{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nMAKE A WISH\nThe Make-A-Wish charity is celebrating another anniversary this month. 8.1.\nit began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US. The wish-granting movement\nstarted in Arizona when two law enforcement agents learned about Chris, a seriously ill\nseven-year-old boy who yearned to be a police officer. They took the boy to their headquarters,\nwhere he was given a badge, a uniform specially made 8.2. fit his size,\nand was solemnly sworn in as the department’s honorary officer.\nThe charity has spread to every state and around the globe. More than 334,000 wishes have\n8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and\ncorporate sponsors. The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé,\nMeryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making\nchildren’s dreams come true.\nadapted from www.goodnewsnetwork.org\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nThere are more and more talents shows with kids as\nparticipants. This situation has benefits and drawbacks.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nI’m writing to present good and bad sides of taking part\nin talent shows.\nTeza odbiegająca od tematu (brak\ninformacji o występach dzieci).\nMany kids take part in talent shows on our TV. I don’t\nthink it is the right moment to think about a career.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nKids more and more often perform in front of the\naudience in talent shows.\nBrak tezy.\nKids watch a lot of TV programmes. There are some\nadvantages and disadvantages of such a situation.\nTeza niezgodna z tematem.\nThe subject matter of this essay is complicated. There\nare advantages and disadvantages of it.\nTeza niejasna.\nIt’s surprising that more and more participants of talent\nshows are kids. What are the advantages and\ndisadvantages of that?\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nIs it good or bad that children take part in talent shows? Teza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony występowania dzieci w programach typu talent\nshow.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli występowaniem dzieci w programach typu talent show, nie bierze się tego argumentu\npod uwagę, oceniając dany element.\nnp. Talent shows are expensive to make because producers have to pay stars who are jurors.\n(argument nie odnosi się do występów dzieci).\n3. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat występowania dzieci w programach typu talent\nshow, a w argumentacji nie wspomina dzieci, ale argumenty zdającego mogą pasować do\nwystępowania dzieci w programach talent show, taka realizacja poszczególnych elementów\njest akceptowana.\n4. Jeśli zdający w całej pracy nie wspomina o występach dzieci, ale przedstawia argumenty,\nktóre mogą pasować do występowania dzieci w programach talent show, realizacja\nposzczególnych elementów tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.\n5. Korzyści i problemy wynikające z występowania dzieci w programach typu talent show\nmogą być przedstawione z punktu widzenia dzieci / rodziców / organizatorów, itp.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\nZgodność z tematem\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci\nw programach telewizyjnych typu talent show.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- opis występu dziecka w programie typu talent show\n- omówienie typowych rodzajów występów dzieci w tego typu programach.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- recenzja programu typu talent show\n- wyrażenie własnej opinii na temat programów typu talent show, bez odniesienia do\nwystępów dzieci\n- argumentacja związana z udziałem dzieci w programach typu talent show w\ncharakterze widza.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis programu telewizyjnego, który nie jest programem typu talent show\n- prezentacja zwycięzcy programu telewizyjnego\n- opis kariery osoby znanej z telewizji.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see there are advantages and\ndisadvantages of this decision.\nTelevision\nprogrammes\nare\na\ngreat\nentertainment for everybody.\nTo sum up there are good and bad sides.\nChildren like watching talent shows so why\nshould we not allow it?\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nWiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich\nwycieczek. Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła\nz lekkomyślnego zachowania turystów, i przedstawisz swój pomysł kampanii promującej\nodpowiedzialne zachowanie w górach.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w\ntekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się np. do zagrożeń\nzwiązanych z wycieczkami górskimi / łamania zasad bezpieczeństwa przez turystów w\ngórach / uświadamiania ludziom niebezpieczeństw podczas pobytu w górach, w sposób\nzachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do lekkomyślnego zachowania turystów oraz do\npropozycji kampanii promującej bezpieczeństwo w górach.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nDo you sometimes hear the quiet voice in\nyour head warning you to be careful when\nyou were in the mountains? Do you always\nfollow this voice?\nI was in the mountains last week. Many\npeople are irresponsible.\nEvery year, especially in high mountains,\nhuge numbers of people need help because of\ntheir stupidity. By calling someone stupid, I\nmean people who ignore laws and safety\nrules. Should such irresponsible tourists be\nallowed to hike in the mountains?\nIn my article I will tell you about wrong\nbehavior in the mountains.\nElementy tematu\nElementami są: (1) zrelacjonowanie niebezpiecznej sytuacji, która miała miejsce w górach\ni wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów (2) przedstawienie swojego pomysłu\nkampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.\n(1) zrelacjonowanie sytuacji\nPoprzez lekkomyślne zachowanie turystów rozumiemy każde działanie, które może prowadzić\ndo niebezpieczeństwa, np. nieodpowiednie obuwie, schodzenie ze szlaku, zaplanowanie zbyt\ndługiej wyprawy, brak wody lub jedzenia na drogę, podchodzenie do zwierząt, zbliżanie się do\nurwiska.