{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w luki 5.1.-5.4. litery, którymi\noznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nA MAMMOTH CLONED?\nThe remains of a woolly mammoth recently discovered in Siberia could be the best hope yet\nfor scientists aiming to clone the massive, long-extinct beast.\nIn May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small\nisland in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under\nthe ice there. 5.1. But when the researchers dug further, they found an almost complete\nmammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact. During\nthe excavations, they saw dark red smudges on the animal’s skin, which they thought might be\nmammoth blood.\nThe researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only\nthree days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting.\n5.2. Further tests conducted on the mammoth’s teeth revealed it was likely to have been\nin its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were\ncollected. Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of\nhemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice\nAge.\nThe discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct\nspecies. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter. 5.3.\nPreviously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few\ndried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment.\nSo far, the team hasn’t found a complete copy of the mammoth’s genome. But Buttercup’s\ntissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together\nto recreate the genome. 5.4. For example, George Churchen from Harvard University\nhopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow\nfor that. However, the experiments have not produced any decisive results yet.\nadapted from www.foxnews.com\nA. The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived\nabout 40,000 years ago.\nB. To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.\nC. Based on their condition, scientists determined that Buttercup was probably not in the best\nof health when she died but a more detailed genetic analysis is necessary.\nD. And even if a complete sample of undamaged DNA can’t be found, there may be other ways\nto clone a mammoth.\nE. At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych\nproporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział\nna akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów\ntreści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci\nw programach telewizyjnych typu talent show.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nwystępowania dzieci w programach typu talent show oraz zaznaczenie, że w pracy będą\nrozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. More\nand more children take part in talent shows. It has good and bad sides.\nWymagane jest, aby we wstępie zdający odniósł się do występów dzieci / młodych ludzi,\nnp. children, kids, youngsters, teens, young people. Jeśli tego elementu nie ma, teza jest\ntraktowana jako odbiegająca od tematu.\nNie jest akceptowane jako zgodne z tematem odniesienie się do udziału dzieci w tego typu\nprogramach w charakterze widza / osoby na widowni.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że dzieci często\nwystępują w programach telewizyjnych typu talent show, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą\nwady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nuznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją)","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1\n\nFragment przed luką:\n> \"In May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small island in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under the ice there.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**But when the researchers dug further, they found an almost complete mammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact.**\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** naukowcy dotarli na wyspę, plotki o mamucie\n2. **Po luce:** zaczyna się od **\"But\"** = kontrast\n3. **Po luce:** \"dug further\" = kopali dalej (sygnał: PIERWSZY etap był inny)\n4. **Po luce:** \"almost complete mammoth\" = niemal kompletny → KONTRAST do czegoś częściowego\n\nZdanie E **\"At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground\"**:\n- **\"At first\"** = na początku (sygnał pierwszego etapu)\n- **\"only parts of two giant tusks\"** = tylko części dwóch ciosów (CZĘŚCIOWE)\n- Łączy się z **\"But\" + \"dug further\" + \"almost complete\"** = KONTRAST częściowe → kompletne\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników logicznych\n\nŁańcuch narracji:\n1. **Dotarli na wyspę** (kontekst)\n2. **At first only parts of tusks** (E - pierwszy widok)\n3. **But when they dug further complete mammoth** (kontrast)\n\nSygnały spójności:\n- **At first** ↔ **But further** = pierwsza obserwacja ↔ rozszerzony obraz\n- **Only parts** ↔ **almost complete** = częściowe ↔ kompletne\n- **Tusks** ↔ **legs, body, head** = element ↔ całość\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (carbon dating + Buttercup + 40,000 years ago):**\n- Nazwa **\"Buttercup\"** wprowadzona po raz pierwszy - pasuje do LUKI 5.2 gdzie potem używane\n- W tej luce za wcześnie na nazwę\n\n**Opcja B (complete