{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Coraz częściej słyszymy o osobach, które decydują się wyruszyć samotnie na trudną\nwyprawę - opłynąć Ziemię, dotrzeć na biegun, zdobyć niedostępny szczyt itp.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety odbycia takiej wyprawy samotnie.\n2. Jedna z gazet ogłosiła konkurs na pomysł kampanii zachęcającej do oszczędzania wody.\nNapisz list do redakcji. Opisz w nim sytuację, dzięki której uświadomiłeś(-aś) sobie wagę\ntego problemu, i przedstaw swoją propozycję takiej kampanii.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo\nużycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Forma:** rozprawka (for-and-against essay), 200-250 słów.\n\n**Streszczenie:** Przedstaw wady i zalety samotnych wypraw na trudne ekspedycje (Mt Everest, Antarktyda, opłynięcie Ziemi). Wprowadzenie ze stwierdzeniem tezy → 1 akapit z zaletami (wolność, rozwój osobisty, sława) → 1 akapit z wadami (zagrożenia, koszty psychologiczne, brak pomocy) → konkluzja z opinią.\n\n## Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~230 słów)\n\n**The Lone Adventurer: A Blessing or a Curse?**\n\nIn recent years, we have witnessed a growing number of individuals embarking on solo expeditions to conquer the most remote corners of our planet - sailing around the globe, trekking to the poles, or scaling unclimbed peaks. Whether such endeavours should be undertaken alone remains a controversial issue.\n\nOn the one hand, solo adventures offer significant benefits. Firstly, travelling alone provides unprecedented freedom of decision-making; the adventurer can adjust their pace, route and goals without compromise. Moreover, such journeys foster remarkable personal growth, as solitude in extreme conditions teaches self-reliance, resilience and emotional maturity. In addition, lone expeditions often attract greater media attention, which can lead to sponsorship opportunities and a chance to inspire others.\n\nOn the other hand, the drawbacks should not be overlooked. To begin with, solo expeditions carry a much higher risk of fatal accidents - in case of injury or illness, there is nobody to provide immediate assistance. Furthermore, prolonged isolation may result in severe psychological problems, including depression, hallucinations or panic attacks. Last but not least, the financial burden of organising such ventures falls entirely on one person, making them prohibitively expensive.\n\nIn conclusion, while solo expeditions undoubtedly build character and offer a unique sense of accomplishment, the considerable physical and mental risks they entail cannot be ignored. Personally, I believe that the decision should depend on the adventurer's experience and the specific nature of the journey.\n\n*Word count: ~230 słów (mieści się w 200-250).*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury rozprawki\n\n**Struktura (rozprawka for-and-against):**\n\n| Sekcja | Treść | Słowa |\n| Introduction | Wprowadzenie tematu + teza (controversial issue) | ~50 |\n| Body 1 (PROS) | 3 zalety + linking words | ~80 |\n| Body 2 (CONS) | 3 wady + linking words | ~80 |\n| Conclusion | Podsumowanie + opinia | ~40 |\n\n**Linking words użyte:**\n- **Addition:** Firstly, Moreover, In addition, Furthermore, Last but not least\n- **Contrast:** On the one hand, On the other hand\n- **Sequence:** To begin with\n- **Conclusion:** In conclusion\n\n## Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- `embarking on solo expeditions` = wyruszać na samotne wyprawy\n- `scaling unclimbed peaks` = wspinać się na niezdobyte szczyty\n- `unprecedented freedom` = bezprecedensowa wolność\n- `foster personal growth` = wspierać rozwój osobisty\n- `prolonged isolation` = przedłużająca się izolacja\n- `prohibitively expensive` = zaporowo drogie\n- `controversial issue` = kontrowersyjna