{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nENSURING SAFE OPERATION OF DRONES\nThe airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity\nof small unmanned drones has added to the congestion. 5.1. If we want to prevent such\nincidents in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required.\nThe scale of the problem is unknown. Sales of drones in Britain and many other countries are\nnot counted but we know the trend is increasing. America’s Federal Aviation Administration\nreckons consumer sales could grow from 1.9 million in 2016 to as many as 4.3 million by 2020.\nClose encounters are also on the rise and many of them can potentially be hazardous. Britain’s\nAirprox Board, which is responsible for collecting reports, found 23 near-misses between\ndrones and aircraft between April and November last year. Today no one is sure how much\ndamage a drone could do to a jet airliner. 5.2. What’s more, many of them have metal\ncomponents, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged.\nRules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen. 5.3. Not\ncomplying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop\naccidents. Stricter control is necessary. In America, recreational users are required to register\ntheir drones online and are given an identification number for their craft. Failure to register\ncould mean a fine of up to $250,000. Schemes to help identify drone operators are also planned\nin Europe.\nTechnology can also help keep drones out of trouble. 5.4. Another method is a “virtual\ntether”, which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from\nits operator.\nadapted from www.economist.com\nA. In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be\nkept in sight by their operators at all times.\nB. Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some\nwhich can weigh 20 kilos.\nC. But neither various rules nor the most modern technology will stop those intent on\ndeliberately causing harm.\nD. Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software\nwhich programs a drone’s GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.\nE. As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one\nminor collision, thankfully with negligible damage.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych\nproporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział\nna akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów\ntreści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nCoraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do\ncentrów miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony wprowadzenia\ntakiego zakazu.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\npomysłu wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrów miast oraz zaznaczenie, że\nw pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony takiego rozwiązania (wymaga tego ten typ\nrozprawki), np. More and more cities consider banning cars from their centres. Such\na decision would have some good and bad sides.\nJeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast i zapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki, ale zdający nie precyzuje, że chodzi o wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów,\nuznaje ją się za odbiegającą od tematu, np. More and more cities opt for banning cars from\ncities. It has good and bad sides.\nOdniesienie się do wad i zalet poruszania się samochodów w centrach miast / wjeżdżania\nsamochodów do centrów miast lub wyrażenie opinii na temat poruszania się samochodów\npo centrach miast jest tezą odbiegającą od tematu, np. There are good and bad sides of cars\ndriving into city centres; Cars should not be able to ride in city centres;\nJeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast, ale zdający nie precyzuje, że chodzi\no wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów, a jednocześnie teza nie zapowiada oczekiwanej\nstruktury rozprawki, uznaje się ją za niezgodną z tematem, np. Cars should not drive in\ncities.\nPomysł wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrum może być wyrażony\nw różny sposób, np. Cities are going to ban/prohibit/forbid cars from the centre; In many\ncities laws closing city centers to cars are introduced; Authorities want to stop cars from\nentering city center; Residents want regulations which will stop cars from driving into city\ncentres; People want to stop cars from entering city centres; People are against allowing\ncars into the city centres.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu miastach\nplanowane jest wprowadzenie takiego zakazu, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą\nwady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nuznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one minor collision, thankfully with negligible damage.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"The airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity of small unmanned drones has added to the congestion.\"\n\n**LUKA 5.1.