DNA needed):**\n- Mowa o DNA - pasuje do akapitu o klonowaniu (5.3)\n\n**Opcja C (genetic analysis necessary):**\n- O analizach DNA - wykluczone z 5.1\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- O metodach klonowania - wykluczone z 5.1\n\n**Opcja E (parts of tusks):** ✓\n- Pierwszy widok → kontrast z \"complete mammoth\"\n\n## Reference gramatyczny - \"at first\" + Past Continuous as adj\n\n> 📖 **\"At first\":**\n> `At first, they saw only parts ` = początkowo widzieli tylko części\n> Form: `At first, S + V` (początek narracji)\n> Synonim: initially, in the beginning\n\n> 📖 **Past Simple narracja:**\n> `they saw / they dug / they found` = sekwencja zakończonych wydarzeń\n\n> 📖 **Present Participle as Adj:**\n> `tusks STICKING OUT of the ground` = ciosy wystające z ziemi\n> Form: V-ing jako reduced relative clause (which were sticking out)\n\n> 📖 **\"Dug\" - past of \"dig\":**\n> dig → dug → dug (irregular)\n> `dug further` = kopali dalej (głębiej)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"At first only parts of tusks\" + następnie \"BUT when they dug further complete mammoth\" = kontrast etapów odkrycia.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Wprowadza nazwę \"Buttercup\" - za wcześnie |\n| B | O DNA, nie o odkryciu |\n| C | Analiza genetyczna nie pasuje |\n| D | Metody klonowania |\n| **E** | **POPRAWNA - \"only parts of tusks\" + kontrast z \"complete mammoth\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"BUT\"** w następnym zdaniu sygnalizuje kontrast - luka MUSI zawierać element kontrastowy do \"complete mammoth\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"At first\" + \"only parts\" = sygnał chronologiczny pierwszego etapu odkrycia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w PR: zdanie 5.1 wprowadza odkrycie, 5.2 wprowadza nazwę (Buttercup), 5.3 wprowadza DNA, 5.4 - inne metody klonowania.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2\n\nFragment przed luką:\n> \"The researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only three days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**Further tests conducted on the mammoth's teeth revealed it was likely to have been in its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were collected.** Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of hemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice Age.\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"three days to thoroughly examine\" → INTENSYWNE badania\n2. **Po luce:** \"Further tests\" → DALSZE testy (sygnał: były WCZEŚNIEJSZE testy)\n3. **Po luce:** \"the mammoth\" → już znany podmiot (potrzeba antecedenta + nazwy)\n\nZdanie A **\"The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago\"**:\n- **\"carbon dating\"** = pierwsze testy (pasuje do \"thoroughly examine\")\n- **\"nicknamed Buttercup\"** = WPROWADZENIE NAZWY (potem używana w \"Buttercup's tissue\")\n- **\"40,000 years ago\"** = datowanie\n- **\"Further tests\"** w następnym zdaniu = NATURALNA kontynuacja\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch narracji w 5.2:\n1. **3 days to examine** (przed luką - badania)\n2. **Carbon dating + nicknamed Buttercup + 40K years ago** (A - pierwsze testy + nazwa)\n3. **Further tests on teeth → 50s age** (kontynuacja testów)\n4. **Blood samples collected** (kolejne testy)\n\nSygnały spójności:\n- **\"thoroughly examine\"** + **\"Further tests\"** = badania w fazach\n- **\"the mammoth\"** w następnym akapicie → potrzebuje wcześniejszego wprowadzenia\n- **Buttercup** używana DALEJ w tekście (5.4: \"Buttercup's tissue\")\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (carbon dating + Buttercup):** ✓\n- Wprowadza nazwę + datowanie + pasuje do \"further tests\"\n\n**Opcja B (complete DNA needed):**\n- Mówi o DNA - to akapit 4 (luka 5.3), nie 5.2\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Pułapka: też używa nazwy Buttercup\n- ALE: zaczyna od \"Based on their condition\" - wymaga wcześniejszego wprowadzenia warunków\n- W luce 5.2 nie ma jeszcze WARUNKÓW - pasuje raczej do dyskusji nad zdrowiem\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- Mówi o KLONOWANIU - to luka 5.4\n\n**Opcja E (parts of tusks):**\n- Już użyte w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - past participle \"nicknamed\" + Past Simple\n\n> 📖 **Past participle \"nicknamed\":**\n> `the mammoth, nicknamed Buttercup, lived 40,000 years ago` = mamut, nazwany Buttercup, żył 40 tys. lat temu\n> Form: `N, + V3 + N, + main clause` (reduced relative clause)\n> Funkcja: wprowadzenie nazwy\n\n> 📖 **\"Carbon dating\":**\n> Method scientific: `carbon dating` = datowanie radiowęglowe\n> Form: noun (technique)\n\n> 📖 **Past Simple narracyjny:**\n> `used + determined + lived` = sekwencja zakończonych wydarzeń badawczych\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Zdanie A wprowadza nazwę \"Buttercup\" (używaną dalej) + datowanie + naturalnie prowadzi do \"Further tests\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| **A** | **POPRAWNA - wprowadza Buttercup + carbon dating + 40K** |\n| B | DNA - to akapit 4 |\n| C | \"Based on their condition\" wymaga wcześniejszych warunków |\n| D | Klonowanie - akapit dalszy |\n| E | Już użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcje A i C obie używają nazwy \"Buttercup\". Kluczowe: w 5.2 trzeba WPROWADZIĆ nazwę po raz pierwszy. \"Nicknamed Buttercup\" = pierwsze użycie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Further tests\" w następnym zdaniu sygnalizuje, że w luce musi być MOWA o PIERWSZYCH testach. Carbon dating = pierwsza technika.