kwestia\n- `entail risks` = pociągać za sobą ryzyko\n\n**Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:**\n- Passive voice: \"should be undertaken\"\n- Gerund: \"travelling alone provides\", \"the financial burden of organising\"\n- Modal verbs: \"may result\", \"cannot be ignored\"\n- Conditional: \"in case of injury\"\n- Present Perfect: \"we have witnessed\"\n\n## Reference gramatyczny - struktura rozprawki PR + linking words\n\n> 📖 **Rozprawka (For-and-Against Essay) - struktura:**\n> 1. **Introduction (40-50 słów):** kontekst, dwustronna teza\n> 2. **Body 1 - zalety (70-80 słów):** 3 argumenty + linking\n> 3. **Body 2 - wady (70-80 słów):** 3 argumenty + linking\n> 4. **Conclusion (30-40 słów):** podsumowanie + osobista opinia\n\n> 📖 **Linking words obowiązkowe w PR:**\n> - **Wprowadzenie:** In recent years, It is often said that, There is no denying that\n> - **Zalety:** Firstly, Secondly, Moreover, Furthermore, In addition\n> - **Wady:** However, On the other hand, Nevertheless\n> - **Przykłady:** For instance, For example, Such as\n> - **Wnioski:** In conclusion, To sum up, All things considered\n\n> 📖 **Vocabulary adventures / expeditions:**\n> - solo expedition, lone adventurer, unaccompanied journey\n> - to conquer, to scale, to sail around the globe\n> - resilience, perseverance, self-reliance\n> - hazardous, perilous, life-threatening\n> - to face challenges, to overcome obstacles\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Długość 200-250 słów** to wymóg. CKE zwykle akceptuje 180-280, ale poza tym zakresem są punkty odejmowane. Zliczaj słowa!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozprawka MUSI mieć BALANS - zalety I wady. Bez tego utracisz punkty za zgodność z poleceniem (max 5 pkt).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konkluzja musi zawierać **OPINIĘ WŁASNĄ** (\"In my opinion\", \"I believe that\", \"Personally\"). Brak opinii = -1 pkt w zgodności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Używaj **linking words** w każdym akapicie - to ocenia się w \"spójność i logika\" (max 2 pkt). Bez nich tekst wygląda na nieukładny.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Forma:** list formalny do redakcji (formal letter to the editor), 200-250 słów.\n\n**Streszczenie:** Wprowadzenie z odniesieniem do konkursu → opis sytuacji uświadamiającej (np. wyjazd do regionu suszy, awaria wodociągu) → propozycja kampanii (slogan, działania, grupa docelowa) → zakończenie z prośbą o rozważenie.\n\n## Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~235 słów)\n\nDear Sir/Madam,\n\nI am writing in response to your recent announcement of the competition for the best water-saving campaign idea, published in last week's edition. I would like to submit my proposal, along with the personal experience that inspired it.\n\nLast summer, while on a volunteering trip to a rural village in Kenya, I witnessed first-hand the consequences of severe water scarcity. The local children had to walk over five kilometres each day to fetch contaminated water from a half-dry well. Returning to Poland, I was deeply shocked to see how carelessly we waste this precious resource - leaving taps running, taking lengthy showers, or watering lawns during the hottest hours.\n\nWith this in mind, I would like to propose a campaign entitled \"Every Drop Counts\". The initiative would target schoolchildren and young adults through three channels. Firstly, we could organise interactive workshops in primary schools, demonstrating how small habits - such as turning off the tap while brushing teeth - translate into significant savings. Secondly, social media influencers could be invited to share their personal \"water diaries\", recording their daily consumption. Finally, supermarkets could place \"water-footprint\" labels on selected products, raising consumer awareness.