{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z wynalazcą. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\n3.1. The purpose of Trevor’s invention was to\nA. put his old gramophone to a new use.\nB. store electricity in remote areas of Africa.\nC. create an affordable way of powering radios.\nD. produce a radio that would also function as a gramophone.\n3.2. Why don’t some people make use of their potential, according to Trevor?\nA. They don’t come up with ideas quickly enough.\nB. They underestimate the value of their ideas.\nC. Their minds are not trained to generate new ideas.\nD. They feel intimidated because of fierce competition on the market.\n3.3. Which is NOT mentioned by Trevor as something teenagers should learn?\nA. dealing with electrical faults\nB. doing some woodwork\nC. growing plants in the garden\nD. carrying out car repairs\n3.4. When asked about information technology as a tool for inventors, Trevor\nA. suggests not being too dependent on it.\nB. argues it should be given priority over other tools.\nC. questions the accuracy of computer-aided designs.\nD. emphasizes the reliability of electronic devices.\n3.5. Which sentence best reflects Trevor’s opinion on female inventors?\nA. They mostly came up with inventions for the home.\nB. They were reluctant to take up educational opportunities.\nC. They proved to be better inventors than men.\nD. They were not adequately acknowledged as inventors.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *create an affordable way of powering radios* (stworzyć tani sposób zasilania radioodbiorników).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora\n\nWywiad dotyczy wynalazcy Trevora - kontekst sugeruje **wind-up radio** (radio nakręcane korbką, Trevor Baylis, 1991). Cel wynalazku: rozwiązać problem braku elektryczności i drogich baterii w Afryce, by ludzie mogli słuchać audycji edukacyjnych o AIDS.\n\nKluczowe wskazówki w wywiadzie:\n- Trevor inspirował się starym gramofonem (sprężyna mechaniczna) - to MECHANIZM, nie cel.\n- W Afryce baterie były drogie i niedostępne.\n- Cel: tania alternatywa zasilania radia → *affordable way of powering radios*.\n\n**Wniosek:** celem wynalazku było stworzenie taniego sposobu zasilania radia (bez baterii i bez prądu sieciowego) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (put his old gramophone to a new use):**\n- Pułapka: gramofon był INSPIRACJĄ dla mechanizmu sprężyny, ale Trevor NIE recyklował starego gramofonu.\n- Cel to RADIO, nie ponowne użycie gramofonu.\n\n**Opcja B (store electricity in remote areas of Africa):**\n- Pułapka: kontekst Afryki, brak elektryczności.\n- ALE wynalazek nie MAGAZYNUJE elektryczności - wytwarza ją na bieżąco z korbki.\n- *Store* = przechowywać (akumulator) - to inne urządzenie.\n\n**Opcja C (create an affordable way of powering radios):** ✓\n- *Affordable* = tani, dostępny finansowo.\n- *Way of powering radios* = sposób zasilania radia.\n- Pasuje do kontekstu: Afryka, brak baterii, tania alternatywa.\n\n**Opcja D (produce a radio that would also function as a gramophone):**\n- Pułapka leksykalna: oba słowa (radio + gramofon) w opcji.\n- ALE wynalazek NIE jest hybrydą radio-gramofon - to radio z mechanizmem sprężynowym.\n- Gramofon to tylko inspiracja mechanizmu.\n\n## Reference gramatyczny - \"purpose / aim\"\n\n> 📖 **Wyrażenia celu:**\n> - `The purpose of N was to V` = celem czegoś było\n> - `It was designed to V` = zostało zaprojektowane, aby\n> - `The aim of N is to V` = celem jest\n> - `in order to V`, `so as to V` = aby\n> - `for the purpose of V-ing`\n\n> 📖 **Adjective \"affordable\":**\n> `affordable` = przystępny cenowo, na który można sobie pozwolić\n> Form: `afford` (V) + `-able` (sufix)\n> Synonimy: `cheap`, `inexpensive`, `reasonably priced`, `low-cost`\n\n> 📖 **Gerund po \"way of\":**\n> `way of powering radios` = sposób zasilania radia\n> Form: `way + of + V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor stworzył wind-up radio jako TANI sposób zasilania radia w Afryce, gdzie baterie były drogie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | New use of old gramophone | Gramofon = inspiracja mechanizmu, nie cel | Uczeń łapie wzmiankę o gramofonie |\n| B | Store electricity in Africa | Wynalazek WYTWARZA, nie MAGAZYNUJE | Uczeń łapie \"Africa\" i \"electricity\" |\n| **C** | **Affordable way of powering radios** | **POPRAWNA - cel społeczny** | - |\n| D | Radio + gramophone hybrid | Wynalazek to radio na korbkę, nie hybryda | Uczeń łapie oba słowa |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka leksykalna: opcja D zawiera oba słowa (radio + gramofon), ale to nie hybryda - gramofon był tylko INSPIRACJĄ mechanizmu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Store* (magazynować) vs *generate* (wytwarzać) - kluczowa różnica energetyczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *affordable* pochodzi od *afford* (móc sobie pozwolić). Tani, ale w sensie społecznym (dostępność).\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *They underestimate the value of their ideas* (Niedoceniają wartości swoich pomysłów).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora\n\nTrevor wyjaśnia, dlaczego ludzie nie wykorzystują swojego potencjału. Typowe sygnały dla opcji B:\n\n- *they don't take their ideas seriously*\n- *they think their idea isn't good enough*\n- *they doubt themselves / they lack confidence*\n- *they underestimate what they could achieve*\n- *they think \"someone must have already invented this\"*\n\nTrevor mówi, że problem nie tkwi w BRAKU pomysłów, lecz w niskim szacunku do własnych pomysłów → mapowanie do opcji **B**.\n\n**Wniosek:** Ludzie niedoceniają wartości swoich pomysłów → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (don't come up with ideas quickly enough):**\n- *Quickly enough* = szybkość generowania pomysłów.\n- Trevor mówi o ICH WARTOŚCI, nie o tempie.\n- Pułapka leksykalna: *come up with ideas* brzmi pasująco, ale *quickly enough* zmienia sens.\n\n**Opcja B (underestimate the value of their ideas):** ✓\n- *Underestimate* = niedoceniać.\n- *Value of their ideas* = wartość pomysłów.\n- Bezpośrednio pasuje do wypowiedzi Trevora.\n\n**Opcja C (minds not trained to generate new ideas):**\n- Wymagałoby wzmianki o edukacji, treningu umysłu.\n- Trevor nie krytykuje braku treningu - mówi o BRAKU PEWNOŚCI.\n\n**Opcja D (intimidated by fierce competition):**\n- *Fierce competition* = zażarta konkurencja.\n- Trevor nie obwinia rynku - obwinia samoocenę ludzi.\n\n## Reference gramatyczny - \"underestimate\"\n\n> 📖 **Prefix \"under-\":**\n> `under-` = niedostatecznie, poniżej\n> - `underestimate` = niedoceniać (estimate + under)\n> - `undervalue` = niedoszacowywać wartość\n> - `underpaid` = niedopłacany\n> - `underdeveloped` = niedorozwinięty\n\n> 📖 **Antonimy:**\n> - `underestimate` ↔ `overestimate` (przeceniać)\n> - `undervalue` ↔ `overvalue`\n\n> 📖 **Czasownik \"make use of\":**\n> `make use of N` = wykorzystywać\n> `make full use of one's potential` = w pełni wykorzystywać potencjał\n\n> 📖 **Phrasal \"come up with\":**\n> `come up with an idea` = wpaść na pomysł\n> Form: `come + up + with + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor diagnozuje brak pewności siebie i niedocenianie pomysłów jako główny powód niewykorzystywania potencjału.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Don't come up with ideas quickly | Problem to JAKOŚĆ samooceny, nie SZYBKOŚĆ | Uczeń łapie \"ideas\" |\n| **B** | **Underestimate value of ideas** | **POPRAWNA - niedocenianie** | - |\n| C | Minds not trained | Brak wzmianki o treningu/edukacji | Uczeń myli z lukami w edukacji |\n| D | Intimidated by competition | Brak wzmianki o rynku/konkurencji | Uczeń myli z lękiem rynkowym |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka prefiksu *under-*: zdający musi rozpoznać, że *underestimate* = niedoceniać (klucz w R często testuje prefix).