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spójność narracji w PR często polega na ciągłości chronologicznej działań (dating → further tests → blood samples).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3\n\nFragment przed luką:\n> \"The discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct species. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**Previously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few dried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment.**\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"clone\" + \"bring back to life\" + \"another matter\" → sygnał TRUDNOŚCI klonowania\n2. **Po luce:** \"none of them had enough intact DNA\" → PROBLEM z DNA\n3. **Po luce:** \"Previously found mammoths\" → wcześniejsze próby\n\nZdanie B **\"To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential\"**:\n- **\"this bold dream\"** = odniesienie do KLONOWANIA (z poprzedniego zdania)\n- **\"a complete copy of DNA is essential\"** = wprowadza znaczenie DNA → łączy się z \"intact DNA for cloning\"\n- **\"essential\"** = niezbędne → wyjaśnia, DLACZEGO problem z DNA jest tak ważny\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch logiczny:\n1. **Discovery might enable cloning** (przed luką)\n2. **But bringing Buttercup back is another matter** (sygnał problemu)\n3. **Complete DNA copy is essential** (B - wprowadzenie DNA jako wymaganie)\n4. **Previously mammoths had only specks of blood, not enough DNA** (problem z poprzednimi mamutami)\n\nSygnały spójności:\n- **\"bold dream\"** ↔ **\"clone\"** = synonimy (klonowanie = śmiały sen)\n- **\"complete copy of DNA\"** ↔ **\"enough intact DNA\"** = potrzeba DNA\n- **\"essential\"** ↔ **\"none had enough\"** = wymóg vs niespełnienie wymogu\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Buttercup + 40K):** - użyte w 5.2\n\n**Opcja B (complete DNA essential):** ✓\n- \"bold dream\" → kontynuuje temat klonowania\n- \"DNA essential\" → wprowadza temat DNA\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Mówi o ZDROWIU mamuta, nie DNA\n- Nie pasuje do dyskusji o klonowaniu\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- Bezpośredni temat 5.4 (alternatywne metody)\n- Za wcześnie w 5.3\n\n**Opcja E (parts of tusks):** - użyte w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - infinitive of purpose + abstract noun\n\n> 📖 **Infinitive of purpose \"To V\":**\n> `To make this bold dream a reality ` = aby zrealizować ten śmiały sen\n> Form: `To + V + main clause`\n> Funkcja: cel działania\n\n> 📖 **\"Make X a reality\":**\n> `make this dream a reality` = zrealizować ten sen\n> Form: `make + N + N` (causative)\n> Synonim: realize, achieve, fulfill\n\n> 📖 **\"X is essential\":**\n> `a complete copy of DNA is essential` = pełna kopia DNA jest niezbędna\n> Form: `S + is + essential`\n> Synonim: necessary, crucial, vital\n\n> 📖 **\"Bold dream\":**\n> Kolokacja: `bold + dream` = śmiały sen/ambicja\n> Synonim: ambitious dream, grand vision\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"bold dream a reality\" + \"complete DNA essential\" łączy klonowanie z problemem niewystarczającej ilości DNA u poprzednich mamutów.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Użyte w 5.2 |\n| **B** | **POPRAWNA - \"bold dream\" + \"DNA essential\"** |\n| C | O zdrowiu mamuta, nie DNA |\n| D | Tematycznie 5.4 |\n| E | Użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zdanie B wprowadza KLUCZOWE POJĘCIE (DNA) - następne zdanie wyjaśnia, dlaczego JEST to problem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Bold dream\" = klonowanie. Bez tej synonimii trudno powiązać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie po luce kontrastuje z B: \"essential\" (potrzebne) vs \"none had enough\" (nikt nie miał wystarczająco).\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4\n\nFragment przed luką:\n> \"So far, the team hasn't found a complete copy of the mammoth's genome. But Buttercup's tissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together to recreate the genome.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**For example, George Churchen from Harvard University hopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow for that.** However, the experiments have not produced any decisive results yet.