\nWymagane jest zrelacjonowanie wydarzenia, które miało miejsce w górach i było\nspowodowane przez turystów, którzy zachowali się nieodpowiedzialnie. Zagrożenie może\ndotyczyć np. ich samych, innych osób, środowiska.\nJeśli niebezpieczna sytuacja spowodowana lekkomyślnym zachowaniem miała miejsce\nw czasie wyjazdu o charakterze turystycznym, ale nie była to wycieczka górska, taka realizacja\ntego elementu jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeżeli zdający podaje kilka przykładów lekkomyślnego zachowania turystów w górach, ale\nżaden z nich nie jest zrelacjonowaniem wydarzenia, taka realizacja tego elementu polecenia\njest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\nJeżeli zdający opisuje okoliczności, w których miał miejsce niebezpieczny wypadek w górach,\nale wypadek ten nie był spowodowany przez lekkomyślne zachowanie turystów, taka realizacja\ntego elementu jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\n(2) propozycja kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia własną propozycję/pomysł\nkampanii promującej bezpieczne zachowanie w górach.\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający proponuje kampanię pokazującą różne\nniebezpieczeństwa typowe dla wycieczek górskich.\nJeśli zdający uznaje, że konieczne jest promowanie bezpiecznego zachowania w górach /\nuświadamianie turystom niebezpieczeństw, ale nie przedstawia żadnej propozycji kampanii,\ntaka realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.\nJeśli zdający opisuje ciekawą kampanię promującą bezpieczeństwo w górach, ale nie\nprzedstawia jej jako swojej propozycji (np. kampania, którą widział w telewizji lub kampania\nzorganizowana przez jakąś instytucję), taka realizacja drugiego elementu tematu jest\nkwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nWiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich wycieczek.\nNapisz artykuł, w którym\nzrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów,\ni\nprzedstawisz swój pomysł kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- uzasadnienie, dlaczego kampania promująca bezpieczeństwo w górach jest potrzebna\n(bez propozycji kampanii)\n- informuje o różnych przypadkach lekkomyślnego zachowania w górach, używając\nczasu teraźniejszego (nie jest to relacja).\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- opis kar, które powinny być wprowadzone dla turystów łamiących przepisy / zasady\nbezpieczeństwa.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis wycieczki w góry bez niebezpieczeństwa / lekkomyślnego zachowania turystów\n- opis niebezpiecznej sytuacji, która nie miała miejsca w trakcie wyjazdu\nturystycznego.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nartykułu\nPrzykład zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see this problem is very serious.\nDanger is part of our everyday life and we\nhave to live with that.\nI hope something will be done about it.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków\nleksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli\nzdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują\nfragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po\n1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Since** (główna odpowiedź).\n\nAkceptowane warianty: **After / Although / Though / As**.\n\nKomplet zdania: *\"**Since** it began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect + \"since\"\n\nFragment tekstu:\n> \"The *Make-A-Wish* charity is celebrating another anniversary this month. 8.1. it began in 1980, **it has granted 250,000 wishes** in the US.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"it began in 1980\"** → punkt początkowy\n2. **\"has granted\"** → Present Perfect = czynność trwająca od przeszłości do teraz\n3. Sygnał: Present Perfect + punkt początkowy = **\"since\"**\n\n**\"Since + clause\"** = od kiedy (temporal connector).\n\n**Wniosek:** Naturalna konstrukcja → **Since**.\n\n## Sposób 2 - analiza akceptowanych wariantów\n\n**Since** (najlepszy):\n- Temporal: od kiedy zaczęła (1980) do teraz\n- Pasuje do Present Perfect (`has granted`)\n- Form: `Since + clause + Present Perfect`\n\n**After** (akceptowane):\n- Temporal: po tym jak zaczęła\n- Niekoniecznie wymaga Present Perfect, ale działa logicznie\n- Form: `After + clause + main`\n\n**Although / Though** (akceptowane):\n- Concessive: chociaż zaczęła w 1980 (mało lat), zdziałała 250K życzeń\n- Kontrast: stara fundacja vs imponująca liczba\n- Form: `Although + clause + main`\n\n**As** (akceptowane):\n- Temporal/causal: od kiedy / ponieważ\n- Pasuje do Present Perfect (temporal)\n- Form: `As + clause + main`\n\n## Sposób 3 - wyjaśnienie konstrukcji\n\nW języku angielskim Present Perfect (`has granted`) wskazuje na:\n- Czynność rozpoczętą W PRZESZŁOŚCI i TRWAJĄCĄ do teraz\n- Sygnały: `since` (od kiedy), `for` (od jak długo), `recently`, `already`, `just`\n\n**Since + punkt początkowy:**\n- `since 1980` (since + date)\n- `since it began` (since + clause z czasownikiem)\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + temporal connectors\n\n> 📖 **Present Perfect (has + V3):**\n> `it has granted 250,000 wishes` = zrealizowała 250 tys. życzeń (z efektem do teraz)\n> Sygnały: since, for, recently, just, already, yet, ever, never\n\n> 📖 **\"Since\" jako temporal connector:**\n> `Since it began in 1980, it has granted ` = od kiedy zaczęła w 1980, zrealizowała\n> Form: `Since + clause + Present Perfect`\n\n> 📖 **\"Since\" + N (point in time):**\n> `Since 1980` = od 1980\n> Form: `Since + date/event`\n\n> 📖 **\"For\" + duration:**\n> `For 40 years` = przez 40 lat\n> Form: `For + duration`\n> UWAGA: `since` vs `for` - since = punkt początkowy, for = długość\n\n> 📖 **Concessive connectors:**\n> - `Although + clause` = chociaż\n> - `Though + clause` = chociaż (informal)\n> - `Despite + N/V-ing` = pomimo (forma)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **Since** (główna)\n> - **Akceptowane warianty:** After, Although, Though, As\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja Present Perfect + temporal/concessive connector.