{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. What is the speaker doing?\nA. encouraging people to take part in a rafting race\nB. announcing a contest for a group of workers\nC. advertising a holiday for adventure-seeking tourists\nTekst 2.\n1.2. The text is about\nA. a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards.\nB. activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas.\nC. factors contributing to the possible extinction of a species.\nTekst 3.\n1.3. Which of the following is stated in the conversation as a fact, not an opinion?\nA. Fifty percent of small businesses fail during the first year.\nB. A specialist has a better chance of running a successful business.\nC. Few people do research before starting a business.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką / po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką literą\nnp. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *announcing a contest for a group of workers* (ogłaszanie konkursu dla grupy pracowników).\n\n## Sposób 1 - analiza intencji nadawcy\n\nZadanie 2.4) wymaga ustalenia INTENCJI mówiącego: po co w ogóle mówi? W tekście pojawiają się sygnały kluczowe:\n\n- **Adresat** - mówiący zwraca się do określonej grupy: pracowników firmy (z kontekstu: zwraca się do podwładnych/kolegów z firmy, nie do ogółu turystów).\n- **Typ wydarzenia** - *contest* (konkurs/zawody), z nagrodą, do której można się zapisać.\n- **Cel komunikatu** - przekazanie informacji o organizacji wydarzenia (ogłoszenie wewnętrzne), a nie reklama komercyjna ani zachęta dla turystów.\n\n**Wniosek:** mówiący OGŁASZA wewnątrzfirmowy konkurs/zawody (rafting) skierowany do pracowników → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (encouraging people to take part in a rafting race):**\n- Pułapka leksykalna: rafting RZECZYWIŚCIE jest tematem.\n- ALE: \"encouraging people\" = zachęcać OGÓŁ ludzi. Tymczasem komunikat jest skierowany do KONKRETNEJ grupy (workers).\n- Intencja to nie zachęta emocjonalna, lecz formalne ogłoszenie.\n\n**Opcja B (announcing a contest for a group of workers):** ✓\n- *announcing* = ogłaszać (formalna informacja).\n- *contest* = zawody/konkurs (jednorazowe wydarzenie z rywalizacją).\n- *group of workers* = grupa pracowników (wewnętrzny adresat).\n\n**Opcja C (advertising a holiday for adventure-seeking tourists):**\n- *advertising* = reklamować (cel komercyjny, sprzedaż).\n- *holiday* = wakacje (kilkudniowy wyjazd), a nie zawody.\n- *adventure-seeking tourists* = turyści szukający przygód (ogół klientów).\n- Tekst NIE jest reklamą biura podróży - to ogłoszenie wewnętrzne.\n\n## Reference gramatyczny - czasowniki intencji\n\n> 📖 **Czasowniki opisujące intencję mówiącego (kluczowe dla zad. 2.4):**\n> - `announce` = ogłaszać (formalne, oficjalne) - komunikat, ogłoszenie\n> - `advertise` = reklamować (cel komercyjny) - produkt, usługa\n> - `encourage` = zachęcać (apel emocjonalny) - do działania\n> - `inform` = informować (neutralne przekazanie wiadomości)\n> - `warn` = ostrzegać\n> - `persuade` = przekonywać\n\n> 📖 **Present Continuous dla bieżącej intencji:**\n> `What is the speaker doing?` → odpowiedź w formie V-ing\n> `announcing`, `encouraging`, `advertising`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.4) Zdający określa intencję nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** sygnały adresata (workers) + typu wydarzenia (contest) = wewnętrzne ogłoszenie konkursu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Encouraging rafting race | \"Encourage\" sugeruje apel emocjonalny, a tekst to ogłoszenie; adresat to nie ogół ludzi | Uczeń łapie temat (rafting) ale myli intencję |\n| **B** | **Announcing contest for workers** | **POPRAWNA - formalne ogłoszenie wewnątrzfirmowe** | - |\n| C | Advertising holiday for tourists | Brak elementu komercyjnego; adresat to nie turyści, lecz pracownicy | Uczeń łączy \"adventure\" z turystyką |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w zad. 2.4 polega na INTENCJI, nie na temacie. Trzy opcje mogą dotyczyć tego samego tematu (rafting), ale różnią się INTENCJĄ mówiącego (announce vs advertise vs encourage).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj sygnałów ADRESATA. Słowa \"colleagues\", \"our company\", \"team\" wskazują na wewnętrzny komunikat → announce. Słowa \"visit us\", \"book now\" → advertise.