\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"team hasn't found a complete copy\" → BRAK pełnego DNA\n2. **Przed luką:** \"long fragments could be pieced together\" → częściowa nadzieja\n3. **Po luce:** \"For example, George Churchen combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants\" → ALTERNATYWNA metoda klonowania\n\nZdanie D **\"And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth\"**:\n- **\"even if a complete sample can't be found\"** = nawet jeśli brak pełnego DNA (łączy z \"hasn't found complete copy\")\n- **\"other ways to clone\"** = inne metody → wprowadza alternatywy\n- **\"For example, Churchen \"** = bezpośredni przykład \"other ways\"\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch logiczny:\n1. **Hasn't found complete copy** (przed luką - problem)\n2. **Long fragments could be pieced together** (częściowa nadzieja)\n3. **Even if complete DNA not found, other ways exist** (D - wprowadza alternatywy)\n4. **For example, Churchen combines DNA** (przykład other way)\n\nSygnały spójności:\n- **\"complete sample can't be found\"** ↔ **\"hasn't found complete copy\"** = ten sam problem\n- **\"other ways\"** ↔ **\"For example, Churchen \"** = teza → przykład\n- **\"combining DNA from Buttercup with elephants\"** = KONKRETNY przykład alternatywy\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Buttercup + 40K):** - już w 5.2\n\n**Opcja B (complete DNA essential):** - już w 5.3\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Mówi o ZDROWIU mamuta (Buttercup not in best health)\n- W luce 5.4 chodzi o ALTERNATYWY metod klonowania, nie o zdrowie\n- Mogłoby być dodatkowe (extra) - nie pasuje nigdzie\n\n**Opcja D (other ways to clone):** ✓\n- Łączy brak DNA z alternatywami\n- Przykład Churchena = \"other way\"\n\n**Opcja E (parts of tusks):** - już w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - even if + may + passive\n\n> 📖 **\"Even if\" (concession):**\n> `even if a complete sample can't be found` = nawet jeśli nie da się znaleźć pełnej próbki\n> Form: `even if + clause, main clause`\n> Funkcja: ustępstwo/warunek hipotetyczny\n\n> 📖 **Modal \"may\" (possibility):**\n> `there may be other ways` = mogą istnieć inne sposoby\n> Form: `may + bare V`\n> Sens: prawdopodobieństwo\n\n> 📖 **Passive in \"can be + V3\":**\n> `complete sample can't be found` = pełnej próbki nie da się znaleźć\n> Form: `can + be + V3` (passive ability)\n\n> 📖 **\"Other ways to V\":**\n> `other ways to clone a mammoth` = inne sposoby klonowania mamuta\n> Form: `N + to + V` (infinitive of purpose as adj)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"even if complete DNA can't be found, other ways to clone\" → bezpośrednio prowadzi do przykładu Churchena \"For example \".\n> - **Uwaga:** Opcja **C (Buttercup not in best health)** to ZDANIE DODATKOWE - nie pasuje do żadnej z 4 luk.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Użyte w 5.2 |\n| B | Użyte w 5.3 |\n| C | O ZDROWIU mamuta - zdanie dodatkowe |\n| **D** | **POPRAWNA - \"other ways\" wprowadza przykład Churchena** |\n| E | Użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"For example\"** w następnym zdaniu sygnalizuje, że luka MUSI być TEZĄ wymagającą przykładu. \"Other ways\" + \"For example, Churchen\" = teza + przykład.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po wpisaniu 4 zdań (E, A, B, D), pozostaje **C** jako zdanie DODATKOWE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Even if\" + \"can't be found\" + \"there may be\" = klasyczna konstrukcja ustępstwa-alternatywy.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-4)
Przeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w luki 5.1.-5.4. litery, którymi
oznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.
Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.
A MAMMOTH CLONED?
The remains of a woolly mammoth recently discovered in Siberia could be the best hope yet
for scientists aiming to clone the massive, long-extinct beast.
In May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small
island in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under
the ice there. 5.1. But when the researchers dug further, they found an almost complete
mammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact. During
the excavations, they saw dark red smudges on the animal’s skin, which they thought might be
mammoth blood.
The researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only
three days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting.
5.2. Further tests conducted on the mammoth’s teeth revealed it was likely to have been
in its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were
collected. Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of
hemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice
Age.
The discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct
species. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter. 5.3.
Previously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few
dried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment.
So far, the team hasn’t found a complete copy of the mammoth’s genome. But Buttercup’s
tissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together
to recreate the genome. 5.4. For example, George Churchen from Harvard University
hopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow
for that. However, the experiments have not produced any decisive results yet.
adapted from www.foxnews.com
A. The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived
about 40,000 years ago.
B. To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.
C. Based on their condition, scientists determined that Buttercup was probably not in the best
of health when she died but a more detailed genetic analysis is necessary.
D. And even if a complete sample of undamaged DNA can’t be found, there may be other ways
to clone a mammoth.
E. At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJA-1R

