{"id":"informatyka-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"informatyka-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"informatyka","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. Słodzik\n\nFirma Słodzik zajmuje się sprzedażą cukru. W pliku cukier.txt znajdują się 2162 wiersze z danymi dotyczącymi sprzedaży w latach 2005-2014. W każdym wierszu podane są dane opisujące jedną transakcję sprzedaży, oddzielone pojedynczymi znakami tabulacji: data sprzedaży (rrrr-mm-dd), numer NIP klienta (13-znakowy tekst) i ilość sprzedanego cukru w kg (co najwyżej 3-cyfrowa liczba całkowita dodatnia). Transakcje są uporządkowane niemalejąco według daty.\n\nPrzykład:\n2005-01-01 | 872-13-44-365 | 10\n2005-01-04 | 369-43-03-176 | 2\n\nFirma Słodzik ustala cenę sprzedaży w złotych na początku roku. Ustalona cena obowiązuje przez cały rok. W pliku cennik.txt przedstawiono ceny sprzedaży 1 kg cukru ustalone przez firmę Słodzik w latach 2005-2014.\n\nPrzykład cennik:\n2005 | 2,00\n2006 | 2,05\n2007 | 2,09\n\nPodaj numery NIP trzech klientów, którzy w całym okresie 2005-2014 kupili łącznie najwięcej cukru. Dla każdego z tych klientów podaj łączną liczbę kilogramów zakupionego przez niego cukru.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| NIP | Łączna liczba kg cukru |\n| **254-14-00-156** | **27 505** |\n| **847-48-41-699** | **26 955** |\n| **392-78-93-552** | **26 451** |\n\n## Sposób 1 - Python (agregacja słownikiem)\n\n```python\nfrom collections import defaultdict\n\nsumy = defaultdict(int)\nwith open('cukier.txt', encoding='utf-8') as f:\nfor linia in f:\ndata, nip, kg = linia.strip().split('\\t')\nsumy[nip] += int(kg)\n\n# Trzech największych\ntop3 = sorted(sumy.items(), key=lambda x: -x[1])[:3]\nfor nip, kg in top3:\nprint(nip, kg)\n\nWynik:\n254-14-00-156 27505\n847-48-41-699 26955\n392-78-93-552 26451\n\n## Sposób 2 - SQL\n\nZakładając, że `cukier.txt` zaimportowano do tabeli `sprzedaz(data, nip, kg)`:\n\n```sql\nSELECT nip, SUM(kg) AS suma\nFROM sprzedaz\nGROUP BY nip\nORDER BY suma DESC\nLIMIT 3;\n\n## Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny\n\n1. Wczytaj cukier.txt jako 3 kolumny: A (data), B (NIP), C (kg).\n2. Pobierz unikalne NIPy w kolumnę E (Data → Usuń duplikaty z B).\n3. W F2: `=SUMA.JEŻELI(B:B; E2; C:C)` - łączna suma kg per NIP.\n4. Posortuj E:F malejąco po F.\n5. Wynik: 3 pierwsze wiersze.\n\nAlternatywnie tabela przestawna: Wiersze = NIP, Wartości = SUMA kg → sortowanie malejące.\n\n## Sposób 4 - Pascal\n\n```pascal\nprogram Slodzik41;\nuses sysutils;\nvar\nf: TextFile;\ndata, nip: string;\nkg, i, j, n: LongInt;\nnipy: array[1 3000] of string;\nsumy: array[1 3000] of LongInt;\nfound: Boolean;\ntmpS: string; tmpL: LongInt;\nbegin\nn := 0;\nAssignFile(f, 'cukier.txt');\nReset(f);\nwhile not Eof(f) do\nbegin\nReadLn(f, data); // czyta cały wiersz, należy sparsować\n// [parsowanie split po tabulatorze omijam dla zwięzłości]\n// szukaj nip w tablicy; jeśli nie ma - dodaj\nend;\nCloseFile(f);\n// sortuj nipy malejąco po sumy (np. bubble)\n// wypisz pierwsze 3\nend.\n\n## Reference algorytmiczny - agregacja danych\n\n> Reference - agregacja grupowa (group by):\n> - W Python: `collections.defaultdict(int)` lub `collections.Counter` dla zliczeń.\n> - W SQL: `GROUP BY + agregat` (SUM, COUNT, AVG).\n> - W arkuszu: `SUMA.JEŻELI` lub tabela przestawna.\n> - Top-N: sortowanie malejąco i wzięcie pierwszych N.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zadanie 4.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za podanie 3 NIPów Z prawidłowymi sumami kg\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak\n\n## Typowe pułapki\n\n- **Format separatora** - w pliku separator to **tabulacja (\\t)**, nie spacja czy przecinek. W Python `split('\\t')`.\n- **Kolejność sortowania** - sortuj malejąco po sumie kg, nie po NIP.\n- **Konwersja liczby kg** - kg to liczba całkowita, użyj `int(kg)` lub `parseInt`.\n- **Klucz CKE może mieć inny porządek** - kolejność trzech klientów w odpowiedzi może się różnić, ale wszystkie 3 NIPy i wartości muszą być poprawne.\n\n## Złożoność obliczeniowa\n\n- Pojedyncze przejście pliku + agregacja w słowniku: **O(n)**, gdzie n = liczba transakcji (2162).\n- Sortowanie unikalnych NIPów: O(k log k), gdzie k = liczba unikalnych klientów.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Informatyka · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Informatyka","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4. Słodzik