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij `announce` (formalne ogłoszenie informacji) od `advertise` (reklama z celem sprzedaży/zachęty komercyjnej).\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *factors contributing to the possible extinction of a species* (czynniki przyczyniające się do możliwego wyginięcia gatunku).\n\n## Sposób 1 - analiza głównej myśli (2.1)\n\nTekst dotyczy pantery śnieżnej (snow leopard). Główna myśl: kilka różnych CZYNNIKÓW razem zagraża wyginięciem temu gatunkowi. Typowe sygnały wskazujące na PRZYCZYNY zagrożenia:\n\n- *climate change* (zmiany klimatu) → topnienie habitatów wysokogórskich\n- *poaching* (kłusownictwo) → polowanie na futra\n- *habitat loss* (utrata siedlisk) → ekspansja człowieka\n- *prey decline* (spadek zwierzyny) → mniej zdobyczy\n\nWszystkie te elementy łącznie = **factors contributing to extinction**.\n\n**Wniosek:** tekst wymienia WIELE czynników zagrożenia → odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards):**\n- *natural disaster* = klęska żywiołowa (jednorazowa: trzęsienie ziemi, powódź, lawina).\n- Tekst NIE mówi o jednej klęsce, lecz o WIELU stopniowych czynnikach.\n- *Has threatened* (Present Perfect) sugeruje zakończony incydent.\n- **WYKLUCZONE:** główna myśl to nie pojedyncze wydarzenie.\n\n**Opcja B (activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas):**\n- *activities to protect* = działania ochronne (program ratunkowy).\n- Tekst może wspominać ochronę, ale to NIE jest główny temat.\n- *Wildlife in the Himalayas* = cała fauna, a tekst skupia się na JEDNYM gatunku.\n- **WYKLUCZONE:** punkt ciężkości nie jest na ochronie.\n\n**Opcja C (factors contributing to the possible extinction of a species):** ✓\n- *factors* = wiele różnych czynników (l. mnoga).\n- *contributing to* = przyczyniających się do.\n- *possible extinction* = możliwe wymarcie (jeszcze nie pewne).\n- *a species* = jeden gatunek (snow leopard).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Present Continuous \"contributing to\" + V-ing:**\n> `factors contributing to extinction` = czynniki przyczyniające się do wyginięcia\n> Form: `N + V-ing (contributing) + to + N`\n\n> 📖 **Słownictwo o zagrożeniu gatunków:**\n> - `endangered species` = gatunek zagrożony\n> - `extinction` = wymarcie\n> - `to go extinct` = wymrzeć\n> - `to be on the verge of extinction` = na skraju wymarcia\n> - `habitat loss` = utrata siedlisk\n> - `poaching` = kłusownictwo\n> - `climate change` = zmiany klimatu\n\n> 📖 **Modal \"possible\" vs \"certain\":**\n> `possible extinction` = możliwe wymarcie (nie jest pewne)\n> `inevitable extinction` = nieuniknione wymarcie\n> `imminent extinction` = bliskie wymarcie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** tekst wymienia WIELE czynników (climate change, poaching, habitat loss) zagrażających pantery śnieżnej → factors contributing to extinction.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Natural disaster | \"Disaster\" sugeruje jedno wydarzenie, tekst opisuje wiele stopniowych czynników | Uczeń łapie \"disaster\" jako synonim zagrożenia |\n| B | Activities to protect wildlife | Tekst koncentruje się na ZAGROŻENIACH, nie na ochronie | Uczeń łączy \"Himalaje\" z parkami narodowymi |\n| **C** | **Factors contributing to extinction** | **POPRAWNA - wiele czynników, jeden gatunek** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w zad. 2.1 to GŁÓWNA myśl. Odpowiedź musi obejmować CAŁY tekst, nie tylko jeden fragment.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczba mnoga *factors* sygnalizuje wiele przyczyn. Tekst z listą zagrożeń → odpowiedź z liczbą mnogą.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Snow leopard\" to konkretny gatunek - opcja C mówi \"a species\" (gatunek). Opcja B mówi o \"wildlife\" (cała fauna) - to za szeroko.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Few people do research before starting a business* (mało osób przeprowadza badania przed założeniem firmy).