","answer_text_html":"

5.
fragmenty
odbiegające
od tematu
i/lub nie na
temat
R
A
L
wypowiedź nie zawiera
fragmentów odbiegających
od tematu i/lub nie na temat
wypowiedź zawiera dłuższy
fragment / nieliczne krótkie
fragmenty odbiegające od
tematu i/lub nie na temat
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.

\n\n

Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy
Forma
1
0
1.
elementy
charakterystyczne
dla formy
R
teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
A
wypowiedź jest zatytułowana
L
wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
i kończący
2.
kompozycja
R
A
L
wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny
wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych
proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
3.
segmentacja
R
A
L
tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
na akapity) jest konsekwentny
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
4.
długość pracy
R
A
L
długość pracy mieści się w granicach 180-280 słów
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów
treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy
treści
Elementy formy
4-3
2-1
0
10-9
5 p.
4 p.
3 p.
8-7
4 p.
3 p.
2 p.
6-5
3 p.
2 p.
1 p.
4-3
2 p.
1 p.
0 p.
2-1
1 p.
0 p.
0 p.
0
0 p.
0 p.
0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono
na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci
w programach telewizyjnych typu talent show.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio
sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym
zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza

\n
  1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do
\n

występowania dzieci w programach typu talent show oraz zaznaczenie, że w pracy będą
rozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. More
and more children take part in talent shows. It has good and bad sides.
Wymagane jest, aby we wstępie zdający odniósł się do występów dzieci / młodych ludzi,
np. children, kids, youngsters, teens, young people. Jeśli tego elementu nie ma, teza jest
traktowana jako odbiegająca od tematu.
Nie jest akceptowane jako zgodne z tematem odniesienie się do udziału dzieci w tego typu
programach w charakterze widza / osoby na widowni.

\n
  1. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że dzieci często
\n

występują w programach telewizyjnych typu talent show, nie jest tezą.

