{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj teksty o trzech miastach dbających o ekologię (A-C) oraz zdania ich dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego zdania dopasuj właściwy tekst. Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden tekst pasuje do dwóch zdań.\n4.1. This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.\n4.2. In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions.\n4.3. This city has implemented eco-friendly building standards for new housing\nprojects.\n4.4. Public transport in this city was an inspiring example for others.\nTOP THREE MOST SUSTAINABLE CITIES IN THE WORLD\nA. Vancouver, Canada\nRegularly performing well in worldwide “livable city” rankings, Vancouver has a new\nambitious goal of becoming “the greenest city in the world” by 2020. Now, the city leads\nthe world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to\nnumerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses,\nand the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon\nemissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally\neffective solutions. It has also introduced a strict green code that all current residential\nconstruction developments must conform to.\nB. Oslo, Norway\nWith more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural\nland, Oslo is one of Europe’s leading sustainable cities. Examples of pioneering practices\ninclude: intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit,\nand eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and\nkindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat\noffices and residential buildings. In fact, the city’s heating system is powered mainly by\nrenewable energy, which annually saves carbon emissions equivalent to 60,000 vehicles.\nC. Curitiba, Brazil\nNamed the “Best Place to Live in Brazil,” Curitiba is regularly praised for its sustainability\nand conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person,\nwhich means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use\nCuritiba’s fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by\nmany other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage\nand the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to\nexchange trash for fruit and vegetables from the local farmers’ market. This has greatly\nminimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba.\nadapted from http://tietkiemnangluong.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = C; 4.2 = B; 4.3 = A; 4.4 = C","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - Curitiba (Brazylia).\n\nZdanie: *\"This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce\"* (to miasto nagradza ekologiczne zachowania świeżą żywnością).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba\n\n> \"C. Curitiba, Brazil\n> Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage and **the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to exchange trash for fruit and vegetables from the local farmers' market.** This has greatly minimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"exchange trash for fruit and vegetables\"** → wymiana śmieci na żywność\n2. **\"fresh produce\"** = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)\n3. **\"local farmers' market\"** → lokalne targowisko\n4. **\"eco-friendly behaviour\"** = recyklingowanie odpadów = oddawanie śmieci do wymiany\n\n**Wniosek:** Curitiba nagradza recykling świeżą żywnością → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver, Canada):**\n- Hydroelektrownia, transport elektryczny, LED, green code\n- Brak wzmianki o nagrodach żywnościowych\n\n**B (Oslo, Norway):**\n- Intelligent lighting, eco-certification, municipal waste → heating\n- Brak wymiany śmieci za jedzenie\n\n**C (Curitiba, Brazil):** ✓\n- \"exchange trash for fruit and vegetables\" = bezpośrednio z klucza\n- \"local farmers' market\" = fresh produce\n\n## Reference gramatyczny - \"exchange X for Y\" + synonyms\n\n> 📖 **\"Exchange X for Y\":**\n> `exchange trash for fruit and vegetables` = wymienić śmieci na owoce i warzywa\n> Form: `exchange + N + for + N`\n> Synonim: `swap X for Y`, `trade X for Y`\n\n> 📖 **\"Fresh produce\":**\n> `fresh produce` = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)\n> Uncountable noun: \"produce\" (= produkty rolne)\n> NIE pomylić z \"products\" (produkty ogólne)\n\n> 📖 **\"Eco-friendly behaviour\":**\n> Kolokacja: `eco-friendly + N` = przyjazny środowisku\n> Synonim: `environmentally friendly, green`\n\n> 📖 **\"Come up with\" (phrasal verb):**\n> `come up with an innovative program` = wymyślić innowacyjny program\n> Form: `come + up + with + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"exchange trash for fruit and vegetables\" = rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | Bez wzmianki o żywności |\n| B | Oslo | Bez wzmianki o żywności |\n| **C** | **Curitiba** | **POPRAWNA - \"exchange trash for fruit and vegetables\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Fresh produce\" = świeże produkty rolne (NIE \"świeże produkty\" w ogóle). Brytyjski termin = brytyjski rynek farmera.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz testuje znalezienie KONKRETNEJ informacji (3.3). Bezpośredni cytat = potwierdzenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Trash\" (US) = \"rubbish\" (UK) = śmieci. Tu używane jest US English.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - Oslo (Norwegia).\n\nZdanie: *\"In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions\"* (w tym mieście lampy uliczne dostosowują jasność do warunków drogowych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Oslo\n\n> \"B. Oslo, Norway\n> With more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural land, Oslo is one of Europe's leading sustainable cities. Examples of pioneering practices include: **intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit**, and eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and kindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat offices and residential buildings.