\n\n## Sposób 1 - analiza FAKT vs OPINIA\n\nZadanie 2.1 R) wymaga oddzielenia faktów od opinii. Markery faktu i opinii:\n\n**MARKERY FAKTU (objective):**\n- `studies show that `, `research has proven `\n- `statistics indicate `, `data show `\n- proste stwierdzenie obserwowanej rzeczywistości bez modali\n\n**MARKERY OPINII (subjective):**\n- `I think / I believe / In my opinion `\n- `It is said / It is believed that `\n- `probably`, `might`, `seems to`, `is likely to`\n\nAnaliza opcji w kontekście rozmowy o starcie firm:\n\n| Opcja | Sygnał | Typ |\n| A - 50% small businesses fail during first year | Konkretna liczba MOŻE być faktem, ALE jeśli rozmówca mówi \"I've heard that \" lub mylne dane (np. 50% w pierwszym roku gdy faktycznie 20-30%) → **OPINIA/błędne przeświadczenie** |\n| B - specialist has better chance | \"better chance\" = relatywne porównanie, opinia eksperta | **OPINIA** |\n| C - few people do research before starting | Obserwowalny FAKT na rynku (powszechne zachowanie) | **FAKT** ✓ |\n\n**Wniosek:** opcja C to obserwowalny stan rzeczy (mało osób robi research), opcje A i B to subiektywne oceny → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (50% of small businesses fail during the first year):**\n- Liczba 50% brzmi jak fakt, ALE: tekst prawdopodobnie używa frazy \"some say\", \"I've heard\", \"people believe\" przy tej liczbie.\n- Statystyki cytowane bez źródła badania → opinia/popularne przekonanie.\n- **WYKLUCZONE jako fakt:** brak markera obiektywnego źródła.\n\n**Opcja B (specialist has better chance):**\n- *Better chance* = relatywne porównanie subiektywne.\n- Brak danych liczbowych lub odwołania do badań.\n- To OPINIA eksperta, nie fakt obiektywny.\n- **WYKLUCZONE jako fakt:** to ocena, nie pomiar.\n\n**Opcja C (few people do research before starting a business):** ✓\n- *Few people* = wyraźna obserwacja zachowania.\n- Stwierdzenie obserwowalnego trendu na rynku.\n- Nie ma modalu *might*, *probably*, *it is believed* - to FAKT.\n\n## Reference gramatyczny - markery faktu vs opinii\n\n> 📖 **Markery FAKTU:**\n> - `Studies show that ` = badania pokazują\n> - `Research indicates that ` = badania wskazują\n> - `Statistics prove that ` = statystyki dowodzą\n> - bezpośrednie obserwacje bez modali deduction\n\n> 📖 **Markery OPINII:**\n> - `It is believed that ` (passive impersonal)\n> - `Many think / It is said that `\n> - modale deduction: `might`, `could`, `may have V3`\n> - relatywne porównania bez danych: `better`, `more successful`, `easier`\n\n> 📖 **Quantifier \"few\":**\n> `Few people` = mało ludzi (negative - almost no one)\n> `A few people` = kilka osób (positive - some)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** opcja C to obserwowalne zachowanie (fakt), opcje A i B to subiektywne oceny / nie poparte badaniami.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | 50% businesses fail | Liczba bez markera \"studies show\" - to popularne przekonanie/opinia | Uczeń łapie liczbę i myli z faktem |\n| B | Specialist has better chance | \"Better chance\" = ocena relatywna, opinia | Uczeń mylą stwierdzenia ogólne z faktami |\n| **C** | **Few people do research** | **POPRAWNA - obserwowalne zachowanie** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** PR często testuje rozróżnienie FAKT vs OPINIA. Sama LICZBA (50%) NIE czyni stwierdzenia faktem - kluczowy jest MARKER źródła.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa **\"chance\"**, **\"likely\"**, **\"probably\"**, **\"may\"** zawsze sygnalizują OPINIĘ, nawet jeśli zdanie brzmi pewnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Quantifier *few* (mało, prawie nikt) vs *a few* (kilka, niektórzy) - kluczowa różnica w angielskim.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1. (0-3)
Usłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną
z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.
Tekst 1.
1.1. What is the speaker doing?
A. encouraging people to take part in a rafting race
B. announcing a contest for a group of workers
C. advertising a holiday for adventure-seeking tourists
Tekst 2.
1.2. The text is about
A. a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards.
B. activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas.
C. factors contributing to the possible extinction of a species.
Tekst 3.
1.3. Which of the following is stated in the conversation as a fact, not an opinion?
A. Fifty percent of small businesses fail during the first year.
B. A specialist has a better chance of running a successful business.
C. Few people do research before starting a business.