\n
  1. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą
\n

wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale
spowoduje też wiele problemów.

\n
  1. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,
\n

uznaje się ją za odbiegającą od tematu.

\n
  1. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką
\n

w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki
ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka
za i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją)

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

5.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

E - At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1

\n

Fragment przed luką:

\n
"In May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small island in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under the ice there."
\n

Fragment po luce:

\n
"But when the researchers dug further, they found an almost complete mammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact."
\n

Kluczowe wskazówki połączenia:

\n
  1. Przed luką: naukowcy dotarli na wyspę, plotki o mamucie
  2. Po luce: zaczyna się od "But" = kontrast
  3. Po luce: "dug further" = kopali dalej (sygnał: PIERWSZY etap był inny)
  4. Po luce: "almost complete mammoth" = niemal kompletny → KONTRAST do czegoś częściowego
\n

Zdanie E "At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground":

\n\n

Wniosek: Lukę wypełnia zdanie E.

\n

Sposób 2 - analiza spójników logicznych

\n

Łańcuch narracji:

\n
  1. Dotarli na wyspę (kontekst)
  2. At first only parts of tusks (E - pierwszy widok)
  3. But when they dug further complete mammoth (kontrast)
\n

Sygnały spójności:

\n\n

Sposób 3 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (carbon dating + Buttercup + 40,000 years ago):

\n\n

Opcja B (complete DNA needed):

\n\n

Opcja C (genetic analysis necessary):

\n\n

Opcja D (other ways to clone):

\n\n

Opcja E (parts of tusks): ✓

\n\n

Reference gramatyczny - "at first" + Past Continuous as adj

\n
📖 "At first":
At first, they saw only parts = początkowo widzieli tylko części
Form: At first, S + V (początek narracji)
Synonim: initially, in the beginning
\n
📖 Past Simple narracja:
they saw / they dug / they found = sekwencja zakończonych wydarzeń
\n
📖 Present Participle as Adj:
tusks STICKING OUT of the ground = ciosy wystające z ziemi
Form: V-ing jako reduced relative clause (which were sticking out)
\n
📖 "Dug" - past of "dig":
dig → dug → dug (irregular)
dug further = kopali dalej (głębiej)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: E
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.
- Uzasadnienie: "At first only parts of tusks" + następnie "BUT when they dug further complete mammoth" = kontrast etapów odkrycia.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| A | Wprowadza nazwę "Buttercup" - za wcześnie |
| B | O DNA, nie o odkryciu |
| C | Analiza genetyczna nie pasuje |
| D | Metody klonowania |
| E | POPRAWNA - "only parts of tusks" + kontrast z "complete mammoth" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "BUT" w następnym zdaniu sygnalizuje kontrast - luka MUSI zawierać element kontrastowy do "complete mammoth".
\n
⚠️ Uwaga: "At first" + "only parts" = sygnał chronologiczny pierwszego etapu odkrycia.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz w PR: zdanie 5.1 wprowadza odkrycie, 5.2 wprowadza nazwę (Buttercup), 5.3 wprowadza DNA, 5.4 - inne metody klonowania.
\n

5.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2

\n

Fragment przed luką:

\n
"The researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only three days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting."
\n

Fragment po luce:

\n
"Further tests conducted on the mammoth's teeth revealed it was likely to have been in its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were collected. Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of hemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice Age."
\n

Kluczowe wskazówki połączenia:

\n
  1. Przed luką: "three days to thoroughly examine" → INTENSYWNE badania
  2. Po luce: "Further tests" → DALSZE testy (sygnał: były WCZEŚNIEJSZE testy)
  3. Po luce: "the mammoth" → już znany podmiot (potrzeba antecedenta + nazwy)
\n

Zdanie A "The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago":

\n\n

Wniosek: Lukę wypełnia zdanie A.