\n> - **Uzasadnienie:** \"Since 1980 → has granted\" = naturalna konstrukcja Present Perfect z punktem początkowym.\n\n## Pułapki - co NIE jest akceptowane\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **Because** | Wymagałby Present Perfect i innej logiki (przyczyna, nie czas) |\n| **When** | Wymagałby Past Simple (\"When it began, it granted\") |\n| **Until** | \"Until it began\" = niesens (do momentu początku?) |\n| **Before** | \"Before it began\" = przed założeniem - niesens |\n| **For** | \"For it began\" = niegramatyczne (for + clause = niewłaściwe) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymóg ortografii: **Since** (z wielkiej, bo początek zdania). Każdy wariant musi być POPRAWNIE napisany.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Present Perfect + Since** to klasyczny tandem. Sygnał \"has granted\" + punkt początkowy = since.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach 8.x klucz CKE wymaga PEŁNEJ POPRAWNOŚCI ortograficznej i gramatycznej. Drobny błąd = 0 pkt.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**to**\n\nKomplet zdania: *\"They took the boy to their headquarters, where he was given a badge, a uniform specially made **to** fit his size, and was solemnly sworn in as the department's honorary officer.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"infinitive of purpose\"\n\nFragment tekstu:\n> \" a uniform specially made 8.2. fit his size \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"specially made\"** → specjalnie wykonany\n2. **CEL produkcji:** aby PASOWAŁ na jego rozmiar\n3. **\"fit\"** to czasownik (V) → wymaga przed nim **\"to\"**\n\n**\"To + V\"** = aby + V (infinitive of purpose).\n\n**Wniosek:** Konstrukcja celu → **to**.\n\n## Sposób 2 - analiza alternatyw (i dlaczego nie pasują)\n\n**Możliwe próby uczniów:**\n\n**\"for fitting\":**\n- \"For + V-ing\" możliwe w niektórych konstrukcjach, ALE:\n- \"made for fitting\" = nieidiomatyczne w tym kontekście\n- Preferowane: \"made to fit\" (cel) lub \"used for fitting\" (cel ogólny)\n\n**\"so that\":**\n- \"So that + clause\" wymagałby PEŁNEGO zdania: \"made so that IT WOULD fit\"\n- Pojedyncze słowo \"so\" niewystarczające\n\n**\"and\":**\n- \"made and fit\" = niezgodne z logiką (nie 2 niezależne akcje)\n\n**Klucz CKE jest BARDZO ŚCISŁY:** akceptowane TYLKO \"to\" (1 słowo).\n\n## Sposób 3 - porównanie konstrukcji celu\n\n**Infinitive of purpose:**\n- `to + V` (najczęściej): \"made TO fit\"\n- `in order to + V` (formalniej): \"made IN ORDER TO fit\"\n- `so as to + V` (formalniej): \"made SO AS TO fit\"\n\n**W luce 8.2 - JEDNO słowo:**\n- `to` = naturalna, najprostsza opcja\n- Alternatywy (in order to, so as to) wymagają >1 słowa - nie pasują do luki na 1 wyraz\n\n## Reference gramatyczny - infinitive of purpose\n\n> 📖 **\"To V\" (infinitive of purpose):**\n> `made to fit` = wykonany, aby pasował\n> Form: `V + to + bare V`\n> Sens: cel czynności\n\n> 📖 **Past participle as Adj + infinitive of purpose:**\n> `uniform (which was) specially made to fit his size` = mundur (który był) specjalnie wykonany aby pasować na jego rozmiar\n> Reduced relative clause: `N + V3 + to + V`\n\n> 📖 **\"Fit\":**\n> - `to fit` = pasować (dopasowywać się rozmiarem)\n> - Past Simple: fit / fitted (czasem oba akceptowane)\n> - Compare: `to fit the size` (dopasować się do rozmiaru)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **to** (TYLKO!)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja infinitive of purpose.\n> - **Uzasadnienie:** \"made TO fit\" = wykonany, aby pasował (cel).\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **to** | **POPRAWNA - infinitive of purpose** |\n| for | \"For + V-ing\" niegramatyczne tu |\n| and | Nie cel, lecz koordynacja |\n| in | \"In fit\" - niegramatyczne |\n| so | Wymagałoby \"so that\" + clause (≥2 słów) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w zadaniach 8.x AKCEPTUJE TYLKO PODANE SŁOWA - bez wariantów. **Tylko \"to\"** = 1 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Infinitive of purpose\" to klasyczna konstrukcja PR: `V + to + V` = cel działania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Made to fit\" = idiom: zrobione na miarę / wykonane aby pasowało. Bezpośrednio = wzorzec po-V3 + to + V.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**been** (główna odpowiedź).\n\nAkceptowane warianty: **got / gotten** (AmE).\n\nKomplet zdania: *\"More than 334,000 wishes have **been** granted worldwide so far \"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect Passive\n\nFragment tekstu:\n> \"More than 334,000 wishes have 8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and corporate sponsors.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"have\"** → auxiliary Present Perfect\n2. **\"granted\"** → V3 (past participle)\n3. **\"wishes\"** → podmiot bierny (życzenia ZOSTAŁY spełnione)\n4. Konstrukcja: `S + have + ??? + V3` = Present Perfect Passive\n\n**Present Perfect Passive:** `have + been + V3`\n\n**Wniosek:** Konstrukcja PP Passive → **been**.\n\n## Sposób 2 - analiza Passive Voice\n\nPrzekształcenie active → passive:\n\n**Active:** \"They have granted 334,000 wishes.\"\n- They (S) + have granted (V) + wishes (O)\n\n**Passive:** \"334,000 wishes have BEEN GRANTED.\"\n- Wishes (was O, now S) + have been granted (passive V) + (no agent or by-phrase)\n\nKonstrukcja: `S + have/has + BEEN + V3`\n\nW luce: `have + ??? + granted` → **been** (between have and V3).\n\n## Sposób 3 - analiza wariantów (got / gotten)\n\n**Standard British English:**\n- `have been granted` (passive) ✓\n\n**American English (alternatywy):**\n- `have got granted` (get-passive, AmE) - akceptowane jako wariant\n- `have gotten granted` (AmE past participle) - akceptowane jako wariant\n\nGet-passive jest informalniejszą formą passive, akceptowaną w niektórych dialektach.\n\n**Klucz CKE akceptuje:** **been** (główna) + **got / gotten** (warianty).\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect Passive\n\n> 📖 **Present Perfect Passive:**\n> Form: `have/has + been + V3`\n> Active: `has granted wishes`\n> Passive: `wishes have been granted`\n> Sens: czynność zakończona w przeszłości z efektem do teraz, strona bierna\n\n> 📖 **Get-passive (informal):**\n> Form: `have got + V3` (BrE) / `have gotten + V3` (AmE)\n> Sens: stać się objektem czynności\n> Compare: `He got hired.