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"intelligent lighting\"** → inteligentne oświetlenie\n2. **\"dims\"** → ściemnia się (adjust brightness)\n3. **\"when the weather and flow rate of vehicles permit\"** → gdy warunki drogowe pozwalają\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"street lamps\" = intelligent lighting\n- \"adjust their brightness\" = dims (zmniejsza jasność)\n- \"to road conditions\" = weather + flow rate of vehicles\n\n**Wniosek:** Oslo ma inteligentne oświetlenie reagujące na warunki → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):**\n- LED street lighting → wzmianka o LED, ale BEZ wzmianki o regulacji jasności\n- LED to typ żarówki, nie inteligentny system\n\n**B (Oslo):** ✓\n- \"intelligent lighting that dims\" = adjusting brightness\n\n**C (Curitiba):**\n- Brak wzmianki o oświetleniu\n\n## Reference gramatyczny - relative clauses + present participles\n\n> 📖 **Relative clause z \"that\":**\n> `intelligent lighting THAT dims when ` = inteligentne oświetlenie, które ściemnia się gdy\n> Form: `N + that + V`\n> Synonim: `which + V`\n\n> 📖 **\"Dim\" (verb):**\n> `lighting dims` = oświetlenie ściemnia się\n> Form: `S + dim` (intransitive) lub `S + dim + N` (transitive: dim the lights)\n> Synonim: lower, reduce brightness\n\n> 📖 **\"Permit\" (verb):**\n> `when the weather permits` = gdy pogoda pozwala\n> Form: `S + permit + (object/infinitive)`\n> Compare: `permit sb to V` (zezwolić komuś)\n\n> 📖 **\"Flow rate\":**\n> `flow rate of vehicles` = natężenie ruchu pojazdów\n> Compound noun (rzeczownik złożony)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit\" = street lamps adjust brightness to road conditions.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | LED, ale BEZ regulacji jasności |\n| **B** | **Oslo** | **POPRAWNA - \"intelligent lighting that dims\"** |\n| C | Curitiba | Brak wzmianki o oświetleniu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: Vancouver ma \"LED street lighting\" - LED to OSZCZĘDNE, ale nie INTELIGENTNE (nie reaguje na warunki).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Dim\" = ściemniać się/przyciemniać. To synonim \"adjust brightness\" (dostosować jasność).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Road conditions\" = \"weather + flow rate of vehicles\" (pogoda + ruch). Klucz CKE jest semantycznie szerszy.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - Vancouver (Kanada).\n\nZdanie: *\"This city has implemented eco-friendly building standards for new housing projects\"* (to miasto wprowadziło ekologiczne standardy budowlane dla nowych projektów mieszkaniowych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Vancouver\n\n> \"A. Vancouver, Canada\n> Regularly performing well in worldwide 'livable city' rankings, Vancouver has a new ambitious goal of becoming 'the greenest city in the world' by 2020. Now, the city leads the world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to numerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses, and the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon emissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally effective solutions. **It has also introduced a strict green code that all current residential construction developments must conform to.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"strict green code\"** → restrykcyjny kod ekologiczny = eco-friendly standards\n2. **\"current residential construction developments\"** → aktualne projekty mieszkaniowe = new housing projects\n3. **\"must conform to\"** → muszą się stosować = implemented standards\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"eco-friendly building standards\" = strict green code\n- \"new housing projects\" = current residential construction developments\n- \"implemented\" = introduced + must conform to\n\n**Wniosek:** Vancouver wprowadził kod ekologiczny dla nowych projektów mieszkaniowych → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):** ✓\n- \"strict green code\" + \"residential construction developments\" + \"must conform to\"\n\n**B (Oslo):**\n- Wzmianka o \"eco-certification of work places\" - ale to MIEJSCA PRACY, nie BUDOWNICTWO\n- \"43,000 employees in companies, schools and kindergartens\" = istniejące miejsca, nie nowe budowle\n\n**C (Curitiba):**\n- Brak wzmianki o kodzie budowlanym\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + must + conform to\n\n> 📖 **Present Perfect \"has introduced\":**\n> `It has also introduced a strict green code` = (miasto) wprowadziło kod\n> Form: `have/has + V3`\n> Sens: czynność z efektem do teraz\n\n> 📖 **\"Must conform to\":**\n> `developments must conform to the code` = projekty muszą się stosować do kodu\n> Form: `must + V` (obligation)\n> Synonim: comply with, adhere to\n\n> 📖 **Relative clause z \"that\":**\n> `a strict green code that all current must conform to` = kod, do którego wszystkie projekty muszą się stosować\n> Form: `N + that + S + V`\n\n> 📖 **\"Residential\":**\n> `residential construction` = budownictwo mieszkaniowe\n> Compare: commercial (handlowe), industrial (przemysłowe), residential (mieszkaniowe)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"strict green code that all current residential construction developments must conform to\" = eco-friendly building standards for new housing projects.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Vancouver** | **POPRAWNA - \"strict green code\" dla \"residential construction\"** |\n| B | Oslo | \"Eco-certification of WORK PLACES\" - istniejące miejsca, nie BUDOWLE |\n| C | Curitiba | Brak wzmianki o kodzie budowlanym |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: w Oslo jest \"eco-certification\" - ale to CERTYFIKACJA miejsc pracy (już istniejących), NIE STANDARDÓW BUDOWLANYCH.