\n\nI strongly believe that such a multi-layered campaign would not only educate but also inspire genuine behavioural change. I would be most grateful if you could consider my proposal for the competition.\n\nI look forward to hearing from you.\n\nYours faithfully,\n[Jan Kowalski]\n\n*Word count: ~235 słów (mieści się w 200-250).*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury listu formalnego\n\n**Struktura (formal letter to editor):**\n\n| Sekcja | Treść | Słowa |\n| Salutation | Dear Sir/Madam, | 3 |\n| Opening | \"I am writing in response to \" + cel listu | ~30 |\n| Body 1 - sytuacja | Opis wydarzenia uświadamiającego | ~70 |\n| Body 2 - propozycja kampanii | Nazwa + 3 elementy kampanii | ~80 |\n| Closing | Podsumowanie + prośba + grzeczność | ~40 |\n| Sign-off | Yours faithfully + name | 3 |\n\n## Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- `in response to your announcement` = w odpowiedzi na ogłoszenie\n- `witnessed first-hand` = osobiście zobaczyłem\n- `severe water scarcity` = poważny niedobór wody\n- `precious resource` = cenny zasób\n- `lengthy showers` = długie prysznice\n- `multi-layered campaign` = wielowarstwowa kampania\n- `behavioural change` = zmiana zachowań\n- `water-footprint labels` = etykiety śladu wodnego\n- `genuine` = autentyczny\n\n**Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:**\n- Present Perfect: \"have walked\", \"I am writing\"\n- Modal verbs: \"could be invited\", \"would target\"\n- Gerund: \"by demonstrating\", \"by raising awareness\"\n- Conditional: \"would not only educate but also inspire\"\n- Passive: \"published in\", \"could be invited\"\n\n## Reference gramatyczny - struktura listu formalnego + linking words\n\n> 📖 **List formalny - struktura (PR):**\n> 1. **Salutation:** \"Dear Sir/Madam,\" / \"Dear Mr [name],\"\n> 2. **Opening:** \"I am writing to / in response to / in regard to \"\n> 3. **Body 1:** główna treść - opis sytuacji\n> 4. **Body 2:** propozycja / prośba\n> 5. **Closing:** \"I look forward to hearing from you. / I would be grateful if \"\n> 6. **Sign-off:** \"Yours faithfully,\" (nie znasz nazwiska) / \"Yours sincerely,\" (znasz)\n> 7. **Signature:** [Name]\n\n> 📖 **Linking words formalne:**\n> - **Opening:** With this in mind, In view of, Bearing in mind\n> - **Sequence:** Firstly, Secondly, Furthermore, Finally\n> - **Reason:** Owing to, Due to, As a result of\n> - **Conclusion:** In conclusion, Therefore, Consequently\n> - **Politeness:** I would be most grateful if, I would appreciate it if, I strongly believe that\n\n> 📖 **Vocabulary water conservation:**\n> - water scarcity, water shortage, drought\n> - to waste/conserve water\n> - water consumption, water usage\n> - tap, faucet, dripping tap\n> - water-saving, eco-friendly, sustainable\n> - to raise awareness, to inspire change\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** List FORMALNY - używaj **\"Dear Sir/Madam\"** (NIE \"Hi\", \"Hello\"). Sign-off: **\"Yours faithfully\"** (gdy nie znasz nazwiska) lub **\"Yours sincerely\"** (gdy znasz).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **DWA elementy MUSZĄ być pokryte**: 1) sytuacja uświadamiająca, 2) propozycja kampanii. Brak jednego = -2 pkt w zgodności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** UNIKAJ **skrótów** (\"I'm\", \"don't\", \"it's\") - w liście formalnym ZAWSZE pełne formy: \"I am\", \"do not\", \"it is\". Ocena CKE bywa rygorystyczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Używaj **modale grzecznościowe** (would, could, might) zamiast prostych form. \"I would be grateful\" > \"Please give me\". To podnosi formalność i daje punkty za zakres leksykalny.","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-13)
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.
Zaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.