` (informal) = `He was hired.` (standard)\n\n> 📖 **Tense table for Passive:**\n> - Present Simple Passive: `is/are + V3`\n> - Past Simple Passive: `was/were + V3`\n> - **Present Perfect Passive: `have/has + been + V3`**\n> - Past Perfect Passive: `had + been + V3`\n> - Future Simple Passive: `will + be + V3`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **been** (główna)\n> - **Akceptowane warianty:** got, gotten\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja Present Perfect Passive.\n> - **Uzasadnienie:** `have + been + granted` = standardowa Present Perfect Passive.\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **been** | **POPRAWNA - Present Perfect Passive** |\n| got | Akceptowane (get-passive) |\n| gotten | Akceptowane (AmE) |\n| being | `have being granted` = niegramatyczne |\n| be | `have be granted` = niegramatyczne (musi być V3) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"being\" wydaje się logiczne (Present Continuous?), ALE Present Perfect Passive wymaga **\"been\"** (V3 od \"be\"), nie gerund.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje 3 warianty: **been** (standard), **got** / **gotten** (informal/AmE). Wszystkie 3 = 1 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **been** (2 \"e\") - częsta literówka \"ben\" lub \"bein\".\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**whose**\n\nKomplet zdania: *\"The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, **whose** help has been invaluable for making children's dreams come true.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza zaimka względnego dzierżawczego\n\nFragment tekstu:\n> \" the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making children's dreams come true.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** nazwiska celebrytów (Beyoncé, Meryl Streep, John Grisham)\n2. **Po luce:** \"help has been invaluable\" → \"help\" należy DO celebrytów\n3. Relacja: ICH pomoc (POSIADANIE)\n\n**\"Whose\"** = którego/której/których (zaimek względny dzierżawczy).\n\n**Wniosek:** Posiadanie + relative clause → **whose**.\n\n## Sposób 2 - analiza zaimków względnych\n\n| Zaimek | Użycie | Przykład |\n| **who** | osoby (jako podmiot) | The man WHO came is my uncle. |\n| **whom** | osoby (jako dopełnienie, formalne) | The man WHOM I saw is my uncle. |\n| **whose** | POSIADANIE (osoby i rzeczy) | The man WHOSE car is red. |\n| **which** | rzeczy / zwierzęta | The book WHICH I read is good. |\n| **that** | osoby i rzeczy | The man THAT came is my uncle. |\n| **where** | miejsca | The city WHERE I live is small. |\n| **when** | czas | The day WHEN I was born. |\n\nW luce: **whose** = której/których pomoc (posiadanie).\n\n## Sposób 3 - porównanie konstrukcji\n\n**Zdanie z luką:**\n> \"celebrities, , **whose** help has been invaluable\"\n\n**Alternatywa (bez relative):**\n> \"celebrities; **their** help has been invaluable\"\n\nObie konstrukcje wyrażają to samo: pomoc CELEBRYTÓW (ich pomoc).\n\nW relative clause: **whose** = `their` jako zaimek względny.\n\n## Reference gramatyczny - relative pronouns\n\n> 📖 **\"Whose\" (relative possessive pronoun):**\n> `celebrities WHOSE help has been invaluable` = celebryci, których pomoc była bezcenna\n> Form: `N + whose + N + V`\n> Sens: posiadanie (= their + N)\n\n> 📖 **Defining vs Non-defining relative clauses:**\n> - **Defining** (bez przecinków): identyfikuje N\n> `The celebrity whose help is invaluable ` (który konkretnie?)\n> - **Non-defining** (z przecinkami): dodaje info o znanym N\n> `Beyoncé, whose help is invaluable ` (już wiemy, kim jest)\n> Tu: non-defining (z przecinkami)\n\n> 📖 **\"Whose\" z rzeczami (nie tylko osobami):**\n> `the building whose roof is leaking` = budynek, którego dach przecieka\n> Whose działa dla osób I rzeczy (UWAGA: \"of which\" formalniej, ale rzadziej)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **whose** (TYLKO!)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Relative possessive pronoun.\n> - **Uzasadnienie:** \"celebrities WHOSE help\" = relative possessive (ich pomoc).\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **whose** | **POPRAWNA - relative possessive** |\n| who | \"who help\" = niegramatyczne (potrzebny rzeczownik) |\n| which | Dotyczy rzeczy, nie osób; też nie wyraża posiadania |\n| their | Wymaga osobnego zdania, nie relative clause |\n| that | Defining clause, ale brak posiadania w samym \"that\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Whose\"** to JEDYNY zaimek względny dzierżawczy w angielskim. Wyraża POSIADANIE w relative clause.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **whose** (NIE \"who's\" - to skrót od \"who is/has\"). Częsty błąd ortograficzny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Whose\" działa dla OSÓB i RZECZY. Dla rzeczy formalniej \"of which\", ale \"whose\" akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w 8.x akceptuje TYLKO jedno słowo: **whose**. Brak akceptowanych wariantów.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-4)
Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał
spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna
wpisywanych wyrazów.
MAKE A WISH
The Make-A-Wish charity is celebrating another anniversary this month. 8.1.
it began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US. The wish-granting movement
started in Arizona when two law enforcement agents learned about Chris, a seriously ill
seven-year-old boy who yearned to be a police officer. They took the boy to their headquarters,
where he was given a badge, a uniform specially made 8.2. fit his size,
and was solemnly sworn in as the department’s honorary officer.
The charity has spread to every state and around the globe. More than 334,000 wishes have
8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and
corporate sponsors. The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé,
Meryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making
children’s dreams come true.
adapted from www.goodnewsnetwork.org
MJA-1R