**\n\n**PO luce:**\n> \"If we want to prevent **such incidents** in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"soaring popularity\"** → wzrost dronów (congestion)\n2. **\"such incidents\"** w zdaniu PO luce → MUSI być wcześniej INCIDENTS\n3. Cause-effect: crowded airspace + drones → close encounters\n\n**Wniosek:** Brakuje wprowadzenia INCIDENTS - opcja E zawiera \"close encounters\" + \"collision\" + \"As a result\" (skutek congestion) → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników i referencji\n\n**\"As a result\"** (opcja E) → bezpośrednio łączy się z PRZED luką:\n- Cause: \"airspace crowded + drones added to congestion\"\n- Effect (E): \"many close encounters + one minor collision\"\n\n**\"such incidents\"** (po luce) → odnosi się DO incydentów wymienionych w luce:\n- \"close encounters\" = incydenty\n- \"minor collision\" = incydent\n- Bez wzmianki o incydentach w luce, \"such incidents\" nie miałoby antecedentu\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (rules: 150 metres, in sight) - to ZASADY, nie skutki congestion. Pasuje do 5.3.\n**Opcja B** (size of insect vs 20 kilos) - to OPIS DRONÓW, nie konsekwencje. Pasuje do 5.2.\n**Opcja C** (rules vs deliberate harm) - to ALTERNATYWA do reguł. Nie pasuje na początek.\n**Opcja D** (drone makers restricting speed) - to TECHNOLOGIA. Pasuje do 5.4.\n**Opcja E** (As a result, close encounters + collision) ✓ - odpowiada congestion + wprowadza incidents\n\n## Reference gramatyczny - discourse markers + Present Perfect\n\n> 📖 **\"As a result\":**\n> Discourse marker: konsekwencja, skutek\n> Form: `as a result, + clause` (na początku zdania)\n> Synonimy: `consequently, therefore, thus, hence`\n\n> 📖 **Present Perfect \"there have been\":**\n> `there have been many close encounters` = doszło do wielu spotkań\n> Form: `there + has/have + been + N` (existential)\n> Funkcja: stwierdzenie istnienia faktów do teraz\n\n> 📖 **\"Close encounter\":**\n> Idiom: bliskie spotkanie (zwykle niebezpieczne)\n> Synonim: near-miss, brush\n> Pochodzenie: \"Close Encounters of the Third Kind\" (film SF)\n\n> 📖 **\"Negligible\":**\n> Adj: znikomy, nieznaczny\n> Synonim: trivial, minor, insignificant\n> Note: hedge word - łagodzi treść (\"thankfully with negligible damage\")\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** E zawiera \"As a result\" (efekt crowded airspace) + \"close encounters\" (incidents).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres rules | Zasady, nie skutki - pasuje do 5.3 |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów, nie konsekwencje - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Alternatywa, nie pierwszy fakt |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| **E** | **As a result + close encounters** | **POPRAWNA - efekt + incidents** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"such incidents\" (po luce) wymaga INCIDENTS WCZEŚNIEJ. Bez E nie ma incydentów do których można się odnieść.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"As a result\" silnie wskazuje na CAUSE-EFFECT relationship. To pierwszy logiczny krok po opisie congestion.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj: zadanie 5 = matching 4 luk do 5 opcji, JEDNA opcja zostaje (w tym arkuszu opcja C).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some which can weigh 20 kilos.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Today no one is sure how much damage a drone could do to a jet airliner.\"\n\n**LUKA 5.2.**\n\n**PO luce:**\n> \"What's more, many of them have metal components, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"how much damage a drone could do\"** → pytanie o SKALĘ szkód\n2. **\"What's more\"** (po luce) → dodawanie POWODÓW dlaczego szkody mogą być duże\n3. Luka MUSI odpowiadać na PYTANIE o szkody - RÓŻNE ROZMIARY dronów = różny potencjał szkód\n\n**Wniosek:** Opcja B mówi o RÓŻNYCH ROZMIARACH dronów (insect-sized vs 20 kg) - pokazuje, że niektóre MOGĄ wyrządzić duże szkody → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza powiązań logicznych\n\n**Cause-effect chain:**\n1. PRZED: \"how much damage could a drone do?\"\n2. **B**: \"insect-sized OK, but 20 kilos are big!\" (skala szkód zależy od rozmiaru)\n3. PO: \"What's more, metal + batteries\" (DODATKOWE powody szkód)\n\n**\"What's more\"** = ADDITIONAL information → kontynuuje wątek o szkodach.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (rules: 150 metres, in sight) - nie pasuje do dyskusji o szkodach\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) ✓ - bezpośrednio o ROZMIARACH = szkodach\n**Opcja C** (rules vs deliberate harm) - nie kontekstu o szkodach\n**Opcja D** (drone makers restricting) - to TECHNOLOGIA pasuje do 5.4\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - determiners + relative clauses\n\n> 📖 **\"Those (= drones)\":**\n> `Those the size of a large insect` = te (drony) o rozmiarze dużego owada\n> Form: `those + N + reduced relative clause`\n> Note: anaphoric reference do \"drones\" w poprzednim zdaniu\n\n> 📖 **\"Nothing to worry about\":**\n> Idiom: `(be) nothing to worry about` = nie ma się czym martwić\n> Form: `be + nothing + to + V`\n\n> 📖 **\"Some which can weigh\":**\n> `some which can weigh 20 kilos` = niektóre, które mogą ważyć 20 kg\n> Form: `some + which/that + can + V`\n> Note: defining relative clause\n\n> 📖 **Modal \"can\":**\n> `can weigh 20 kilos` = mogą ważyć\n> Form: `can + bare V` (possibility/ability)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** B opisuje SKALĘ dronów (insect vs 20 kg) jako odpowiedź na pytanie o szkody.