{"id":"informatyka-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/6.3","paper_id":"informatyka-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"6.3","points":3,"ptype":"open","subject":"informatyka","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Kontekst - patrz zadanie 6.1.\n\nUtwórz uporządkowaną alfabetycznie listę wszystkich nazw marek, które nie zawierają w swoich perfumach żadnego składnika mającego w nazwie słowo „paczula”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Marki bez \"paczuli\" wśród składników (alfabetycznie):**\nAison Eranciro\nArthbey\nEmbert Lucas\nEnmith\nNnick a Kieffo\n\n## Sposób 1 - SQL z NOT EXISTS\n\n```sql\nSELECT m.nazwa_m\nFROM marki m\nWHERE NOT EXISTS (\nSELECT 1\nFROM perfumy p\nINNER JOIN sklad s ON p.id_perfum = s.id_perfum\nWHERE p.id_marki = m.id_marki\nAND s.nazwa_skladnika LIKE '%paczula%'\n)\nORDER BY m.nazwa_m;\n\n**Wyjaśnienie:**\n- Główne zapytanie: marki.\n- Podzapytanie: czy marka ma jakiś składnik z \"paczula\" w nazwie?\n- `NOT EXISTS`: zwróć marki, które **nie mają** takiego składnika.\n- `LIKE '%paczula%'`: \"paczula\" gdziekolwiek w nazwie (np. \"paczula indonezyjska\", \"olejek z paczuli\").\n- `ORDER BY`: sortowanie alfabetyczne.\n\n## Sposób 2 - SQL alternatywne (LEFT JOIN + WHERE NULL)\n\n```sql\nSELECT DISTINCT m.nazwa_m\nFROM marki m\nWHERE m.id_marki NOT IN (\nSELECT DISTINCT p.id_marki\nFROM perfumy p\nINNER JOIN sklad s ON p.id_perfum = s.id_perfum\nWHERE s.nazwa_skladnika LIKE '%paczula%'\n)\nORDER BY m.nazwa_m;\n\n## Sposób 3 - Python\n\n```python\n# Wczytaj marki: id -> nazwa\nmarki = {}\nwith open('marki.txt', encoding='utf-8') as f:\nf.readline()\nfor linia in f:\nid_m, nazwa = linia.strip().split('\\t')\nmarki[id_m] = nazwa\n\n# Wczytaj perfumy: id_perfum -> id_marki\nperf_marka = {}\nwith open('perfumy.txt', encoding='utf-8') as f:\nf.readline()\nfor linia in f:\npola = linia.strip().split('\\t')\nperf_marka[pola[0]] = pola[2]\n\n# Znajdź marki, które mają składnik z \"paczula\"\nmarki_z_paczula = set()\nwith open('sklad.txt', encoding='utf-8') as f:\nf.readline()\nfor linia in f:\nid_p, nazwa_skl = linia.strip().split('\\t')\nif 'paczula' in nazwa_skl.lower():\nid_m = perf_marka.get(id_p)\nif id_m:\nmarki_z_paczula.add(id_m)\n\n# Marki BEZ paczuli\nwynik = sorted([marki[id_m] for id_m in marki if id_m not in marki_z_paczula])\nfor m in wynik:\nprint(m)\n\n## Sposób 4 - arkusz kalkulacyjny\n\n**Krok 1:** w sklad.txt - kolumna pomocnicza C: `=JEŻELI(ISNUMBER(SZUKAJ.TEKST(\"paczula\"; B2)); A2; \"\")`. To daje id_perfum jeśli składnik zawiera paczulę.\n\n**Krok 2:** zbierz unikalne id_perfum (zaawansowany filtr lub UNIQUE).\n\n**Krok 3:** dopasuj id_perfum → id_marki (VLOOKUP w perfumy.txt).\n\n**Krok 4:** lista wszystkich marek minus te z paczulą - formuła `IF(COUNTIF(zlepaczula; id_marki) = 0; nazwa; \"\")`.\n\n**Krok 5:** sortuj alfabetycznie.\n\n## Reference informatyczny - NOT EXISTS vs NOT IN\n\n> Reference - Subqueries z negacją:\n> - `NOT EXISTS (SELECT WHERE )`: efektywne, działa poprawnie z NULL.\n> - `NOT IN (SELECT )`: prostsze, ale ma pułapkę - jeśli podzapytanie zwróci NULL, cały warunek staje się UNKNOWN (faktycznie FALSE)!\n> - **Preferowane: `NOT EXISTS`** - bezpieczniejsze.\n>\n> Reference - LIKE z wildcardami:\n> - `%paczula%` - \"paczula\" gdziekolwiek (start, środek, koniec).\n> - `paczula%` - zaczyna od \"paczula\".\n> - `%paczula` - kończy na \"paczula\".\n> - `_paczula_` - z dokładnie jednym znakiem przed i po.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zadanie 6.3, max 3 pkt):\n> - **2 pkt** - zastosowanie filtra `*paczula*` (= `%paczula%`)\n> - **1 pkt** - filtr `paczula*` lub samo `paczula` (zamiast `*paczula*`) - niepełne\n> - **1 pkt** - sortowanie alfabetyczne\n> - **0 pkt** - błędna lub brak\n\n## Typowe pułapki\n\n- **`= 'paczula'`** zamiast `LIKE '%paczula%'` - pominie składniki typu \"olejek paczuli\".\n- **`paczula%`** - pominie składniki typu \"olejek paczuli\" (nie zaczyna się od paczula).\n- **Pomylenie polskich znaków** - \"paczula\" (litera 'l') vs \"paczuli\" (l, ale forma deklinacyjna).\n- **Brak sortowania** - utrata 1 punktu.\n- **`NOT IN` z NULL** - może spowodować błędy. Lepiej `NOT EXISTS`.\n- **Pomylenie kierunku** - listujemy marki BEZ paczuli, NIE marki Z paczulą.\n\n## Złożoność obliczeniowa\n\n- SQL z indeksami: O(n log n) sortowanie + O(n + m) join.\n- Python: O(n + m) - dwa przejścia przez pliki.\n- Pamięć: O(liczba marek + liczba składników z paczulą).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Informatyka · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Informatyka","category_label":"Matura","text_html":"

