{"id":"informatyka-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"informatyka-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"5.3","points":3,"ptype":"open","subject":"informatyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Kontekst - patrz zadanie 5.1.\n\nUtwórz i podaj zestawienie łącznej liczby metrów sześciennych wody dopływającej do zbiornika retencyjnego w kolejnych miesiącach 2008 roku (od stycznia 2008 do grudnia 2008). Na podstawie zestawienia wykonaj wykres kolumnowy. Pamiętaj o czytelnym opisie wykresu (tytuł wykresu i opisy osi).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Miesiąc | Łączny dopływ wody [m³] |\n| 2008-01 | 95 433 |\n| 2008-02 | 94 730 |\n| 2008-03 | 109 439 |\n| 2008-04 | **632 931** (największy) |\n| 2008-05 | 329 203 |\n| 2008-06 | 85 628 |\n| 2008-07 | 166 597 |\n| 2008-08 | 139 747 |\n| 2008-09 | 282 342 |\n| 2008-10 | 170 729 |\n| 2008-11 | 222 440 |\n| 2008-12 | 172 072 |\n\n**Wykres**: kolumnowy, oś X = miesiąc, oś Y = dopływ [m³], tytuł: \"Dopływ wody do zbiornika retencyjnego - 2008 rok\".\n\n## Sposób 1 - agregacja miesięczna\n\n**Idea:** filtruj dane do roku 2008, sumuj wg miesiąca (pozycje 6-7 daty w formacie rrrr-mm-dd).\n\n## Sposób 2 - Python + matplotlib\n\n```python\nfrom collections import defaultdict\nimport matplotlib.pyplot as plt\n\nsumy = defaultdict(int) # \"2008-01\", \"2008-02\",\nwith open('woda.txt', encoding='utf-8') as f:\nfor linia in f:\ncz = linia.strip().split('\\t')\nif len(cz) != 2:\ncontinue\ndata, dop = cz\nif data.startswith('2008'):\nmiesiac = data[:7] # rrrr-mm\nsumy[miesiac] += int(dop)\n\nmiesiace = sorted(sumy.keys())\nwartosci = [sumy[m] for m in miesiace]\n\nfor m, w in zip(miesiace, wartosci):\nprint(f\"{m}: {w}\")\n\nplt.figure(figsize=(12, 6))\nplt.bar(miesiace, wartosci, color='steelblue')\nplt.title('Dopływ wody do zbiornika retencyjnego - 2008 rok')\nplt.xlabel('Miesiąc')\nplt.ylabel('Łączny dopływ wody [m³]')\nplt.xticks(rotation=45)\nplt.grid(axis='y', alpha=0.3)\nplt.tight_layout()\nplt.savefig('wykres_2008.png', dpi=120)\nplt.show()\n\n## Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny\n\n**Kroki:**\n1. Otwórz woda.txt (separator TAB).\n2. Kolumna A: data, B: dopływ.\n3. Filtruj A na 2008 (Data > Filtr > Tekst > zawiera \"2008\").\n4. **Tabela przestawna**: wiersze = miesiąc (`=LEWY(A2; 7)` w kolumnie C), wartości = SUMA B.\n5. Posortuj wiersze tabeli przestawnej alfabetycznie po miesiącu.\n6. **Wstaw → Wykres → Kolumnowy** na bazie tabeli.\n7. Dodaj tytuł: \"Dopływ wody - 2008\".\n8. Opisz osie: X = \"Miesiąc\", Y = \"Dopływ [m³]\".\n\n**Wzór alternatywny - bez tabeli przestawnej:**\n- F1:F12 - etykiety miesięcy (\"2008-01\", \"2008-02\", ).\n- G1: `=SUMA.JEŻELI(C:C; F1; B:B)` → 95433.\n- G2 G12 - analogicznie.\n- Zaznacz F1:G12, wstaw wykres kolumnowy.\n\n## Reference informatyczny - agregacja czasowa + wizualizacja\n\n> Reference - Wyciąganie miesiąca:\n> - **Format rrrr-mm-dd**: `data[:7]` = rrrr-mm (Python).\n> - **SQL**: `SUBSTRING(data, 1, 7)` lub `DATE_FORMAT(data, '%Y-%m')`.\n> - **Arkusz**: `=LEWY(A2; 7)` lub `=TEKST(A2; \"RRRR-MM\")`.\n>\n> Reference - Wykres kolumnowy vs słupkowy:\n> - **Kolumnowy** - pionowe słupki, oś X = kategorie. Dla porównania kategorii.\n> - **Słupkowy** - poziome. Gdy nazwy są długie.\n> - **Liniowy** - dla trendów czasowych.\n> - W tym zadaniu kolumnowy jest wymagany przez treść.\n>\n> Reference - Wymagania CKE dla wykresu:\n> - **Tytuł** wykresu.\n> - **Opisy osi** (oś X i Y).\n> - **Legenda** (jeśli wiele serii).\n> - **Skala** czytelna.\n> - **Kolory** kontrastowe.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zadanie 5.3, max 3 pkt):\n> - **1 pkt** za prawidłowe zestawienie miesięcznych sum (12 wartości)\n> - **1 pkt** za poprawny zakres i typ wykresu (kolumnowy, 12 miesięcy)\n> - **1 pkt** za czytelny opis wykresu (tytuł + opisy obu osi)\n> - **0 pkt** - błędne lub brak\n\n## Typowe pułapki\n\n- **Filtrowanie po LEWY(A;4) = \"2008\"** - uczniowie często zapominają. Bez filtra suma obejmuje wszystkie lata.\n- **Tylko styczeń-listopad** - często ostatnie miesiące pomijane. Sprawdź 12 wierszy.\n- **Brak opisu osi** - strata 1 pkt. Tytuł + opis = obowiązkowe dla CKE.\n- **Wykres liniowy zamiast kolumnowego** - strata 1 pkt.\n- **Niepoprawny zakres** - czasem wstawiana jest tylko kolumna wartości bez etykiet - wykres bez nazw miesięcy.\n- **Suma w niewłaściwych jednostkach** - wynik w m³, NIE w litrach.\n\n## Złożoność obliczeniowa\n\n- Wczytanie 3653 wierszy: O(N).\n- Filtr (data startuje na 2008): O(N).\n- Agregacja po miesiącach: O(N) z O(1) per insert.\n- Wykres: O(12) słupków.\n- **Łącznie: O(N) ≈ 3653 operacji.**","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Informatyka · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Informatyka","category_label":"Matura","text_html":"