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres rules | Zasady, nie skala szkód - pasuje do 5.3 |\n| **B** | **Insect vs 20 kilos** | **POPRAWNA - opisuje skalę szkód** |\n| C | Neither rules nor tech | Filozoficzna obserwacja, nie kontynuacja |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"What's more\"** (po luce) sygnalizuje DODAWANIE informacji o SZKODACH. Bez B nie ma logicznego \"more\" do dodania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kontrast insect vs 20 kilos = dramatyczna różnica w potencjale szkód. To odpowiada PYTANIU \"how much damage\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Those\" w opcji B = anafora do \"drones\" w poprzednim akapicie. Bez tej referencji opcja nie pasuje.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be kept in sight by their operators at all times.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Rules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen.\"\n\n**LUKA 5.3.**\n\n**PO luce:**\n> \"Not complying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop accidents.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Rules for operating drones\"** (przed) → wprowadzenie tematu zasad\n2. **\"these regulations\"** (po) → odnosi się do KONKRETNYCH zasad - MUSZĄ być wymienione wcześniej\n3. **\"Not complying\"** → SUGERUJE, że zasady są PRZED tym zdaniem\n\n**Wniosek:** Luka MUSI zawierać KONKRETNE zasady → opcja A wymienia konkrety (150 metres, in sight, at all times) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza referencji \"these regulations\"\n\n**\"these regulations\"** = anaphora - wymaga antecedentu (wymienionych zasad).\n\nA podaje DWIE konkretne zasady:\n1. \"not supposed to go higher than 150 metres\" - limit wysokości\n2. \"should be kept in sight by their operators at all times\" - ciągła widoczność\n\nTo TE zasady, które \"are a criminal offence\" jeśli się ich nie przestrzega.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (150 metres, in sight) ✓ - KONKRETNE zasady - pasuje\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) - opis dronów, nie zasady - pasuje do 5.2\n**Opcja C** (neither rules nor tech) - generalne stwierdzenie, NIE konkretne zasady\n**Opcja D** (drone makers restricting) - TECHNOLOGIA, nie zasady - pasuje do 5.4\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - \"be supposed to\" + modal verbs\n\n> 📖 **\"Be supposed to + V\":**\n> `drones are not supposed to go higher than 150 metres` = drony nie powinny lecieć wyżej\n> Form: `be + supposed + to + V` (oczekiwanie/obowiązek)\n> Note: WAŻNE - \"are not supposed to\" = obowiązek negatywny\n\n> 📖 **Passive voice z modal:**\n> `should be kept in sight` = powinny być utrzymywane w polu widzenia\n> Form: `modal + be + V3` (passive modal)\n\n> 📖 **\"At all times\":**\n> Idiom: zawsze, przez cały czas\n> Synonim: always, constantly, continuously\n> Note: formalniej niż \"always\"\n\n> 📖 **\"Comply with + N\":**\n> `not complying with these regulations` = nieprzestrzeganie tych przepisów\n> Form: `comply + with + N`\n> Synonim: adhere to, abide by, follow\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** A podaje konkretne zasady (150m, in sight), do których odnosi się \"these regulations\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **150 metres + in sight** | **POPRAWNA - konkretne zasady** |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Nie wymienia zasad |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: anaphora **\"these regulations\"** (po luce) wymaga ANTECEDENTU. Bez konkretów w luce, \"these\" odnosi się do niczego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konkrety w opcji A (150 m, in sight) = KLASYCZNE zasady dronowe. Klucz: rozpoznać typowe regulacje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Not supposed to\" + \"should\" = modale OBOWIĄZKU. Klucz: rozumieć modal verbs.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software which programs a drone's GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Technology can also help keep drones out of trouble.\"\n\n**LUKA 5.4.**\n\n**PO luce:**\n> \"Another method is a 'virtual tether', which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from its operator.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Technology can also help\"** (przed) → wprowadzenie TECHNOLOGII\n2. **\"Another method\"** (po) → DRUGA metoda - musi być pierwsza\n3. Luka MUSI zawierać PIERWSZĄ konkretną metodę technologiczną\n\n**Wniosek:** D opisuje DWA konkretne narzędzia (speed restriction + GPS software) → odpowiada wymaganiu \"first method\" → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury logicznej\n\n**Structure pattern:**\n1. Topic sentence: \"Technology can also help\"\n2. **Pierwsza metoda (LUKA 5.4 = D)**: speed restriction + GPS software\n3. \"Another method\" (po luce): virtual tether\n\nStruktura: lista 2 technologii. Bez pierwszej (D), \"another\" nie ma sensu.