bez konsultacji społecznych. W naszej ocenie\nw ostatnich latach kluczową kwestią jest włączanie mieszkańców na wszystkich etapach\nprocesu - od przygotowania aż do jego realizacji. Liczba mieszkańców uczestniczących\nw budżetach obywatelskich, których postulaty nie zostały uwzględnione, będzie rosła bardzo\nszybko. Nadzieje mieszkańców zostały rozbudzone i rolą samorządów jest niedopuszczenie\ndo sytuacji, kiedy to po kilku latach frustracja przeważy nad korzyściami związanymi\nz budżetami obywatelskimi.\nNa podstawie: D. Kraszewski, K. Mojkowski, Budżet obywatelski w Polsce, Warszawa 2014, s. 20-21.\nWyjaśnij, na czym polega budżet, którego dotyczą teksty.\n28\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n22) wyjaśnia, jakie są w Rzeczypospolitej Polskiej źródła dochodów samorządu\nterytorialnego (dochody własne, dotacje, subwencje) i kierunki ich wydatków;\n23) znajduje i analizuje informacje na temat dochodów i wydatków własnych gminy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZ budżetu gminy zostaje wydzielona kwota do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą złożyć\nprojekty inwestycji potrzebnych dla społeczności lokalnej, a w drodze głosowania - wybrać\nspośród nich.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jest to budżet obywatelski (partycypacyjny) - z budżetu gminy wydzielana jest określona kwota pozostająca do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą zgłaszać własne projekty inwestycji potrzebnych społeczności lokalnej, a następnie w drodze głosowania wybrać te spośród nich, które zostaną zrealizowane.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>O rodzaju budżetu w samorządach terytorialnych<br>Tekst 1. Budżet obywatelski może w większym stopniu oddziaływać na wyobraźnię<br>obywateli i zwiększyć ich zainteresowanie sprawami publicznymi. Do dyspozycji<br>mieszkańców oddana jest konkretna suma, o której przeznaczeniu mogą decydować,<br>a władze zyskują informacje o oczekiwaniach swoich mieszkańców.<br>Na podstawie: wroclaw.gazeta.pl<br>Tekst 2. W Polsce nie istnieje jeden model budżetu obywatelskiego. Każda gmina i każde<br>miasto wprowadzają własne reguły, często bez konsultacji społecznych. W naszej ocenie<br>w ostatnich latach kluczową kwestią jest włączanie mieszkańców na wszystkich etapach<br>procesu - od przygotowania aż do jego realizacji. Liczba mieszkańców uczestniczących<br>w budżetach obywatelskich, których postulaty nie zostały uwzględnione, będzie rosła bardzo<br>szybko. Nadzieje mieszkańców zostały rozbudzone i rolą samorządów jest niedopuszczenie<br>do sytuacji, kiedy to po kilku latach frustracja przeważy nad korzyściami związanymi<br>z budżetami obywatelskimi.<br>Na podstawie: D. Kraszewski, K. Mojkowski, Budżet obywatelski w Polsce, Warszawa 2014, s. 20-21.<br>Wyjaśnij, na czym polega budżet, którego dotyczą teksty.<br>28<br>Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku<br>szkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027<br>Wymagania ogólne<br>II. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania<br>moralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według<br>słuszności, pożytku i szkody. Zdający:</p>\n<ol><li>ocenia zjawiska życia społecznego.</li></ol>\n<p>III. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń<br>według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:</p>\n<ol><li>buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny</li></ol>\n<p>i je uzasadnia […].<br>Wymagania szczegółowe<br>XI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jakie są w Rzeczypospolitej Polskiej źródła dochodów samorządu</li></ol>\n<p>terytorialnego (dochody własne, dotacje, subwencje) i kierunki ich wydatków;</p>\n<ol><li>znajduje i analizuje informacje na temat dochodów i wydatków własnych gminy […].</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>1 pkt - sformułowanie właściwego wyjaśnienia.<br>0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Z budżetu gminy zostaje wydzielona kwota do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą złożyć<br>projekty inwestycji potrzebnych dla społeczności lokalnej, a w drodze głosowania - wybrać<br>spośród nich.</p>","solutions":[{"source":"ai","label":"AI","kind":"text","html":"<p>Jest to budżet obywatelski (partycypacyjny) - z budżetu gminy wydzielana jest określona kwota pozostająca do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą zgłaszać własne projekty inwestycji potrzebnych społeczności lokalnej, a następnie w drodze głosowania wybrać te spośród nich, które zostaną zrealizowane.</p>"}]}