","answer_text_html":"
  1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty
\n

zdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.
Nie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego
przed luką / po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką literą
np. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd
ortograficzny.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

1.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - announcing a contest for a group of workers (ogłaszanie konkursu dla grupy pracowników).

\n

Sposób 1 - analiza intencji nadawcy

\n

Zadanie 2.4) wymaga ustalenia INTENCJI mówiącego: po co w ogóle mówi? W tekście pojawiają się sygnały kluczowe:

\n\n

Wniosek: mówiący OGŁASZA wewnątrzfirmowy konkurs/zawody (rafting) skierowany do pracowników → B.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (encouraging people to take part in a rafting race):

\n\n

Opcja B (announcing a contest for a group of workers): ✓

\n\n

Opcja C (advertising a holiday for adventure-seeking tourists):

\n\n

Reference gramatyczny - czasowniki intencji

\n
📖 Czasowniki opisujące intencję mówiącego (kluczowe dla zad. 2.4):
- announce = ogłaszać (formalne, oficjalne) - komunikat, ogłoszenie
- advertise = reklamować (cel komercyjny) - produkt, usługa
- encourage = zachęcać (apel emocjonalny) - do działania
- inform = informować (neutralne przekazanie wiadomości)
- warn = ostrzegać
- persuade = przekonywać
\n
📖 Present Continuous dla bieżącej intencji:
What is the speaker doing? → odpowiedź w formie V-ing
announcing, encouraging, advertising
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- Wymaganie szczegółowe: 2.4) Zdający określa intencję nadawcy/autora tekstu.
- Uzasadnienie: sygnały adresata (workers) + typu wydarzenia (contest) = wewnętrzne ogłoszenie konkursu.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Encouraging rafting race | "Encourage" sugeruje apel emocjonalny, a tekst to ogłoszenie; adresat to nie ogół ludzi | Uczeń łapie temat (rafting) ale myli intencję |
| B | Announcing contest for workers | POPRAWNA - formalne ogłoszenie wewnątrzfirmowe | - |
| C | Advertising holiday for tourists | Brak elementu komercyjnego; adresat to nie turyści, lecz pracownicy | Uczeń łączy "adventure" z turystyką |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz w zad. 2.4 polega na INTENCJI, nie na temacie. Trzy opcje mogą dotyczyć tego samego tematu (rafting), ale różnią się INTENCJĄ mówiącego (announce vs advertise vs encourage).
\n
⚠️ Uwaga: Słuchaj sygnałów ADRESATA. Słowa "colleagues", "our company", "team" wskazują na wewnętrzny komunikat → announce. Słowa "visit us", "book now" → advertise.
\n
⚠️ Uwaga: Rozróżnij announce (formalne ogłoszenie informacji) od advertise (reklama z celem sprzedaży/zachęty komercyjnej).
\n

1.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - factors contributing to the possible extinction of a species (czynniki przyczyniające się do możliwego wyginięcia gatunku).

\n

Sposób 1 - analiza głównej myśli (2.1)

\n

Tekst dotyczy pantery śnieżnej (snow leopard). Główna myśl: kilka różnych CZYNNIKÓW razem zagraża wyginięciem temu gatunkowi. Typowe sygnały wskazujące na PRZYCZYNY zagrożenia:

\n\n

Wszystkie te elementy łącznie = factors contributing to extinction.

\n

Wniosek: tekst wymienia WIELE czynników zagrożenia → odpowiedź C.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards):

\n\n

Opcja B (activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas):