\n
  1. Coraz częściej słyszymy o osobach, które decydują się wyruszyć samotnie na trudną
\n

wyprawę - opłynąć Ziemię, dotrzeć na biegun, zdobyć niedostępny szczyt itp.
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety odbycia takiej wyprawy samotnie.

\n
  1. Jedna z gazet ogłosiła konkurs na pomysł kampanii zachęcającej do oszczędzania wody.
\n

Napisz list do redakcji. Opisz w nim sytuację, dzięki której uświadomiłeś(-aś) sobie wagę
tego problemu, i przedstaw swoją propozycję takiej kampanii.
CZYSTOPIS
MJA-1R
MJA-1R
Zgodność z poleceniem
Spójność
i logika
Zakres
środków
językowych
Poprawność
środków
językowych
RAZEM
0-1-2-3-4-5
0-1-2
0-1-2-3
0-1-2-3
Elementy treści (0-1-2)
Elementy formy (0-1)
1
2
3
4
5
1
2
3
4
MJA-1R
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"
  1. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
\n

pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo
użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

10.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

Forma: rozprawka (for-and-against essay), 200-250 słów.

\n

Streszczenie: Przedstaw wady i zalety samotnych wypraw na trudne ekspedycje (Mt Everest, Antarktyda, opłynięcie Ziemi). Wprowadzenie ze stwierdzeniem tezy → 1 akapit z zaletami (wolność, rozwój osobisty, sława) → 1 akapit z wadami (zagrożenia, koszty psychologiczne, brak pomocy) → konkluzja z opinią.

\n

Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~230 słów)

\n

The Lone Adventurer: A Blessing or a Curse?

\n

In recent years, we have witnessed a growing number of individuals embarking on solo expeditions to conquer the most remote corners of our planet - sailing around the globe, trekking to the poles, or scaling unclimbed peaks. Whether such endeavours should be undertaken alone remains a controversial issue.

\n

On the one hand, solo adventures offer significant benefits. Firstly, travelling alone provides unprecedented freedom of decision-making; the adventurer can adjust their pace, route and goals without compromise. Moreover, such journeys foster remarkable personal growth, as solitude in extreme conditions teaches self-reliance, resilience and emotional maturity. In addition, lone expeditions often attract greater media attention, which can lead to sponsorship opportunities and a chance to inspire others.

\n

On the other hand, the drawbacks should not be overlooked. To begin with, solo expeditions carry a much higher risk of fatal accidents - in case of injury or illness, there is nobody to provide immediate assistance. Furthermore, prolonged isolation may result in severe psychological problems, including depression, hallucinations or panic attacks. Last but not least, the financial burden of organising such ventures falls entirely on one person, making them prohibitively expensive.

\n

In conclusion, while solo expeditions undoubtedly build character and offer a unique sense of accomplishment, the considerable physical and mental risks they entail cannot be ignored. Personally, I believe that the decision should depend on the adventurer's experience and the specific nature of the journey.

\n

Word count: ~230 słów (mieści się w 200-250).

\n

Sposób 2 - analiza struktury rozprawki

\n

Struktura (rozprawka for-and-against):

\n

| Sekcja | Treść | Słowa |
| Introduction | Wprowadzenie tematu + teza (controversial issue) | ~50 |
| Body 1 (PROS) | 3 zalety + linking words | ~80 |
| Body 2 (CONS) | 3 wady + linking words | ~80 |
| Conclusion | Podsumowanie + opinia | ~40 |

\n

Linking words użyte:

\n\n

Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)

\n

Słownictwo zaawansowane:

\n\n

Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:

\n\n

Reference gramatyczny - struktura rozprawki PR + linking words

\n
📖 Rozprawka (For-and-Against Essay) - struktura:
1. Introduction (40-50 słów): kontekst, dwustronna teza
2. Body 1 - zalety (70-80 słów): 3 argumenty + linking
3. Body 2 - wady (70-80 słów): 3 argumenty + linking
4. Conclusion (30-40 słów): podsumowanie + osobista opinia
\n
📖 Linking words obowiązkowe w PR:
- Wprowadzenie: In recent years, It is often said that, There is no denying that
- Zalety: Firstly, Secondly, Moreover, Furthermore, In addition
- Wady: However, On the other hand, Nevertheless
- Przykłady: For instance, For example, Such as
- Wnioski: In conclusion, To sum up, All things considered
\n
📖 Vocabulary adventures / expeditions:
- solo expedition, lone adventurer, unaccompanied journey
- to conquer, to scale, to sail around the globe
- resilience, perseverance, self-reliance
- hazardous, perilous, life-threatening
- to face challenges, to overcome obstacles
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Długość 200-250 słów to wymóg. CKE zwykle akceptuje 180-280, ale poza tym zakresem są punkty odejmowane. Zliczaj słowa!
\n
⚠️ Uwaga: Rozprawka MUSI mieć BALANS - zalety I wady. Bez tego utracisz punkty za zgodność z poleceniem (max 5 pkt).
\n
⚠️ Uwaga: Konkluzja musi zawierać OPINIĘ WŁASNĄ ("In my opinion", "I believe that", "Personally"). Brak opinii = -1 pkt w zgodności.
\n
⚠️ Uwaga: Używaj linking words w każdym akapicie - to ocenia się w "spójność i logika" (max 2 pkt). Bez nich tekst wygląda na nieukładny.
\n

10.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

Forma: list formalny do redakcji (formal letter to the editor), 200-250 słów.

