{"id":"informatyka-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/5.4","paper_id":"informatyka-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"5.4","points":3,"ptype":"open","subject":"informatyka","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Kontekst - patrz zadanie 5.1.\n\nPodaj nazwiska i imiona studentów, którzy **nie** mieszkają w pokojach w miasteczku akademickim. Listę posortuj alfabetycznie wg nazwisk.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Nazwisko | Imię |\n| DYLAG | JACEK |\n| NAJDA | PIOTR |\n| PIETRASZEWSKI | STEFAN |\n| SIECZKOWSKI | MACIEJ |\n| ZALESKA | JULIA |\n\n## Sposób 1 - SQL (LEFT JOIN albo NOT IN)\n\n**Idea:** studenci, których PESEL **nie występuje** w meldunek.txt (= nie mieszkają w miasteczku).\n\n**Wersja 1 - LEFT JOIN + WHERE NULL:**\n```sql\nSELECT s.nazwisko, s.imie\nFROM studenci s\nLEFT JOIN meldunek m ON s.pesel = m.pesel\nWHERE m.pesel IS NULL\nORDER BY s.nazwisko;\n\n**Wersja 2 - NOT IN:**\n```sql\nSELECT nazwisko, imie\nFROM studenci\nWHERE pesel NOT IN (SELECT pesel FROM meldunek)\nORDER BY nazwisko;\n\n**Wersja 3 - NOT EXISTS (najbezpieczniej z NULLami):**\n```sql\nSELECT s.nazwisko, s.imie\nFROM studenci s\nWHERE NOT EXISTS (\nSELECT 1 FROM meldunek m WHERE m.pesel = s.pesel\n)\nORDER BY s.nazwisko;\n\n## Sposób 2 - Python\n\n```python\n# Wczytaj studentów\nstudenci = {}\nwith open('studenci.txt', encoding='windows-1250') as f:\nnext(f)\nfor linia in f:\ncz = linia.strip().split('\\t')\nif len(cz) >= 3:\npesel, nazwisko, imie = cz[0], cz[1], cz[2]\nstudenci[pesel] = (nazwisko, imie)\n\n# Wczytaj PESELe zameldowanych\nzameldowani = set()\nwith open('meldunek.txt', encoding='windows-1250') as f:\nnext(f)\nfor linia in f:\ncz = linia.strip().split('\\t')\nif len(cz) >= 1:\nzameldowani.add(cz[0])\n\n# Znajdź spoza miasteczka\nspoza = [studenci[p] for p in studenci if p not in zameldowani]\nspoza.sort() # sortuje alfabetycznie wg nazwiska (pierwszy element krotki)\n\nfor nazwisko, imie in spoza:\nprint(f\"{nazwisko} {imie}\")\n\n**Wynik (5 osób):**\nDYLAG JACEK\nNAJDA PIOTR\nPIETRASZEWSKI STEFAN\nSIECZKOWSKI MACIEJ\nZALESKA JULIA\n\n## Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny\n\n1. W studenci.txt: kolumna D z formułą sprawdzającą obecność w meldunek.txt:\n`=JEŻELI(JEST.BŁĄD(WYSZUKAJ.PIONOWO(A2; meldunek!A:A; 1; FAŁSZ)); \"SPOZA\"; \"W KAMPUSIE\")`\n2. Filtruj kolumnę D = \"SPOZA\" → uzyskaj listę nazwisk.\n3. Sortuj kolumnę B (nazwisko) rosnąco.\n\n## Reference informatyczny - relacje NOT IN / NOT EXISTS / LEFT JOIN\n\n> Reference - Antyjoin (znajdowanie braku dopasowania):\n> - **LEFT JOIN + WHERE NULL**: najbardziej czytelne; bierzemy wszystkie z lewej, łączymy z prawą; brak dopasowania → NULL w polach prawej; filtrujemy.\n> - **NOT IN (podzapytanie)**: prosta składnia, ale **uwaga na NULLe** - `pesel NOT IN (1, 2, NULL)` zwróci `unknown` zamiast `true`!\n> - **NOT EXISTS**: najwydajniejsze i bezpieczne z NULLami.\n>\n> Reference - JOIN-y:\n> - **INNER JOIN** - tylko dopasowane rekordy.\n> - **LEFT JOIN** - wszystkie z lewej + dopasowane z prawej.\n> - **FULL JOIN** - wszystkie z obu (rzadko w CKE).\n> - **CROSS JOIN** - iloczyn kartezjański.\n>\n> Reference - ORDER BY:\n> - Domyślnie ASC (rosnąco).\n> - Sortowanie alfabetyczne stringów jest leksykograficzne (UPPER < lower w ASCII).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zadanie 5.4, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - wszystkie 5 nazwisk poprawnie + posortowane\n> - **2 pkt** - wszystkie 5 nazwisk poprawnie, ale BEZ sortowania\n> - **0 pkt** - niepełna lub błędna\n>\n> **Uwaga: NIE PRZYZNAJE SIĘ 1 PUNKTU** (binarnie: kompletna lista vs nic).\n\n## Typowe pułapki\n\n- **Posortowanie wg imienia** zamiast nazwiska - strata 1 pkt.\n- **Pominięcie 1 z 5 osób** - strata 3 pkt (niepełna = 0).\n- **Wpisanie osób Z miasteczka** zamiast SPOZA - odwrotny wynik (większość studentów).\n- **NOT IN z NULL** - jeśli w podzapytaniu pojawi się NULL, NOT IN zwraca pustą listę. Lepiej NOT EXISTS.\n- **Sortowanie nieczułe na wielkość znaków** - w CKE nazwiska są UPPERCASE, więc problem nie powinien wystąpić, ale w innych zadaniach `COLLATE NOCASE`.\n- **Włączenie nagłówka do wyniku** - w SQL nigdy nie ma, w arkuszu - uwaga.\n\n## Złożoność obliczeniowa\n\n- Wczytanie obu plików: O(S + M).\n- Sprawdzenie obecności w set: O(1) per query.\n- Sortowanie 5 wyników: O(k log k) gdzie k = 5.\n- **Łącznie: O(S + M).**","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Informatyka · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Informatyka","category_label":"Matura","text_html":"

Kontekst - patrz zadanie 5.1.