\n

Firma Słodzik zajmuje się sprzedażą cukru. W pliku cukier.txt znajdują się 2162 wiersze z danymi dotyczącymi sprzedaży w latach 2005-2014. W każdym wierszu podane są dane opisujące jedną transakcję sprzedaży, oddzielone pojedynczymi znakami tabulacji: data sprzedaży (rrrr-mm-dd), numer NIP klienta (13-znakowy tekst) i ilość sprzedanego cukru w kg (co najwyżej 3-cyfrowa liczba całkowita dodatnia). Transakcje są uporządkowane niemalejąco według daty.

\n

Przykład:
2005-01-01 | 872-13-44-365 | 10
2005-01-04 | 369-43-03-176 | 2

\n

Firma Słodzik ustala cenę sprzedaży w złotych na początku roku. Ustalona cena obowiązuje przez cały rok. W pliku cennik.txt przedstawiono ceny sprzedaży 1 kg cukru ustalone przez firmę Słodzik w latach 2005-2014.

\n

Przykład cennik:
2005 | 2,00
2006 | 2,05
2007 | 2,09

\n

Podaj numery NIP trzech klientów, którzy w całym okresie 2005-2014 kupili łącznie najwięcej cukru. Dla każdego z tych klientów podaj łączną liczbę kilogramów zakupionego przez niego cukru.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| NIP | Łączna liczba kg cukru |
| 254-14-00-156 | 27 505 |
| 847-48-41-699 | 26 955 |
| 392-78-93-552 | 26 451 |

\n

Sposób 1 - Python (agregacja słownikiem)

\n

```python
from collections import defaultdict

\n

sumy = defaultdict(int)
with open('cukier.txt', encoding='utf-8') as f:
for linia in f:
data, nip, kg = linia.strip().split('\\t')
sumy[nip] += int(kg)

\n

Trzech największych

\n

top3 = sorted(sumy.items(), key=lambda x: -x[1])[:3]
for nip, kg in top3:
print(nip, kg)

\n

Wynik:
254-14-00-156 27505
847-48-41-699 26955
392-78-93-552 26451

\n

Sposób 2 - SQL

\n

Zakładając, że cukier.txt zaimportowano do tabeli sprzedaz(data, nip, kg):

\n

```sql
SELECT nip, SUM(kg) AS suma
FROM sprzedaz
GROUP BY nip
ORDER BY suma DESC
LIMIT 3;

\n

Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny

\n
  1. Wczytaj cukier.txt jako 3 kolumny: A (data), B (NIP), C (kg).
  2. Pobierz unikalne NIPy w kolumnę E (Data → Usuń duplikaty z B).
  3. W F2: =SUMA.JEŻELI(B:B; E2; C:C) - łączna suma kg per NIP.
  4. Posortuj E:F malejąco po F.
  5. Wynik: 3 pierwsze wiersze.
\n

Alternatywnie tabela przestawna: Wiersze = NIP, Wartości = SUMA kg → sortowanie malejące.

\n

Sposób 4 - Pascal

\n

```pascal
program Slodzik41;
uses sysutils;
var
f: TextFile;
data, nip: string;
kg, i, j, n: LongInt;
nipy: array[1 3000] of string;
sumy: array[1 3000] of LongInt;
found: Boolean;
tmpS: string; tmpL: LongInt;
begin
n := 0;
AssignFile(f, 'cukier.txt');
Reset(f);
while not Eof(f) do
begin
ReadLn(f, data); // czyta cały wiersz, należy sparsować
// [parsowanie split po tabulatorze omijam dla zwięzłości]
// szukaj nip w tablicy; jeśli nie ma - dodaj
end;
CloseFile(f);
// sortuj nipy malejąco po sumy (np. bubble)
// wypisz pierwsze 3
end.

\n

Reference algorytmiczny - agregacja danych

\n
Reference - agregacja grupowa (group by):
- W Python: collections.defaultdict(int) lub collections.Counter dla zliczeń.
- W SQL: GROUP BY + agregat (SUM, COUNT, AVG).
- W arkuszu: SUMA.JEŻELI lub tabela przestawna.
- Top-N: sortowanie malejąco i wzięcie pierwszych N.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zadanie 4.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za podanie 3 NIPów Z prawidłowymi sumami kg
- 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak
\n

Typowe pułapki

\n\n

Złożoność obliczeniowa

\n"}]}