Kontekst - patrz zadanie 5.1.

\n

Utwórz i podaj zestawienie łącznej liczby metrów sześciennych wody dopływającej do zbiornika retencyjnego w kolejnych miesiącach 2008 roku (od stycznia 2008 do grudnia 2008). Na podstawie zestawienia wykonaj wykres kolumnowy. Pamiętaj o czytelnym opisie wykresu (tytuł wykresu i opisy osi).

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Miesiąc | Łączny dopływ wody [m³] |
| 2008-01 | 95 433 |
| 2008-02 | 94 730 |
| 2008-03 | 109 439 |
| 2008-04 | 632 931 (największy) |
| 2008-05 | 329 203 |
| 2008-06 | 85 628 |
| 2008-07 | 166 597 |
| 2008-08 | 139 747 |
| 2008-09 | 282 342 |
| 2008-10 | 170 729 |
| 2008-11 | 222 440 |
| 2008-12 | 172 072 |

\n

Wykres: kolumnowy, oś X = miesiąc, oś Y = dopływ [m³], tytuł: "Dopływ wody do zbiornika retencyjnego - 2008 rok".

\n

Sposób 1 - agregacja miesięczna

\n

Idea: filtruj dane do roku 2008, sumuj wg miesiąca (pozycje 6-7 daty w formacie rrrr-mm-dd).

\n

Sposób 2 - Python + matplotlib

\n

```python
from collections import defaultdict
import matplotlib.pyplot as plt

\n

sumy = defaultdict(int) # "2008-01", "2008-02",
with open('woda.txt', encoding='utf-8') as f:
for linia in f:
cz = linia.strip().split('\\t')
if len(cz) != 2:
continue
data, dop = cz
if data.startswith('2008'):
miesiac = data[:7] # rrrr-mm
sumy[miesiac] += int(dop)

\n

miesiace = sorted(sumy.keys())
wartosci = [sumy[m] for m in miesiace]

\n

for m, w in zip(miesiace, wartosci):
print(f"{m}: {w}")

\n

plt.figure(figsize=(12, 6))
plt.bar(miesiace, wartosci, color='steelblue')
plt.title('Dopływ wody do zbiornika retencyjnego - 2008 rok')
plt.xlabel('Miesiąc')
plt.ylabel('Łączny dopływ wody [m³]')
plt.xticks(rotation=45)
plt.grid(axis='y', alpha=0.3)
plt.tight_layout()
plt.savefig('wykres_2008.png', dpi=120)
plt.show()

\n

Sposób 3 - arkusz kalkulacyjny

\n

Kroki:

\n
  1. Otwórz woda.txt (separator TAB).
  2. Kolumna A: data, B: dopływ.
  3. Filtruj A na 2008 (Data > Filtr > Tekst > zawiera "2008").
  4. Tabela przestawna: wiersze = miesiąc (=LEWY(A2; 7) w kolumnie C), wartości = SUMA B.
  5. Posortuj wiersze tabeli przestawnej alfabetycznie po miesiącu.
  6. Wstaw → Wykres → Kolumnowy na bazie tabeli.
  7. Dodaj tytuł: "Dopływ wody - 2008".
  8. Opisz osie: X = "Miesiąc", Y = "Dopływ [m³]".
\n

Wzór alternatywny - bez tabeli przestawnej:

\n\n

Reference informatyczny - agregacja czasowa + wizualizacja

\n
Reference - Wyciąganie miesiąca:
- Format rrrr-mm-dd: data[:7] = rrrr-mm (Python).
- SQL: SUBSTRING(data, 1, 7) lub DATE_FORMAT(data, '%Y-%m').
- Arkusz: =LEWY(A2; 7) lub =TEKST(A2; "RRRR-MM").

Reference - Wykres kolumnowy vs słupkowy:
- Kolumnowy - pionowe słupki, oś X = kategorie. Dla porównania kategorii.
- Słupkowy - poziome. Gdy nazwy są długie.
- Liniowy - dla trendów czasowych.
- W tym zadaniu kolumnowy jest wymagany przez treść.

Reference - Wymagania CKE dla wykresu:
- Tytuł wykresu.
- Opisy osi (oś X i Y).
- Legenda (jeśli wiele serii).
- Skala czytelna.
- Kolory kontrastowe.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zadanie 5.3, max 3 pkt):
- 1 pkt za prawidłowe zestawienie miesięcznych sum (12 wartości)
- 1 pkt za poprawny zakres i typ wykresu (kolumnowy, 12 miesięcy)
- 1 pkt za czytelny opis wykresu (tytuł + opisy obu osi)
- 0 pkt - błędne lub brak
\n

Typowe pułapki

\n\n

Złożoność obliczeniowa

\n"}]}