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trevor zachęca ludzi do WIARY w swoje pomysły. Słowa-klucze: confidence, self-belief, value of ideas.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Come up with* (phrasal) = wpaść na pomysł, NIE \"przyjść z\". Częsta pułapka leksykalna.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *growing plants in the garden* (uprawianie roślin w ogrodzie).\n\n## Sposób 1 - analiza pytania NEGATIVE (NOT mentioned)\n\nUWAGA: pytanie typu NOT - szukamy elementu, który NIE pada w wywiadzie. Trzy z czterech opcji SĄ wymienione; jedna NIE jest.\n\nTrevor podaje listę praktycznych umiejętności, których nastolatki powinny uczyć się w szkole/domu:\n- ✓ *electrical faults* - naprawa instalacji elektrycznej (drobne usterki)\n- ✓ *woodwork* - stolarka, prace w drewnie\n- ✗ *gardening/growing plants* - NIE wymieniony\n- ✓ *car repairs* - naprawa samochodów\n\nGrowing plants (ogrodnictwo) NIE pada na liście Trevora → odpowiedź **C**.\n\n**Wniosek:** ogrodnictwo NIE jest na liście umiejętności rekomendowanych przez Trevora → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji wymienionych\n\n**Opcja A (dealing with electrical faults):**\n- WYMIENIONE: Trevor podkreśla naukę naprawy elektryki (wymiana bezpieczników, podłączanie wtyczek).\n- *Electrical fault* = usterka elektryczna.\n\n**Opcja B (doing some woodwork):**\n- WYMIENIONE: stolarka jako praktyczna umiejętność DIY.\n- *Woodwork* = roboty stolarskie.\n\n**Opcja C (growing plants in the garden):** ✓ NIE wymienione\n- Trevor mówi o naprawach mechanicznych/elektrycznych, NIE o ogrodnictwie.\n\n**Opcja D (carrying out car repairs):**\n- WYMIENIONE: naprawy samochodu jako klasyczna umiejętność praktyczna.\n- *Carry out* = przeprowadzać.\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verbs i kolokacje\n\n> 📖 **Phrasal \"deal with\":**\n> `deal with electrical faults` = radzić sobie z usterkami\n> Form: `deal + with + N`\n> Synonim: `handle`, `cope with`\n\n> 📖 **\"Carry out\":**\n> `carry out repairs` = przeprowadzać naprawy\n> `carry out research` = prowadzić badania\n> `carry out a plan` = realizować plan\n\n> 📖 **Gerund formy:**\n> - `dealing with ` = radzenie sobie z\n> - `doing some woodwork` = robienie stolarki\n> - `growing plants` = uprawa roślin\n> - `carrying out repairs` = przeprowadzanie napraw\n\n> 📖 **Słownictwo DIY:**\n> - `woodwork` = stolarka\n> - `metalwork` = obróbka metalu\n> - `plumbing` = hydraulika\n> - `electrical work` = roboty elektryczne\n> - `car maintenance` = konserwacja samochodu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor wymienia electrical faults, woodwork i car repairs. NIE mówi o ogrodnictwie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Status w nagraniu |\n| A | Electrical faults | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n| B | Woodwork | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n| **C** | **Growing plants** | **POPRAWNA - NIE pada w wywiadzie** | NOT mentioned ✓ |\n| D | Car repairs | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w pytaniach NOT/EXCEPT: zaznacz opcje WYMIENIONE w nagraniu jako \"OK\", szukaj jedynego BRAKU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tematyka Trevora to umiejętności TECHNICZNE/MECHANICZNE. Ogrodnictwo nie pasuje do profilu wynalazcy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal *carry out* (przeprowadzać) - częsta kolokacja w CKE. Synonim: *conduct, perform*.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *suggests not being too dependent on it* (sugeruje, by nie być od niej zbyt zależnym).