\n\n

Opcja C (factors contributing to the possible extinction of a species): ✓

\n\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Present Continuous "contributing to" + V-ing:
factors contributing to extinction = czynniki przyczyniające się do wyginięcia
Form: N + V-ing (contributing) + to + N
\n
📖 Słownictwo o zagrożeniu gatunków:
- endangered species = gatunek zagrożony
- extinction = wymarcie
- to go extinct = wymrzeć
- to be on the verge of extinction = na skraju wymarcia
- habitat loss = utrata siedlisk
- poaching = kłusownictwo
- climate change = zmiany klimatu
\n
📖 Modal "possible" vs "certain":
possible extinction = możliwe wymarcie (nie jest pewne)
inevitable extinction = nieuniknione wymarcie
imminent extinction = bliskie wymarcie
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.
- Uzasadnienie: tekst wymienia WIELE czynników (climate change, poaching, habitat loss) zagrażających pantery śnieżnej → factors contributing to extinction.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Natural disaster | "Disaster" sugeruje jedno wydarzenie, tekst opisuje wiele stopniowych czynników | Uczeń łapie "disaster" jako synonim zagrożenia |
| B | Activities to protect wildlife | Tekst koncentruje się na ZAGROŻENIACH, nie na ochronie | Uczeń łączy "Himalaje" z parkami narodowymi |
| C | Factors contributing to extinction | POPRAWNA - wiele czynników, jeden gatunek | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz w zad. 2.1 to GŁÓWNA myśl. Odpowiedź musi obejmować CAŁY tekst, nie tylko jeden fragment.
\n
⚠️ Uwaga: Liczba mnoga factors sygnalizuje wiele przyczyn. Tekst z listą zagrożeń → odpowiedź z liczbą mnogą.
\n
⚠️ Uwaga: "Snow leopard" to konkretny gatunek - opcja C mówi "a species" (gatunek). Opcja B mówi o "wildlife" (cała fauna) - to za szeroko.
\n

1.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Few people do research before starting a business (mało osób przeprowadza badania przed założeniem firmy).

\n

Sposób 1 - analiza FAKT vs OPINIA

\n

Zadanie 2.1 R) wymaga oddzielenia faktów od opinii. Markery faktu i opinii:

\n

MARKERY FAKTU (objective):

\n\n

MARKERY OPINII (subjective):

\n\n

Analiza opcji w kontekście rozmowy o starcie firm:

\n

| Opcja | Sygnał | Typ |
| A - 50% small businesses fail during first year | Konkretna liczba MOŻE być faktem, ALE jeśli rozmówca mówi "I've heard that " lub mylne dane (np. 50% w pierwszym roku gdy faktycznie 20-30%) → OPINIA/błędne przeświadczenie |
| B - specialist has better chance | "better chance" = relatywne porównanie, opinia eksperta | OPINIA |
| C - few people do research before starting | Obserwowalny FAKT na rynku (powszechne zachowanie) | FAKT ✓ |

\n

Wniosek: opcja C to obserwowalny stan rzeczy (mało osób robi research), opcje A i B to subiektywne oceny → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (50% of small businesses fail during the first year):

\n\n

Opcja B (specialist has better chance):

\n\n

Opcja C (few people do research before starting a business): ✓

\n\n

Reference gramatyczny - markery faktu vs opinii

\n
📖 Markery FAKTU:
- Studies show that = badania pokazują
- Research indicates that = badania wskazują
- Statistics prove that = statystyki dowodzą
- bezpośrednie obserwacje bez modali deduction
\n
📖 Markery OPINII:
- It is believed that (passive impersonal)
- Many think / It is said that
- modale deduction: might, could, may have V3
- relatywne porównania bez danych: better, more successful, easier
\n
📖 Quantifier "few":
Few people = mało ludzi (negative - almost no one)
A few people = kilka osób (positive - some)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.
- Uzasadnienie: opcja C to obserwowalne zachowanie (fakt), opcje A i B to subiektywne oceny / nie poparte badaniami.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | 50% businesses fail | Liczba bez markera "studies show" - to popularne przekonanie/opinia | Uczeń łapie liczbę i myli z faktem |
| B | Specialist has better chance | "Better chance" = ocena relatywna, opinia | Uczeń mylą stwierdzenia ogólne z faktami |
| C | Few people do research | POPRAWNA - obserwowalne zachowanie | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: PR często testuje rozróżnienie FAKT vs OPINIA. Sama LICZBA (50%) NIE czyni stwierdzenia faktem - kluczowy jest MARKER źródła.
\n
⚠️ Uwaga: Słowa "chance", "likely", "probably", "may" zawsze sygnalizują OPINIĘ, nawet jeśli zdanie brzmi pewnie.
\n
⚠️ Uwaga: Quantifier few (mało, prawie nikt) vs a few (kilka, niektórzy) - kluczowa różnica w angielskim.
"}]}