","answer_text_html":"
  1. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
\n

There are more and more talents shows with kids as
participants. This situation has benefits and drawbacks.
Teza
zgodna
z
tematem,
zapowiada oczekiwaną strukturę
rozprawki.
I’m writing to present good and bad sides of taking part
in talent shows.
Teza odbiegająca od tematu (brak
informacji o występach dzieci).
Many kids take part in talent shows on our TV. I don’t
think it is the right moment to think about a career.
Teza odbiegająca od tematu (nie
zapowiada oczekiwanej struktury
rozprawki)
Kids more and more often perform in front of the
audience in talent shows.
Brak tezy.
Kids watch a lot of TV programmes. There are some
advantages and disadvantages of such a situation.
Teza niezgodna z tematem.
The subject matter of this essay is complicated. There
are advantages and disadvantages of it.
Teza niejasna.
It’s surprising that more and more participants of talent
shows are kids. What are the advantages and
disadvantages of that?
Teza
zgodna
z
tematem,
zapowiada oczekiwaną strukturę
rozprawki.
Is it good or bad that children take part in talent shows? Teza odbiegająca od tematu (nie
zapowiada oczekiwanej struktury
rozprawki)
Elementy tematu

\n
  1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony występowania dzieci w programach typu talent
\n

show.

\n
  1. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,
\n

czyli występowaniem dzieci w programach typu talent show, nie bierze się tego argumentu
pod uwagę, oceniając dany element.
np. Talent shows are expensive to make because producers have to pay stars who are jurors.
(argument nie odnosi się do występów dzieci).

\n
  1. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat występowania dzieci w programach typu talent
\n

show, a w argumentacji nie wspomina dzieci, ale argumenty zdającego mogą pasować do
występowania dzieci w programach talent show, taka realizacja poszczególnych elementów
jest akceptowana.

\n
  1. Jeśli zdający w całej pracy nie wspomina o występach dzieci, ale przedstawia argumenty,
\n

które mogą pasować do występowania dzieci w programach talent show, realizacja
poszczególnych elementów tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.

\n
  1. Korzyści i problemy wynikające z występowania dzieci w programach typu talent show
\n

mogą być przedstawione z punktu widzenia dzieci / rodziców / organizatorów, itp.
gg
fragmenty nie na
temat
fragmenty odbiegające od tematu
Zgodność z tematem
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci
w programach telewizyjnych typu talent show.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.

\n\n

Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.

\n\n

występów dzieci

\n\n

charakterze widza.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.

\n\n

Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
„główka”
elementy tematu
C
D
X
Y
A
B

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale
\n

argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na
poziom niższy (maksymalnie poziom 1).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi

\n
  1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części
\n

pracy z rozwinięciem wypracowania.

\n
  1. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
\n

z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykłady schematycznego zakończenia
rozprawki
Przykłady zakończenia luźno związanego
z tematem
As you can see there are advantages and
disadvantages of this decision.
Television
programmes
are
a
great
entertainment for everybody.
To sum up there are good and bad sides.
Children like watching talent shows so why
should we not allow it?
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Wiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich
wycieczek. Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła
z lekkomyślnego zachowania turystów, i przedstawisz swój pomysł kampanii promującej
odpowiedzialne zachowanie w górach.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę
kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w
tekście.
Wstęp

\n
  1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się np. do zagrożeń
\n

związanych z wycieczkami górskimi / łamania zasad bezpieczeństwa przez turystów w
górach / uświadamiania ludziom niebezpieczeństw podczas pobytu w górach, w sposób
zachęcający do dalszej lektury.

\n
  1. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do lekkomyślnego zachowania turystów oraz do
\n

propozycji kampanii promującej bezpieczeństwo w górach.
Przykłady wstępów zgodnych z tematem
i ciekawych
Przykłady wstępów schematycznych
Do you sometimes hear the quiet voice in
your head warning you to be careful when
you were in the mountains? Do you always
follow this voice?
I was in the mountains last week. Many
people are irresponsible.
Every year, especially in high mountains,
huge numbers of people need help because of
their stupidity. By calling someone stupid, I
mean people who ignore laws and safety
rules. Should such irresponsible tourists be
allowed to hike in the mountains?
In my article I will tell you about wrong
behavior in the mountains.
Elementy tematu
Elementami są: (1) zrelacjonowanie niebezpiecznej sytuacji, która miała miejsce w górach
i wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów (2) przedstawienie swojego pomysłu
kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.
(1) zrelacjonowanie sytuacji
Poprzez lekkomyślne zachowanie turystów rozumiemy każde działanie, które może prowadzić
do niebezpieczeństwa, np. nieodpowiednie obuwie, schodzenie ze szlaku, zaplanowanie zbyt
długiej wyprawy, brak wody lub jedzenia na drogę, podchodzenie do zwierząt, zbliżanie się do
urwiska.
Wymagane jest zrelacjonowanie wydarzenia, które miało miejsce w górach i było
spowodowane przez turystów, którzy zachowali się nieodpowiedzialnie. Zagrożenie może
dotyczyć np. ich samych, innych osób, środowiska.
Jeśli niebezpieczna sytuacja spowodowana lekkomyślnym zachowaniem miała miejsce
w czasie wyjazdu o charakterze turystycznym, ale nie była to wycieczka górska, taka realizacja
tego elementu jest kwalifikowana na poziom niższy.
Jeżeli zdający podaje kilka przykładów lekkomyślnego zachowania turystów w górach, ale
żaden z nich nie jest zrelacjonowaniem wydarzenia, taka realizacja tego elementu polecenia
jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
Jeżeli zdający opisuje okoliczności, w których miał miejsce niebezpieczny wypadek w górach,
ale wypadek ten nie był spowodowany przez lekkomyślne zachowanie turystów, taka realizacja
tego elementu jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
(2) propozycja kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach
Wymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia własną propozycję/pomysł
kampanii promującej bezpieczne zachowanie w górach.
Akceptowane są wypowiedzi, w których zdający proponuje kampanię pokazującą różne
niebezpieczeństwa typowe dla wycieczek górskich.
Jeśli zdający uznaje, że konieczne jest promowanie bezpiecznego zachowania w górach /
uświadamianie turystom niebezpieczeństw, ale nie przedstawia żadnej propozycji kampanii,
taka realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.
Jeśli zdający opisuje ciekawą kampanię promującą bezpieczeństwo w górach, ale nie
przedstawia jej jako swojej propozycji (np. kampania, którą widział w telewizji lub kampania
zorganizowana przez jakąś instytucję), taka realizacja drugiego elementu tematu jest
kwalifikowana na poziom niższy.
Zgodność z tematem
Wiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich wycieczek.
Napisz artykuł, w którym
zrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów,
i
przedstawisz swój pomysł kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.