\n\n## Sposób 1 - analiza opinii Trevora o IT\n\nTrevor, jako wynalazca starej szkoły (mechaniczny wind-up radio), ma sceptyczne podejście do nadmiernego polegania na komputerach. Typowe sygnały dla opcji A:\n\n- *don't rely too much on computers*\n- *use your hands and brain first*\n- *technology is a tool, not a replacement*\n- *we shouldn't depend on IT for everything*\n- *young people should learn the basics without computers*\n\nTrevor PROMUJE narzędzia ręczne i kreatywność, OSTRZEGA przed nadmiarem IT → **A**.\n\n**Wniosek:** Trevor sugeruje nie polegać za bardzo na IT → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (suggests not being too dependent on it):** ✓\n- *Too dependent on IT* = zbyt zależny od technologii.\n- Trevor radzi balans - używać IT, ale nie nadużywać.\n\n**Opcja B (argues IT should be given priority):**\n- *Given priority* = preferowane.\n- Trevor JEST PRZECIWNY priorytetowi IT - promuje narzędzia tradycyjne.\n\n**Opcja C (questions accuracy of computer-aided designs):**\n- *Questions accuracy* = kwestionuje precyzję.\n- Trevor nie kwestionuje DOKŁADNOŚCI CAD - sugeruje BALANS, nie błędność.\n\n**Opcja D (emphasizes reliability of electronic devices):**\n- *Emphasizes reliability* = podkreśla niezawodność.\n- To OPPOSITE - Trevor SCEPTYCZNIE patrzy, nie chwali niezawodności.\n\n## Reference gramatyczny - \"suggest + V-ing\"\n\n> 📖 **\"Suggest + V-ing / not + V-ing\":**\n> `suggest doing` = sugerować robienie\n> `suggest not doing` / `suggest not being` = sugerować, by nie robić\n> Form: `suggest + V-ing` (NIE \"suggest to do\")\n\n> 📖 **Adjective \"dependent on\":**\n> `dependent on N` = zależny od\n> `too dependent on IT` = zbyt zależny od IT\n> Antonim: `independent of/from`\n\n> 📖 **\"Too + Adj\":**\n> `too dependent` = zbyt zależny (przesada)\n> Form: `too + Adj/Adv` (negatywne nasilenie)\n> Vs: `enough` (pozytywne - wystarczająco)\n\n> 📖 **Phrasal \"rely on\":**\n> `rely on N` = polegać na\n> `over-rely` = zbyt polegać\n> Synonim: `depend on`, `count on`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor radzi balans - IT jako narzędzie, ale nie zastępujące kreatywność i tradycyjne metody.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Not too dependent on IT** | **POPRAWNA - balans** | - |\n| B | IT priority | OPPOSITE - Trevor nie promuje priorytetu IT | Uczeń odwraca opinię |\n| C | Questions accuracy of CAD | Trevor nie krytykuje precyzji, krytykuje ZALEŻNOŚĆ | Uczeń łapie \"computer\" |\n| D | Emphasizes reliability | OPPOSITE - Trevor SCEPTYCZNY | Uczeń odwraca opinię |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Suggest + V-ing* (NIE \"suggest to V\")! Kluczowa konstrukcja w angielskim.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Dependent on* (Adj) vs *depend on* (V) - różne formy. Adj wymaga formy be + dependent on.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcje B i D są OPPOSITE do odpowiedzi A. Trevor PROMUJE balans, więc opcje promujące IT są błędne.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *They were not adequately acknowledged as inventors* (Nie były odpowiednio uznawane jako wynalazczynie).\n\n## Sposób 1 - analiza opinii Trevora\n\nTrevor mówi o NIEDOCENIANIU kobiet w historii wynalazczości. Typowe sygnały dla opcji D:\n\n- *women's inventions were credited to men*\n- *they didn't get the recognition they deserved*\n- *history has overlooked female inventors*\n- *their contributions were ignored*\n- *we should give them due credit*\n- *they were not acknowledged*\n\nKlasyczny przykład: Hedy Lamarr (frequency hopping), Ada Lovelace (programmer), Marie Curie (jedna z nielicznych z uznaniem).\n\nTrevor PODNOSI temat HISTORYCZNEJ NIESPRAWIEDLIWOŚCI → **D**.\n\n**Wniosek:** Kobiety nie były odpowiednio uznawane → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (mostly came up with inventions for the home):**\n- *Inventions for the home* = wynalazki domowe (zmywarka, mikrofalówka).\n- Stereotyp, NIE pasuje do progresywnej opinii Trevora.\n- Pułapka: brzmi neutralnie, ale jest STEREOTYPEM.