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (150 metres, in sight) - to ZASADY, nie technologia - pasuje do 5.3\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) - opis dronów - pasuje do 5.2\n**Opcja C** (neither rules nor tech) - to STWIERDZENIE OGRANICZEŃ, mogłoby być końcowe; nie pasuje na początek wymieniania technologii\n**Opcja D** (drone makers + GPS) ✓ - KONKRETNE technologie\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - Present Continuous + relative clauses\n\n> 📖 **Present Continuous (proces w toku):**\n> `Some drone-makers are restricting the speed` = niektórzy producenci ograniczają prędkość\n> Form: `is/are + V-ing`\n> Funkcja: bieżący proces, trend\n\n> 📖 **\"As well as\":**\n> Spójnik dodający: `restricting speed, as well as installing software`\n> Form: `as well as + V-ing` (gdy łączy z V-ing) lub `+ N`\n> Synonim: in addition to, along with\n\n> 📖 **Defining relative clause z \"which\":**\n> `software which programs a drone's GPS` = oprogramowanie, które programuje GPS\n> Form: `N + which + V`\n\n> 📖 **\"Prevent X from V-ing\":**\n> `prevent flights near airports` = zapobiegać lotom\n> Note: tutaj reduced: `to prevent flights` (= to prevent flights from occurring)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** D opisuje konkretną PIERWSZĄ technologię (speed restriction + GPS); \"Another method\" wymaga pierwszej.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres + in sight | Zasady - pasuje do 5.3 |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Niewłaściwa pozycja - to stwierdzenie końcowe |\n| **D** | **Speed restriction + GPS** | **POPRAWNA - pierwsza technologia** |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"Another method\" (po luce) silnie sygnalizuje, że PIERWSZA metoda musi być wymieniona w luce. Bez D, \"another\" nie ma sensu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj - opcja C (neither rules nor tech) ZOSTAJE jako dodatkowa w tym arkuszu. To opcja Outsidera, mogłaby zamykać tekst, ale nie pasuje do żadnej luki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** D wymienia DWIE technologie (speed + GPS), więc to bogata informacja - pasuje do roli \"first method\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz całego zad. 5: 5.1=E, 5.2=B, 5.3=A, 5.4=D. Zostaje C.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-4)
Przeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.) literę,
którą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.
Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.
ENSURING SAFE OPERATION OF DRONES
The airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity
of small unmanned drones has added to the congestion. 5.1. If we want to prevent such
incidents in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required.
The scale of the problem is unknown. Sales of drones in Britain and many other countries are
not counted but we know the trend is increasing. America’s Federal Aviation Administration
reckons consumer sales could grow from 1.9 million in 2016 to as many as 4.3 million by 2020.
Close encounters are also on the rise and many of them can potentially be hazardous. Britain’s
Airprox Board, which is responsible for collecting reports, found 23 near-misses between
drones and aircraft between April and November last year. Today no one is sure how much
damage a drone could do to a jet airliner. 5.2. What’s more, many of them have metal
components, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged.
Rules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen. 5.3. Not
complying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop
accidents. Stricter control is necessary. In America, recreational users are required to register
their drones online and are given an identification number for their craft. Failure to register
could mean a fine of up to $250,000. Schemes to help identify drone operators are also planned
in Europe.
Technology can also help keep drones out of trouble. 5.4. Another method is a “virtual
tether”, which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from
its operator.
adapted from www.economist.com
A. In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be
kept in sight by their operators at all times.
B. Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some
which can weigh 20 kilos.
C. But neither various rules nor the most modern technology will stop those intent on
deliberately causing harm.
D. Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software
which programs a drone’s GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.
E. As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one
minor collision, thankfully with negligible damage.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJA-1R