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Residential construction developments\" = projekty deweloperskie mieszkaniowe. \"Developments\" = projekty (deweloperskie), nie \"rozwój\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Green code\" = kod budowlany przyjazny środowisku. Synonim: ecological building code, sustainable building standards.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - Curitiba (Brazylia).\n\nZdanie: *\"Public transport in this city was an inspiring example for others\"* (transport publiczny w tym mieście był inspirującym przykładem dla innych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba\n\n> \"C. Curitiba, Brazil\n> Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. **Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"fast transit service\"** → szybki transport publiczny\n2. **\"based on buses\"** → oparty na autobusach\n3. **\"a model of efficiency\"** → model wydajności\n4. **\"eagerly adopted by many other cities\"** → chętnie przyjęty przez inne miasta\n5. **\"including Los Angeles\"** → m.in. Los Angeles\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"public transport\" = fast transit service\n- \"inspiring example\" = model of efficiency adopted by others\n- \"for others\" = many other cities (including LA)\n\n**Wniosek:** Curitiba ma transport publiczny będący wzorem dla innych miast → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):**\n- Wzmianka o \"electric trolley buses\" - ALE BEZ wzmianki, że inne miasta naśladują Vancouver\n- Vancouver porównuje SIEBIE do innych (\"outracing other major cities\"), a nie inne do siebie\n\n**B (Oslo):**\n- Brak wzmianki o transporcie inspirującym innych\n\n**C (Curitiba):** ✓\n- \"a model of efficiency eagerly adopted by many other cities\"\n\n## Reference gramatyczny - past participle + adverb\n\n> 📖 **\"Adopted by\":**\n> `a model adopted by many cities` = model przyjęty przez wiele miast\n> Form: `N + V3 + by + agent` (past participle as adj)\n> Synonim: copied by, replicated by\n\n> 📖 **\"Eagerly\" (adverb):**\n> `eagerly adopted` = chętnie przyjęty\n> Form: adverb + V3 (or main verb)\n> Sens: z entuzjazmem\n\n> 📖 **\"A model of X\":**\n> `a model of efficiency` = wzór wydajności\n> Form: `a model + of + N` (idealny przykład)\n\n> 📖 **\"Including\":**\n> `cities including Los Angeles` = miasta, w tym Los Angeles\n> Form: `N + including + N` (przykład z listy)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"fast transit service - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles\" = inspiring example for others.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | Vancouver NIE jest naśladowane; sam wyprzedza innych |\n| B | Oslo | Brak wzmianki o inspirowaniu innych |\n| **C** | **Curitiba** | **POPRAWNA - \"adopted by many cities including LA\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: w tym zadaniu JEDEN tekst pasuje do DWÓCH zdań - Curitiba użyta w 4.1 (fresh produce) i 4.4 (inspiring example).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Vancouver \"outraces other cities\" - to PORÓWNANIE, nie inspiracja. Inni nie naśladują Vancouver w tej kwestii.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Model of efficiency adopted by\" = wzorzec wydajności przyjęty przez = bezpośredni synonim \"inspiring example for\".","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4. (0-4)
Przeczytaj teksty o trzech miastach dbających o ekologię (A-C) oraz zdania ich dotyczące
(4.1.-4.4.). Do każdego zdania dopasuj właściwy tekst. Wpisz rozwiązania do tabeli.
Uwaga: jeden tekst pasuje do dwóch zdań.
4.1. This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.
4.2. In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions.
4.3. This city has implemented eco-friendly building standards for new housing
projects.
4.4. Public transport in this city was an inspiring example for others.
TOP THREE MOST SUSTAINABLE CITIES IN THE WORLD
A. Vancouver, Canada
Regularly performing well in worldwide “livable city” rankings, Vancouver has a new
ambitious goal of becoming “the greenest city in the world” by 2020. Now, the city leads
the world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to
numerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses,
and the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon
emissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally
effective solutions. It has also introduced a strict green code that all current residential
construction developments must conform to.
B. Oslo, Norway
With more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural
land, Oslo is one of Europe’s leading sustainable cities. Examples of pioneering practices
include: intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit,
and eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and
kindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat
offices and residential buildings. In fact, the city’s heating system is powered mainly by
renewable energy, which annually saves carbon emissions equivalent to 60,000 vehicles.
C. Curitiba, Brazil
Named the “Best Place to Live in Brazil,” Curitiba is regularly praised for its sustainability
and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person,
which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use
Curitiba’s fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by
many other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage
and the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to
exchange trash for fruit and vegetables from the local farmers’ market. This has greatly
minimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba.
adapted from http://tietkiemnangluong.com
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJA-1R