\n\n**Opcja B (reluctant to take up educational opportunities):**\n- *Reluctant* = niechętny.\n- To NIEPRAWDA HISTORYCZNA - kobiety często nie MIAŁY dostępu (nie reluctant, tylko excluded).\n- Trevor nie obwinia kobiet.\n\n**Opcja C (proved to be better than men):**\n- *Better than men* = lepsze niż mężczyźni.\n- To skrajna pozycja, której Trevor NIE zajmuje.\n- Trevor mówi o RÓWNYM uznaniu, nie wyższości.\n\n**Opcja D (not adequately acknowledged as inventors):** ✓\n- *Not adequately acknowledged* = nieodpowiednio uznawane.\n- Trevor MÓWI O LUKACH W UZNANIU historycznym.\n\n## Reference gramatyczny - strona bierna z modalami\n\n> 📖 **Strona bierna Past Simple:**\n> `they were not acknowledged` = nie zostały uznane\n> Form: `was/were + V3` (negacja: was not / were not)\n\n> 📖 **Adverb \"adequately\":**\n> `adequately` = odpowiednio, należycie\n> Synonim: `properly`, `sufficiently`, `duly`\n> Antonim: `inadequately`, `insufficiently`\n\n> 📖 **Czasownik \"acknowledge\":**\n> `acknowledge` = uznawać, przyznawać\n> N: `acknowledgement` = uznanie\n> `acknowledge sb as N` = uznawać kogoś za\n> Synonim: `recognize`, `credit`, `give credit to`\n\n> 📖 **Past Simple - fakty historyczne:**\n> `They were not acknowledged` = w przeszłości nie były uznawane (Past Simple - zakończony fakt).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor mówi o historycznym niedocenianiu kobiet w wynalazczości - ich wkład był ignorowany lub przypisywany mężczyznom.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Inventions for home | Stereotyp; Trevor nie ogranicza ich do AGD | Uczeń łapie stereotyp |\n| B | Reluctant to educate | Trevor nie obwinia kobiet | Uczeń myli z brakiem dostępu |\n| C | Better than men | Skrajna pozycja, której Trevor nie zajmuje | Uczeń przesadza |\n| **D** | **Not adequately acknowledged** | **POPRAWNA - niedocenione** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: Trevor zajmuje pozycję ZRÓWNOWAŻONĄ - wzywa do RÓWNEGO uznania, nie do wyższości kobiet (C błędne) ani stereotypu (A błędne).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Acknowledge* (uznawać) vs *recognize* - często wymienne w angielskim. Spelling: 2x e w środku, NIE *aknowledge*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strona bierna *were not acknowledged* - Past Simple Passive. Sygnalizuje historyczny fakt.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3. (0-5)
Usłyszysz dwukrotnie wywiad z wynalazcą. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,
zgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.
3.1. The purpose of Trevor’s invention was to
A. put his old gramophone to a new use.
B. store electricity in remote areas of Africa.
C. create an affordable way of powering radios.
D. produce a radio that would also function as a gramophone.
3.2. Why don’t some people make use of their potential, according to Trevor?
A. They don’t come up with ideas quickly enough.
B. They underestimate the value of their ideas.
C. Their minds are not trained to generate new ideas.
D. They feel intimidated because of fierce competition on the market.
3.3. Which is NOT mentioned by Trevor as something teenagers should learn?
A. dealing with electrical faults
B. doing some woodwork
C. growing plants in the garden
D. carrying out car repairs
3.4. When asked about information technology as a tool for inventors, Trevor
A. suggests not being too dependent on it.
B. argues it should be given priority over other tools.
C. questions the accuracy of computer-aided designs.
D. emphasizes the reliability of electronic devices.
3.5. Which sentence best reflects Trevor’s opinion on female inventors?
A. They mostly came up with inventions for the home.
B. They were reluctant to take up educational opportunities.
C. They proved to be better inventors than men.
D. They were not adequately acknowledged as inventors.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJA-1R