\n

Sposób 2 - analiza spójności tekstowej

\n

Łańcuch narracji w 5.2:

\n
  1. 3 days to examine (przed luką - badania)
  2. Carbon dating + nicknamed Buttercup + 40K years ago (A - pierwsze testy + nazwa)
  3. Further tests on teeth → 50s age (kontynuacja testów)
  4. Blood samples collected (kolejne testy)
\n

Sygnały spójności:

\n\n

Sposób 3 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (carbon dating + Buttercup): ✓

\n\n

Opcja B (complete DNA needed):

\n\n

Opcja C (Buttercup not in best health):

\n\n

Opcja D (other ways to clone):

\n\n

Opcja E (parts of tusks):

\n\n

Reference gramatyczny - past participle "nicknamed" + Past Simple

\n
📖 Past participle "nicknamed":
the mammoth, nicknamed Buttercup, lived 40,000 years ago = mamut, nazwany Buttercup, żył 40 tys. lat temu
Form: N, + V3 + N, + main clause (reduced relative clause)
Funkcja: wprowadzenie nazwy
\n
📖 "Carbon dating":
Method scientific: carbon dating = datowanie radiowęglowe
Form: noun (technique)
\n
📖 Past Simple narracyjny:
used + determined + lived = sekwencja zakończonych wydarzeń badawczych
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.
- Uzasadnienie: Zdanie A wprowadza nazwę "Buttercup" (używaną dalej) + datowanie + naturalnie prowadzi do "Further tests".
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| A | POPRAWNA - wprowadza Buttercup + carbon dating + 40K |
| B | DNA - to akapit 4 |
| C | "Based on their condition" wymaga wcześniejszych warunków |
| D | Klonowanie - akapit dalszy |
| E | Już użyte w 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: opcje A i C obie używają nazwy "Buttercup". Kluczowe: w 5.2 trzeba WPROWADZIĆ nazwę po raz pierwszy. "Nicknamed Buttercup" = pierwsze użycie.
\n
⚠️ Uwaga: "Further tests" w następnym zdaniu sygnalizuje, że w luce musi być MOWA o PIERWSZYCH testach. Carbon dating = pierwsza technika.
\n
⚠️ Uwaga: Spójność narracji w PR często polega na ciągłości chronologicznej działań (dating → further tests → blood samples).
\n

5.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3

\n

Fragment przed luką:

\n
"The discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct species. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter."
\n

Fragment po luce:

\n
"Previously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few dried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment."
\n

Kluczowe wskazówki połączenia:

\n
  1. Przed luką: "clone" + "bring back to life" + "another matter" → sygnał TRUDNOŚCI klonowania
  2. Po luce: "none of them had enough intact DNA" → PROBLEM z DNA
  3. Po luce: "Previously found mammoths" → wcześniejsze próby
\n

Zdanie B "To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential":

\n\n

Wniosek: Lukę wypełnia zdanie B.

\n

Sposób 2 - analiza spójności tekstowej

\n

Łańcuch logiczny:

\n
  1. Discovery might enable cloning (przed luką)
  2. But bringing Buttercup back is another matter (sygnał problemu)
  3. Complete DNA copy is essential (B - wprowadzenie DNA jako wymaganie)
  4. Previously mammoths had only specks of blood, not enough DNA (problem z poprzednimi mamutami)
\n

Sygnały spójności:

\n\n

Sposób 3 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (Buttercup + 40K): - użyte w 5.2

\n

Opcja B (complete DNA essential): ✓

\n\n

Opcja C (Buttercup not in best health):

\n\n

Opcja D (other ways to clone):