Kontekst - patrz zadanie 6.1.

\n

Utwórz uporządkowaną alfabetycznie listę wszystkich nazw marek, które nie zawierają w swoich perfumach żadnego składnika mającego w nazwie słowo „paczula”.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Marki bez "paczuli" wśród składników (alfabetycznie):
Aison Eranciro
Arthbey
Embert Lucas
Enmith
Nnick a Kieffo

\n

Sposób 1 - SQL z NOT EXISTS

\n

```sql
SELECT m.nazwa_m
FROM marki m
WHERE NOT EXISTS (
SELECT 1
FROM perfumy p
INNER JOIN sklad s ON p.id_perfum = s.id_perfum
WHERE p.id_marki = m.id_marki
AND s.nazwa_skladnika LIKE '%paczula%'
)
ORDER BY m.nazwa_m;

\n

Wyjaśnienie:

\n\n

Sposób 2 - SQL alternatywne (LEFT JOIN + WHERE NULL)

\n

```sql
SELECT DISTINCT m.nazwa_m
FROM marki m
WHERE m.id_marki NOT IN (
SELECT DISTINCT p.id_marki
FROM perfumy p
INNER JOIN sklad s ON p.id_perfum = s.id_perfum
WHERE s.nazwa_skladnika LIKE '%paczula%'
)
ORDER BY m.nazwa_m;

\n

Sposób 3 - Python

\n

```python

\n

Wczytaj marki: id -> nazwa

\n

marki = {}
with open('marki.txt', encoding='utf-8') as f:
f.readline()
for linia in f:
id_m, nazwa = linia.strip().split('\\t')
marki[id_m] = nazwa

\n

Wczytaj perfumy: id_perfum -> id_marki

\n

perf_marka = {}
with open('perfumy.txt', encoding='utf-8') as f:
f.readline()
for linia in f:
pola = linia.strip().split('\\t')
perf_marka[pola[0]] = pola[2]

\n

Znajdź marki, które mają składnik z "paczula"

\n

marki_z_paczula = set()
with open('sklad.txt', encoding='utf-8') as f:
f.readline()
for linia in f:
id_p, nazwa_skl = linia.strip().split('\\t')
if 'paczula' in nazwa_skl.lower():
id_m = perf_marka.get(id_p)
if id_m:
marki_z_paczula.add(id_m)

\n

Marki BEZ paczuli

\n

wynik = sorted([marki[id_m] for id_m in marki if id_m not in marki_z_paczula])
for m in wynik:
print(m)

\n

Sposób 4 - arkusz kalkulacyjny

\n

Krok 1: w sklad.txt - kolumna pomocnicza C: =JEŻELI(ISNUMBER(SZUKAJ.TEKST("paczula"; B2)); A2; ""). To daje id_perfum jeśli składnik zawiera paczulę.

\n

Krok 2: zbierz unikalne id_perfum (zaawansowany filtr lub UNIQUE).

\n

Krok 3: dopasuj id_perfum → id_marki (VLOOKUP w perfumy.txt).

\n

Krok 4: lista wszystkich marek minus te z paczulą - formuła IF(COUNTIF(zlepaczula; id_marki) = 0; nazwa; "").

\n

Krok 5: sortuj alfabetycznie.

\n

Reference informatyczny - NOT EXISTS vs NOT IN

\n
Reference - Subqueries z negacją:
- NOT EXISTS (SELECT WHERE ): efektywne, działa poprawnie z NULL.
- NOT IN (SELECT ): prostsze, ale ma pułapkę - jeśli podzapytanie zwróci NULL, cały warunek staje się UNKNOWN (faktycznie FALSE)!
- Preferowane: NOT EXISTS - bezpieczniejsze.

Reference - LIKE z wildcardami:
- %paczula% - "paczula" gdziekolwiek (start, środek, koniec).
- paczula% - zaczyna od "paczula".
- %paczula - kończy na "paczula".
- paczula - z dokładnie jednym znakiem przed i po.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zadanie 6.3, max 3 pkt):
- 2 pkt - zastosowanie filtra paczula (= %paczula%)
- 1 pkt - filtr paczula lub samo paczula (zamiast paczula*) - niepełne
- 1 pkt - sortowanie alfabetyczne
- 0 pkt - błędna lub brak
\n

Typowe pułapki

\n\n

Złożoność obliczeniowa

\n"}]}