","answer_text_html":"

5.
fragmenty
odbiegające
od tematu
i/lub nie na
temat
R
A
L
wypowiedź nie zawiera
fragmentów odbiegających
od tematu i/lub nie na temat
wypowiedź zawiera dłuższy
fragment / nieliczne krótkie
fragmenty odbiegające od
tematu i/lub nie na temat
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.

\n\n

Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy
Forma
1
0
1.
elementy
charakterystyczne
dla formy
R
teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
A
wypowiedź jest zatytułowana
L
wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
i kończący
2.
kompozycja
R
A
L
wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny
wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych
proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
3.
segmentacja
R
A
L
tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
na akapity) jest konsekwentny
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
4.
długość pracy
R
A
L
długość pracy mieści się w granicach 180-280 słów
wypowiedź nie spełnia
warunków określonych
dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów
treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy
treści
Elementy formy
4-3
2-1
0
10-9
5 p.
4 p.
3 p.
8-7
4 p.
3 p.
2 p.
6-5
3 p.
2 p.
1 p.
4-3
2 p.
1 p.
0 p.
2-1
1 p.
0 p.
0 p.
0
0 p.
0 p.
0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono
na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
Coraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do
centrów miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony wprowadzenia
takiego zakazu.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio
sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym
zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza

\n
  1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do
\n

pomysłu wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrów miast oraz zaznaczenie, że
w pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony takiego rozwiązania (wymaga tego ten typ
rozprawki), np. More and more cities consider banning cars from their centres. Such
a decision would have some good and bad sides.
Jeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast i zapowiada oczekiwaną strukturę
rozprawki, ale zdający nie precyzuje, że chodzi o wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów,
uznaje ją się za odbiegającą od tematu, np. More and more cities opt for banning cars from
cities. It has good and bad sides.
Odniesienie się do wad i zalet poruszania się samochodów w centrach miast / wjeżdżania
samochodów do centrów miast lub wyrażenie opinii na temat poruszania się samochodów
po centrach miast jest tezą odbiegającą od tematu, np. There are good and bad sides of cars
driving into city centres; Cars should not be able to ride in city centres;
Jeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast, ale zdający nie precyzuje, że chodzi
o wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów, a jednocześnie teza nie zapowiada oczekiwanej
struktury rozprawki, uznaje się ją za niezgodną z tematem, np. Cars should not drive in
cities.
Pomysł wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrum może być wyrażony
w różny sposób, np. Cities are going to ban/prohibit/forbid cars from the centre; In many
cities laws closing city centers to cars are introduced; Authorities want to stop cars from
entering city center; Residents want regulations which will stop cars from driving into city
centres; People want to stop cars from entering city centres; People are against allowing
cars into the city centres.

\n
  1. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu miastach
\n

planowane jest wprowadzenie takiego zakazu, nie jest tezą.

\n
  1. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą
\n

wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale
spowoduje też wiele problemów.

\n
  1. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,
\n

uznaje się ją za odbiegającą od tematu.

\n
  1. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką
\n

w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki
ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka
za i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

5.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

E - As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one minor collision, thankfully with negligible damage.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki

\n

PRZED luką:

\n
"The airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity of small unmanned drones has added to the congestion."
\n

LUKA 5.1.

\n

PO luce:

\n
"If we want to prevent such incidents in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "soaring popularity" → wzrost dronów (congestion)
  2. "such incidents" w zdaniu PO luce → MUSI być wcześniej INCIDENTS
  3. Cause-effect: crowded airspace + drones → close encounters
\n

Wniosek: Brakuje wprowadzenia INCIDENTS - opcja E zawiera "close encounters" + "collision" + "As a result" (skutek congestion) → E.