\n\n

Opcja E (parts of tusks): - użyte w 5.1

\n

Reference gramatyczny - infinitive of purpose + abstract noun

\n
📖 Infinitive of purpose "To V":
To make this bold dream a reality = aby zrealizować ten śmiały sen
Form: To + V + main clause
Funkcja: cel działania
\n
📖 "Make X a reality":
make this dream a reality = zrealizować ten sen
Form: make + N + N (causative)
Synonim: realize, achieve, fulfill
\n
📖 "X is essential":
a complete copy of DNA is essential = pełna kopia DNA jest niezbędna
Form: S + is + essential
Synonim: necessary, crucial, vital
\n
📖 "Bold dream":
Kolokacja: bold + dream = śmiały sen/ambicja
Synonim: ambitious dream, grand vision
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.
- Uzasadnienie: "bold dream a reality" + "complete DNA essential" łączy klonowanie z problemem niewystarczającej ilości DNA u poprzednich mamutów.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| A | Użyte w 5.2 |
| B | POPRAWNA - "bold dream" + "DNA essential" |
| C | O zdrowiu mamuta, nie DNA |
| D | Tematycznie 5.4 |
| E | Użyte w 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: zdanie B wprowadza KLUCZOWE POJĘCIE (DNA) - następne zdanie wyjaśnia, dlaczego JEST to problem.
\n
⚠️ Uwaga: "Bold dream" = klonowanie. Bez tej synonimii trudno powiązać.
\n
⚠️ Uwaga: Zdanie po luce kontrastuje z B: "essential" (potrzebne) vs "none had enough" (nikt nie miał wystarczająco).
\n

5.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4

\n

Fragment przed luką:

\n
"So far, the team hasn't found a complete copy of the mammoth's genome. But Buttercup's tissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together to recreate the genome."
\n

Fragment po luce:

\n
"For example, George Churchen from Harvard University hopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow for that. However, the experiments have not produced any decisive results yet."
\n

Kluczowe wskazówki połączenia:

\n
  1. Przed luką: "team hasn't found a complete copy" → BRAK pełnego DNA
  2. Przed luką: "long fragments could be pieced together" → częściowa nadzieja
  3. Po luce: "For example, George Churchen combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants" → ALTERNATYWNA metoda klonowania
\n

Zdanie D "And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth":

\n\n

Wniosek: Lukę wypełnia zdanie D.

\n

Sposób 2 - analiza spójności tekstowej

\n

Łańcuch logiczny:

\n
  1. Hasn't found complete copy (przed luką - problem)
  2. Long fragments could be pieced together (częściowa nadzieja)
  3. Even if complete DNA not found, other ways exist (D - wprowadza alternatywy)
  4. For example, Churchen combines DNA (przykład other way)
\n

Sygnały spójności:

\n\n

Sposób 3 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (Buttercup + 40K): - już w 5.2

\n

Opcja B (complete DNA essential): - już w 5.3

\n

Opcja C (Buttercup not in best health):

\n\n

Opcja D (other ways to clone): ✓

\n\n

Opcja E (parts of tusks): - już w 5.1

\n

Reference gramatyczny - even if + may + passive

\n
📖 "Even if" (concession):
even if a complete sample can't be found = nawet jeśli nie da się znaleźć pełnej próbki
Form: even if + clause, main clause
Funkcja: ustępstwo/warunek hipotetyczny
\n
📖 Modal "may" (possibility):
there may be other ways = mogą istnieć inne sposoby
Form: may + bare V
Sens: prawdopodobieństwo
\n
📖 Passive in "can be + V3":
complete sample can't be found = pełnej próbki nie da się znaleźć
Form: can + be + V3 (passive ability)
\n
📖 "Other ways to V":
other ways to clone a mammoth = inne sposoby klonowania mamuta
Form: N + to + V (infinitive of purpose as adj)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: D
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.
- Uzasadnienie: "even if complete DNA can't be found, other ways to clone" → bezpośrednio prowadzi do przykładu Churchena "For example ".
- Uwaga: Opcja C (Buttercup not in best health) to ZDANIE DODATKOWE - nie pasuje do żadnej z 4 luk.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| A | Użyte w 5.2 |
| B | Użyte w 5.3 |
| C | O ZDROWIU mamuta - zdanie dodatkowe |
| D | POPRAWNA - "other ways" wprowadza przykład Churchena |
| E | Użyte w 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "For example" w następnym zdaniu sygnalizuje, że luka MUSI być TEZĄ wymagającą przykładu. "Other ways" + "For example, Churchen" = teza + przykład.
\n
⚠️ Uwaga: Po wpisaniu 4 zdań (E, A, B, D), pozostaje C jako zdanie DODATKOWE.
\n
⚠️ Uwaga: "Even if" + "can't be found" + "there may be" = klasyczna konstrukcja ustępstwa-alternatywy.
"}]}