","answer_text_html":"

4.
podsumowa-
nie: właściwe
i adekwatne
do tematu
zakończenie
wypowiedzi
R
A
L
zakończenie zgodne
z tematem oraz treścią
wypowiedzi; jeżeli zdający
powtarza wstęp - czyni to
innymi słowami
zakończenie nie jest w pełni
poprawne, np. jest zgodne
z tematem ALBO treścią
wypowiedzi; odbiega trochę
od tematu LUB treści
wypowiedzi; zdający stosuje
zakończenie schematyczne
(sztampowe) LUB powtarza
wstęp praktycznie tymi
samymi słowami
brak zakończenia LUB
zakończenie nie jest
komunikatywne LUB
zakończenie jest jedynie luźno
związane z tematem oraz
treścią wypowiedzi
(też jeśli nie jest zgodne)

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

4.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Curitiba (Brazylia).

\n

Zdanie: "This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce" (to miasto nagradza ekologiczne zachowania świeżą żywnością).

\n

Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba

\n
"C. Curitiba, Brazil
Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage and the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to exchange trash for fruit and vegetables from the local farmers' market. This has greatly minimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "exchange trash for fruit and vegetables" → wymiana śmieci na żywność
  2. "fresh produce" = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)
  3. "local farmers' market" → lokalne targowisko
  4. "eco-friendly behaviour" = recyklingowanie odpadów = oddawanie śmieci do wymiany
\n

Wniosek: Curitiba nagradza recykling świeżą żywnością → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych miast

\n

A (Vancouver, Canada):

\n\n

B (Oslo, Norway):