\n

Streszczenie: Wprowadzenie z odniesieniem do konkursu → opis sytuacji uświadamiającej (np. wyjazd do regionu suszy, awaria wodociągu) → propozycja kampanii (slogan, działania, grupa docelowa) → zakończenie z prośbą o rozważenie.

\n

Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~235 słów)

\n

Dear Sir/Madam,

\n

I am writing in response to your recent announcement of the competition for the best water-saving campaign idea, published in last week's edition. I would like to submit my proposal, along with the personal experience that inspired it.

\n

Last summer, while on a volunteering trip to a rural village in Kenya, I witnessed first-hand the consequences of severe water scarcity. The local children had to walk over five kilometres each day to fetch contaminated water from a half-dry well. Returning to Poland, I was deeply shocked to see how carelessly we waste this precious resource - leaving taps running, taking lengthy showers, or watering lawns during the hottest hours.

\n

With this in mind, I would like to propose a campaign entitled "Every Drop Counts". The initiative would target schoolchildren and young adults through three channels. Firstly, we could organise interactive workshops in primary schools, demonstrating how small habits - such as turning off the tap while brushing teeth - translate into significant savings. Secondly, social media influencers could be invited to share their personal "water diaries", recording their daily consumption. Finally, supermarkets could place "water-footprint" labels on selected products, raising consumer awareness.

\n

I strongly believe that such a multi-layered campaign would not only educate but also inspire genuine behavioural change. I would be most grateful if you could consider my proposal for the competition.

\n

I look forward to hearing from you.

\n

Yours faithfully,
[Jan Kowalski]

\n

Word count: ~235 słów (mieści się w 200-250).

\n

Sposób 2 - analiza struktury listu formalnego

\n

Struktura (formal letter to editor):

\n

| Sekcja | Treść | Słowa |
| Salutation | Dear Sir/Madam, | 3 |
| Opening | "I am writing in response to " + cel listu | ~30 |
| Body 1 - sytuacja | Opis wydarzenia uświadamiającego | ~70 |
| Body 2 - propozycja kampanii | Nazwa + 3 elementy kampanii | ~80 |
| Closing | Podsumowanie + prośba + grzeczność | ~40 |
| Sign-off | Yours faithfully + name | 3 |

\n

Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)

\n

Słownictwo zaawansowane:

\n\n

Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:

\n\n

Reference gramatyczny - struktura listu formalnego + linking words

\n
📖 List formalny - struktura (PR):
1. Salutation: "Dear Sir/Madam," / "Dear Mr [name],"
2. Opening: "I am writing to / in response to / in regard to "
3. Body 1: główna treść - opis sytuacji
4. Body 2: propozycja / prośba
5. Closing: "I look forward to hearing from you. / I would be grateful if "
6. Sign-off: "Yours faithfully," (nie znasz nazwiska) / "Yours sincerely," (znasz)
7. Signature: [Name]
\n
📖 Linking words formalne:
- Opening: With this in mind, In view of, Bearing in mind
- Sequence: Firstly, Secondly, Furthermore, Finally
- Reason: Owing to, Due to, As a result of
- Conclusion: In conclusion, Therefore, Consequently
- Politeness: I would be most grateful if, I would appreciate it if, I strongly believe that
\n
📖 Vocabulary water conservation:
- water scarcity, water shortage, drought
- to waste/conserve water
- water consumption, water usage
- tap, faucet, dripping tap
- water-saving, eco-friendly, sustainable
- to raise awareness, to inspire change
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: List FORMALNY - używaj "Dear Sir/Madam" (NIE "Hi", "Hello"). Sign-off: "Yours faithfully" (gdy nie znasz nazwiska) lub "Yours sincerely" (gdy znasz).
\n
⚠️ Uwaga: DWA elementy MUSZĄ być pokryte: 1) sytuacja uświadamiająca, 2) propozycja kampanii. Brak jednego = -2 pkt w zgodności.
\n
⚠️ Uwaga: UNIKAJ skrótów ("I'm", "don't", "it's") - w liście formalnym ZAWSZE pełne formy: "I am", "do not", "it is". Ocena CKE bywa rygorystyczna.
\n
⚠️ Uwaga: Używaj modale grzecznościowe (would, could, might) zamiast prostych form. "I would be grateful" > "Please give me". To podnosi formalność i daje punkty za zakres leksykalny.
"}]}