\n\n

(bez propozycji kampanii)

\n\n

czasu teraźniejszego (nie jest to relacja).
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.

\n\n

bezpieczeństwa.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.

\n\n

turystycznego.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale
\n

argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na
poziom niższy (maksymalnie poziom 1).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
„główka”
element 1.
element 2.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację
oceniamy na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykłady schematycznego zakończenia
artykułu
Przykład zakończenia luźno związanego
z tematem
As you can see this problem is very serious.
Danger is part of our everyday life and we
have to live with that.
I hope something will be done about it.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /
Hi.
Spójność i logika wypowiedzi
2 p.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
1 p.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
0 p.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności

\n
  1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
\n

• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego
użycia
czasowników
w
różnych
czasach
gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając
tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/
kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).

\n
  1. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
\n

i logikę wypowiedzi.

\n
  1. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
\n

2 punkty w tym kryterium.

\n
  1. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
\n

czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.

\n
  1. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku
\n

kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne
z zasadami logiki.

\n
  1. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
\n

jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli
komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.

\n
  1. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
\n

niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków
leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
3 p.
• szeroki zakres środków językowych
• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
2 p.
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
1 p.
• ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
0 p.
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli
zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują
fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu
„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w
stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność językowa
(leksykalno-gramatyczna)
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
nieliczne błędy zapisu
liczne LUB bardzo liczne
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe
3 p.
2 p.
liczne błędy językowe
2 p.
1 p.
bardzo liczne błędy językowe
1 p.
0 p.

\n
  1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
\n

lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.

\n
  1. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
  2. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
\n

błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu
sposób oznaczenia
przykład
błąd językowy (leksykalny,
gramatyczny)
podkreślenie linią prostą
Marek lubić czekoladę.
błąd językowy spowodowany
brakiem wyrazu
znak √ w miejscu brakującego
wyrazu
Marek √ czekoladę.
błąd ortograficzny
otoczenie słowa kołem
Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny
w jednym słowie
podkreślenie linią prostą
i otoczenie kołem
Słońce gżać w lecie.
błędy w spójności / logice
podkreślenie linią falistą
Założyłem kurtkę bo było
gorąco.
fragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami
kwadratowymi
Fragment odbiegający od
tematu
fragment niezgodny z tematem
otaczamy chmurką
Fragment niezgodny
z tematem
błędy interpunkcyjne
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem
znak √ w kółku w miejscu
brakującego znaku
Było ciepło , i deszczowo.
Zrobiłem to √ ponieważ…
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe

\n
  1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
\n

• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna
z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)
LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje
się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się
0 punktów w każdym kryterium).

\n
  1. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
\n

egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.

\n
  1. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie
\n

nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one
otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków
językowych i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres
\n

i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.

\n
  1. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
\n

we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.

\n
  1. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
\n

przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.

\n
  1. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
\n

we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po
1 punkcie.

\n
  1. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy
\n

ortograficzne.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

Since (główna odpowiedź).

\n

Akceptowane warianty: After / Although / Though / As.

\n

Komplet zdania: "Since it began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US."

\n

Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect + "since"

\n

Fragment tekstu:

\n
"The Make-A-Wish charity is celebrating another anniversary this month. 8.1. it began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "it began in 1980" → punkt początkowy
  2. "has granted" → Present Perfect = czynność trwająca od przeszłości do teraz
  3. Sygnał: Present Perfect + punkt początkowy = "since"
\n

"Since + clause" = od kiedy (temporal connector).

\n

Wniosek: Naturalna konstrukcja → Since.