\n\n

C (Curitiba, Brazil): ✓

\n\n

Reference gramatyczny - "exchange X for Y" + synonyms

\n
📖 "Exchange X for Y":
exchange trash for fruit and vegetables = wymienić śmieci na owoce i warzywa
Form: exchange + N + for + N
Synonim: swap X for Y, trade X for Y
\n
📖 "Fresh produce":
fresh produce = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)
Uncountable noun: "produce" (= produkty rolne)
NIE pomylić z "products" (produkty ogólne)
\n
📖 "Eco-friendly behaviour":
Kolokacja: eco-friendly + N = przyjazny środowisku
Synonim: environmentally friendly, green
\n
📖 "Come up with" (phrasal verb):
come up with an innovative program = wymyślić innowacyjny program
Form: come + up + with + N
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: "exchange trash for fruit and vegetables" = rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |
| A | Vancouver | Bez wzmianki o żywności |
| B | Oslo | Bez wzmianki o żywności |
| C | Curitiba | POPRAWNA - "exchange trash for fruit and vegetables" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: "Fresh produce" = świeże produkty rolne (NIE "świeże produkty" w ogóle). Brytyjski termin = brytyjski rynek farmera.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz testuje znalezienie KONKRETNEJ informacji (3.3). Bezpośredni cytat = potwierdzenie.
\n
⚠️ Uwaga: "Trash" (US) = "rubbish" (UK) = śmieci. Tu używane jest US English.
\n

4.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - Oslo (Norwegia).

\n

Zdanie: "In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions" (w tym mieście lampy uliczne dostosowują jasność do warunków drogowych).

\n

Sposób 1 - analiza reading passage Oslo

\n
"B. Oslo, Norway
With more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural land, Oslo is one of Europe's leading sustainable cities. Examples of pioneering practices include: intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit, and eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and kindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat offices and residential buildings."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "intelligent lighting" → inteligentne oświetlenie
  2. "dims" → ściemnia się (adjust brightness)
  3. "when the weather and flow rate of vehicles permit" → gdy warunki drogowe pozwalają
\n

Mapowanie pojęć z klucza:

\n\n

Wniosek: Oslo ma inteligentne oświetlenie reagujące na warunki → B.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych miast

\n

A (Vancouver):

\n\n

B (Oslo): ✓

\n\n

C (Curitiba):

\n\n

Reference gramatyczny - relative clauses + present participles

\n
📖 Relative clause z "that":
intelligent lighting THAT dims when = inteligentne oświetlenie, które ściemnia się gdy
Form: N + that + V
Synonim: which + V
\n
📖 "Dim" (verb):
lighting dims = oświetlenie ściemnia się
Form: S + dim (intransitive) lub S + dim + N (transitive: dim the lights)
Synonim: lower, reduce brightness
\n
📖 "Permit" (verb):
when the weather permits = gdy pogoda pozwala
Form: S + permit + (object/infinitive)
Compare: permit sb to V (zezwolić komuś)
\n
📖 "Flow rate":
flow rate of vehicles = natężenie ruchu pojazdów
Compound noun (rzeczownik złożony)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: "intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit" = street lamps adjust brightness to road conditions.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |
| A | Vancouver | LED, ale BEZ regulacji jasności |
| B | Oslo | POPRAWNA - "intelligent lighting that dims" |
| C | Curitiba | Brak wzmianki o oświetleniu |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka A: Vancouver ma "LED street lighting" - LED to OSZCZĘDNE, ale nie INTELIGENTNE (nie reaguje na warunki).
\n
⚠️ Uwaga: "Dim" = ściemniać się/przyciemniać. To synonim "adjust brightness" (dostosować jasność).
\n
⚠️ Uwaga: "Road conditions" = "weather + flow rate of vehicles" (pogoda + ruch). Klucz CKE jest semantycznie szerszy.
\n

4.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - Vancouver (Kanada).

\n

Zdanie: "This city has implemented eco-friendly building standards for new housing projects" (to miasto wprowadziło ekologiczne standardy budowlane dla nowych projektów mieszkaniowych).