","answer_text_html":"

3.
drugi
element
tematu

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

3.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - create an affordable way of powering radios (stworzyć tani sposób zasilania radioodbiorników).

\n

Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora

\n

Wywiad dotyczy wynalazcy Trevora - kontekst sugeruje wind-up radio (radio nakręcane korbką, Trevor Baylis, 1991). Cel wynalazku: rozwiązać problem braku elektryczności i drogich baterii w Afryce, by ludzie mogli słuchać audycji edukacyjnych o AIDS.

\n

Kluczowe wskazówki w wywiadzie:

\n\n

Wniosek: celem wynalazku było stworzenie taniego sposobu zasilania radia (bez baterii i bez prądu sieciowego) → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (put his old gramophone to a new use):

\n\n

Opcja B (store electricity in remote areas of Africa):

\n\n

Opcja C (create an affordable way of powering radios): ✓

\n\n

Opcja D (produce a radio that would also function as a gramophone):

\n\n

Reference gramatyczny - "purpose / aim"

\n
📖 Wyrażenia celu:
- The purpose of N was to V = celem czegoś było
- It was designed to V = zostało zaprojektowane, aby
- The aim of N is to V = celem jest
- in order to V, so as to V = aby
- for the purpose of V-ing
\n
📖 Adjective "affordable":
affordable = przystępny cenowo, na który można sobie pozwolić
Form: afford (V) + -able (sufix)
Synonimy: cheap, inexpensive, reasonably priced, low-cost
\n
📖 Gerund po "way of":
way of powering radios = sposób zasilania radia
Form: way + of + V-ing
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: Trevor stworzył wind-up radio jako TANI sposób zasilania radia w Afryce, gdzie baterie były drogie.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | New use of old gramophone | Gramofon = inspiracja mechanizmu, nie cel | Uczeń łapie wzmiankę o gramofonie |
| B | Store electricity in Africa | Wynalazek WYTWARZA, nie MAGAZYNUJE | Uczeń łapie "Africa" i "electricity" |
| C | Affordable way of powering radios | POPRAWNA - cel społeczny | - |
| D | Radio + gramophone hybrid | Wynalazek to radio na korbkę, nie hybryda | Uczeń łapie oba słowa |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka leksykalna: opcja D zawiera oba słowa (radio + gramofon), ale to nie hybryda - gramofon był tylko INSPIRACJĄ mechanizmu.
\n
⚠️ Uwaga: Store (magazynować) vs generate (wytwarzać) - kluczowa różnica energetyczna.
\n
⚠️ Uwaga: Słowo affordable pochodzi od afford (móc sobie pozwolić). Tani, ale w sensie społecznym (dostępność).
\n

3.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - They underestimate the value of their ideas (Niedoceniają wartości swoich pomysłów).

\n

Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora

\n

Trevor wyjaśnia, dlaczego ludzie nie wykorzystują swojego potencjału. Typowe sygnały dla opcji B:

\n\n

Trevor mówi, że problem nie tkwi w BRAKU pomysłów, lecz w niskim szacunku do własnych pomysłów → mapowanie do opcji B.

\n

Wniosek: Ludzie niedoceniają wartości swoich pomysłów → B.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (don't come up with ideas quickly enough):

\n\n

Opcja B (underestimate the value of their ideas): ✓

\n\n

Opcja C (minds not trained to generate new ideas):

\n\n

Opcja D (intimidated by fierce competition):

\n\n

Reference gramatyczny - "underestimate"

\n
📖 Prefix "under-":
under- = niedostatecznie, poniżej
- underestimate = niedoceniać (estimate + under)
- undervalue = niedoszacowywać wartość
- underpaid = niedopłacany
- underdeveloped = niedorozwinięty
\n
📖 Antonimy:
- underestimate ↔ overestimate (przeceniać)
- undervalue ↔ overvalue
\n
📖 Czasownik "make use of":
make use of N = wykorzystywać
make full use of one's potential = w pełni wykorzystywać potencjał
\n
📖 Phrasal "come up with":
come up with an idea = wpaść na pomysł
Form: come + up + with + N
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: Trevor diagnozuje brak pewności siebie i niedocenianie pomysłów jako główny powód niewykorzystywania potencjału.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Don't come up with ideas quickly | Problem to JAKOŚĆ samooceny, nie SZYBKOŚĆ | Uczeń łapie "ideas" |
| B | Underestimate value of ideas | POPRAWNA - niedocenianie | - |
| C | Minds not trained | Brak wzmianki o treningu/edukacji | Uczeń myli z lukami w edukacji |
| D | Intimidated by competition | Brak wzmianki o rynku/konkurencji | Uczeń myli z lękiem rynkowym |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka prefiksu under-: zdający musi rozpoznać, że underestimate = niedoceniać (klucz w R często testuje prefix).
\n
⚠️ Uwaga: Trevor zachęca ludzi do WIARY w swoje pomysły. Słowa-klucze: confidence, self-belief, value of ideas.
\n
⚠️ Uwaga: Come up with (phrasal) = wpaść na pomysł, NIE "przyjść z". Częsta pułapka leksykalna.
\n

3.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - growing plants in the garden (uprawianie roślin w ogrodzie).