\n

Sposób 2 - analiza spójników i referencji

\n

"As a result" (opcja E) → bezpośrednio łączy się z PRZED luką:

\n\n

"such incidents" (po luce) → odnosi się DO incydentów wymienionych w luce:

\n\n

Sposób 3 - eliminacja innych opcji

\n

Opcja A (rules: 150 metres, in sight) - to ZASADY, nie skutki congestion. Pasuje do 5.3.
Opcja B (size of insect vs 20 kilos) - to OPIS DRONÓW, nie konsekwencje. Pasuje do 5.2.
Opcja C (rules vs deliberate harm) - to ALTERNATYWA do reguł. Nie pasuje na początek.
Opcja D (drone makers restricting speed) - to TECHNOLOGIA. Pasuje do 5.4.
Opcja E (As a result, close encounters + collision) ✓ - odpowiada congestion + wprowadza incidents

\n

Reference gramatyczny - discourse markers + Present Perfect

\n
📖 "As a result":
Discourse marker: konsekwencja, skutek
Form: as a result, + clause (na początku zdania)
Synonimy: consequently, therefore, thus, hence
\n
📖 Present Perfect "there have been":
there have been many close encounters = doszło do wielu spotkań
Form: there + has/have + been + N (existential)
Funkcja: stwierdzenie istnienia faktów do teraz
\n
📖 "Close encounter":
Idiom: bliskie spotkanie (zwykle niebezpieczne)
Synonim: near-miss, brush
Pochodzenie: "Close Encounters of the Third Kind" (film SF)
\n
📖 "Negligible":
Adj: znikomy, nieznaczny
Synonim: trivial, minor, insignificant
Note: hedge word - łagodzi treść ("thankfully with negligible damage")
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: E
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.
- Uzasadnienie: E zawiera "As a result" (efekt crowded airspace) + "close encounters" (incidents).
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | 150 metres rules | Zasady, nie skutki - pasuje do 5.3 |
| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów, nie konsekwencje - pasuje do 5.2 |
| C | Neither rules nor tech | Alternatywa, nie pierwszy fakt |
| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |
| E | As a result + close encounters | POPRAWNA - efekt + incidents |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "such incidents" (po luce) wymaga INCIDENTS WCZEŚNIEJ. Bez E nie ma incydentów do których można się odnieść.
\n
⚠️ Uwaga: "As a result" silnie wskazuje na CAUSE-EFFECT relationship. To pierwszy logiczny krok po opisie congestion.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj: zadanie 5 = matching 4 luk do 5 opcji, JEDNA opcja zostaje (w tym arkuszu opcja C).
\n

5.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some which can weigh 20 kilos.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki

\n

PRZED luką:

\n
"Today no one is sure how much damage a drone could do to a jet airliner."
\n

LUKA 5.2.

\n

PO luce:

\n
"What's more, many of them have metal components, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "how much damage a drone could do" → pytanie o SKALĘ szkód
  2. "What's more" (po luce) → dodawanie POWODÓW dlaczego szkody mogą być duże
  3. Luka MUSI odpowiadać na PYTANIE o szkody - RÓŻNE ROZMIARY dronów = różny potencjał szkód
\n

Wniosek: Opcja B mówi o RÓŻNYCH ROZMIARACH dronów (insect-sized vs 20 kg) - pokazuje, że niektóre MOGĄ wyrządzić duże szkody → B.

\n

Sposób 2 - analiza powiązań logicznych

\n

Cause-effect chain:

\n
  1. PRZED: "how much damage could a drone do?"
  2. B: "insect-sized OK, but 20 kilos are big!" (skala szkód zależy od rozmiaru)
  3. PO: "What's more, metal + batteries" (DODATKOWE powody szkód)
\n

"What's more" = ADDITIONAL information → kontynuuje wątek o szkodach.