\n

Sposób 1 - analiza reading passage Vancouver

\n
"A. Vancouver, Canada
Regularly performing well in worldwide 'livable city' rankings, Vancouver has a new ambitious goal of becoming 'the greenest city in the world' by 2020. Now, the city leads the world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to numerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses, and the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon emissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally effective solutions. It has also introduced a strict green code that all current residential construction developments must conform to."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "strict green code" → restrykcyjny kod ekologiczny = eco-friendly standards
  2. "current residential construction developments" → aktualne projekty mieszkaniowe = new housing projects
  3. "must conform to" → muszą się stosować = implemented standards
\n

Mapowanie pojęć z klucza:

\n\n

Wniosek: Vancouver wprowadził kod ekologiczny dla nowych projektów mieszkaniowych → A.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych miast

\n

A (Vancouver): ✓

\n\n

B (Oslo):

\n\n

C (Curitiba):

\n\n

Reference gramatyczny - Present Perfect + must + conform to

\n
📖 Present Perfect "has introduced":
It has also introduced a strict green code = (miasto) wprowadziło kod
Form: have/has + V3
Sens: czynność z efektem do teraz
\n
📖 "Must conform to":
developments must conform to the code = projekty muszą się stosować do kodu
Form: must + V (obligation)
Synonim: comply with, adhere to
\n
📖 Relative clause z "that":
a strict green code that all current must conform to = kod, do którego wszystkie projekty muszą się stosować
Form: N + that + S + V
\n
📖 "Residential":
residential construction = budownictwo mieszkaniowe
Compare: commercial (handlowe), industrial (przemysłowe), residential (mieszkaniowe)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: "strict green code that all current residential construction developments must conform to" = eco-friendly building standards for new housing projects.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |
| A | Vancouver | POPRAWNA - "strict green code" dla "residential construction" |
| B | Oslo | "Eco-certification of WORK PLACES" - istniejące miejsca, nie BUDOWLE |
| C | Curitiba | Brak wzmianki o kodzie budowlanym |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka B: w Oslo jest "eco-certification" - ale to CERTYFIKACJA miejsc pracy (już istniejących), NIE STANDARDÓW BUDOWLANYCH.
\n
⚠️ Uwaga: "Residential construction developments" = projekty deweloperskie mieszkaniowe. "Developments" = projekty (deweloperskie), nie "rozwój".
\n
⚠️ Uwaga: "Green code" = kod budowlany przyjazny środowisku. Synonim: ecological building code, sustainable building standards.
\n

4.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Curitiba (Brazylia).

\n

Zdanie: "Public transport in this city was an inspiring example for others" (transport publiczny w tym mieście był inspirującym przykładem dla innych).

\n

Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba

\n
"C. Curitiba, Brazil
Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "fast transit service" → szybki transport publiczny
  2. "based on buses" → oparty na autobusach
  3. "a model of efficiency" → model wydajności
  4. "eagerly adopted by many other cities" → chętnie przyjęty przez inne miasta
  5. "including Los Angeles" → m.in. Los Angeles
\n

Mapowanie pojęć z klucza:

\n\n

Wniosek: Curitiba ma transport publiczny będący wzorem dla innych miast → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych miast

\n

A (Vancouver):

\n\n

B (Oslo):

\n\n

C (Curitiba): ✓

\n\n

Reference gramatyczny - past participle + adverb

\n
📖 "Adopted by":
a model adopted by many cities = model przyjęty przez wiele miast
Form: N + V3 + by + agent (past participle as adj)
Synonim: copied by, replicated by
\n
📖 "Eagerly" (adverb):
eagerly adopted = chętnie przyjęty
Form: adverb + V3 (or main verb)
Sens: z entuzjazmem
\n
📖 "A model of X":
a model of efficiency = wzór wydajności
Form: a model + of + N (idealny przykład)
\n
📖 "Including":
cities including Los Angeles = miasta, w tym Los Angeles
Form: N + including + N (przykład z listy)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: "fast transit service - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles" = inspiring example for others.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |
| A | Vancouver | Vancouver NIE jest naśladowane; sam wyprzedza innych |
| B | Oslo | Brak wzmianki o inspirowaniu innych |
| C | Curitiba | POPRAWNA - "adopted by many cities including LA" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: w tym zadaniu JEDEN tekst pasuje do DWÓCH zdań - Curitiba użyta w 4.1 (fresh produce) i 4.4 (inspiring example).
\n
⚠️ Uwaga: Vancouver "outraces other cities" - to PORÓWNANIE, nie inspiracja. Inni nie naśladują Vancouver w tej kwestii.
\n
⚠️ Uwaga: "Model of efficiency adopted by" = wzorzec wydajności przyjęty przez = bezpośredni synonim "inspiring example for".
"}]}