\n

Sposób 1 - analiza pytania NEGATIVE (NOT mentioned)

\n

UWAGA: pytanie typu NOT - szukamy elementu, który NIE pada w wywiadzie. Trzy z czterech opcji SĄ wymienione; jedna NIE jest.

\n

Trevor podaje listę praktycznych umiejętności, których nastolatki powinny uczyć się w szkole/domu:

\n\n

Growing plants (ogrodnictwo) NIE pada na liście Trevora → odpowiedź C.

\n

Wniosek: ogrodnictwo NIE jest na liście umiejętności rekomendowanych przez Trevora → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja opcji wymienionych

\n

Opcja A (dealing with electrical faults):

\n\n

Opcja B (doing some woodwork):

\n\n

Opcja C (growing plants in the garden): ✓ NIE wymienione

\n\n

Opcja D (carrying out car repairs):

\n\n

Reference gramatyczny - phrasal verbs i kolokacje

\n
📖 Phrasal "deal with":
deal with electrical faults = radzić sobie z usterkami
Form: deal + with + N
Synonim: handle, cope with
\n
📖 "Carry out":
carry out repairs = przeprowadzać naprawy
carry out research = prowadzić badania
carry out a plan = realizować plan
\n
📖 Gerund formy:
- dealing with = radzenie sobie z
- doing some woodwork = robienie stolarki
- growing plants = uprawa roślin
- carrying out repairs = przeprowadzanie napraw
\n
📖 Słownictwo DIY:
- woodwork = stolarka
- metalwork = obróbka metalu
- plumbing = hydraulika
- electrical work = roboty elektryczne
- car maintenance = konserwacja samochodu
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: Trevor wymienia electrical faults, woodwork i car repairs. NIE mówi o ogrodnictwie.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Status w nagraniu |
| A | Electrical faults | Trevor WYMIENIA | mentioned |
| B | Woodwork | Trevor WYMIENIA | mentioned |
| C | Growing plants | POPRAWNA - NIE pada w wywiadzie | NOT mentioned ✓ |
| D | Car repairs | Trevor WYMIENIA | mentioned |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz w pytaniach NOT/EXCEPT: zaznacz opcje WYMIENIONE w nagraniu jako "OK", szukaj jedynego BRAKU.
\n
⚠️ Uwaga: Tematyka Trevora to umiejętności TECHNICZNE/MECHANICZNE. Ogrodnictwo nie pasuje do profilu wynalazcy.
\n
⚠️ Uwaga: Phrasal carry out (przeprowadzać) - częsta kolokacja w CKE. Synonim: conduct, perform.
\n

3.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - suggests not being too dependent on it (sugeruje, by nie być od niej zbyt zależnym).

\n

Sposób 1 - analiza opinii Trevora o IT

\n

Trevor, jako wynalazca starej szkoły (mechaniczny wind-up radio), ma sceptyczne podejście do nadmiernego polegania na komputerach. Typowe sygnały dla opcji A:

\n\n

Trevor PROMUJE narzędzia ręczne i kreatywność, OSTRZEGA przed nadmiarem IT → A.