\n

Sposób 3 - eliminacja innych opcji

\n

Opcja A (rules: 150 metres, in sight) - nie pasuje do dyskusji o szkodach
Opcja B (insect vs 20 kilos) ✓ - bezpośrednio o ROZMIARACH = szkodach
Opcja C (rules vs deliberate harm) - nie kontekstu o szkodach
Opcja D (drone makers restricting) - to TECHNOLOGIA pasuje do 5.4
Opcja E (close encounters) - pasuje do 5.1

\n

Reference gramatyczny - determiners + relative clauses

\n
📖 "Those (= drones)":
Those the size of a large insect = te (drony) o rozmiarze dużego owada
Form: those + N + reduced relative clause
Note: anaphoric reference do "drones" w poprzednim zdaniu
\n
📖 "Nothing to worry about":
Idiom: (be) nothing to worry about = nie ma się czym martwić
Form: be + nothing + to + V
\n
📖 "Some which can weigh":
some which can weigh 20 kilos = niektóre, które mogą ważyć 20 kg
Form: some + which/that + can + V
Note: defining relative clause
\n
📖 Modal "can":
can weigh 20 kilos = mogą ważyć
Form: can + bare V (possibility/ability)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.
- Uzasadnienie: B opisuje SKALĘ dronów (insect vs 20 kg) jako odpowiedź na pytanie o szkody.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | 150 metres rules | Zasady, nie skala szkód - pasuje do 5.3 |
| B | Insect vs 20 kilos | POPRAWNA - opisuje skalę szkód |
| C | Neither rules nor tech | Filozoficzna obserwacja, nie kontynuacja |
| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |
| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "What's more" (po luce) sygnalizuje DODAWANIE informacji o SZKODACH. Bez B nie ma logicznego "more" do dodania.
\n
⚠️ Uwaga: Kontrast insect vs 20 kilos = dramatyczna różnica w potencjale szkód. To odpowiada PYTANIU "how much damage".
\n
⚠️ Uwaga: "Those" w opcji B = anafora do "drones" w poprzednim akapicie. Bez tej referencji opcja nie pasuje.
\n

5.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be kept in sight by their operators at all times.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki

\n

PRZED luką:

\n
"Rules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen."
\n

LUKA 5.3.

\n

PO luce:

\n
"Not complying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop accidents."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "Rules for operating drones" (przed) → wprowadzenie tematu zasad
  2. "these regulations" (po) → odnosi się do KONKRETNYCH zasad - MUSZĄ być wymienione wcześniej
  3. "Not complying" → SUGERUJE, że zasady są PRZED tym zdaniem
\n

Wniosek: Luka MUSI zawierać KONKRETNE zasady → opcja A wymienia konkrety (150 metres, in sight, at all times) → A.

\n

Sposób 2 - analiza referencji "these regulations"

\n

"these regulations" = anaphora - wymaga antecedentu (wymienionych zasad).

\n

A podaje DWIE konkretne zasady:

\n
  1. "not supposed to go higher than 150 metres" - limit wysokości
  2. "should be kept in sight by their operators at all times" - ciągła widoczność
\n

To TE zasady, które "are a criminal offence" jeśli się ich nie przestrzega.

\n

Sposób 3 - eliminacja innych opcji

\n

Opcja A (150 metres, in sight) ✓ - KONKRETNE zasady - pasuje
Opcja B (insect vs 20 kilos) - opis dronów, nie zasady - pasuje do 5.2
Opcja C (neither rules nor tech) - generalne stwierdzenie, NIE konkretne zasady
Opcja D (drone makers restricting) - TECHNOLOGIA, nie zasady - pasuje do 5.4
Opcja E (close encounters) - pasuje do 5.1