\n

Sposób 2 - analiza akceptowanych wariantów

\n

Since (najlepszy):

\n\n

After (akceptowane):

\n\n

Although / Though (akceptowane):

\n\n

As (akceptowane):

\n\n

Sposób 3 - wyjaśnienie konstrukcji

\n

W języku angielskim Present Perfect (has granted) wskazuje na:

\n\n

Since + punkt początkowy:

\n\n

Reference gramatyczny - Present Perfect + temporal connectors

\n
📖 Present Perfect (has + V3):
it has granted 250,000 wishes = zrealizowała 250 tys. życzeń (z efektem do teraz)
Sygnały: since, for, recently, just, already, yet, ever, never
\n
📖 "Since" jako temporal connector:
Since it began in 1980, it has granted = od kiedy zaczęła w 1980, zrealizowała
Form: Since + clause + Present Perfect
\n
📖 "Since" + N (point in time):
Since 1980 = od 1980
Form: Since + date/event
\n
📖 "For" + duration:
For 40 years = przez 40 lat
Form: For + duration
UWAGA: since vs for - since = punkt początkowy, for = długość
\n
📖 Concessive connectors:
- Although + clause = chociaż
- Though + clause = chociaż (informal)
- Despite + N/V-ing = pomimo (forma)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: Since (główna)
- Akceptowane warianty: After, Although, Though, As
- 0 pkt - inna odpowiedź lub literówka
- Wymaganie szczegółowe: I. Konstrukcja Present Perfect + temporal/concessive connector.
- Uzasadnienie: "Since 1980 → has granted" = naturalna konstrukcja Present Perfect z punktem początkowym.
\n

Pułapki - co NIE jest akceptowane

\n

| Słowo | Dlaczego błędne |
| Because | Wymagałby Present Perfect i innej logiki (przyczyna, nie czas) |
| When | Wymagałby Past Simple ("When it began, it granted") |
| Until | "Until it began" = niesens (do momentu początku?) |
| Before | "Before it began" = przed założeniem - niesens |
| For | "For it began" = niegramatyczne (for + clause = niewłaściwe) |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Wymóg ortografii: Since (z wielkiej, bo początek zdania). Każdy wariant musi być POPRAWNIE napisany.
\n
⚠️ Uwaga: Present Perfect + Since to klasyczny tandem. Sygnał "has granted" + punkt początkowy = since.
\n
⚠️ Uwaga: W zadaniach 8.x klucz CKE wymaga PEŁNEJ POPRAWNOŚCI ortograficznej i gramatycznej. Drobny błąd = 0 pkt.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

to

\n

Komplet zdania: "They took the boy to their headquarters, where he was given a badge, a uniform specially made to fit his size, and was solemnly sworn in as the department's honorary officer."

\n

Sposób 1 - analiza konstrukcji "infinitive of purpose"

\n

Fragment tekstu:

\n
" a uniform specially made 8.2. fit his size "
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "specially made" → specjalnie wykonany
  2. CEL produkcji: aby PASOWAŁ na jego rozmiar
  3. "fit" to czasownik (V) → wymaga przed nim "to"
\n

"To + V" = aby + V (infinitive of purpose).

\n

Wniosek: Konstrukcja celu → to.

\n

Sposób 2 - analiza alternatyw (i dlaczego nie pasują)

\n

Możliwe próby uczniów:

\n

"for fitting":

\n\n

"so that":

\n\n

"and":

\n\n

Klucz CKE jest BARDZO ŚCISŁY: akceptowane TYLKO "to" (1 słowo).

\n

Sposób 3 - porównanie konstrukcji celu

\n

Infinitive of purpose:

\n\n

W luce 8.2 - JEDNO słowo:

\n\n

Reference gramatyczny - infinitive of purpose

\n
📖 "To V" (infinitive of purpose):
made to fit = wykonany, aby pasował
Form: V + to + bare V
Sens: cel czynności
\n
📖 Past participle as Adj + infinitive of purpose:
uniform (which was) specially made to fit his size = mundur (który był) specjalnie wykonany aby pasować na jego rozmiar
Reduced relative clause: N + V3 + to + V
\n
📖 "Fit":
- to fit = pasować (dopasowywać się rozmiarem)
- Past Simple: fit / fitted (czasem oba akceptowane)
- Compare: to fit the size (dopasować się do rozmiaru)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: to (TYLKO!)
- 0 pkt - inna odpowiedź lub literówka
- Wymaganie szczegółowe: I. Konstrukcja infinitive of purpose.
- Uzasadnienie: "made TO fit" = wykonany, aby pasował (cel).
\n

Dlaczego inne słowa są błędne

\n

| Słowo | Dlaczego błędne |
| to | POPRAWNA - infinitive of purpose |
| for | "For + V-ing" niegramatyczne tu |
| and | Nie cel, lecz koordynacja |
| in | "In fit" - niegramatyczne |
| so | Wymagałoby "so that" + clause (≥2 słów) |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE w zadaniach 8.x AKCEPTUJE TYLKO PODANE SŁOWA - bez wariantów. Tylko "to" = 1 pkt.
\n
⚠️ Uwaga: "Infinitive of purpose" to klasyczna konstrukcja PR: V + to + V = cel działania.
\n
⚠️ Uwaga: "Made to fit" = idiom: zrobione na miarę / wykonane aby pasowało. Bezpośrednio = wzorzec po-V3 + to + V.
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

been (główna odpowiedź).

\n

Akceptowane warianty: got / gotten (AmE).

\n

Komplet zdania: "More than 334,000 wishes have been granted worldwide so far "

\n

Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect Passive

\n

Fragment tekstu:

\n
"More than 334,000 wishes have 8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and corporate sponsors."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "have" → auxiliary Present Perfect
  2. "granted" → V3 (past participle)
  3. "wishes" → podmiot bierny (życzenia ZOSTAŁY spełnione)
  4. Konstrukcja: S + have + ??? + V3 = Present Perfect Passive
\n

Present Perfect Passive: have + been + V3

\n

Wniosek: Konstrukcja PP Passive → been.

\n

Sposób 2 - analiza Passive Voice

\n

Przekształcenie active → passive:

\n

Active: "They have granted 334,000 wishes."

\n\n

Passive: "334,000 wishes have BEEN GRANTED."

\n\n

Konstrukcja: S + have/has + BEEN + V3

\n

W luce: have + ??? + granted → been (between have and V3).