\n

Wniosek: Trevor sugeruje nie polegać za bardzo na IT → A.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (suggests not being too dependent on it): ✓

\n\n

Opcja B (argues IT should be given priority):

\n\n

Opcja C (questions accuracy of computer-aided designs):

\n\n

Opcja D (emphasizes reliability of electronic devices):

\n\n

Reference gramatyczny - "suggest + V-ing"

\n
📖 "Suggest + V-ing / not + V-ing":
suggest doing = sugerować robienie
suggest not doing / suggest not being = sugerować, by nie robić
Form: suggest + V-ing (NIE "suggest to do")
\n
📖 Adjective "dependent on":
dependent on N = zależny od
too dependent on IT = zbyt zależny od IT
Antonim: independent of/from
\n
📖 "Too + Adj":
too dependent = zbyt zależny (przesada)
Form: too + Adj/Adv (negatywne nasilenie)
Vs: enough (pozytywne - wystarczająco)
\n
📖 Phrasal "rely on":
rely on N = polegać na
over-rely = zbyt polegać
Synonim: depend on, count on
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: Trevor radzi balans - IT jako narzędzie, ale nie zastępujące kreatywność i tradycyjne metody.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Not too dependent on IT | POPRAWNA - balans | - |
| B | IT priority | OPPOSITE - Trevor nie promuje priorytetu IT | Uczeń odwraca opinię |
| C | Questions accuracy of CAD | Trevor nie krytykuje precyzji, krytykuje ZALEŻNOŚĆ | Uczeń łapie "computer" |
| D | Emphasizes reliability | OPPOSITE - Trevor SCEPTYCZNY | Uczeń odwraca opinię |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Suggest + V-ing (NIE "suggest to V")! Kluczowa konstrukcja w angielskim.
\n
⚠️ Uwaga: Dependent on (Adj) vs depend on (V) - różne formy. Adj wymaga formy be + dependent on.
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: opcje B i D są OPPOSITE do odpowiedzi A. Trevor PROMUJE balans, więc opcje promujące IT są błędne.
\n

3.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - They were not adequately acknowledged as inventors (Nie były odpowiednio uznawane jako wynalazczynie).

\n

Sposób 1 - analiza opinii Trevora

\n

Trevor mówi o NIEDOCENIANIU kobiet w historii wynalazczości. Typowe sygnały dla opcji D:

\n\n

Klasyczny przykład: Hedy Lamarr (frequency hopping), Ada Lovelace (programmer), Marie Curie (jedna z nielicznych z uznaniem).

\n

Trevor PODNOSI temat HISTORYCZNEJ NIESPRAWIEDLIWOŚCI → D.

\n

Wniosek: Kobiety nie były odpowiednio uznawane → D.

\n

Sposób 2 - eliminacja dystraktorów

\n

Opcja A (mostly came up with inventions for the home):

\n\n

Opcja B (reluctant to take up educational opportunities):

\n\n

Opcja C (proved to be better than men):

\n\n

Opcja D (not adequately acknowledged as inventors): ✓

\n\n

Reference gramatyczny - strona bierna z modalami

\n
📖 Strona bierna Past Simple:
they were not acknowledged = nie zostały uznane
Form: was/were + V3 (negacja: was not / were not)
\n
📖 Adverb "adequately":
adequately = odpowiednio, należycie
Synonim: properly, sufficiently, duly
Antonim: inadequately, insufficiently
\n
📖 Czasownik "acknowledge":
acknowledge = uznawać, przyznawać
N: acknowledgement = uznanie
acknowledge sb as N = uznawać kogoś za
Synonim: recognize, credit, give credit to
\n
📖 Past Simple - fakty historyczne:
They were not acknowledged = w przeszłości nie były uznawane (Past Simple - zakończony fakt).
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: D
- Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
- Uzasadnienie: Trevor mówi o historycznym niedocenianiu kobiet w wynalazczości - ich wkład był ignorowany lub przypisywany mężczyznom.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Inventions for home | Stereotyp; Trevor nie ogranicza ich do AGD | Uczeń łapie stereotyp |
| B | Reluctant to educate | Trevor nie obwinia kobiet | Uczeń myli z brakiem dostępu |
| C | Better than men | Skrajna pozycja, której Trevor nie zajmuje | Uczeń przesadza |
| D | Not adequately acknowledged | POPRAWNA - niedocenione | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: Trevor zajmuje pozycję ZRÓWNOWAŻONĄ - wzywa do RÓWNEGO uznania, nie do wyższości kobiet (C błędne) ani stereotypu (A błędne).
\n
⚠️ Uwaga: Acknowledge (uznawać) vs recognize - często wymienne w angielskim. Spelling: 2x e w środku, NIE aknowledge.
\n
⚠️ Uwaga: Strona bierna were not acknowledged - Past Simple Passive. Sygnalizuje historyczny fakt.
"}]}