\n

Reference gramatyczny - "be supposed to" + modal verbs

\n
📖 "Be supposed to + V":
drones are not supposed to go higher than 150 metres = drony nie powinny lecieć wyżej
Form: be + supposed + to + V (oczekiwanie/obowiązek)
Note: WAŻNE - "are not supposed to" = obowiązek negatywny
\n
📖 Passive voice z modal:
should be kept in sight = powinny być utrzymywane w polu widzenia
Form: modal + be + V3 (passive modal)
\n
📖 "At all times":
Idiom: zawsze, przez cały czas
Synonim: always, constantly, continuously
Note: formalniej niż "always"
\n
📖 "Comply with + N":
not complying with these regulations = nieprzestrzeganie tych przepisów
Form: comply + with + N
Synonim: adhere to, abide by, follow
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.
- Uzasadnienie: A podaje konkretne zasady (150m, in sight), do których odnosi się "these regulations".
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | 150 metres + in sight | POPRAWNA - konkretne zasady |
| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |
| C | Neither rules nor tech | Nie wymienia zasad |
| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |
| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: anaphora "these regulations" (po luce) wymaga ANTECEDENTU. Bez konkretów w luce, "these" odnosi się do niczego.
\n
⚠️ Uwaga: Konkrety w opcji A (150 m, in sight) = KLASYCZNE zasady dronowe. Klucz: rozpoznać typowe regulacje.
\n
⚠️ Uwaga: "Not supposed to" + "should" = modale OBOWIĄZKU. Klucz: rozumieć modal verbs.
\n

5.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software which programs a drone's GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki

\n

PRZED luką:

\n
"Technology can also help keep drones out of trouble."
\n

LUKA 5.4.

\n

PO luce:

\n
"Another method is a 'virtual tether', which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from its operator."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "Technology can also help" (przed) → wprowadzenie TECHNOLOGII
  2. "Another method" (po) → DRUGA metoda - musi być pierwsza
  3. Luka MUSI zawierać PIERWSZĄ konkretną metodę technologiczną
\n

Wniosek: D opisuje DWA konkretne narzędzia (speed restriction + GPS software) → odpowiada wymaganiu "first method" → D.

\n

Sposób 2 - analiza struktury logicznej

\n

Structure pattern:

\n
  1. Topic sentence: "Technology can also help"
  2. Pierwsza metoda (LUKA 5.4 = D): speed restriction + GPS software
  3. "Another method" (po luce): virtual tether
\n

Struktura: lista 2 technologii. Bez pierwszej (D), "another" nie ma sensu.

\n

Sposób 3 - eliminacja innych opcji

\n

Opcja A (150 metres, in sight) - to ZASADY, nie technologia - pasuje do 5.3
Opcja B (insect vs 20 kilos) - opis dronów - pasuje do 5.2
Opcja C (neither rules nor tech) - to STWIERDZENIE OGRANICZEŃ, mogłoby być końcowe; nie pasuje na początek wymieniania technologii
Opcja D (drone makers + GPS) ✓ - KONKRETNE technologie
Opcja E (close encounters) - pasuje do 5.1

\n

Reference gramatyczny - Present Continuous + relative clauses

\n
📖 Present Continuous (proces w toku):
Some drone-makers are restricting the speed = niektórzy producenci ograniczają prędkość
Form: is/are + V-ing
Funkcja: bieżący proces, trend
\n
📖 "As well as":
Spójnik dodający: restricting speed, as well as installing software
Form: as well as + V-ing (gdy łączy z V-ing) lub + N
Synonim: in addition to, along with
\n
📖 Defining relative clause z "which":
software which programs a drone's GPS = oprogramowanie, które programuje GPS
Form: N + which + V
\n
📖 "Prevent X from V-ing":
prevent flights near airports = zapobiegać lotom
Note: tutaj reduced: to prevent flights (= to prevent flights from occurring)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: D
- Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.
- Uzasadnienie: D opisuje konkretną PIERWSZĄ technologię (speed restriction + GPS); "Another method" wymaga pierwszej.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | 150 metres + in sight | Zasady - pasuje do 5.3 |
| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |
| C | Neither rules nor tech | Niewłaściwa pozycja - to stwierdzenie końcowe |
| D | Speed restriction + GPS | POPRAWNA - pierwsza technologia |
| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "Another method" (po luce) silnie sygnalizuje, że PIERWSZA metoda musi być wymieniona w luce. Bez D, "another" nie ma sensu.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj - opcja C (neither rules nor tech) ZOSTAJE jako dodatkowa w tym arkuszu. To opcja Outsidera, mogłaby zamykać tekst, ale nie pasuje do żadnej luki.
\n
⚠️ Uwaga: D wymienia DWIE technologie (speed + GPS), więc to bogata informacja - pasuje do roli "first method".
\n
⚠️ Uwaga: Klucz całego zad. 5: 5.1=E, 5.2=B, 5.3=A, 5.4=D. Zostaje C.
"}]}