\n

Podaj nazwiska i imiona studentów, którzy nie mieszkają w pokojach w miasteczku akademickim. Listę posortuj alfabetycznie wg nazwisk.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Nazwisko | Imię |
| DYLAG | JACEK |
| NAJDA | PIOTR |
| PIETRASZEWSKI | STEFAN |
| SIECZKOWSKI | MACIEJ |
| ZALESKA | JULIA |

\n

Sposób 1 - SQL (LEFT JOIN albo NOT IN)

\n

Idea: studenci, których PESEL nie występuje w meldunek.txt (= nie mieszkają w miasteczku).

\n

Wersja 1 - LEFT JOIN + WHERE NULL:
```sql
SELECT s.nazwisko, s.imie
FROM studenci s
LEFT JOIN meldunek m ON s.pesel = m.pesel
WHERE m.pesel IS NULL
ORDER BY s.nazwisko;

\n

Wersja 2 - NOT IN:
```sql
SELECT nazwisko, imie
FROM studenci
WHERE pesel NOT IN (SELECT pesel FROM meldunek)
ORDER BY nazwisko;

\n

Wersja 3 - NOT EXISTS (najbezpieczniej z NULLami):
```sql
SELECT s.nazwisko, s.imie
FROM studenci s
WHERE NOT EXISTS (
SELECT 1 FROM meldunek m WHERE m.pesel = s.pesel
)
ORDER BY s.nazwisko;

\n

Sposób 2 - Python

\n

```python

\n

Wczytaj studentów

\n

studenci = {}
with open('studenci.txt', encoding='windows-1250') as f:
next(f)
for linia in f:
cz = linia.strip().split('\\t')
if len(cz) >= 3:
pesel, nazwisko, imie = cz[0], cz[1], cz[2]
studenci[pesel] = (nazwisko, imie)

\n

Wczytaj PESELe zameldowanych

\n

zameldowani = set()
with open('meldunek.txt', encoding='windows-1250') as f:
next(f)
for linia in f:
cz = linia.strip().split('\\t')
if len(cz) >= 1:
zameldowani.add(cz[0])

\n

Znajdź spoza miasteczka

\n

spoza = [studenci[p] for p in studenci if p not in zameldowani]
spoza.sort() # sortuje alfabetycznie wg nazwiska (pierwszy element krotki)

\n

for nazwisko, imie in spoza:
print(f"{nazwisko} {imie}")

\n

Wynik (5 osób):
DYLAG JACEK
NAJDA PIOTR
PIETRASZEWSKI STEFAN
SIECZKOWSKI MACIEJ
ZALESKA JULIA

\n

Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny

\n
  1. W studenci.txt: kolumna D z formułą sprawdzającą obecność w meldunek.txt:
\n

=JEŻELI(JEST.BŁĄD(WYSZUKAJ.PIONOWO(A2; meldunek!A:A; 1; FAŁSZ)); "SPOZA"; "W KAMPUSIE")

\n
  1. Filtruj kolumnę D = "SPOZA" → uzyskaj listę nazwisk.
  2. Sortuj kolumnę B (nazwisko) rosnąco.
\n

Reference informatyczny - relacje NOT IN / NOT EXISTS / LEFT JOIN

\n
Reference - Antyjoin (znajdowanie braku dopasowania):
- LEFT JOIN + WHERE NULL: najbardziej czytelne; bierzemy wszystkie z lewej, łączymy z prawą; brak dopasowania → NULL w polach prawej; filtrujemy.
- NOT IN (podzapytanie): prosta składnia, ale uwaga na NULLe - pesel NOT IN (1, 2, NULL) zwróci unknown zamiast true!
- NOT EXISTS: najwydajniejsze i bezpieczne z NULLami.

Reference - JOIN-y:
- INNER JOIN - tylko dopasowane rekordy.
- LEFT JOIN - wszystkie z lewej + dopasowane z prawej.
- FULL JOIN - wszystkie z obu (rzadko w CKE).
- CROSS JOIN - iloczyn kartezjański.

Reference - ORDER BY:
- Domyślnie ASC (rosnąco).
- Sortowanie alfabetyczne stringów jest leksykograficzne (UPPER < lower w ASCII).
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zadanie 5.4, max 3 pkt):
- 3 pkt - wszystkie 5 nazwisk poprawnie + posortowane
- 2 pkt - wszystkie 5 nazwisk poprawnie, ale BEZ sortowania
- 0 pkt - niepełna lub błędna

Uwaga: NIE PRZYZNAJE SIĘ 1 PUNKTU (binarnie: kompletna lista vs nic).
\n

Typowe pułapki

\n\n

Złożoność obliczeniowa

\n"}]}