\n

Sposób 3 - analiza wariantów (got / gotten)

\n

Standard British English:

\n\n

American English (alternatywy):

\n\n

Get-passive jest informalniejszą formą passive, akceptowaną w niektórych dialektach.

\n

Klucz CKE akceptuje: been (główna) + got / gotten (warianty).

\n

Reference gramatyczny - Present Perfect Passive

\n
📖 Present Perfect Passive:
Form: have/has + been + V3
Active: has granted wishes
Passive: wishes have been granted
Sens: czynność zakończona w przeszłości z efektem do teraz, strona bierna
\n
📖 Get-passive (informal):
Form: have got + V3 (BrE) / have gotten + V3 (AmE)
Sens: stać się objektem czynności
Compare: He got hired. (informal) = He was hired. (standard)
\n
📖 Tense table for Passive:
- Present Simple Passive: is/are + V3
- Past Simple Passive: was/were + V3
- Present Perfect Passive: have/has + been + V3
- Past Perfect Passive: had + been + V3
- Future Simple Passive: will + be + V3
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: been (główna)
- Akceptowane warianty: got, gotten
- 0 pkt - inna odpowiedź lub literówka
- Wymaganie szczegółowe: I. Konstrukcja Present Perfect Passive.
- Uzasadnienie: have + been + granted = standardowa Present Perfect Passive.
\n

Dlaczego inne słowa są błędne

\n

| Słowo | Dlaczego błędne |
| been | POPRAWNA - Present Perfect Passive |
| got | Akceptowane (get-passive) |
| gotten | Akceptowane (AmE) |
| being | have being granted = niegramatyczne |
| be | have be granted = niegramatyczne (musi być V3) |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: "being" wydaje się logiczne (Present Continuous?), ALE Present Perfect Passive wymaga "been" (V3 od "be"), nie gerund.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE akceptuje 3 warianty: been (standard), got / gotten (informal/AmE). Wszystkie 3 = 1 pkt.
\n
⚠️ Uwaga: Spelling: been (2 "e") - częsta literówka "ben" lub "bein".
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

whose

\n

Komplet zdania: "The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, whose help has been invaluable for making children's dreams come true."

\n

Sposób 1 - analiza zaimka względnego dzierżawczego

\n

Fragment tekstu:

\n
" the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making children's dreams come true."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. Przed luką: nazwiska celebrytów (Beyoncé, Meryl Streep, John Grisham)
  2. Po luce: "help has been invaluable" → "help" należy DO celebrytów
  3. Relacja: ICH pomoc (POSIADANIE)
\n

"Whose" = którego/której/których (zaimek względny dzierżawczy).

\n

Wniosek: Posiadanie + relative clause → whose.

\n

Sposób 2 - analiza zaimków względnych

\n

| Zaimek | Użycie | Przykład |
| who | osoby (jako podmiot) | The man WHO came is my uncle. |
| whom | osoby (jako dopełnienie, formalne) | The man WHOM I saw is my uncle. |
| whose | POSIADANIE (osoby i rzeczy) | The man WHOSE car is red. |
| which | rzeczy / zwierzęta | The book WHICH I read is good. |
| that | osoby i rzeczy | The man THAT came is my uncle. |
| where | miejsca | The city WHERE I live is small. |
| when | czas | The day WHEN I was born. |

\n

W luce: whose = której/których pomoc (posiadanie).

\n

Sposób 3 - porównanie konstrukcji

\n

Zdanie z luką:

\n
"celebrities, , whose help has been invaluable"
\n

Alternatywa (bez relative):

\n
"celebrities; their help has been invaluable"
\n

Obie konstrukcje wyrażają to samo: pomoc CELEBRYTÓW (ich pomoc).

\n

W relative clause: whose = their jako zaimek względny.

\n

Reference gramatyczny - relative pronouns

\n
📖 "Whose" (relative possessive pronoun):
celebrities WHOSE help has been invaluable = celebryci, których pomoc była bezcenna
Form: N + whose + N + V
Sens: posiadanie (= their + N)
\n
📖 Defining vs Non-defining relative clauses:
- Defining (bez przecinków): identyfikuje N
The celebrity whose help is invaluable (który konkretnie?)
- Non-defining (z przecinkami): dodaje info o znanym N
Beyoncé, whose help is invaluable (już wiemy, kim jest)
Tu: non-defining (z przecinkami)
\n
📖 "Whose" z rzeczami (nie tylko osobami):
the building whose roof is leaking = budynek, którego dach przecieka
Whose działa dla osób I rzeczy (UWAGA: "of which" formalniej, ale rzadziej)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: whose (TYLKO!)
- 0 pkt - inna odpowiedź lub literówka
- Wymaganie szczegółowe: I. Relative possessive pronoun.
- Uzasadnienie: "celebrities WHOSE help" = relative possessive (ich pomoc).
\n

Dlaczego inne słowa są błędne

\n

| Słowo | Dlaczego błędne |
| whose | POPRAWNA - relative possessive |
| who | "who help" = niegramatyczne (potrzebny rzeczownik) |
| which | Dotyczy rzeczy, nie osób; też nie wyraża posiadania |
| their | Wymaga osobnego zdania, nie relative clause |
| that | Defining clause, ale brak posiadania w samym "that" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: "Whose" to JEDYNY zaimek względny dzierżawczy w angielskim. Wyraża POSIADANIE w relative clause.
\n
⚠️ Uwaga: Spelling: whose (NIE "who's" - to skrót od "who is/has"). Częsty błąd ortograficzny.
\n
⚠️ Uwaga: "Whose" działa dla OSÓB i RZECZY. Dla rzeczy formalniej "of which", ale "whose" akceptowane.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE w 8.x akceptuje TYLKO jedno słowo: whose. Brak akceptowanych wariantów.
"}]}